10. боджджхан̇гавибхан̇го

1. суттантабха̄джанӣйам̣

пат̣хаманайаван̣н̣ана̄

466. патит̣т̣ха̄на̄йӯхана̄ огхатаран̣асуттаван̣н̣ана̄йам̣ (сам̣. ни. ат̣т̣ха. 1.1.1) –

‘‘килесавасена патит̣т̣ха̄нам̣, абхисан̇кха̄равасена а̄йӯхана̄. татха̄ тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи патит̣т̣ха̄нам̣, авасесакилеса̄бхисан̇кха̄рехи а̄йӯхана̄. тан̣ха̄васена патит̣т̣ха̄нам̣, дит̣т̣хивасена а̄йӯхана̄. сассатадит̣т̣хийа̄ патит̣т̣ха̄нам̣, уччхедадит̣т̣хийа̄ а̄йӯхана̄. лӣнавасена патит̣т̣ха̄нам̣, уддхаччавасена а̄йӯхана̄. ка̄масукха̄нуйогавасена патит̣т̣ха̄нам̣, аттакиламатха̄нуйогавасена а̄йӯхана̄. сабба̄кусала̄бхисан̇кха̄равасена патит̣т̣ха̄нам̣, саббалокийакусала̄бхисан̇кха̄равасена а̄йӯхана̄’’ти –

вуттесу пака̄ресу идха авутта̄нам̣ васена ведитабба̄.

саммаппаватте дхамме пат̣исан̃чиккхати, упапаттито иккхати, тада̄ка̄ро хутва̄ паваттатӣти пат̣исан̇кха̄налаккхан̣о упеккха̄самбоджджхан̇го. еван̃ча катва̄ ‘‘пат̣исан̇кха̄ сантит̣т̣хана̄ гахан̣е маджджхаттата̄’’ти упеккха̄кичча̄дхиматтата̄йа сан̇кха̄рупеккха̄ вутта̄. ануккаманиккхепе пайоджанам̣ пуримасса пуримасса паччхимапаччхимака̄ран̣абха̄во.

467. балаватӣ ева сати сатисамбоджджхан̇готи катва̄ балавабха̄вадӣпанаттхам̣ пан̃н̃а̄ гахита̄, на йасса кассачи сампадха̄ран̣асати, кусалуппаттика̄ран̣асса пана саран̣ам̣ сатӣти дассенто ‘‘ваттам̣ ва̄’’тиа̄дима̄ха. ваттасӣсе т̣хатва̄ти ‘‘ахо вата ме дхаммам̣ сун̣еййум̣, сутва̄ ча дхаммам̣ пасӣдеййум̣, пасанна̄ ча ме пасанна̄ка̄рам̣ кареййу’’нти евам̣читто ахутва̄ ‘‘сва̄ккха̄то бхагавата̄ дхаммо…пе… вин̃н̃ӯхи, ахо вата ме дхаммам̣ сун̣еййум̣, сутва̄ ча дхаммам̣ а̄джа̄неййум̣, а̄джа̄нитва̄ ча пана татхаттха̄йа пат̣ипаджджеййу’’нти дхаммасудхамматам̣ пат̣ичча ка̄рун̃н̃ам̣ ануддайам̣ анукампам̣ упа̄да̄йа маха̄кассапаттхерена вийа бха̄ситанти аттхо. вимутта̄йатанасӣсети ‘‘на хева кхо саттха̄, апича кхо йатха̄сутам̣ йатха̄парийаттам̣ дхаммам̣ виттха̄рена паресам̣ десесса̄мӣ’’ти евам̣ вимуттика̄ран̣ападха̄набха̄ве т̣хатва̄. чиракатаватта̄дивасена там̣самут̣т̣ха̄пако арӯпакот̣т̣ха̄со вутто, бха̄ваттхатта̄ ева ва̄ катабха̄сита-садда̄ кирийа̄бхӯтасса арӯпакот̣т̣ха̄сасса ва̄чака̄ти катва̄ а̄ха ‘‘ка̄йавин̃н̃аттим̣…пе… кот̣т̣ха̄са’’нти.

боджджхан̇гасамут̣т̣ха̄паката̄ пурима̄нам̣ чханнам̣ аттано аттано анантарикасса, паресам̣ саббесам̣ ва̄ там̣там̣парийа̄йена самут̣т̣ха̄панавасена йоджетабба̄. ка̄малокават̣т̣а̄миса̄ти тан̣ха̄ тада̄рамман̣а̄ кхандха̄ти ваданти, пан̃чака̄магун̣ико ча ра̄го тада̄рамман̣ан̃ча ка̄ма̄мисам̣, ‘‘сассато атта̄ ча локо ча̄’’тиа̄дина̄ локаггахан̣авасена паватто сассатуччхедасахагато ра̄го тада̄рамман̣ан̃ча лока̄мисам̣, локадхамма̄ ва̄, ват̣т̣асса̄давасена уппанно сам̣са̄раджанако ра̄го тада̄рамман̣ан̃ча ват̣т̣а̄мисам̣. маггасса пуббабха̄гатта̄ пуббабха̄га̄.

