7. иддхипа̄дасам̣йуттам̣

1. ча̄па̄лавагго

1. апа̄расуттам̣

813. ‘‘чатта̄роме бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ апа̄ра̄ па̄рам̣ гамана̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. вираддхасуттам̣

814. ‘‘йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ вираддха̄, вираддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ а̄раддха̄, а̄раддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, име чатта̄ро иддхипа̄да̄ вираддха̄, вираддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ. йесам̣ кесан̃чи, бхиккхаве, име чатта̄ро иддхипа̄да̄ а̄раддха̄, а̄раддхо тесам̣ арийо магго самма̄ дуккхаккхайага̄мӣ’’ти. дутийам̣.

3. арийасуттам̣

815. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ арийа̄ ниййа̄ника̄ ниййанти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ арийа̄ ниййа̄ника̄ ниййанти таккарасса самма̄ дуккхаккхайа̄йа̄’’ти. татийам̣.

4. ниббида̄суттам̣

816. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. иддхипадесасуттам̣

817. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄десум̣ саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄дессанти саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄денти саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄десум̣, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄дессанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ иддхипадесам̣ абхиниппха̄денти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. саматтасуттам̣

818. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄десум̣, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄дессанти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄денти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄десум̣, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄дессанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саматтам̣ иддхим̣ абхиниппха̄денти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. бхиккхусуттам̣

819. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарим̣су, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссанти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарим̣су саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи бхиккхӯ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. саттамам̣.

8. буддхасуттам̣

820. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи …пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ татха̄гато ‘арахам̣ самма̄самбуддхо’ти вуччатӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. н̃а̄н̣асуттам̣

821. ‘‘‘айам̣ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди.

‘‘‘айам̣ вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди.

‘‘‘айам̣ читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди.

‘‘‘айам̣ вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄ди. ‘со кхо пана̄йам̣ вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до бха̄ветаббо’ти ме, бхиккхаве…пе… ‘бха̄вито’ти ме, бхиккхаве, пуббе анануссутесу дхаммесу чаккхум̣ удапа̄ди, н̃а̄н̣ам̣ удапа̄ди, пан̃н̃а̄ удапа̄ди, виджджа̄ удапа̄ди, а̄локо удапа̄дӣ’’ти. навамам̣.

10. четийасуттам̣

822. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа веса̄лим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. веса̄лийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ган̣ха̄хи, а̄нанда, нисӣданам̣. йена ча̄па̄лам̣ четийам̣ [па̄ва̄лачетийам̣ (сйа̄. кам̣.)] тенупасан̇камисса̄ма дива̄виха̄ра̄йа̄’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ нисӣданам̣ а̄да̄йа бхагавантам̣ пит̣т̣хито пит̣т̣хито анубандхи. атха кхо бхагава̄ йена ча̄па̄лам̣ четийам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. а̄йасма̄пи кхо а̄нандо бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ бхагава̄ етадавоча –

‘‘раман̣ӣйа̄, а̄нанда, веса̄лӣ, раман̣ӣйам̣ уденам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ готамакам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ саттамбам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ бахупуттам̣ четийам̣ [бахупуттакачетийам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)], раман̣ӣйам̣ са̄рандадам̣ четийам̣ [а̄нандачетийам̣ (ка.), са̄нандарам̣ (ка.)], раман̣ӣйам̣ ча̄па̄лам̣ четийам̣. йасса кассачи, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄, со а̄кан̇кхама̄но каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄. татха̄гатасса кхо, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄. а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, татха̄гато каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄’’ти.

евампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавата̄ ол̣а̄рике нимитте кайирама̄не ол̣а̄рике обха̄се кайирама̄не на̄саккхи пат̣ивиджджхитум̣; на бхагавантам̣ йа̄чи – ‘‘тит̣т̣хату, бханте, бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣ [сугато каппа̄васесам̣ (пӣ. ка.) дӣ. ни. 2.167] бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачитто.

дутийампи кхо бхагава̄…пе… татийампи кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘раман̣ӣйа̄, а̄нанда, веса̄лӣ, раман̣ӣйам̣ уденам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ готамакам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ саттамбам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ бахупуттам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ са̄рандадам̣ четийам̣, раман̣ӣйам̣ ча̄па̄лам̣ четийам̣. йасса кассачи, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄, со а̄кан̇кхама̄но каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄. татха̄гатасса кхо, а̄нанда, чатта̄ро иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ йа̄нӣката̄ ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄. а̄кан̇кхама̄но, а̄нанда, татха̄гато каппам̣ ва̄ тит̣т̣хеййа каппа̄васесам̣ ва̄’’ти.

