11. ека̄дасамо париччхедо

нибба̄наниддесо

768. рӯпа̄нантарамуддит̣т̣хам̣, нибба̄нам̣ йам̣ пана̄дито;

тассида̄ни ануппатто, вибха̄вананайаккамо.

769. тасма̄хам̣ тасса дассетум̣, дуккарасса йатха̄балам̣;

дуббодхасса паваккха̄ми, вибха̄ванамито парам̣.

таттха нибба̄нанти бхава̄бхавам̣ винанато ва̄нам̣ вуччати тан̣ха̄, ва̄нато никкхантатта̄ нибба̄нанти ча павуччати аматам̣ асан̇кхатам̣ парамам̣ сукхам̣. вуттам̣ хетам̣ ‘‘йо со саббасан̇кха̄расаматхо саббӯпадхипат̣иниссагго тан̣ха̄ккхайо вира̄го ниродхо нибба̄на’’нти.

770. йасса ча̄дхигама̄ сабба-килеса̄нам̣ кхайо бхаве;

нибба̄намити ниддит̣т̣хам̣, нибба̄накусалена там̣.

етам̣ ча нибба̄нам̣ на̄ма тайидам̣ сантилаккхан̣ам̣, аччутирасам̣, асса̄сакаран̣арасам̣ ва̄, анимиттапаччупат̣т̣ха̄нам̣, ниссаран̣апаччупат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ти ведитаббам̣.

еттха̄ха – на параматтхато нибба̄нам̣ на̄ма еко сабха̄во аттхи, титтхийа̄нам̣ атта̄ вийа, сасависа̄н̣ам̣ вийа ча анупалаббханӣйатоти? на, пан̃н̃а̄чаккхуна̄ упапариккхийама̄на̄нам̣ хитагавесӣнам̣ йатха̄нурӯпа̄йа пат̣ипаттийа̄ упалаббханӣйато. йам̣ хи путхуджджана̄ нопалаббханти, там̣ ‘‘наттхӣ’’ти на ваттаббам̣. атха̄йасмата̄ са̄рипуттаттхерена дхаммасена̄патина̄ ‘‘катамам̣ ну кхо, а̄вусо, нибба̄на’’нти нибба̄нам̣ пут̣т̣хена ‘‘йо кхо, а̄вусо, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо’’ти ра̄га̄дӣнам̣ кхайова дассито, тасма̄ ра̄га̄дӣнам̣ кхайаматтамева нибба̄нанти че? там̣ на. касма̄? арахаттасса̄пи ра̄га̄дӣнам̣ кхайаматтапасан̇гадоса̄паттито. катхам̣? нибба̄нам̣ пуччха̄нантарамева ‘‘катамам̣ ну кхо, а̄вусо, арахатта’’нти пут̣т̣хена ‘‘йо кхо, а̄вусо, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо’’ти ра̄га̄дӣнам̣ кхайова вутто, тасма̄ тава матена арахаттапхаласса̄пи ра̄га̄дӣнам̣ кхайаматтата̄ бхавеййа, на четам̣ йуттам̣ ануттарасса локуттарапхалачиттасса ра̄га̄нам̣ кхайаматтата̄паджджанам̣, тасма̄ ма̄ евам̣ бйан̃джаначчха̄йа̄йа вадеси, убхиннам̣ пана сутта̄нам̣ аттхо упапариккхитаббо.

йасса пана дхаммасса̄дхигамена ра̄га̄дӣнам̣ кхайо хоти, со дхаммо ра̄га̄дӣнам̣ кхайасса упаниссайатта̄ аккхайопи сама̄но ‘‘ра̄га̄дӣнам̣ кхайо нибба̄на’’нти кхайопача̄рена вутто, ‘‘типусам̣ джаро гул̣о семхо’’тиа̄дӣсу вийа пхалӯпача̄рена вуттанти ведитаббам̣. арахаттам̣ пана кхайанте уппаннатта̄ ‘‘кхайо’’ти вуттам̣. йади ра̄га̄дӣнам̣ кхайаматтам̣ нибба̄нам̣ бхавеййа, саббе ба̄лапутхуджджана̄пи самадхигатанибба̄на̄ саччхикатаниродха̄ бхавеййум̣. кин̃ча бхиййо – нибба̄насса бахутта̄дидоса̄паттито ча. еван̃хи сати ра̄га̄диккхайа̄нам̣ бахубха̄вато нибба̄насса̄пи бахубха̄во бхавеййа, сан̇кхаталаккхан̣ан̃ча нибба̄нам̣ бхавеййа, сан̇кхаталаккхан̣атта̄ сан̇кхатапарийа̄паннан̃ча, сан̇кхатапарийа̄паннатта̄ аниччам̣ дуккхам̣ нибба̄нам̣ бхавеййа̄ти.