пат̣хаманайаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дутийанайаван̣н̣ана̄

468-469. абхин̃н̃еййа̄ дхамма̄ на̄ма ‘‘саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄, две дха̄туйо, тиссо дха̄туйо, чатта̄ри арийасачча̄ни, пан̃ча вимутта̄йатана̄ни, чха ануттарийа̄ни, сатта ниддасаваттхӯни, ат̣т̣ха̄бхибха̄йатана̄ни, нава̄нупуббавиха̄ра̄, даса ниджджараваттхӯнӣ’’ти евам̣пабхеда̄ дхамма̄, ‘‘саббам̣, бхиккхаве, абхин̃н̃еййа’’нти (сам̣. ни. 4.46) дассита̄ кхандха̄дайо ча. ва̄нанти винандханам̣ бхава̄дӣнам̣, гаманам̣ ва̄ пийарӯпаса̄тарӯпесу.

чан̇камам̣ адхит̣т̣хахантасса уппаннавӣрийам̣ випассана̄сахагатанти ведитаббам̣. еттакена̄ти ‘‘локийалокуттарамиссака̄ катхита̄’’ти етта̄вата̄. локийанти ваданто на киламатӣти ка̄йавин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакасса локийатта̄ ачоданӣйоти аттхо. алаббха…пе… пат̣иккхитта̄ти рӯпа̄вачаре алаббхама̄накам̣ пӣтисамбоджджхан̇гам̣ упа̄да̄йа лаббхама̄на̄пи авитаккаавича̄ра̄ пӣти пат̣иккхитта̄, ‘‘пӣтисамбоджджхан̇го’’ти на вуттоти аттхо. ка̄ма̄вачаре ва̄ алаббхама̄накам̣ авитаккаавича̄рам̣ пӣтим̣ упа̄да̄йа лаббхама̄нака̄ва пӣтибоджджхан̇габхӯта̄ пат̣иккхитта̄, авитаккаавича̄ро пӣтисамбоджджхан̇го на вуттоти аттхо.

аджджхаттавимоккханти аджджхаттадхамме абхинивиситва̄ тато вут̣т̣хитамагго ‘‘аджджхаттавимоккхо’’ти идха вуттоти адхиппа̄йо. на ва̄ретабботи випассана̄па̄дакесу касин̣а̄диджха̄несу сатиа̄дӣнам̣ ниббедхабха̄гийатта̄ на пат̣иккхипитабботи аттхо. ануддхаранта̄ пана випассана̄ вийа бодхийа̄ маггасса а̄саннака̄ран̣ам̣ джха̄нам̣ на хоти, на ча татха̄ екантикам̣ ка̄ран̣ам̣, на ча випассана̄киччасса вийа джха̄накиччасса нит̣т̣ха̄нам̣ магготи катва̄ на уддхаранти. таттха касин̣аджджха̄наггахан̣ена тада̄йатта̄ни а̄руппа̄нипи гахита̄нӣти дат̣т̣хабба̄ни. асубхаджджха̄на̄нам̣ авачанам̣ авитакка̄вича̄расса адхиппетатта̄.

дутийанайаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

татийанайаван̣н̣ана̄

470-471. тадан̇гасамуччхеданиссаран̣авивеканисситатам̣ ватва̄ пат̣иппассаддхививеканисситаттасса авачанам̣ ‘‘сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄ветӣ’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.182; вибха. 471) идха бха̄ветабба̄нам̣ боджджхан̇га̄нам̣ вуттатта̄. бха̄витабоджджхан̇гасса хи саччхика̄табба̄ пхалабоджджхан̇га̄ абхидхаммабха̄джанӣйе вутта̄ти. воссагга-саддо паричча̄гаттхо паккханданаттхо ча̄ти воссаггасса дувидхата̄ вутта̄. йатха̄вуттена̄ти тадан̇гасамуччхедаппака̄рена танниннабха̄ва̄рамман̣акаран̣аппака̄рена ча. парин̣а̄ментам̣ випассана̄ккхан̣е, парин̣атам̣ маггаккхан̣е.

татийанайаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

суттантабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

472. упеккханавасена̄ти сабха̄ваниддесатам̣ дассети, ха̄панавад̣д̣ханесу бйа̄па̄рам̣ акатва̄ упапаттито иккханавасена̄ти аттхо. локийаупеккхана̄йа адхика̄ упеккхана̄ аджджхупеккхана̄ти айаматтхо идха локуттара̄ ева адхиппета̄ти йуттоти.

абхидхаммабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

боджджхан̇гавибхан̇гаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.