(18) 3. упа̄сакавагго
1-6. са̄раджджасутта̄диван̣н̣ана̄
171-176. татийасса пат̣хамадутийататийачатуттхе наттхи ваттаббам̣. пан̃чаме упа̄сакапаччхимакоти упа̄саканихӣно. ‘‘имина̄ дит̣т̣ха̄дина̄ идам̣ на̄ма ман̇галам̣ бхависсатӣ’’ти евам̣ ба̄ладжанапарикаппитакотӯхаласан̇кха̄тена дит̣т̣хасутамутаман̇галена саманна̄гато котӯхаламан̇галико. тена̄ха ‘‘имина̄ идам̣ бхависсатӣ’’тиа̄ди. ман̇галам̣ паччетӣти дит̣т̣хаман̇гала̄дибхедам̣ ман̇галамева паттхийа̄йати. но камманти каммассакатам̣ но паттхийа̄йати. имамха̄ са̄сана̄ти ито саббан̃н̃убуддхаса̄санато. бахиддха̄ти ба̄хиракасамайе. даккхин̣еййам̣ парийесатӣти ‘‘дуппат̣ипанна̄ даккхин̣еййа̄’’ти сан̃н̃ӣ гавесати. еттха даккхин̣апарийесанапуббака̄ре екам̣ катва̄ пан̃ча дхамма̄ ведитабба̄. чхат̣т̣хам̣ утта̄намева.
са̄раджджасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7-8. ван̣иджджа̄сутта̄диван̣н̣ана̄
177-8. саттаме саттхаван̣иджджа̄ти а̄вудхабхан̣д̣ам̣ катва̄ ва̄ ка̄ретва̄ ва̄ катам̣ ва̄ пат̣илабхитва̄ тасса виккайо. а̄вудхабхан̣д̣ам̣ ка̄ретва̄ тасса виккайоти идам̣ пана нидассанаматтам̣. сӯкарамига̄дайо посетва̄ тесам̣ виккайоти сӯкарамига̄дайо посетва̄ тесам̣ мам̣сам̣ сампа̄детва̄ виккайо. еттха ча саттхаван̣иджджа̄ паропара̄дханимиттата̄йа акаран̣ӣйа̄ вутта̄, саттаван̣иджджа̄ абхуджиссабха̄вакаран̣ато, мам̣сависаван̣иджджа̄ вадхахетуто, маджджаван̣иджджа̄ пама̄дат̣т̣ха̄нато. ат̣т̣хамам̣ утта̄намева.
ван̣иджджа̄сутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. гихисуттаван̣н̣ана̄
179. наваме а̄бхичетасика̄нанти абхичетоти абхиккантам̣ висуддхачиттам̣ вуччати адхичиттам̣ ва̄, абхичетаси джа̄та̄ни а̄бхичетасика̄ни, абхичето санниссита̄нӣти ва̄ а̄бхичетасика̄ни. тенева̄ха ‘‘уттамачиттаниссита̄на’’нти. дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нанти дит̣т̣хадхамме сукхавиха̄ра̄нам̣. дит̣т̣хадхаммоти паччаккхо аттабха̄во вуччати, таттха сукхавиха̄ра̄нанти аттхо. рӯпа̄вачараджджха̄на̄наметам̣ адхивачанам̣. та̄ни хи аппетва̄ нисинна̄ джха̄йино имасмим̣йева аттабха̄ве асам̣килит̣т̣хам̣ неккхаммасукхам̣ винданти, тасма̄ ‘‘дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нӣ’’ти вуччанти.
чатуббидхамерайанти пуппха̄саво, пхала̄саво, гул̣а̄саво, мадхва̄савоти евам̣ чатуппабхедам̣ мерайам̣. пан̃чавидхан̃ча суранти пӯвасура̄, пит̣т̣хасура̄, оданасура̄, кин̣н̣апаккхитта̄, самбха̄расам̣йутта̄ти евам̣ пан̃чаппабхедам̣ сурам̣. пун̃н̃ам̣ аттхо етасса̄ти пун̃н̃аттхо. йасма̄ панеса пун̃н̃ена аттхико на̄ма хоти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘пун̃н̃ена аттхикасса̄’’ти. сесаметтха утта̄намева.
гихисуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. гавесӣсуттаван̣н̣ана̄
180. дасаме сука̄ран̣анти бодхипарипа̄чанасса екантикам̣ сундарам̣ ка̄ран̣ам̣. мандахаситанти ӣсакам̣ хаситам̣. кахам̣ каханти ха̄сасаддасса анукаран̣аметам̣. хат̣т̣хаппахат̣т̣ха̄ка̄раматтанти хат̣т̣хасса пахат̣т̣ха̄ка̄раматтам̣. йатха̄ гахитасан̇кета̄ ‘‘пахат̣т̣хо бхагава̄’’ти сан̃джа̄нанти, евам̣ а̄ка̄ранидассанаматтам̣.