кин̃ча бхиййо – йади кхайо нибба̄нам̣ бхавеййа, готрабхувода̄намаггапхалачитта̄нам̣ ким̣ ну а̄рамман̣ам̣ вадеси, вада бхадрамукха̄ти? ра̄га̄дӣнам̣ кхайамева вада̄мӣти. ким̣ пана ра̄га̄дайо готрабхуа̄дӣнам̣ кхан̣е кхӣйанти, уда̄ху кхӣйиссанти, атха кхӣн̣а̄ти? ким̣ панеттха ‘‘кхӣн̣есвева кхайам̣ вада̄мӣ’’ти. сут̣т̣ху упадха̄ретва̄ вада бхадрамукха̄ти, йади кхӣн̣есвева кхайам̣ вадеси, на готрабхучитта̄дӣнам̣ нибба̄на̄рамман̣ата̄ сиджджхатӣти. ким̣ ка̄ран̣ам̣? готрабхуккхан̣е ра̄га̄дайо кхӣйиссанти, татха̄ вода̄наккхан̣е, маггаккхан̣е пана кхӣйанти, на кхӣн̣а̄, пхалаккхан̣е кхӣн̣а̄. евам̣ санте бхавато матена пхаламева кхайа̄рамман̣ам̣, на итаре, итаресам̣ пана кима̄рамман̣ам̣ вадесӣти? аддха̄ со а̄рамман̣ам̣ апассанто нируттаро бхависсати. апича килесаккхайо на̄ма саппурисехи карӣйати, йатха̄нурӯпа̄йа пат̣ипаттийа̄ уппа̄дӣйатӣти аттхо. нибба̄нам̣ пана на кеначи карӣйати на уппа̄дӣйати, тасма̄ нибба̄намаматамасан̇кхатам̣. тамакатам̣ джа̄на̄тӣти арийаса̄вако ‘‘акатан̃н̃ӯ’’ти павуччати. вуттан̃четам̣ –

771. ‘‘асаддхо акатан̃н̃ӯ ча,

сандхиччхедо ча йо наро;

хата̄вака̄со ванта̄со,

са ве уттамапорисо’’ти.

апича ‘‘ниссаран̣а’’нти бхагавата̄ вуттатта̄ ча. ‘‘ниссаран̣а’’нти хи нибба̄нассетам̣ на̄мам̣. йатха̄ха ‘‘тайо кхоме, бхиккхаве, дхамма̄ дуппат̣ивиджджха̄. катаме тайо дхамма̄ дуппат̣ивиджджха̄? тиссо ниссаран̣адха̄туйо. ка̄ма̄наметам̣ ниссаран̣ам̣, йадидам̣ неккхаммам̣. рӯпа̄наметам̣ ниссаран̣ам̣, йадидам̣ арӯпам̣. йам̣ кхо пана кин̃чи бхӯтам̣ сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣, ниродхо тасса ниссаран̣а’’нти хи вуттам̣. евам̣ вуттасса тасса нибба̄насса абха̄вапаттидосато пат̣хамаджджха̄на̄ка̄са̄нан̃ча̄йатана̄нампи абха̄во бхавеййа, тасма̄ айуттам̣ аккхайасса нибба̄насса кхайадоса̄паджджананти, на ту кхайо нибба̄нам̣.