евампи кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавата̄ ол̣а̄рике нимитте кайирама̄не ол̣а̄рике обха̄се кайирама̄не на̄саккхи пат̣ивиджджхитум̣; на бхагавантам̣ йа̄чи – ‘‘тит̣т̣хату, бханте, бхагава̄ каппам̣, тит̣т̣хату сугато каппам̣ бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачитто.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘гаччха кхо твам̣, а̄нанда, йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисӣди. атха кхо ма̄ро па̄пима̄, ачирапакканте а̄йасманте а̄нанде, йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни сугато [паринибба̄ту сугато (сӣ. сйа̄. кам̣.) евамупарипи]! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато. бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме бхиккхӯ на са̄вака̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄рино, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти [утта̄ним̣ кариссанти (ка.), утта̄никариссанти (пӣ.)], уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’’’ти.

санти кхо пана, бханте, етарахи бхиккхӯ бхагавато са̄вака̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄рино, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни, сугато! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато.

‘‘бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме бхиккхунийо на са̄вика̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’’’ти.

‘‘санти кхо пана, бханте, етарахи бхиккхунийо бхагавато са̄вика̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни, сугато! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато.

‘‘бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме упа̄сака̄…пе… йа̄ва ме упа̄сика̄ на са̄вика̄ бхависсанти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккхиссанти десессанти пан̃н̃апессанти пат̣т̣хапессанти вивариссанти вибхаджиссанти утта̄нӣкариссанти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десессантӣ’’’ти.

‘‘санти кхо пана, бханте, етарахи упа̄сака̄…пе… упа̄сика̄ бхагавато са̄вика̄ вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ бахуссута̄ дхаммадхара̄ дхамма̄нудхаммаппат̣ипанна̄ са̄мӣчиппат̣ипанна̄ анудхаммача̄ринийо, сакам̣ а̄чарийакам̣ уггахетва̄ а̄чиккханти десенти пан̃н̃апенти пат̣т̣хапенти виваранти вибхаджанти утта̄нӣкаронти, уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммена суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десенти. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни, сугато! паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато.

‘‘бха̄сита̄ кхо панеса̄, бханте, бхагавата̄ ва̄ча̄ – ‘на та̄ва̄хам̣, па̄пима, паринибба̄йисса̄ми йа̄ва ме идам̣ брахмачарийам̣ на иддхан̃чева бхависсати пхӣтан̃ча виттха̄ритам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄сита’нти. тайидам̣, бханте, бхагавато брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄ритам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣. паринибба̄ту да̄ни, бханте, бхагава̄, паринибба̄ту да̄ни сугато. паринибба̄нака̄ло да̄ни, бханте, бхагавато’’ти.

евам̣ вутте бхагава̄ ма̄рам̣ па̄пимантам̣ етадавоча – ‘‘аппоссукко твам̣, па̄пима, хохи. на чирам̣ [начирассева (ка.)] татха̄гатасса паринибба̄нам̣ бхависсати. ито тин̣н̣ам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена татха̄гато паринибба̄йиссатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ ча̄па̄ле четийе сато сампаджа̄но а̄йусан̇кха̄рам̣ оссаджи. оссат̣т̣хе ча [осадждже пана (ка.)] бхагавата̄ а̄йусан̇кха̄ре маха̄бхӯмича̄ло ахоси бхим̣санако ломахам̣со, девадундубхийо [девадудрабхийо (ка.)] ча пхалим̣су. атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘туламатулан̃ча самбхавам̣, бхавасан̇кха̄рамавассаджи муни;

аджджхаттарато сама̄хито, абхинди кавачамиваттасамбхава’’нти. дасамам̣;

ча̄па̄лавагго пат̣хамо.

тассудда̄нам̣ –

апа̄ра̄пи вираддхо ча, арийа̄ ниббида̄пи ча;

падесам̣ саматтам̣ бхиккху, буддхам̣ н̃а̄н̣ан̃ча четийанти.

2. па̄са̄дакампанавагго

1. пуббасуттам̣

823. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘ко ну кхо хету, ко паччайо иддхипа̄дабха̄вана̄йа̄’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘идха бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ити ме чхандо на ча атилӣно бхависсати, на ча атиппаггахито бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитто бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитто бхависсати. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети’’’.