ида̄ни имина̄ пасан̇гена ха̄сасамут̣т̣ха̄нам̣ вибха̄гато дассетум̣ ‘‘хаситан̃ча на̄мета’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. таттха аджджхупеккханавасенапи ха̄со на самбхавати, пагева доманассавасена̄ти а̄ха ‘‘терасахи соманассасахагатачиттехӣ’’ти. нану ча кечи кодхавасенапи хасантӣти? на, те сампийанти кодхаваттхум̣ таттха ‘‘майам̣ да̄ни йатха̄ка̄мака̄ритам̣ а̄паджджисса̄ма̄’’ти дувин̃н̃еййантарена соманассачиттенева ха̄сасса уппаджджанато. тесӯти пан̃часу соманассасахагатакирийачиттесу. балава̄рамман̣ети ул̣а̄ратаме а̄рамман̣е йамакапа̄т̣иха̄рийасадисе. дуббала̄рамман̣ети анул̣а̄раа̄рамман̣е.
‘‘имасмим̣ пана т̣ха̄не…пе… уппа̄детӣ’’ти идам̣ пора̄н̣ат̣т̣хакатха̄йам̣ татха̄ а̄гататта̄ вуттам̣, на сахетукасоманассасахагатачиттехи бхагавато ситам̣ на хотӣти дассанаттам̣. абхидхаммат̣ӣка̄йам̣ (дха. са. мӯлат̣ӣ. 968) пана ‘‘атӣтам̣са̄дӣсу аппат̣ихатам̣ н̃а̄н̣ам̣ ватва̄ ‘имехи дхаммехи саманна̄гатасса буддхасса бхагавато саббам̣ ка̄йакаммам̣ н̃а̄н̣апуббан̇гамам̣ н̃а̄н̣а̄нупариваттӣ’тиа̄дивачанато (маха̄ни. 156; пат̣и. ма. 3.5) ‘бхагавато идам̣ читтам̣ уппаджджатӣ’ти вуттавачанам̣ вича̄ретабба’’нти вуттам̣. таттха имина̄ хаситуппа̄дачиттена паваттийама̄нампи бхагавато ситакаран̣ам̣ пуббенива̄саана̄гатам̣сасаббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣а̄нам̣ ануваттакатта̄ н̃а̄н̣а̄нупариваттийева̄ти евам̣ пана н̃а̄н̣а̄нупариваттибха̄ве сати на кочи па̄л̣иат̣т̣хакатха̄нам̣ виродхо. татха̄ хи абхидхаммат̣т̣хакатха̄йам̣ (дха. са. ат̣т̣ха. 568) ‘‘тесам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ чин̣н̣апарийанте идам̣ читтам̣ уппаджджатӣ’’ти вуттам̣. авассан̃четам̣ евам̣ иччхитаббам̣, ан̃н̃атха̄ а̄ваджджаначиттассапи бхагавато татха̄рӯпе ка̄ле на йуджджеййа. тассапи хи вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакабха̄васса ниччхитатта̄. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘еван̃ча катва̄ манодва̄ра̄ваджджанассапи вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакаттам̣ упапаннам̣ хотӣ’’ти (дха. са. мӯлат̣ӣ. 1 ка̄йакаммадва̄ракатха̄ван̣н̣ана̄) на ча вин̃н̃аттисамут̣т̣ха̄пакатте там̣самут̣т̣ха̄нака̄йавин̃н̃аттийа̄ ка̄йакамма̄дибха̄вам̣ а̄паджджанабха̄во виссаджджатӣти.
хаситанти ситамева сандха̄йа вадати. тена̄ха ‘‘евам̣ аппаматтакампӣ’’ти. самосарита̄ виджджулата̄. са̄ хи итаравиджджулата̄ вийа кхан̣ат̣т̣хитийа̄ сӣгханиродха̄ ча на хоти, апича кхо дандханиродха̄, на ча саббака̄лика̄. дӣдхити па̄вакамаха̄мегхато ва̄ ча̄туддӣпикамаха̄мегхато ва̄ ниччхарати. тена̄ха ‘‘ча̄туддӣпикамаха̄мегхамукхато’’ти. айам̣ кира та̄сам̣ расмӣнам̣ дхаммата̄, йадидам̣ тиккхаттум̣ сӣсам̣ падаккхин̣ам̣ катва̄ да̄т̣хаггесуйева антарадха̄нам̣. сесаметтха сувин̃н̃еййамева.
гавесӣсуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
упа̄сакаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.