5. метта̄суттаван̣н̣ана̄

15. пан̃чаме сесаджана̄ти метта̄йа четовимуттийа̄ ала̄бхино. сампариваттама̄на̄ти даккхин̣енева пассена асайитва̄ саббасо париваттама̄на̄. ка̄каччхама̄на̄ти гхуругхурупасса̄савасена виссарам̣ каронта̄. сукхам̣ супатӣти еттха дувидха̄ супана̄ сайане пит̣т̣хиппаса̄ран̣алаккхан̣а̄ кирийа̄майачиттехи авокин̣н̣абхаван̇гаппаваттилаккхан̣а̄ ча. таттха̄йам̣ убхайаттха̄пи сукхамева супати. йасма̄ сан̣икам̣ нипаджджитва̄ ан̇гапаччан̇га̄ни самодха̄йа па̄са̄дикена а̄ка̄рена сайати, ниддоккаманепи джха̄нам̣ сама̄панно вийа хоти. тена̄ха ‘‘евам̣ асупитва̄’’тиа̄ди.

нидда̄ка̄ле сукхам̣ алабхитва̄ дуккхена суттатта̄ ева пат̣ибуджджханака̄ле сарӣракхедена ниттхунанам̣ виджамбханам̣ ито чито ча випариваттанан̃ча хотӣти а̄ха ‘‘ниттхунанта̄ виджамбханта̄ сампариваттанта̄ дуккхам̣ пат̣ибуджджхантӣ’’ти. айам̣ пана сукхена суттатта̄ сарӣракхеда̄бха̄вато ниттхунана̄дивирахитова пат̣ибуджджхати. тена вуттам̣ ‘‘евам̣ аппат̣ибуджджхитва̄’’тиа̄ди. сукхаппат̣ибодхо ча сарӣравика̄ра̄бха̄вена̄ти а̄ха ‘‘сукхам̣ ниббика̄ра’’нти.

бхаддакамева супинам̣ пассатӣти идам̣ анубхӯтапуббавасена деватӯпасам̣ха̄равасена часса бхаддакамева супинам̣ хоти, на па̄паканти катва̄ вуттам̣. тена̄ха ‘‘четийам̣ ванданто вийа̄’’тиа̄ди. дха̄туккхобхахетукампи часса бахулам̣ бхаддакамева сийа̄ йебхуййена читтаджарӯпа̄нугун̣ата̄йа утуа̄ха̄раджарӯпа̄нам̣.

уре а̄муккамутта̄ха̄ро вийа̄ти гӣва̄йа бандхитва̄ уре ламбитамутта̄ха̄ро вийа̄ти кехичи там̣ ека̄валивасена вуттам̣ сийа̄, анекаратана̄валисамӯхабхӯто пана мутта̄ха̄ро ам̣саппадесато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва кат̣иппадесасса хет̣т̣ха̄бха̄га̄ паламбанто уре а̄муккойева на̄ма хоти.

виса̄кхаттхеро вийа̄ти (висуддхи. 1.258) со кира па̄т̣алипутте кут̣умбийо ахоси. со таттхева васама̄но ассоси ‘‘тамбапан̣н̣идӣпо кира четийама̄ла̄лан̇като ка̄са̄вападжджото, иччхитиччхитат̣т̣ха̄нейеветтха сакка̄ нисӣдитум̣ ва̄ нипаджджитум̣ ва̄, утусаппа̄йам̣ сена̄санасаппа̄йам̣ пуггаласаппа̄йам̣ дхаммассаванасаппа̄йанти саббаметтха сулабха’’нти. со аттано бхогаккхандхам̣ путтада̄расса ниййа̄тетва̄ дуссанте баддхена екакаха̄пан̣енева гхара̄ никкхамитва̄ самуддатӣре на̄вам̣ удиккхама̄но екам̣ ма̄сам̣ васи. со воха̄ракусалата̄йа имасмим̣ т̣ха̄не бхан̣д̣ам̣ кин̣итва̄ асукасмим̣ виккин̣анто дхаммика̄йа ван̣иджджа̄йа теневантарама̄сена сахассам̣ абхисам̣хари. ити анупуббена маха̄виха̄рам̣ гантва̄ паббаджджам̣ йа̄чати. со пабба̄джанаттха̄йа сӣмам̣ нӣто там̣ сахассаттхавикам̣ оват̣т̣икантарена бхӯмийам̣ па̄теси. ‘‘кимета’’нти ча вутте ‘‘каха̄пан̣асахассам̣, бханте’’ти ватва̄, ‘‘упа̄сака, паббаджитака̄лато пат̣т̣ха̄йа на сакка̄ вича̄ретум̣, ида̄нева нам̣ вича̄рехӣ’’ти вутте ‘‘виса̄кхасса паббаджджат̣т̣ха̄нам̣ а̄гата̄ ма̄ риттахаттха̄ гамим̣сӯ’’ти мун̃читва̄ сӣма̄ма̄л̣аке виккиритва̄ паббаджитва̄ упасампанно. со пан̃чавассо хутва̄ двема̄тика̄ пагун̣а̄ катва̄ аттано саппа̄йам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ екекасмим̣ виха̄ре чатта̄ро чатта̄ро ма̄се самапаваттава̄сам̣ васама̄но чари. евам̣ чарама̄но –