‘‘вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ити ме вӣрийам̣ на ча атилӣнам̣ бхависсати, на ча атиппаггахитам̣ бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхиттам̣ бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхиттам̣ бхависсати. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ити ме читтам̣ на ча атилӣнам̣ бхависсати, на ча атиппаггахитам̣ бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхиттам̣ бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхиттам̣ бхависсати. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ити ме вӣмам̣са̄ на ча атилӣна̄ бхависсати, на ча атиппаггахита̄ бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитта̄ бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитта̄ бхависсати. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккху, чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄не [абхиджджама̄но (сӣ. пӣ. ка.)] гаччхати, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена камати, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасати [пара̄масати (сӣ. сйа̄. кам̣.)] паримаджджати; йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккху, чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣а̄ти – диббе ча ма̄нусе ча, дӯре сантике ча̄ти.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккху, чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти. сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘сара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; садосам̣ ва̄ читтам̣ ‘садосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтадосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; самохам̣ ва̄ читтам̣ ‘самохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтамохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; сам̣кхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘сам̣кхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘виккхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; махаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘махаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘амахаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; сауттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘сауттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘ануттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘сама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘асама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; вимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘вимуттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти; авимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘авимуттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти’’.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккху, чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣ [уппа̄дим̣ (сӣ.)]; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо бхиккху, чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата, бхонто, сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄; те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана, бхонто, сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄; те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е, сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккху, чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. махаппхаласуттам̣

824. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄. катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ катхам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ‘ити ме чхандо на ча атилӣно бхависсати, на ча атиппаггахито бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитто бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитто бхависсати’. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ‘ити ме вӣмам̣са̄ на ча атилӣна̄ бхависсати, на ча атиппаггахита̄ бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитта̄ бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитта̄ бхависсати’. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети. евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ евам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккхаве, бхиккху чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети…пе….

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккхаве, бхиккху чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. дутийам̣.

3. чхандасама̄дхисуттам̣

825. ‘‘чхандам̣ че, бхиккхаве, бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣ – айам̣ вуччати чхандасама̄дхи. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘падха̄насан̇кха̄ра̄’ти. ити айан̃ча чхандо, айан̃ча чхандасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’’’.

‘‘вӣрийам̣ че, бхиккхаве, бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘вӣрийасама̄дхи’. со ануппанна̄нам̣…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘падха̄насан̇кха̄ра̄’ти. ити идан̃ча вӣрийам̣, айан̃ча вӣрийасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘вӣрийасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’’’.

‘‘читтам̣ че, бхиккхаве, бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘читтасама̄дхи’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘падха̄насан̇кха̄ра̄’ти. ити идан̃ча читтам̣, айан̃ча читтасама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘читтасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’’’.

‘‘вӣмам̣сам̣ че, бхиккхаве, бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣ – айам̣ вуччати ‘вӣмам̣са̄сама̄дхи’. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. име вуччанти ‘падха̄насан̇кха̄ра̄’ти. ити айан̃ча вӣмам̣са̄, айан̃ча вӣмам̣са̄сама̄дхи, име ча падха̄насан̇кха̄ра̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гато иддхипа̄до’’’ти. татийам̣.

4. моггалла̄насуттам̣

826. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати пубба̄ра̄ме мига̄рама̄тупа̄са̄де. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ хет̣т̣ха̄мига̄рама̄тупа̄са̄де вихаранти уддхата̄ уннал̣а̄ чапала̄ мукхара̄ викин̣н̣ава̄ча̄ мут̣т̣хассатино асампаджа̄на̄ асама̄хита̄ бхантачитта̄ [виббхантачитта̄ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] па̄катиндрийа̄.

атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ а̄мантеси – ‘‘ете кхо, моггалла̄на, сабрахмача̄рино хет̣т̣ха̄мига̄рама̄тупа̄са̄де вихаранти уддхата̄ уннал̣а̄ чапала̄ мукхара̄ викин̣н̣ава̄ча̄ мут̣т̣хассатино асампаджа̄на̄ асама̄хита̄ бхантачитта̄ па̄катиндрийа̄. гаччха, моггалла̄на, те бхиккхӯ сам̣веджехӣ’’ти.

‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавато пат̣иссутва̄ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄реси [абхисан̇кхареси (сйа̄. пӣ. ка.)] йатха̄ па̄дан̇гут̣т̣хакена мига̄рама̄тупа̄са̄дам̣ сан̇кампеси сампакампеси сампача̄леси. атха кхо те бхиккхӯ сам̣вигга̄ ломахат̣т̣хаджа̄та̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су – ‘‘аччхарийам̣ вата, бхо, аббхутам̣ вата, бхо! нива̄тан̃ча вата айан̃ча мига̄рама̄тупа̄са̄до гамбхӣранемо суникха̄то ачало асампакампӣ, атха ча пана сан̇кампито сампакампито сампача̄лито’’ти!

