(7) 2. паттакаммавагго
1-4. паттакаммасутта̄диван̣н̣ана̄
61-64. дутийасса пат̣хаме йе анит̣т̣ха̄ на хонти, те ит̣т̣ха̄ти адхиппета̄ти а̄ха ‘‘анит̣т̣хапат̣иккхепена ит̣т̣ха̄’’ти. ит̣т̣ха̄ти ча парийит̣т̣ха̄ ва̄ хоту ма̄ ва̄, ит̣т̣ха̄рамман̣абхӯта̄ти аттхо. гавеситампи хи ит̣т̣ханти вуччати, там̣ идха на̄дхиппетам̣. манети манасмим̣. канта̄ти ва̄ каманӣйа̄, ка̄метабба̄ти аттхо. манам̣ аппа̄йантӣти ит̣т̣хабха̄вена манам̣ вад̣д̣хенти. каммаса̄дхано идха бхога-саддоти а̄ха ‘‘бхога̄ти бхун̃джитабба̄’’тиа̄ди. дхаммӯпагха̄там̣ катва̄ кусаладхаммам̣ винодетва̄. упаниджджха̄йӣйантӣти упаджджха̄йа̄ти а̄ха ‘‘сукхадуккхесу упаниджджха̄йитаббатта̄’’ти, сукхадуккхесу уппаннесу ануссаритаббатта̄ти аттхо. сандит̣т̣хасамбхаттехӣти еттха таттха таттха сан̇гамма дит̣т̣хаматта̄ на̄тидал̣хамитта̄ сандит̣т̣ха̄, сут̣т̣ху бхатта̄ синехаванто дал̣хамитта̄ самбхатта̄.
висамалобханти балавалобхам̣. сукхитанти сан̃джа̄тасукхам̣. пӣн̣итанти дха̄там̣ сухитам̣. татха̄бхӯто пана йасма̄ баласампанно хоти, тасма̄ ‘‘баласампаннам̣ каротӣ’’ти вуттам̣.
собхане ка̄йикава̄часикакамме ратоти сӯрато ука̄расса дӣгхам̣ катва̄, тасса бха̄во сораччам̣, ка̄йикава̄часико авӣтиккамо. со пана аттхато сусӣлабха̄воти а̄ха ‘‘кхантисорачче нивит̣т̣ха̄ти адхива̄санаккхантийан̃ча сусӣлата̄йа ча нивит̣т̣ха̄’’ти. екаматта̄нанти екам̣ читтанти аттхо. ра̄га̄дӣнан̃хи пуббабха̄гийам̣ дамана̄ди паччекам̣ иччхитаббам̣, на маггаккхан̣е вийа екаджджхам̣ пат̣исан̇кха̄намукхена паджаханато. екаматта̄нанти ва̄ вивекавасена екам̣ ека̄кинам̣ атта̄нам̣. тенева̄ха ‘‘екам̣ аттанова аттабха̄ва’’нтиа̄ди. упарӯпарибхӯмӣсӯти чхака̄масаггасан̇кха̄та̄су упарӯпарика̄мабхӯмӣсу. каммасса пхалам̣ аггам̣ на̄ма. там̣ панеттха уччага̄мӣти а̄ха ‘‘уддхамаггамасса̄’’ти. сувагге нийутта̄, суваггаппайоджана̄ти ва̄ соваггика̄. дасаннам̣ висеса̄нанти диббаа̄йуван̣н̣айасасукхаа̄дхипатеййа̄нан̃чева ит̣т̣харӯпа̄дӣнан̃ча пхалависеса̄нам̣. ван̣н̣аггахан̣ена четтха сако аттабха̄ваван̣н̣о гахито, рӯпаггахан̣ена бахиддха̄ рӯпа̄рамман̣ам̣. дутийататийачатуттха̄ни утта̄наттха̄нева.
паттакаммасутта̄диван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
5. рӯпасуттаван̣н̣ана̄
65. пан̃чаме паминоти ул̣а̄рата̄дивисесам̣ етена̄ти пама̄н̣ам̣, рупака̄йо пама̄н̣ам̣ етасса̄ти рӯпаппама̄н̣о. тато ева рӯпе пасанноти рӯпаппасанно. гхосоти четтха тхутигхосо. лӯкханти паччайалӯкхата̄. дхамма̄ти сӣла̄дайо гун̣адхамма̄ адхиппета̄. имесам̣ пана чатуннам̣ пуггала̄нам̣ на̄на̄каран̣ам̣ па̄л̣ийам̣йева а̄гатам̣. вуттан̃хетам̣ –
‘‘катамо ча пуггало рӯпаппама̄н̣о рӯпаппасанно? идхекаччо пуггало а̄рохам̣ ва̄ пасситва̄ парин̣а̄хам̣ ва̄ пасситва̄ сан̣т̣ха̄нам̣ ва̄ пасситва̄ па̄рипӯрим̣ ва̄ пасситва̄ таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало рӯпаппама̄н̣о рӯпаппасанно.
