1. ча̄па̄лавагго
1. апа̄расуттам̣
813. ‘‘чатта̄роме бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. вираддхасуттам̣
814. ‘‘йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ вираддха̄, вираддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ а̄раддха̄, а̄раддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, име чатта̄ро иддхипа̄да̄ вираддха̄, вираддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, име чатта̄ро иддхипа̄да̄ а̄раддха̄, а̄раддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ’’ти. дутийам̣.
3. арийасуттам̣
815. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ арийа̄ ниййа̄ника̄ ниййанти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ арийа̄ ниййа̄ника̄ ниййанти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’’ти. татийам̣.
4. ниббида̄суттам̣
816. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. иддхипадесасуттам̣
817. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄десум̣ саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄дессанти саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄денти саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.
‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄десум̣, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄дессанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄денти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. пан̃чамам̣.
6. саматтасуттам̣
818. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄десум̣, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄дессанти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄денти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.
‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄десум̣, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄дессанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄денти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. бхиккхусуттам̣
819. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарим̣су, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссанти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.
‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарим̣су саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. саттамам̣.
8. буддхасуттам̣
820. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи …пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ татха̄гато ‘арахам̣ самма̄самбуддхо’ти вуччатӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. н̃а̄н̣асуттам̣
821. ‘‘‘айам̣ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди.
‘‘‘айам̣ вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди.
‘‘‘айам̣ читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди.
‘‘‘айам̣ вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄дӣ’’ти. навамам̣.
10. четийасуттам̣
822. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа веса̄лим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. веса̄лийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ган̣ха̄хи, а̄нанда, нисӣданам̣. йена ча̄па̄лам̣ четийам̣ [па̄ва̄лачетийам̣ (сйа̄. кам̣.)] тенупасан̇камисса̄ма дива̄виха̄ра̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ нисӣданам̣ а̄да̄йа бхагавантам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи. атха кхо бхагава̄ йена ча̄па̄лам̣ четийам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. а̄йасма̄пи кхо а̄нандо бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ бхагава̄ етадавоча –
‘‘раман̣ӣйа̄, а̄нанда, веса̄лӣ, раман̣ӣйам̣ уденам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ готамакам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ саттамбам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ бахупуттам̣ четийам̣ [бахупуттакачетийам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)], раман̣ӣйам̣ са̄рандадам̣ четийам̣ [а̄нандачетийам̣ (ка.), са̄нандарам̣ (ка.)], раман̣ӣйам̣ ча̄па̄лам̣ четийам̣. йасса кассачи, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄, со а̄кан̇кхама̄но каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄. татха̄гатасса кхо, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄. а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, татха̄гато каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄’’ти.
евампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавата̄ ол̣а̄рике нимитте кайирама̄не ол̣а̄рике обха̄се кайирама̄не на̄саккхи пат̣ивиджджхитум̣; на бхагавантам̣ йа̄чи – ‘‘тит̣т̣хату, бханте, бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣ [сугато каппа̄васесам̣ (пӣ. ка.) дӣ. ни. 2.167] бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачитто.
дутийампи кхо бхагава̄…пе… татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘раман̣ӣйа̄, а̄нанда, веса̄лӣ, раман̣ӣйам̣ уденам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ готамакам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ саттамбам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ бахупуттам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ са̄рандадам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ ча̄па̄лам̣ четийам̣. йасса кассачи, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄, со а̄кан̇кхама̄но каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄. татха̄гатасса кхо, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄. а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, татха̄гато каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄’’ти.
евампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавата̄ ол̣а̄рике нимитте кайирама̄не ол̣а̄рике обха̄се кайирама̄не на̄саккхи пат̣ивиджджхитум̣; на бхагавантам̣ йа̄чи – ‘‘тит̣т̣хату, бханте, бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣ бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачитто.
атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘гаччха кхо твам̣, а̄нанда, йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха кхо ма̄ро па̄пима̄, ачирапакканте а̄йасманте а̄нанде, йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни сугато [паринибба̄ту сугато (сӣ. сйа̄. кам̣.) евамупарипи]! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато. бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме бхиккхӯ на са̄вака̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄рино, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти [утта̄ним̣ кариссанти (ка.), утта̄никариссанти (пӣ.)], уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’’’ти.
санти кхо пана, бханте, етарахи бхиккхӯ бхагавато са̄вака̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄рино, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни, сугато! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато.
‘‘бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме бхиккхунийо на са̄вика̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’’’ти.
‘‘санти кхо пана, бханте, етарахи бхиккхунийо бхагавато са̄вика̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни, сугато! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато.
‘‘бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме упа̄сака̄…пе… йа̄ва ме упа̄сика̄ на са̄вика̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’’’ти.
‘‘санти кхо пана, бханте, етарахи упа̄сака̄…пе… упа̄сика̄ бхагавато са̄вика̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни, сугато! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато.
‘‘бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме идам̣ брахмачарийам̣ на иддхан̃чева бхависсати пхӣтан̃ча виттха̄ритам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄сита’нти. тайидам̣, бханте, бхагавато брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄ритам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни сугато. паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато’’ти.
евам̣ вутте бхагава̄ ма̄рам̣ па̄пимантам̣ етадавоча – ‘‘аппоссукко твам̣, па̄пима, хохи. на чирам̣ [начирассева (ка.)] татха̄гатасса паринибба̄нам̣ бхависсати. ито тин̣н̣ам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена татха̄гато паринибба̄йиссатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ ча̄па̄ле четийе сато сампаджа̄но а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджи. оссат̣т̣хе ча [осадждже пана (ка.)] бхагавата̄ а̄йусан̇кха̄ре маха̄бхӯмича̄ло ахоси бхим̣санако ломахам̣со, девадундубхийо [девадудрабхийо (ка.)] ча пхалим̣су. атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –
‘‘туламатулан̃ча самбхавам̣, бхавасан̇кха̄рамавассаджи муни;
аджджхаттарато сама̄хито, абхинди кавачамиваттасамбхава’’нти. дасамам̣;
ча̄па̄лавагго пат̣хамо.
тассудда̄нам̣ –
апа̄ра̄пи вираддхо ча, арийа̄ ниббида̄пи ча;
падесам̣ саматтам̣ бхиккху, буддхам̣ н̃а̄н̣ан̃ча четийанти.