атха кхо бхагава̄ йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ким̣ ну тумхе, бхиккхаве, сам̣вигга̄ ломахат̣т̣хаджа̄та̄ екамантам̣ т̣хита̄’’ти? ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣ бханте! нива̄тан̃ча вата айан̃ча мига̄рама̄тупа̄са̄до гамбхӣранемо суникха̄то ачало асампакампӣ, атха ча пана сан̇кампито сампакампито сампача̄лито’’ти! ‘‘тумхева кхо, бхиккхаве, сам̣веджетука̄мена моггалла̄нена бхиккхуна̄ па̄дан̇гут̣т̣хакена мига̄рама̄тупа̄са̄до, сан̇кампито сампакампито сампача̄лито. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, катамесам̣ дхамма̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ моггалла̄но бхиккху евам̣махиддхико евам̣маха̄нубха̄во’’ти? ‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄, бхагавам̣неттика̄ бхагавам̣пат̣исаран̣а̄. са̄дху вата, бханте, бхагавантам̣йева пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти.

‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха. чатуннам̣ кхо, бхиккхаве, иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ моггалла̄но бхиккху евам̣махиддхико евам̣маха̄нубха̄во. катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, моггалла̄но бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ‘ити ме вӣмам̣са̄ на ча атилӣна̄ бхависсати, на ча атиппаггахита̄ бхависсати; на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитта̄ бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитта̄ бхависсати’. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣ йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ моггалла̄но бхиккху евам̣махиддхико евам̣маха̄нубха̄во. имесан̃ча пана, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ моггалла̄но бхиккху анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети…пе… имесан̃ча пана, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ моггалла̄но бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. ун̣н̣а̄бхабра̄хман̣асуттам̣

827. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ а̄нандо косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. атха кхо ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ун̣н̣а̄бхо бра̄хман̣о а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘киматтхийам̣ ну кхо, бхо а̄нанда, саман̣е готаме брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти? ‘‘чхандаппаха̄наттхам̣ кхо, бра̄хман̣а, бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’’ти.

‘‘аттхи пана, бхо а̄нанда, магго аттхи пат̣ипада̄ етасса чхандасса паха̄на̄йа̄’’ти? ‘‘аттхи кхо, бра̄хман̣а, магго аттхи пат̣ипада̄ етасса чхандасса паха̄на̄йа̄’’ти.

‘‘катамо пана, бхо а̄нанда, магго катама̄ пат̣ипада̄ етасса чхандасса паха̄на̄йа̄’’ти? ‘‘идха, бра̄хман̣а, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – айам̣ кхо, бра̄хман̣а, магго айам̣ пат̣ипада̄ етасса чхандасса паха̄на̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣ санте, бхо а̄нанда, сантакам̣ хоти но асантакам̣. чханденева чхандам̣ паджахиссатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати’’. ‘‘тена хи, бра̄хман̣а, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа татха̄ там̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бра̄хман̣а, ахоси те пуббе чхандо ‘а̄ра̄мам̣ гамисса̄мӣ’ти? тасса те а̄ра̄магатасса йо таджджо чхандо со пат̣иппассаддхо’’ти? ‘‘евам̣, бхо’’. ‘‘ахоси те пуббе вӣрийам̣ ‘а̄ра̄мам̣ гамисса̄мӣ’ти? тасса те а̄ра̄магатасса йам̣ таджджам̣ вӣрийам̣ там̣ пат̣иппассаддха’’нти? ‘‘евам̣, бхо’’. ‘‘ахоси те пуббе читтам̣ ‘а̄ра̄мам̣ гамисса̄мӣ’ти? тасса те а̄ра̄магатасса йам̣ таджджам̣ читтам̣ там̣ пат̣иппассаддха’’нти? ‘‘евам̣, бхо’’. ‘‘ахоси те пуббе вӣмам̣са̄ ‘а̄ра̄мам̣ гамисса̄мӣ’ти? тасса те а̄ра̄магатасса йа̄ таджджа̄ вӣмам̣са̄ са̄ пат̣иппассаддха̄’’ти? ‘‘евам̣, бхо’’.