‘‘катамо ча пуггало гхосаппама̄н̣о гхосаппасанно? идхекаччо пуггало параван̣н̣ана̄йа паратхомана̄йа парапасам̣сана̄йа параван̣н̣аха̄рика̄йа таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало гхосаппама̄н̣о гхосаппасанно.
‘‘катамо ча пуггало лӯкхаппама̄н̣о лӯкхаппасанно? идхекаччо пуггало чӣваралӯкхам̣ ва̄ пасситва̄ патталӯкхам̣ ва̄ пасситва̄ сена̄саналӯкхам̣ ва̄ пасситва̄ вивидхам̣ ва̄ дуккарака̄рикам̣ пасситва̄ таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало лӯкхаппама̄н̣о лӯкхаппасанно.
‘‘катамо ча пуггало дхаммаппама̄н̣о дхаммаппасанно? идхекаччо пуггало сӣлам̣ ва̄ пасситва̄ сама̄дхим̣ ва̄ пасситва̄ пан̃н̃ам̣ ва̄ пасситва̄ таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ паса̄дам̣ джанети. айам̣ вуччати пуггало дхаммаппама̄н̣о дхаммаппасанно’’ти (пу. па. 171-172).
таттха а̄роханти уччатам̣. са̄ ча кхо тасмим̣ тасмим̣ ка̄ле пама̄н̣айутта̄ дат̣т̣хабба̄. парин̣а̄ханти на̄тикисатхӯлата̄васена пӣн̣атам̣. сан̣т̣ха̄нанти тесам̣ тесам̣ ан̇гапаччан̇га̄нам̣ сусан̣т̣хитатам̣ дӣгхарассават̣т̣а̄дийуттат̣т̣ха̄несу татха̄бха̄вам̣. па̄рипӯринти саббесам̣ сарӣра̄вайава̄нам̣ парипун̣н̣атам̣ авикалатам̣. таттха пама̄н̣ам̣ гахетва̄ти тасмим̣ рӯпе рӯпасампаттийам̣ пама̄н̣абха̄вам̣ упа̄да̄йа. паса̄дам̣ джанетӣти адхимоккхам̣ джанети уппа̄дети.
параван̣н̣ана̄йа̄ти ‘‘асуко едисо ча едисо ча̄’’ти парасса гун̣авачанена. паратхомана̄йа̄ти параммукха̄ парасса сила̄гхуппа̄дакена абхиттхаванена парена тхутивасена, га̄тха̄диупанибандханена вутта̄йа тхомана̄йа̄ти вуттам̣ хоти. парапасам̣сана̄йа̄ти параммукха̄ парасса гун̣асам̣киттанена. параван̣н̣аха̄рика̄йа̄ти парампараван̣н̣аха̄рика̄йа парампара̄йа парасса киттанасаддасса упасам̣ха̄рена. таттха̄ти тасмим̣ тхутигхосе.
чӣваралӯкханти тхӯладжин̣н̣абахутуннаката̄дичӣварасса лӯкхабха̄вам̣. патталӯкханти анекагантхика̄хат̣ата̄дипаттасса лӯкхабха̄вам̣. вивидхам̣ ва̄ дуккарака̄риканти дхутан̇га̄дивасена паваттана̄на̄видхам̣ дуккарачарийам̣. сӣлам̣ ва̄ пасситва̄ти сӣлапа̄рипӯривасена висуддхам̣ ка̄йавачӣсучаритам̣ н̃а̄н̣ачаккхуна̄ пасситва̄, джха̄на̄диадхигамасуддхисама̄дхим̣ ва̄ випассана̄бхин̃н̃а̄сан̇кха̄там̣ пан̃н̃ам̣ ва̄ пасситва̄ти аттхо.
еваметасмим̣ чатуппама̄н̣е локасаннива̄се буддхесу аппасанна̄ манда̄, пасанна̄ бахука̄. рӯпаппама̄н̣асса хи буддхарӯпато уттари паса̄да̄вахам̣ рӯпам̣ на̄ма наттхи. гхосаппама̄н̣асса буддха̄нам̣ киттигхосато уттари паса̄да̄вахо гхосо на̄ма наттхи. лӯкхаппама̄н̣асса ка̄сика̄ни ваттха̄ни маха̄раха̄ни кан̃чанабха̄джана̄ни тин̣н̣ам̣ утӯнам̣ ануччхавике саббасампаттийутте па̄са̄даваре паха̄йа пам̣сукӯлачӣвараселамайапаттаруккхамӯла̄дисена̄санасевино буддхасса бхагавато лӯкхато уттари паса̄да̄вахам̣ ан̃н̃ам̣ лӯкхам̣ на̄ма наттхи. дхаммаппама̄н̣асса садеваке локе аса̄дха̄ран̣асӣла̄дигун̣асса татха̄гатасса сӣла̄дигун̣ато уттари паса̄да̄вахо ан̃н̃о сӣла̄дигун̣о на̄ма наттхи. ити бхагава̄ имам̣ чатуппама̄н̣икам̣ локасаннива̄сам̣ мут̣т̣хина̄ гахетва̄ вийа т̣хитоти.
