10. упосатхасуттаван̣н̣ана̄

20. дасаме тадахупосатхети (уда̄. ат̣т̣ха. 45; са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.383) тасмим̣ упосатхадивасабхӯте ахани. упосатхакаран̣аттха̄йа̄ти ова̄дапа̄тимоккхам̣ уддиситум̣. уддхастам̣ арун̣анти арун̣уггаманам̣. уддисату, бханте, бхагава̄ бхиккхӯнам̣ па̄тимоккханти тхеро бхагавантам̣ па̄тимоккхуддесам̣ йа̄чи. тасмим̣ ка̄ле ‘‘на, бхиккхаве, анупосатхе упосатхо ка̄таббо’’ти (маха̄ва. 136) сиккха̄падасса апан̃н̃аттатта̄. касма̄ пана бхагава̄ тийа̄мараттим̣ вӣтина̄меси? тато пат̣т̣ха̄йа ова̄дапа̄тимоккхам̣ ануддиситука̄мо тасса ваттхум̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣. аддаса̄ти катхам̣ аддаса? аттано четопарийан̃а̄н̣ена тассам̣ парисати бхиккхӯнам̣ читта̄ни париджа̄нанто тасса дуссӣласса читтам̣ пасси. йасма̄ пана читте дит̣т̣хе там̣саман̇гӣпуггало дит̣т̣хо на̄ма хоти, тасма̄ ‘‘аддаса̄ кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но там̣ пуггалам̣ дуссӣла’’нтиа̄ди вуттам̣. йатхева хи ана̄гате саттасу дивасесу паваттам̣ паресам̣ читтам̣ четопарийан̃а̄н̣ала̄бхӣ джа̄на̄ти, евам̣ атӣтепӣти. маджджхе бхиккхусан̇гхасса нисиннанти сан̇гхапарийа̄панно вийа бхиккхусан̇гхасса анто нисиннам̣. дит̣т̣хосӣти айам̣ на пакататтоти бхагавата̄ дит̣т̣хо аси. йасма̄ ча евам̣ дит̣т̣хо, тасма̄ наттхи те тава бхиккхӯхи саддхим̣ екакамма̄дисам̣ва̄со. йасма̄ пана со сам̣ва̄со тава наттхи, тасма̄ ут̣т̣хехи, а̄вусоти еваметтха падайоджана̄ ведитабба̄.

татийампи кхо со пуггало тун̣хӣ ахосӣти анекава̄рам̣ ватва̄пи ‘‘тхеро сайамева ниббинно орамиссатӣ’’ти ва̄, ‘‘ида̄ни имесам̣ пат̣ипаттим̣ джа̄нисса̄мӣ’’ти ва̄ адхиппа̄йена тун̣хӣ ахоси. ба̄ха̄йам̣ гахетва̄ти ‘‘бхагавата̄ майа̄ ча йа̄тха̄вато дит̣т̣хо, йа̄вататийам̣ ‘ут̣т̣хехи, а̄вусо’ти ча вутто на вут̣т̣ха̄ти, ида̄нисса никкад̣д̣ханака̄ло, ма̄ сан̇гхасса упосатхантара̄йо ахосӣ’’ти там̣ ба̄ха̄йам̣ аггахеси, татха̄ гахетва̄. бахи два̄ракот̣т̣хака̄ никкха̄метва̄ти два̄ракот̣т̣хака̄ два̄раса̄ла̄то никкха̄метва̄. бахӣти пана никкха̄митат̣т̣ха̄надассанам̣. атха ва̄ бахидва̄ракот̣т̣хака̄ти бахидва̄ракот̣т̣хакатопи никкха̄метва̄, на антодва̄ракот̣т̣хакато ева. убхайаттха̄пи виха̄рато бахикатва̄ти аттхо. сӯчигхат̣икам̣ датва̄ти аггал̣асӯчин̃ча упаригхат̣икан̃ча а̄дахитва̄, сут̣т̣хутарам̣ кава̄т̣ам̣ тхакетва̄ти аттхо. йа̄ва ба̄ха̄гахан̣а̄пи на̄ма̄ти имина̄ ‘‘апарисуддха̄, а̄нанда, париса̄’’ти вачанам̣ сутва̄ ева хи тена паккамитаббам̣ сийа̄, евам̣ апаккамитва̄ йа̄ва ба̄ха̄гахан̣а̄пи на̄ма со могхапурисо а̄гамессати, аччхарийамиданти дассети. идан̃ча гараханаччхарийамева̄ти ведитаббам̣.