‘‘евамева кхо, бра̄хман̣а, йо со бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄ вимутто, тасса йо пуббе чхандо ахоси арахаттаппаттийа̄, арахаттаппатте [арахатте патте (сӣ. сйа̄. кам̣.)] йо таджджо чхандо со пат̣иппассаддхо; йам̣ пуббе вӣрийам̣ ахоси арахаттаппаттийа̄, арахаттаппатте йам̣ таджджам̣ вӣрийам̣ там̣ пат̣иппассаддхам̣; йам̣ пуббе читтам̣ ахоси арахаттаппаттийа̄, арахаттаппатте йам̣ таджджам̣ читтам̣ там̣ пат̣иппассаддхам̣; йа̄ пуббе вӣмам̣са̄ ахоси арахаттаппаттийа̄, арахаттаппатте йа̄ таджджа̄ вӣмам̣са̄ са̄ пат̣иппассаддха̄. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, бра̄хман̣а, ити евам̣ санте, сантакам̣ ва̄ хоти но асантакам̣ ва̄’’ти?

‘‘аддха̄, бхо а̄нанда, евам̣ санте, сантакам̣ хоти но асантакам̣. абхиккантам̣, бхо а̄нанда, абхиккантам̣, бхо а̄нанда! сеййатха̄пи, бхо а̄нанда, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ а̄нандена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бхо а̄нанда, там̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ а̄нандо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пан̃чамам̣.

6. пат̣хамасаман̣абра̄хман̣асуттам̣

828. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ махиддхика̄ ахесум̣ маха̄нубха̄ва̄, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ махиддхика̄ бхависсанти маха̄нубха̄ва̄, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ махиддхика̄ маха̄нубха̄ва̄, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ махиддхика̄ ахесум̣ маха̄нубха̄ва̄, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ махиддхика̄ бхависсанти маха̄нубха̄ва̄, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ махиддхика̄ маха̄нубха̄ва̄, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. дутийасаман̣абра̄хман̣асуттам̣

829. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхосум̣ – екопи хутва̄ бахудха̄ ахесум̣, бахудха̄пи хутва̄ еко ахесум̣; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄на̄ агамам̣су, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ акам̣су, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄не [абхиджджама̄на̄ (сӣ. пӣ. ка.)] агамам̣су, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена камим̣су, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасим̣су [пара̄масим̣су (сйа̄. кам̣. ка.)] паримаджджим̣су; йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттесум̣, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоссанти – екопи хутва̄ бахудха̄ бхависсанти, бахудха̄пи хутва̄ еко бхависсанти; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄на̄ гамиссанти, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кариссанти, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄не гамиссанти, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена камиссанти, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасиссанти паримаджджиссанти; йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттиссанти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхонти – екопи хутва̄ бахудха̄ хонти, бахудха̄пи хутва̄ еко хонти; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄на̄ гаччханти, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ каронти, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄не гаччханти, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена каманти, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасанти [пара̄масанти (сйа̄. кам̣.)] паримаджджанти; йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттенти, саббе те чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ти.

‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхосум̣ – екопи хутва̄ бахудха̄ ахесум̣…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттесум̣, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоссанти – екопи хутва̄ бахудха̄ бхависсанти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттиссанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄.

‘‘йе хи кечи бхиккхаве етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхонти – екопи хутва̄ бахудха̄ хонти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттенти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄’’ти. саттамам̣.

8. бхиккхусуттам̣

830. ‘‘чатуннам̣, бхиккхаве, иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати.

‘‘катамесам̣ чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. иддха̄дидесана̄суттам̣

831. ‘‘иддхим̣ во, бхиккхаве, десесса̄ми иддхипа̄дан̃ча иддхипа̄дабха̄ванан̃ча иддхипа̄дабха̄вана̄га̄минин̃ча пат̣ипадам̣. там̣ сун̣а̄тха.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, иддхи? идха, бхиккхаве, бхиккху анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети – айам̣ вуччати, бхиккхаве, иддхи.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, иддхипа̄до? йо со, бхиккхаве, магго йа̄ пат̣ипада̄ иддхила̄бха̄йа иддхипат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, иддхипа̄до.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, иддхипа̄дабха̄вана̄? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи …пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – айам̣ вуччати, бхиккхаве, иддхипа̄дабха̄вана̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, иддхипа̄дабха̄вана̄га̄минӣ пат̣ипада̄? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи, самма̄сан̇каппо, самма̄ва̄ча̄, самма̄камманто, самма̄а̄джӣво, самма̄ва̄йа̄мо, самма̄сати, самма̄сама̄дхи – айам̣ вуччати, бхиккхаве, иддхипа̄дабха̄вана̄га̄минӣ пат̣ипада̄’’ти. навамам̣.