пама̄н̣им̣сӯти пама̄н̣ам̣ аггахесум̣. нийакаджджхатте тасса гун̣ам̣ на джа̄на̄тӣти тасса аббхантаре паваттама̄нам̣ сӣла̄дигун̣ам̣ на джа̄на̄ти. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
рӯпасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
7. ахира̄джасуттаван̣н̣ана̄
67. саттаме дат̣т̣хависа̄нева̄ти авадха̄ран̣ена дит̣т̣хависа̄дайо ниваттети. кат̣т̣хамукха̄дайо хи чатта̄ро а̄сӣвиса̄ дат̣т̣хависо, дит̣т̣хависо, пхут̣т̣хависо, ва̄тависоти паччекам̣ чатуббидха̄ хонтӣти висавегавика̄равасена сол̣аса вутта̄. тесу дат̣т̣хависа̄нам̣йева идха гахан̣ам̣, на итаресанти дассети. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.
ахира̄джасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
8. девадаттасуттаван̣н̣ана̄
68. ат̣т̣хаме ка̄ле сампаттети габбхасса парипа̄кагататта̄ виджа̄йанака̄ле сампатте. потаканти ассатарийа̄ путтам̣. ‘‘пхалам̣ ве кадалим̣ хантӣ’’тиа̄дига̄тха̄йа куккуджакенева паттават̣т̣ипасавасса уччхиннатта̄ пхалуппатти кадалийа̄ пара̄бхава̄йа хотӣти а̄ха ‘‘пхалам̣ ве кадалим̣ хантӣ’’ти. куккуджакам̣ на̄ма кадалийа̄ пуппхана̄л̣ам̣. татха̄ пхалапа̄капарийоса̄натта̄ осадхӣнам̣ ‘‘пхалам̣ вел̣ум̣ нал̣а’’нти вуттам̣. айам̣ панеттха пин̣д̣аттхо – йатха̄ аттано пхалам̣ кадаливел̣унал̣е вина̄сети, габбхо ча ассатарим̣, евам̣ аттано каммабхӯто сакка̄ро асаппурисам̣ вина̄сетӣти.
девадаттасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
9. падха̄насуттаван̣н̣ана̄
69. наваме падахати етехӣти падха̄на̄ни. уттамавӣрийа̄ни сет̣т̣хавӣрийа̄ни висит̣т̣хасса аттхасса са̄дханато. килеса̄нам̣ сам̣вараттха̄йа̄ти йатха̄ абхиджджха̄дайо на уппаджджанти, евам̣ сатийа̄ упат̣т̣ха̄нена килеса̄нам̣ сам̣варан̣аттха̄йа. паджаханаттха̄йа̄ти ка̄мавитакка̄дӣнам̣ виноданаттха̄йа. падха̄нанти тассева паджаханасса са̄дханавасена паваттавӣрийам̣. кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ брӯханаттха̄йа̄ти боджджхан̇гасан̇кха̄та̄нам̣ кусаладхамма̄нам̣ вад̣д̣ханаттха̄йа. падха̄нанти тассева вад̣д̣ханасса са̄дханавасена паваттавӣрийам̣.
падха̄насуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
10. адхаммикасуттаван̣н̣ана̄
70. дасаме висаманти бха̄ванапум̣сакаметам̣. тена̄ха ‘‘висама̄ хутва̄’’ти. асамайена̄ти ака̄ле. бхумматтхе хетам̣ каран̣авачанам̣. пакат̣т̣хам̣ падха̄нам̣ ан̃джасам̣ етесанти пан̃джаса̄, ан̃джасам̣ пагата̄ пат̣ипанна̄ти ва̄ пан̃джаса̄, пакатимаггага̄мино. на пан̃джаса̄ апан̃джаса̄, амаггаппат̣ипанна̄. те пана йасма̄ маггато апагата̄ на̄ма хонти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘маггато апагата̄’’тиа̄ди.
га̄тха̄су пана еваметтха самбандхо ведитаббо. гуннам̣ че тарама̄на̄нанти га̄вӣсу махогхам̣ тарантӣсу. джимхам̣ гаччхати пун̇гавоти йади йӯтхапати усабхо кут̣илам̣ гаччхати. сабба̄ та̄ джимхам̣ гаччхантӣти сабба̄ та̄ га̄вийо кут̣иламева гаччханти. касма̄? нетте джимхам̣ гате сати тасса кут̣илагататта̄. со хи та̄сам̣ паччайико упаддавахаро ча. евамеванти йатха̄ четам̣, евамева йо мануссесу падха̄насаммато, йади со адхаммача̄рӣ сийа̄, йе тасса ануджӣвино, саббепи адхаммика̄ хонти. са̄мисампада̄ хи пакатисампадам̣ сампа̄дети. йасма̄ етадевам̣, тасма̄ саббам̣ рат̣т̣хам̣ дуккхам̣ сети, ра̄джа̄ че хоти адхаммико.
адхаммикасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
паттакаммаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.