7. вӣрийа̄рамбха̄диваггаван̣н̣ана̄

61. саттамасса пат̣хаме вӣра̄нам̣ камманти вӣрийам̣, видхина̄ ва̄ ӣрайитаббам̣ паваттетаббанти вӣрийам̣, тадева кусалакирийа̄йа падха̄нат̣т̣хена а̄рамбхо вӣрийа̄рамбхо. а̄раддхавӣрийата̄ паггахитавӣрийата̄ парипун̣н̣авӣрийата̄ти паччекам̣ вӣрийата̄саддо йоджетаббо.

62. дутийе махатӣ иччха̄ етасса̄ти махиччхо, тасса бха̄во махиччхата̄. маха̄висайо лобхо маха̄лобхо маханта̄нам̣ ваттхӯнам̣ бахӯнан̃ча абхигиджджханато. итарӣтара̄тиа̄дина̄ паббаджита̄нам̣ уппаджджанамахиччхата̄ вутта̄. пан̃чахи ка̄магун̣ехӣтиа̄ди гахат̣т̣ха̄нам̣ васена вуттам̣. иччха̄ти сабха̄ваниддесо. иччха̄гата̄ти иччха̄паватта̄. махиччхата̄ти маха̄иччхата̄. аттхато пана̄йам̣ ра̄го ева̄ти вуттам̣ – ‘‘ра̄го са̄ра̄го’’тиа̄ди.

63. татийе аппиччхасса̄ти еттха аппа-саддо абха̄ваттхо ‘‘аппа̄ба̄дхо хоти аппа̄тан̇ко’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 2.304) вийа̄ти а̄ха – ‘‘аниччхасса̄’’ти. локе па̄кат̣асса хи аккхирогакуччхирога̄дибхедасса а̄ба̄дхасса абха̄вам̣ сандха̄йа ‘‘аппа̄ба̄дхо’’ти вуттам̣. ида̄ни вуттамеваттхам̣ па̄кат̣атарам̣ ка̄тум̣ ‘‘еттха хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. бйан̃джанам̣ са̄васесам̣ вийа париттакепи аппасаддасса диссама̄натта̄. аттхо пана ниравасесо саббасо паччайиччха̄йа абха̄васса адхиппетатта̄. тена̄ха – ‘‘на хӣ’’тиа̄ди.

иччха̄йа абха̄венева аппиччхо на̄ма хотӣти имаматтхам̣ пака̄рантарена дӣпетум̣ – ‘‘апича̄’’тиа̄ди вуттам̣. атриччхата̄ на̄ма атра атра иччха̄. асантагун̣асамбха̄ваната̄йа па̄па̄ ла̄мика̄ нихӣна̄ иччха̄ па̄пиччхата̄. йа̄йа паччайуппа̄данаттхам̣ аттани виджджама̄нагун̣е самбха̄вети, паччайа̄нам̣ пат̣иггахан̣е ча на маттам̣ джа̄на̄ти, айам̣ махиччхата̄. асантагун̣асамбха̄ваната̄ти аттани авиджджама̄на̄нам̣ гун̣а̄нам̣ виджджама̄на̄нам̣ вийа паресам̣ пака̄сана̄. сантагун̣асамбха̄ваната̄ти иччха̄ча̄ре т̣хатва̄ аттани виджджама̄насӣладхутадхамма̄дигун̣авибха̄вана̄. та̄дисассапи пат̣иггахан̣е аматтан̃н̃ута̄пи хоти, са̄пи абхидхамме а̄гата̄йева̄ти самбандхо. дуссантаппайоти дуттаппайо.

атилӯкхабха̄ванти паттачӣваравасена ативийа лӯкхабха̄вам̣. тадасса дисва̄ манусса̄ ‘‘айам̣ аман̇галадивасо, сумбхакасиниддхапаттачӣваро аййо пуббан̇гамо ка̄таббо’’ти чинтетва̄, ‘‘бханте, тхокам̣ бахи хотха̄’’ти а̄хам̣су. уммуджджӣти манусса̄нам̣ аджа̄нанта̄нам̣йева патхавийам̣ нимуджджитва̄ ган̣хантойева уммуджджи. йади тхеро ‘‘кхӣн̣а̄савабха̄вам̣ джа̄нантӯ’’ти иччхеййа, на нам̣ манусса̄ ‘‘бахи хотха̄’’ти вадеййум̣, кхӣн̣а̄сава̄нам̣ пана татха̄читтамева на уппаджджеййа.