10. вибхан̇гасуттам̣

832. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄’’.

‘‘катхам̣ бха̄вита̄ ча, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ катхам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ‘ити ме чхандо на ча атилӣно бхависсати, на ча атиппаггахито бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитто бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитто бхависсати’. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – ‘йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣ йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄’. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети. вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ‘ити ме вӣмам̣са̄ на ча атилӣна̄ бхависсати, на ча атиппаггахита̄ бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитта̄ бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитта̄ бхависсати’. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – ‘йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄’. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, атилӣно чхандо? йо, бхиккхаве, чхандо косаджджасахагато косаджджасампайутто – айам̣ вуччати, бхиккхаве, атилӣно чхандо.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, атиппаггахито чхандо? йо, бхиккхаве, чхандо уддхаччасахагато уддхаччасампайутто – айам̣ вуччати, бхиккхаве, атиппаггахито чхандо.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхитто чхандо? йо, бхиккхаве, чхандо тхинамиддхасахагато тхинамиддхасампайутто – айам̣ вуччати, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхитто чхандо.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхитто чхандо? йо, бхиккхаве, чхандо бахиддха̄ пан̃ча ка̄магун̣е а̄раббха анувиккхитто анувисат̣о – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхитто чхандо.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре? идха, бхиккхаве, бхиккхуно паччха̄пуресан̃н̃а̄ суггахита̄ хоти суманасиката̄ сӯпадха̄рита̄ суппат̣ивиддха̄ пан̃н̃а̄йа. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо вихарати? идха, бхиккхаве, бхиккху имамева ка̄йам̣ уддхам̣ па̄датала̄ адхо кесаматтхака̄ тачапарийантам̣ пӯрам̣ на̄наппака̄расса асучино паччавеккхати – ‘аттхи имасмим̣ ка̄йе кеса̄ лома̄ накха̄ данта̄ тачо мам̣сам̣ нха̄ру ат̣т̣хи ат̣т̣химин̃джам̣ ваккам̣ хадайам̣ йаканам̣ киломакам̣ пихакам̣ паппха̄сам̣ антам̣ антагун̣ам̣ ударийам̣ карӣсам̣ питтам̣ семхам̣ пуббо лохитам̣ седо медо ассу васа̄ кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ ласика̄ мутта’нти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо вихарати.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄ вихарати? идха, бхиккхаве, бхиккху йехи а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи дива̄ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, со техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи раттим̣ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети; йехи ва̄ пана а̄ка̄рехи йехи лин̇гехи йехи нимиттехи раттим̣ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, со техи а̄ка̄рехи техи лин̇гехи техи нимиттехи дива̄ чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄ вихарати.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети? идха, бхиккхаве, бхиккхуно а̄локасан̃н̃а̄ суггахита̄ хоти дива̄сан̃н̃а̄ сва̄дхит̣т̣хита̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, атилӣнам̣ вӣрийам̣? йам̣, бхиккхаве, вӣрийам̣ косаджджасахагатам̣ косаджджасампайуттам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, атилӣнам̣ вӣрийам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, атиппаггахитам̣ вӣрийам̣? йам̣, бхиккхаве, вӣрийам̣ уддхаччасахагатам̣ уддхаччасампайуттам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, атиппаггахитам̣ вӣрийам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхиттам̣ вӣрийам̣? йам̣, бхиккхаве, вӣрийам̣ тхинамиддхасахагатам̣ тхинамиддхасампайуттам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхиттам̣ вӣрийам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхиттам̣ вӣрийам̣? йам̣, бхиккхаве, вӣрийам̣ бахиддха̄ пан̃ча ка̄магун̣е а̄раббха анувиккхиттам̣ анувисат̣ам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхиттам̣ вӣрийам̣…пе….

