(9) 4. тхеравагго
1-2. раджанӣйасутта̄диван̣н̣ана̄
81-82. чатуттхасса пат̣хамам̣ сувин̃н̃еййамева. дутийе гун̣амаккхана̄йа паваттопи аттано ка̄ракам̣ гӯтхена пахарантам̣ гӯтхо вийа пат̣хаматарам̣ маккхетӣти маккхо, со етасса аттхӣти маккхӣ. пал̣а̄сатӣти пал̣а̄со, парасса гун̣е д̣ам̣ситва̄ вийа апанетӣти аттхо. со етасса аттхӣти пал̣а̄сӣ. пал̣а̄сӣ пуггало хи дутийасса дхурам̣ на дети, сампаса̄ретва̄ тит̣т̣хати. тена̄ха ‘‘йугагга̄халаккхан̣ена пал̣а̄сена саманна̄гато’’ти.
раджанӣйасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
3. кухакасуттаван̣н̣ана̄
83. татийе тӣхи куханаваттхӯхӣти са̄мантаджаппанаирийа̄патхасаннисситапаччайаппат̣исеванабхедато типпабхедехи куханаваттхӯхи. тивидхена куханаваттхуна̄ локам̣ кухайати вимха̄пайати ‘‘ахо аччхарийапурисо’’ти аттани паресам̣ вимхайам̣ уппа̄детӣти кухако. ла̄бхасакка̄раттхико хутва̄ лапати атта̄нам̣ да̄йакам̣ ва̄ уккхипитва̄ йатха̄ со кин̃чи дада̄ти, евам̣ укка̄четва̄ катхетӣти лапако. нимиттам̣ сӣлам̣ тасса̄ти немиттико, нимиттена ва̄ чарати, нимиттам̣ ва̄ каротӣти немиттико. нимиттанти ча паресам̣ паччайада̄насан̃н̃уппа̄дакам̣ ка̄йавачӣкаммам̣ вуччати. ниппесо сӣламасса̄ти ниппесико. нипписатӣти ва̄ ниппесо, ниппесойева ниппесико. ниппесоти ча сат̣хапурисо вийа ла̄бхасакка̄раттхам̣ аккосануппан̣д̣анапарапит̣т̣химам̣сиката̄ди.
кухакасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
6-7. пат̣исамбхида̄ппаттасутта̄диван̣н̣ана̄
86-87. чхат̣т̣хе пат̣исамбхида̄су йам̣ ваттаббам̣, там̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. учча̄вача̄нӣти уччанӣча̄ни. тена̄ха ‘‘махантакхуддака̄нӣ’’ти. ким̣каран̣ӣйа̄нӣти ‘‘ким̣ каромӣ’’ти евам̣ ватва̄ каттаббакамма̄ни. таттха уччакамма̄ни на̄ма чӣварасса каран̣ам̣, раджанам̣, четийе судха̄каммам̣, упосатха̄га̄рачетийагхарабодхигхаресу каттаббакамманти евама̄ди. авачакаммам̣ на̄ма па̄дадхованамаккхана̄ди кхуддакакаммам̣. татрупа̄йа̄са̄ти татрупагаманийа̄, татра татра маханте кхуддаке ча камме са̄дханавасена упагаччхантийа̄ти аттхо. тасса тасса каммасса ниппха̄дане саматтха̄йа̄ти вуттам̣ хоти. татрупа̄йа̄йа̄ти ва̄ татра татра камме са̄дхетаббе упа̄йабхӯта̄йа. алам̣ ка̄тунти ка̄тум̣ саматтхо хоти. алам̣ сам̣видха̄тунти вича̄ретум̣ саматтхо. саттамам̣ утта̄намева.
пат̣исамбхида̄ппаттасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. тхерасуттаван̣н̣ана̄
88. ат̣т̣хаме тхирабха̄ваппаттоти са̄сане тхирабха̄вам̣ аниваттибха̄вам̣ паттхо. паббаджито хутва̄ бахӯ раттийо джа̄на̄тӣти раттан̃н̃ӯ. тена̄ха ‘‘паббаджитадивасато пат̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄ди. па̄кат̣оти айатха̄бхӯтагун̣ехи чева йатха̄бхӯтагун̣ехи ча самуггато. йасо етасса аттхӣти йасассӣ, йасам̣ сито ниссито ва̄ йасассӣ. тена̄ха ‘‘йасаниссито’’ти. асатам̣ аса̄дхӯнам̣ дхамма̄ асаддхамма̄, асанта̄ ва̄ асундара̄ га̄райха̄ ла̄мака̄ дхамма̄ти асаддхамма̄. випарийа̄йена саддхамма̄ ведитабба̄.
тхерасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. пат̣хамасекхасуттаван̣н̣ана̄
89. наваме а̄рамитаббат̣т̣хена каммам̣ а̄ра̄мо етасса̄ти камма̄ра̄мо, тасса бха̄во камма̄ра̄мата̄. таттха камманти итикаттаббам̣ каммам̣ вуччати. сеййатхидам̣ – чӣваравича̄ран̣ам̣ чӣваракаммакаран̣ам̣ упаттхамбханам̣ паттаттхавикаам̣сабаддхакака̄йабандханадхаммакаран̣аа̄дха̄ракапа̄дакатхаликасаммаджджаниа̄дӣнам̣ каран̣анти. екаччо хи ета̄ни каронто сакаладивасам̣ ета̄нева кароти, там̣ сандха̄йеса пат̣иккхепо. йо пана етесам̣ каран̣авела̄йамева та̄ни кароти, уддесавела̄йа уддесам̣ ган̣ха̄ти, саджджха̄йавела̄йа саджджха̄йати, четийан̇ган̣аваттавела̄йа четийан̇ган̣аваттам̣ кароти, манасика̄равела̄йа манасика̄рам̣ кароти, на со камма̄ра̄мо на̄ма. бхасса̄ра̄мата̄ти еттха йо иттхиван̣н̣апурисаван̣н̣а̄дивасена а̄ла̄пасалла̄пам̣ каронтойева дивасан̃ча раттин̃ча вӣтина̄мети, еварӯпо бхассе парийантака̄рӣ на хоти, айам̣ бхасса̄ра̄мо на̄ма. йо пана раттимпи дивасампи дхаммам̣ катхети, пан̃хам̣ виссаджджети, айам̣ аппабхассо бхассе парийантака̄рӣйева. касма̄? ‘‘саннипатита̄нам̣ во, бхиккхаве, двайам̣ каран̣ӣйам̣ дхаммӣ ва̄ катха̄, арийо ва̄ тун̣хӣбха̄во’’ти (ма. ни. 1.273; уда̄. 12, 28, 29) вуттатта̄.
нидда̄ра̄мата̄ти еттха йо гаччхантопи нисиннопи нипаннопи тхинамиддха̄бхибхӯто нидда̄йатийева, айам̣ нидда̄ра̄мо на̄ма. йасса пана караджака̄йе гелан̃н̃ена читтам̣ бхаван̇ге отарати, на̄йам̣ нидда̄ра̄мо. тенева̄ха – ‘‘абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, аггивессана, гимха̄нам̣ паччхиме ма̄се паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄петва̄ даккхин̣ена пассена сато сампаджа̄но ниддам̣ оккамита̄’’ти (ма. ни. 1.387). сан̇ган̣ика̄ра̄мата̄ти еттха йо екасса дутийо, двиннам̣ татийо, тин̣н̣ам̣ чатуттхоти евам̣ сам̣сат̣т̣хова вихарати, екако асса̄дам̣ на лабхати, айам̣ сан̇ган̣ика̄ра̄мо. йо пана чатӯсу ирийа̄патхесу екакова асса̄дам̣ лабхати, на̄йам̣ сан̇ган̣ика̄ра̄мо ведитаббо. секха̄нам̣ пат̣иладдхагун̣асса париха̄на̄самбхавато ‘‘упаригун̣ехӣ’’тиа̄ди вуттам̣.
пат̣хамасекхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. дутийасекхасуттаван̣н̣ана̄
90. дасаме атипа̄това̄ти саббараттим̣ нидда̄йитва̄ балавапаччӯсе кот̣исаммун̃джанийа̄ тхокам̣ саммаджджитва̄ мукхам̣ дховитва̄ йа̄губхиккхаттха̄йа па̄това пависати. там̣ атиккамитва̄ти гихисам̣саггавасена ка̄лам̣ вӣтина̄менто маджджханхикасамайам̣ атиккамитва̄ паккамати. па̄тойева хи га̄мам̣ пависитва̄ йа̄гум̣ а̄да̄йа а̄санаса̄лам̣ гантва̄ пивитва̄ екасмим̣ т̣ха̄не нипанно нидда̄йитва̄ манусса̄нам̣ бходжанавела̄йа ‘‘пан̣ӣтабхиккхам̣ лабхисса̄мӣ’’ти упакат̣т̣хе маджджханхике ут̣т̣ха̄йа дхаммакаран̣ена удакам̣ гахетва̄ аккхӣни пун̃чхитва̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ йа̄вадаттхам̣ бхун̃джитва̄ гихисам̣сат̣т̣хо ка̄лам̣ вӣтина̄метва̄ маджджханхе вӣтиватте пат̣иккамати.
аппиччхакатха̄ти, ‘‘а̄вусо, атриччхата̄ па̄пиччхата̄ти име дхамма̄ паха̄табба̄’’ти тесу а̄дӣнавам̣ дассетва̄ ‘‘еварӯпам̣ аппиччхатам̣ сама̄да̄йа ваттитабба’’нтиа̄динайаппаватта̄ катха̄. тӣхи вивекехӣти ка̄йавивеко, читтавивеко, упадхививекоти имехи тӣхи вивекехи. таттха еко гаччхати, еко тит̣т̣хати, еко нисӣдати, еко сеййам̣ каппети, еко га̄мам̣ пин̣д̣а̄йа пависати, еко пат̣иккамати, еко чан̇камам̣ адхит̣т̣ха̄ти, еко чарати, еко вихаратӣти айам̣ ка̄йавивеко на̄ма. ат̣т̣ха сама̄паттийо пана читтавивеко на̄ма. нибба̄нам̣ упадхививеко на̄ма. вуттампи хетам̣ – ‘‘ка̄йавивеко ча вивекат̣т̣хака̄йа̄нам̣ неккхамма̄бхирата̄нам̣, читтавивеко ча парисуддхачитта̄нам̣ парамавода̄наппатта̄нам̣, упадхививеко ча нирупадхӣнам̣ пуггала̄нам̣ висан̇кха̄рагата̄на’’нти (маха̄ни. 57). дувидхам̣ вӣрийанти ка̄йикам̣, четасикан̃ча вӣрийам̣. сӣланти чатупа̄рисуддхисӣлам̣. сама̄дхинти випассана̄па̄дака̄ ат̣т̣ха сама̄паттийо. вимуттикатха̄ти ва̄ арийапхалам̣ а̄раббха паватта̄ катха̄. сесам̣ утта̄намева.
дутийасекхасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
тхераваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.