аппиччхата̄падха̄нам̣ пуггала̄дхит̣т̣ха̄нам̣ чатуббидхаиччха̄пабхедам̣ дассетва̄ пунапи пуггала̄дхит̣т̣ха̄нена чатуббидхам̣ иччха̄бхедам̣ дассенто ‘‘апаропи чатуббидхо аппиччхо’’тиа̄дима̄ха. паччайааппиччхоти паччайесу иччха̄рахито. дхутан̇гааппиччхоти дхутагун̣асамбха̄вана̄йа иччха̄рахито. парийаттиаппиччхоти бахуссутасамбха̄вана̄йа иччха̄рахито. адхигамааппиччхоти ‘‘арийо’’ти самбха̄вана̄йа иччха̄рахито. да̄йакасса васанти аппам̣ ва̄ йам̣ да̄тука̄мо бахум̣ ва̄ти да̄йакасса читтасса васам̣, аджджха̄сайанти аттхо. деййадхаммасса васанти деййадхаммасса абахубха̄вам̣. аттано тха̄манти аттано пама̄н̣ам̣. йаттакена атта̄ йа̄пети, таттакассева гахан̣ам̣. йади хӣтиа̄ди сан̇кхепато вуттасса аттхасса виваран̣ам̣. пама̄н̣енева̄ти йа̄панаппама̄н̣енева.

екабхиккхупи на̄н̃н̃а̄сӣти соса̄никаватте саммадева ваттитатта̄ екопи бхиккху на ан̃н̃а̄си. аббокин̣н̣анти авиччхедам̣. дутийо мам̣ джа̄неййа̄ти дутийо саха̄йабхӯтопи йатха̄ мам̣ джа̄нитум̣ на саккун̣еййа, татха̄ сат̣т̣хи васса̄ни нирантарам̣ суса̄не васа̄ми, тасма̄ ахам̣ ахо соса̄никуттамо. упака̄ро хутва̄ти уггахапарипуччха̄дӣхи парийаттидхаммавасена упака̄ро хутва̄. дхаммакатха̄йа джанападам̣ кхобхетва̄ти ломахам̣санаса̄дхука̄рада̄начелуккхепа̄дивасена саннипатитам̣ итаран̃ча ‘‘катхам̣ ну кхо аппам̣ аййасса сантике дхаммам̣ сосса̄ма̄’’ти кола̄халавасена маха̄джанам̣ кхобхетва̄? йади тхеро бахуссутабха̄вам̣ джа̄на̄петум̣ иччхеййа, пуббева джанападам̣ кхобхенто дхаммам̣ катхеййа. гатоти ‘‘айам̣ со, йена раттийам̣ дхаммакатха̄ ката̄’’ти джа̄нанабха̄вена парийаттиаппиччхата̄йа пура̄рун̣а̄ва гато.

тайо кулапутта̄ вийа̄ти па̄чӣнавам̣сада̄йе са̄маггива̄сам̣вут̣т̣ха̄ ануруддхо, нандийо, кимилоти име тайо кулапутта̄ вийа. етесупи хи ануруддхаттхерена бхагавата̄ ‘‘аттхи пана во ануруддха̄ евам̣ аппаматта̄нам̣ а̄та̄пӣнам̣ пахитатта̄нам̣ вихаранта̄нам̣ уттаримануссадхаммо аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти (ма. ни. 1.328) пут̣т̣хена ‘‘идха пана майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма, вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ма̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.328) анупуббавиха̄расама̄паттӣсу а̄рочита̄су итаре тхера̄ на иччхим̣су. татха̄ хи те пакканте бхагавати а̄йасмантам̣ ануруддхам̣ етадавочум̣ – ‘‘кинну майам̣ а̄йасмато ануруддхасса евама̄рочимха ‘има̄сан̃ча има̄сан̃ча виха̄расама̄паттӣнам̣ майам̣ ла̄бхино’ти? йам̣ но а̄йасма̄ ануруддхо бхагавато саммукха̄пи а̄сава̄нам̣ кхайам̣ пака̄сетӣ’’ти? гхат̣ӣка̄ропи аттано арийабха̄ве кикисса ран̃н̃о бхагавата̄ а̄рочите на аттамано ахоси? тена̄ха – ‘‘гхат̣ӣка̄ракумбхака̄ро вийа̄’’ти. имасмим̣ панаттхети ‘‘йатхайидам̣, бхиккхаве, аппиччхата̄’’ти вутте аппиччхата̄сан̇кха̄те аттхе. балаваалобхена̄ти дал̣хатараппаваттикена алобхена.

64. чатуттхе наттхи етасса сантут̣т̣хӣти асантут̣т̣хи, тасса бха̄во асантут̣т̣хита̄. там̣ пана сарӯпато дассенто ‘‘асантут̣т̣хе пуггале…пе… лобхо’’ти а̄ха. севантасса̄тиа̄дӣни ан̃н̃аман̃н̃авевачана̄ни.