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети? идха, бхиккхаве, бхиккхуно а̄локасан̃н̃а̄ суггахита̄ хоти дива̄сан̃н̃а̄ сва̄дхит̣т̣хита̄. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, атилӣнам̣ читтам̣? йам̣, бхиккхаве, читтам̣ косаджджасахагатам̣ косаджджасампайуттам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, атилӣнам̣ читтам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, атиппаггахитам̣ читтам̣? йам̣, бхиккхаве, читтам̣ уддхаччасахагатам̣ уддхаччасампайуттам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, атиппаггахитам̣ читтам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхиттам̣ читтам̣? йам̣, бхиккхаве, читтам̣ тхинамиддхасахагатам̣ тхинамиддхасампайуттам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхиттам̣ читтам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхиттам̣ читтам̣? йам̣, бхиккхаве, читтам̣ бахиддха̄ пан̃ча ка̄магун̣е а̄раббха анувиккхиттам̣ анувисат̣ам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхиттам̣ читтам̣…пе… евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, атилӣна̄ вӣмам̣са̄? йа̄, бхиккхаве, вӣмам̣са̄ косаджджасахагата̄ косаджджасампайутта̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, атилӣна̄ вӣмам̣са̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, атиппаггахита̄ вӣмам̣са̄? йа̄, бхиккхаве, вӣмам̣са̄ уддхаччасахагата̄ уддхаччасампайутта̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, атиппаггахита̄ вӣмам̣са̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхитта̄ вӣмам̣са̄? йа̄, бхиккхаве, вӣмам̣са̄ тхинамиддхасахагата̄ тхинамиддхасампайутта̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, аджджхаттам̣ сам̣кхитта̄ вӣмам̣са̄.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхитта̄ вӣмам̣са̄? йа̄, бхиккхаве, вӣмам̣са̄ бахиддха̄ пан̃ча ка̄магун̣е а̄раббха анувиккхитта̄ анувисат̣а̄ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бахиддха̄ виккхитта̄ вӣмам̣са̄…пе… евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети. евам̣ бха̄вита̄ кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄ евам̣ бахулӣката̄ махаппхала̄ хонти маха̄нисам̣са̄.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккхаве, бхиккху чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети. евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккхаве, бхиккху чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. дасамам̣.

па̄са̄дакампанавагго дутийо.

тассудда̄нам̣ –

пуббам̣ махаппхалам̣ чхандам̣, моггалла̄нан̃ча ун̣н̣а̄бхам̣;

две саман̣абра̄хман̣а̄ бхиккху, десана̄ вибхан̇гена ча̄ти.

3. айогул̣авагго

1. маггасуттам̣

833. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пуббева ме, бхиккхаве, самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘ко ну кхо магго, ка̄ пат̣ипада̄ иддхипа̄дабха̄вана̄йа̄’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘идха бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ити ме чхандо на ча атилӣно бхависсати, на ча атиппаггахито бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитто бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитто бхависсати. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣, йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄. ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети. вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – ити ме вӣмам̣са̄ на ча атилӣна̄ бхависсати, на ча атиппаггахита̄ бхависсати, на ча аджджхаттам̣ сам̣кхитта̄ бхависсати, на ча бахиддха̄ виккхитта̄ бхависсати. паччха̄пуресан̃н̃ӣ ча вихарати – йатха̄ пуре татха̄ паччха̄, йатха̄ паччха̄ татха̄ пуре; йатха̄ адхо татха̄ уддхам̣, йатха̄ уддхам̣ татха̄ адхо; йатха̄ дива̄ татха̄ раттим̣ йатха̄ раттим̣ татха̄ дива̄’ – ити виват̣ена четаса̄ апарийонаддхена саппабха̄сам̣ читтам̣ бха̄вети.

‘‘евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккхаве, бхиккху чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети. евам̣ бха̄витесу кхо, бхиккхаве, бхиккху чатӯсу иддхипа̄десу евам̣ бахулӣкатесу, а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. пат̣хамам̣.

(чхапи абхин̃н̃а̄йо виттха̄ретабба̄).

2. айогул̣асуттам̣

834. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиджа̄на̄ти ну кхо, бханте, бхагава̄ иддхийа̄ маномайена ка̄йена брахмалокам̣ упасан̇камита̄’’ти? ‘‘абхиджа̄на̄ми кхва̄хам̣, а̄нанда, иддхийа̄ маномайена ка̄йена брахмалокам̣ упасан̇камита̄’’ти. ‘‘абхиджа̄на̄ти пана, бханте, бхагава̄ имина̄ ча̄тумаха̄бхӯтикена ка̄йена иддхийа̄ брахмалокам̣ упасан̇камита̄’’ти? ‘‘абхиджа̄на̄ми кхва̄хам̣, а̄нанда, имина̄ ча̄тумаха̄бхӯтикена [ча̄туммаха̄бхӯтикена (сӣ. сйа̄. кам̣.)] ка̄йена иддхийа̄ брахмалокам̣ упасан̇камита̄’’ти.