атха бхагава̄ чинтеси – ‘‘ида̄ни бхиккхусан̇гхе аббудо джа̄то, апарисуддха̄ пуггала̄ упосатхам̣ а̄гаччханти, на ча татха̄гата̄ апарисуддха̄йа париса̄йа упосатхам̣ каронти, па̄тимоккхам̣ уддисанти. ануддисанте ча бхиккхусан̇гхасса упосатхо паччхиджджати. йам̣нӯна̄хам̣ ито пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯнам̣йева па̄тимоккхуддесам̣ ануджа̄неййа’’нти. евам̣ пана чинтетва̄ бхиккхӯнам̣йева па̄тимоккхуддесам̣ ануджа̄ни. тена вуттам̣ ‘‘атха кхо бхагава̄…пе… па̄тимоккхам̣ уддисеййа̄тха̄’’ти. таттха на да̄на̄ханти ида̄ни ахам̣ упосатхам̣ на карисса̄ми, па̄тимоккхам̣ на уддисисса̄мӣти паччекам̣ на-ка̄рена самбандхо. дувидхан̃хи па̄тимоккхам̣ – а̄н̣а̄па̄тимоккхам̣, ова̄дапа̄тимоккханти. тесу ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте’’тиа̄дикам̣ (маха̄ва. 134) а̄н̣а̄па̄тимоккхам̣. там̣ са̄вака̄ва уддисанти, на буддха̄, йам̣ анваддхама̄сам̣ уддисӣйати. ‘‘кхантӣ парамам̣…пе… саббапа̄пасса акаран̣ам̣…пе… анупава̄до анупагха̄то…пе… етам̣ буддха̄на са̄сана’’нти (дӣ. ни. 2.90; дха. па. 183-185; уда̄. 36; нетти. 30) има̄ пана тиссо га̄тха̄ ова̄дапа̄тимоккхам̣ на̄ма. там̣ буддха̄ва уддисанти, на са̄вака̄, чханнампи васса̄нам̣ аччайена уддисанти. дӣгха̄йукабуддха̄нан̃хи дхарама̄нака̄ле айамева па̄тимоккхуддесо, аппа̄йукабуддха̄нам̣ пана пат̣хамабодхийам̣йева. тато парам̣ итаро. тан̃ча кхо бхиккхӯйева уддисанти, на буддха̄, тасма̄ амха̄кампи бхагава̄ вӣсативассаматтам̣ имам̣ ова̄дапа̄тимоккхам̣ уддиситва̄ имам̣ антара̄йам̣ дисва̄ тато парам̣ на уддиси. ат̣т̣ха̄нанти ака̄ран̣ам̣. анавака̄соти тассева вевачанам̣. ка̄ран̣ан̃хи йатха̄ тит̣т̣хати еттха пхалам̣ тада̄йаттавуттита̄йа̄ти ‘‘т̣ха̄на’’нти вуччати, евам̣ ‘‘авака̄со’’типи вуччати. йанти кирийа̄пара̄масанам̣.

ат̣т̣химе, бхиккхаве, маха̄самуддети ко анусандхи? йва̄йам̣ апарисуддха̄йа париса̄йа па̄тимоккхасса ануддесо вутто, со имасмим̣ дхаммавинайе аччхарийо аббхуто дхаммоти там̣ апарехипи саттахи аччхарийаббхутадхаммехи саддхим̣ вибхаджитва̄ дассетука̄мо пат̣хамам̣ та̄ва тесам̣ упама̄бха̄вена маха̄самудде ат̣т̣ха аччхарийаббхутадхамме дассенто саттха̄ ‘‘ат̣т̣химе, бхиккхаве, маха̄самудде’’тиа̄дима̄ха.

упосатхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

маха̄ваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.