‘‘аттхи ниссаран̣ам̣ локе, пан̃н̃а̄йа ме супхусита’’нти ча ‘‘аттхи, бхиккхаве, аджа̄там̣ абхӯтам̣ акатам̣ асан̇кхата’’нти ча дхаммаса̄мина̄ татха̄гатена самма̄самбуддхена анекесу суттантесу параматтхавасена вуттатта̄ ‘‘аттхи нибба̄нам̣ на̄ма еко дхаммо’’ти нит̣т̣хаметтха гантаббам̣. апича париттаттике ‘‘катаме дхамма̄ аппама̄н̣а̄’’ти падамуддхаритва̄ – ‘‘чатта̄ро магга̄ апарийа̄панна̄ чатта̄ри ча са̄ман̃н̃апхала̄ни нибба̄нан̃ча, име дхамма̄ аппама̄н̣а̄’’ти вуттатта̄ ра̄га̄дӣнам̣ кхайасса аппама̄н̣аттам̣ катхам̣ йуджджати, тасма̄ параматтхато аттхийева нибба̄нам̣ на̄ма еко сабха̄воти. там̣ пана пакатива̄дӣнам̣ пакати вийа, титтхийа̄нам̣ атта̄ вийа ча сасависа̄н̣ам̣ вийа ча на̄виджджама̄нам̣.

атха пан̃н̃аттиматтам̣ нибба̄нанти че, тампи айуттам̣. касма̄? нибба̄на̄рамман̣а̄нам̣ читтачетасика̄нам̣ наваттабба̄рамман̣атта̄. катхам̣? паритта̄рамман̣аттике ча пана ‘‘катаме дхамма̄ аппама̄н̣а̄рамман̣а̄’’ти падамуддхаритва̄ ‘‘чатта̄ро магга̄ апарийа̄панна̄ чатта̄ри ча са̄ман̃н̃апхала̄ни, име дхамма̄ аппама̄н̣а̄рамман̣а̄’’ти хи вуттам̣. йади панетесам̣ пан̃н̃аттиа̄рамман̣ам̣ сийа̄, аппама̄н̣а̄рамман̣ата̄ на йуджджеййа, наваттабба̄рамман̣апаккхам̣ бхаджеййум̣. ‘‘наваттабба̄рамман̣а̄ пана рӯпа̄вачараттикачатуккаджджха̄на̄ кусалато ча випа̄като ча кирийато ча, чатуттхасса джха̄насса випа̄ко, а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ кусалато ча випа̄като ча кирийато ча, име дхамма̄ наваттабба̄рамман̣а̄’’ти хи вуттам̣, тасма̄ на пан̃н̃аттиматтам̣ нибба̄нам̣. йасма̄ ча пан̣н̣аттибха̄во нибба̄насса на йуджджати, тасма̄ маггапхала̄нам̣ а̄рамман̣апаччайабхӯтам̣ уппа̄да̄дӣнамабха̄вато ниччам̣, рӯпасабха̄ва̄бха̄вато арӯпам̣, папан̃ча̄бха̄вато ниппапан̃чам̣ нибба̄нам̣ на̄ма аттхӣти упагантаббанти.

772. аччантаманантам̣ сантам̣, аматам̣ апалокитам̣;

пан̣ӣтам̣ саран̣ам̣ кхемам̣, та̄н̣ам̣ лен̣ам̣ пара̄йан̣ам̣.

773. сиван̃ча нипун̣ам̣ саччам̣, дуккхаккхайамана̄савам̣;

судуддасам̣ парам̣ па̄рам̣, нибба̄наманидассанам̣.

774. тан̣ха̄ккхайам̣ дхувам̣ дӣпам̣, абйа̄паджджхаманӣтикам̣;

ана̄лайамарӯпан̃ча, падамаччутамаккхарам̣.

775. вира̄ган̃ча ниродхан̃ча, вимутти моккхамева ча;

имехи пана на̄мехи, нибба̄нам̣ ту катхӣйати.

776. еван̃ча пана вин̃н̃а̄йа, нибба̄нампи ча аччутам̣;

тасса ча̄дхигамӯпа̄йо, каттаббо вин̃н̃уна̄ сада̄.

777. саддха̄буддхикарам̣ татха̄гатамате саммохавиддхам̣санам̣,

пан̃н̃а̄самбхавасампаса̄данакарам̣ джа̄на̄ти йо че имам̣;

аттхабйан̃джанаса̄линам̣ сумадхурам̣ са̄ран̃н̃увимха̄панам̣,

гамбхӣре нипун̣а̄бхидхаммапит̣аке со йа̄бхинит̣т̣хам̣ падам̣.

ити абхидхамма̄вата̄ре нибба̄наниддесо на̄ма

ека̄дасамо париччхедо.