‘‘йан̃ча кхо, ома̄ти, бханте, бхагава̄ иддхийа̄ маномайена ка̄йена брахмалокам̣ упасан̇камитум̣, йан̃ча кхо абхиджа̄на̄ти, бханте, бхагава̄ имина̄ ча̄тумаха̄бхӯтикена ка̄йена иддхийа̄ брахмалокам̣ упасан̇камита̄, тайидам̣, бханте, бхагавато аччхарийан̃чева аббхутан̃ча̄’’ти. ‘‘аччхарийа̄ чева, а̄нанда, татха̄гата̄ аччхарийадхаммасаманна̄гата̄ ча, аббхута̄ чева, а̄нанда, татха̄гата̄ аббхутадхаммасаманна̄гата̄ ча’’.

‘‘йасмим̣, а̄нанда, самайе татха̄гато ка̄йампи читте самодахати [сама̄дахати (сӣ. сйа̄. пӣ.)] читтампи ка̄йе самодахати, сукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча ка̄йе оккамитва̄ вихарати; тасмим̣, а̄нанда, самайе татха̄гатасса ка̄йо лахутаро чева хоти мудутаро ча камманийатаро ча пабхассаратаро ча.

‘‘сеййатха̄пи, а̄нанда, айогул̣о дивасам̣ сантатто лахутаро чева хоти мудутаро ча камманийатаро ча пабхассаратаро ча; евамева кхо, а̄нанда, йасмим̣ самайе татха̄гато ка̄йампи читте самодахати, читтампи ка̄йе самодахати, сукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча ка̄йе оккамитва̄ вихарати; тасмим̣, а̄нанда, самайе татха̄гатасса ка̄йо лахутаро чева хоти мудутаро ча камманийатаро ча пабхассаратаро ча.

‘‘йасмим̣, а̄нанда, самайе татха̄гато ка̄йампи читте самодахати, читтампи ка̄йе самодахати, сукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча ка̄йе оккамитва̄ вихарати; тасмим̣, а̄нанда, самайе татха̄гатасса ка̄йо аппакасиренева патхавийа̄ веха̄сам̣ аббхуггаччхати, со анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети.

‘‘сеййатха̄пи, а̄нанда, тӯлапичу ва̄ каппа̄сапичу ва̄ лахуко ва̄тӯпа̄да̄но аппакасиренева патхавийа̄ веха̄сам̣ аббхуггаччхати; евамева кхо, а̄нанда, йасмим̣ самайе татха̄гато ка̄йампи читте самодахати, читтампи ка̄йе самодахати, сукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча ка̄йе оккамитва̄ вихарати; тасмим̣, а̄нанда, самайе татха̄гатасса ка̄йо аппакасиренева патхавийа̄ веха̄сам̣ аббхуггаччхати, со анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттетӣ’’ти. дутийам̣.

3. бхиккхусуттам̣

835. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи …пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаратӣ’’ти. татийам̣.

4. суддхикасуттам̣

836. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи…пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄’’ти. чатуттхам̣.

5. пат̣хамапхаласуттам̣

837. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи …пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ бхиккхуна̄ двиннам̣ пхала̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ пхалам̣ па̄т̣икан̇кхам̣ – дит̣т̣хева дхамме ан̃н̃а̄, сати ва̄ упа̄дисесе ана̄га̄мита̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. дутийапхаласуттам̣

838. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, иддхипа̄да̄. катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху чхандасама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхи…пе… читтасама̄дхи …пе… вӣмам̣са̄сама̄дхиппадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро иддхипа̄да̄. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ сатта пхала̄ сатта̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄.

‘‘катаме сатта пхала̄ сатта̄нисам̣са̄? дит̣т̣хева дхамме пат̣икачча [пат̣игачча (сӣ.), пат̣ихачча (пӣ.)] ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети но че дит̣т̣хева дхамме пат̣икачча ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети; атха маран̣ака̄ле ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети, но че дит̣т̣хева дхамме пат̣икачча ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети, но че маран̣ака̄ле ан̃н̃ам̣ а̄ра̄дхети; атха пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ антара̄паринибба̄йӣ хоти, упахаччапаринибба̄йӣ хоти, асан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти, сасан̇кха̄рапаринибба̄йӣ хоти, уддхам̣сото хоти аканит̣т̣хага̄мӣ. имесам̣ кхо, бхиккхаве, чатуннам̣ иддхипа̄да̄нам̣ бха̄витатта̄ бахулӣкататта̄ име сатта пхала̄ сатта̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄’’ти. чхат̣т̣хам̣.