65-67. пан̃чаме туссанам̣ тут̣т̣хи, самам̣, сакена, сантена ва̄ тут̣т̣хи етасса̄ти сантут̣т̣хи, тасса бха̄во сантут̣т̣хита̄. йасса сантосасса аттхита̄йа бхиккху ‘‘сантут̣т̣хо’’ти вуччати, там̣ дассенто ‘‘итарӣтарапаччайасантосена саманна̄гатасса̄’’ти а̄ха – чӣвара̄дике йаттха каттхачи каппийе паччайе сантуссанена саман̇гӣбхӯтасса̄ти аттхо. атха ва̄ итарам̣ вуччати хӣнам̣ пан̣ӣтато ан̃н̃атта̄, татха̄ пан̣ӣтампи итарам̣ хӣнато ан̃н̃атта̄. апеккха̄сиддха̄ хи итарата̄. ити йена дхаммена хӣнена ва̄ пан̣ӣтена ва̄ чӣвара̄дипаччайена сантуссати, со татха̄ паватто алобхо итарӣтарапаччайасантосо, тена саманна̄гатасса. йатха̄ла̄бхам̣ аттано ла̄бха̄нурӯпам̣ сантосо йатха̄ла̄бхасантосо. сесапададвайепи есева найо. лаббхатӣти ва̄ ла̄бхо, йо йо ла̄бхо йатха̄ла̄бхо, тена сантосо йатха̄ла̄бхасантосо. баланти ка̄йабалам̣. са̄руппанти бхиккхуно ануччхавиката̄.

йатха̄ладдхато ан̃н̃асса апаттхана̄ на̄ма сийа̄ аппиччхата̄пи паваттиа̄ка̄роти тато винивечитамева сантосасса сарӯпам̣ дассенто ‘‘лабхантопи на ган̣ха̄тӣ’’ти а̄ха. там̣ париваттетва̄ пакатидуббала̄дӣнам̣ гаручӣварам̣ апха̄субха̄ва̄вахам̣ сарӣракхеда̄вахан̃ча хотӣти пайоджанавасена на атриччхата̄дивасена там̣ париваттетва̄ лахукачӣварапарибхого сантосавиродхи на хотӣти а̄ха – ‘‘лахукена йа̄пентопи сантут̣т̣хова хотӣ’’ти. махаггхачӣварам̣ бахӯни ва̄ чӣвара̄ни лабхитва̄ та̄ни виссаджджетва̄ тадан̃н̃асса гахан̣ам̣ йатха̄са̄руппанайе т̣хитатта̄ на сантосавиродхӣти а̄ха – ‘‘тесам̣…пе… дха̄рентопи сантут̣т̣хова хотӣ’’ти. евам̣ сесапаччайесупи йатха̄са̄руппаниддесе апи-саддаггахан̣е адхиппа̄йо ведитаббо. муттахарӣтаканти гомуттапарибха̄витам̣, пӯтибха̄вена ва̄ чхад̣д̣итам̣ харӣтакам̣. буддха̄дӣхи ван̣н̣итанти аппиччхата̄сантут̣т̣хӣсу бхиккхӯ нийоджетум̣ ‘‘пӯтимуттабхесаджджам̣ нисса̄йа паббаджджа̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 73, 128) буддха̄дӣхи пасаттхам̣. парамасантут̣т̣хова хоти парамена уккам̣сагатена сантосена саманна̄гататта̄. йатха̄са̄руппасантосова агготи таттха таттха бхиккху са̄руппам̣йева нисса̄йа сантуссанавасена паваттанато агго. чхат̣т̣хасаттамесу наттхи ваттаббам̣.

68-69. ат̣т̣хаманавамесу на сампаджа̄на̄тӣти асампаджа̄но, тасса бха̄во асампаджан̃н̃ам̣. вуттаппат̣ипаккхена сампаджан̃н̃ам̣ ведитаббам̣.

70. дасаме па̄памитта̄ девадаттасадиса̄. те хи хӣна̄ча̄рата̄йа, дуккхасса ва̄ сампа̄паката̄йа ‘‘па̄па̄’’ти вуччанти. тена̄ка̄рена паватта̄нанти йо па̄памиттасса кханти ручи адхимутти таннинната̄там̣сампаван̇ката̄диа̄ка̄ро, тена̄ка̄рена паватта̄нам̣. чатуннам̣ кхандха̄намеветам̣ на̄манти чатуннам̣ арӯпаккхандха̄нам̣ ‘‘па̄памиттата̄’’ти етам̣ на̄мам̣. йасма̄ ассаддхийа̄дипа̄падхаммасаманна̄гата̄ пуггала̄ висесато па̄па̄ пун̃н̃адхаммавимоккхата̄йа, те йасса митта̄ саха̄йа̄, со па̄памитто, тасса бха̄во па̄памиттата̄. тена̄ха – ‘‘йе те пуггала̄ ассаддха̄’’тиа̄ди.

вӣрийа̄рамбха̄диваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.