‘‘ванантаре т̣хито тхеро, виса̄кхо гаджджама̄нако;

аттано гун̣амесанто, имаматтхам̣ абха̄сатха.

‘‘йа̄вата̄ упасампанно, йа̄вата̄ идха ма̄гато;

еттхантаре кхалитам̣ наттхи, ахо ла̄бхо те ма̄риса̄’’ти. (висуддхи. 1.258);

со читталапаббатавиха̄рам̣ гаччханто дведха̄патхам̣ патва̄ ‘‘айам̣ ну кхо магго, уда̄ху айа’’нти чинтайанто ат̣т̣ха̄си. атхасса паббате адхиваттха̄ девата̄ хаттхам̣ паса̄ретва̄ ‘‘есо магго’’ти дассети. со читталапаббатавиха̄рам̣ гантва̄ таттха чатта̄ро ма̄се васитва̄ ‘‘паччӯсе гамисса̄мӣ’’ти чинтетва̄ нипаджджи. чан̇камасӣсе ман̣иларуккхе адхиваттха̄ девата̄ сопа̄напхалаке нисӣдитва̄ пароди. тхеро ‘‘ко есо’’ти а̄ха. ахам̣, бханте, ман̣илийа̄ти. кисса родасӣти? тумха̄кам̣ гаманам̣ пат̣ичча̄ти. майи идха васанте тумха̄кам̣ ко гун̣оти? тумхесу, бханте, идха васантесу аманусса̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ меттам̣ пат̣илабханти, те да̄ни тумхесу гатесу калахам̣ кариссанти, дут̣т̣хуллампи катхайиссантӣти. тхеро ‘‘саче майи идха васанте тумха̄кам̣ пха̄сувиха̄ро хоти, сундара’’нти ватва̄ ан̃н̃епи чатта̄ро ма̄се таттхева васитва̄ пуна татхева гаманачиттам̣ уппа̄деси. девата̄пи пуна татхева пароди. етенева упа̄йена тхеро таттхева васитва̄ таттхева паринибба̄йӣти. евам̣ дхаматта̄виха̄рӣ бхиккху аманусса̄нам̣ пийо хоти.

балавапийачиттата̄йа̄ти имина̄ балавапийачиттата̄маттенапи саттхам̣ на камати, пагева метта̄йа четовимуттийа̄ти дассети. кхиппамева читтам̣ сама̄дхийати, кеначи парипантхена парихӣнаджджха̄насса бйа̄па̄дасса дӯрасамусса̄ритабха̄вато кхиппамева сама̄дхийати, ‘‘а̄сава̄нам̣ кхайа̄йа̄’’ти кечи. сесам̣ сувин̃н̃еййамева. еттха ча кин̃ча̄пи ито ан̃н̃акаммат̣т̣ха̄навасена адхигатаджджха̄на̄нампи сукхасупана̄дайо а̄нисам̣са̄ лаббханти. йатха̄ха –

‘‘сукхам̣ супанти мунайо, аджджхаттам̣ сусама̄хита̄;

суппабуддхам̣ пабуджджханти, сада̄ готамаса̄вака̄’’ти. (висуддхи. маха̄т̣ӣ. 1.258); ча а̄ди –

татха̄пиме а̄нисам̣са̄ брахмавиха̄рала̄бхино анавасеса̄ лаббханти бйа̄па̄да̄дӣнам̣ уджувипаччанӣкабха̄вато брахмавиха̄ра̄нам̣. тенева̄ха ‘‘ниссаран̣ам̣ хетам̣, а̄вусо, бйа̄па̄дасса, йадидам̣ метта̄четовимуттӣ’’тиа̄ди (дӣ. ни. 3.326; а. ни. 6.13). бйа̄па̄да̄дивасена ча сатта̄нам̣ дуккхасупана̄дайоти таппат̣ипаккхабхӯтесу брахмавиха̄ресу сиддхесу сукхасупана̄дайо хаттхагата̄ ева хонтӣти.

метта̄суттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.