1. суддхикавагго
1. суддхикасуттам̣
471. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃чиндрийа̄нӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. пат̣хамасота̄паннасуттам̣
472. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣. йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако имесам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ асса̄дан̃ча [самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) сам̣. ни. 2.175] а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти – айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийаса̄вако сота̄панно авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти. дутийам̣.
3. дутийасота̄паннасуттам̣
473. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣. йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако имесам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти – айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийаса̄вако сота̄панно авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти. татийам̣.
4. пат̣хамаарахантасуттам̣
474. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣. йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако имесам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ асса̄дан̃ча [самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.) сам̣. ни. 2.175] а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ анупа̄да̄вимутто хоти – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄ вимутто’’ти. чатуттхам̣.
5. дутийаарахантасуттам̣
475. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣. йато кхо, бхиккхаве, бхиккху имесам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ анупа̄да̄вимутто хоти – айам̣ вуччати, бхиккхаве, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄ вимутто’’ти. пан̃чамам̣.
6. пат̣хамасаман̣абра̄хман̣асуттам̣
476. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣. йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ имесам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄нанти, на ме те, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу ва̄ саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ва̄ бра̄хман̣асаммата̄, на ча панете а̄йасманто са̄ман̃н̃аттхам̣ ва̄ брахман̃н̃аттхам̣ ва̄ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти.
‘‘йе ча кхо кечи [йе ча кхо те (сйа̄. кам̣. ка.) сам̣. ни. 2.174], бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ имесам̣ пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нанти, те кхо ме, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу чева саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ча бра̄хман̣асаммата̄; те ча пана̄йасманто са̄ман̃н̃аттхан̃ча брахман̃н̃аттхан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. дутийасаман̣абра̄хман̣асуттам̣
477. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саддхиндрийам̣ наппаджа̄нанти, саддхиндрийасамудайам̣ наппаджа̄нанти, саддхиндрийаниродхам̣ наппаджа̄нанти, саддхиндрийаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти; вӣрийиндрийам̣ наппаджа̄нанти…пе… сатиндрийам̣ наппаджа̄нанти …пе… сама̄дхиндрийам̣ наппаджа̄нанти…пе… пан̃н̃индрийам̣ наппаджа̄нанти, пан̃н̃индрийасамудайам̣ наппаджа̄нанти, пан̃н̃индрийаниродхам̣ наппаджа̄нанти, пан̃н̃индрийаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄нанти, на ме те, бхиккхаве саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу ва̄ саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ва̄ бра̄хман̣асаммата̄, на ча панете а̄йасманто са̄ман̃н̃аттхам̣ ва̄ брахман̃н̃аттхам̣ ва̄ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти.
‘‘йе ча кхо кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саддхиндрийам̣ паджа̄нанти, саддхиндрийасамудайам̣ паджа̄нанти, саддхиндрийаниродхам̣ паджа̄нанти, саддхиндрийаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄нанти; вӣрийиндрийам̣ паджа̄нанти, вӣрийиндрийасамудайам̣ паджа̄нанти, вӣрийиндрийаниродхам̣ паджа̄нанти, вӣрийиндрийаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄нанти; сатиндрийам̣ паджа̄нанти…пе… сама̄дхиндрийам̣ паджа̄нанти…пе… пан̃н̃индрийам̣ паджа̄нанти, пан̃н̃индрийасамудайам̣ паджа̄нанти, пан̃н̃индрийаниродхам̣ паджа̄нанти, пан̃н̃индрийаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄нанти, те кхо ме, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ саман̣есу чева саман̣асаммата̄ бра̄хман̣есу ча бра̄хман̣асаммата̄, те ча пана̄йасманто са̄ман̃н̃аттхан̃ча брахман̃н̃аттхан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарантӣ’’ти. саттамам̣.
8. дат̣т̣хаббасуттам̣
478. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣. каттха ча, бхиккхаве, саддхиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣? чатӯсу сота̄паттийан̇гесу – еттха саддхиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣. каттха ча, бхиккхаве, вӣрийиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣? чатӯсу саммаппадха̄несу – еттха вӣрийиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣. каттха ча, бхиккхаве, сатиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣? чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу – еттха сатиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣. каттха ча, бхиккхаве, сама̄дхиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣? чатӯсу джха̄несу – еттха сама̄дхиндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣. каттха ча, бхиккхаве, пан̃н̃индрийам̣ дат̣т̣хаббам̣? чатӯсу арийасаччесу – еттха пан̃н̃индрийам̣ дат̣т̣хаббам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃чиндрийа̄нӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. пат̣хамавибхан̇гасуттам̣
479. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣. катаман̃ча, бхиккхаве, саддхиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти – идам̣ вуччати, бхиккхаве, саддхиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, вӣрийиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу – идам̣ вуччати, бхиккхаве, вӣрийиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сатиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако сатима̄ хоти парамена сатинепаккена саманна̄гато чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, сатиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сама̄дхиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако воссагга̄рамман̣ам̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, сама̄дхиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃индрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа, самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃индрийам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃чиндрийа̄нӣ’’ти. навамам̣.
10. дутийавибхан̇гасуттам̣
480. ‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣…пе… пан̃н̃индрийам̣. катаман̃ча, бхиккхаве, саддхиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако саддхо хоти, саддахати татха̄гатасса бодхим̣ – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти – идам̣ вуччати, бхиккхаве, саддхиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, вӣрийиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако а̄раддхавӣрийо вихарати акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа, кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ упасампада̄йа, тха̄мава̄ дал̣хапараккамо аниккхиттадхуро кусалесу дхаммесу. со ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати; уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати; ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати; уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ [сама̄паттийа̄ (сйа̄. кам̣. ка.)] асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати – идам̣ вуччати, бхиккхаве, вӣрийиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сатиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако сатима̄ хоти парамена сатинепаккена саманна̄гато, чиракатампи чирабха̄ситампи сарита̄ ануссарита̄. со ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣ – идам̣ вуччати, бхиккхаве, сатиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сама̄дхиндрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако воссагга̄рамман̣ам̣ каритва̄ лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣. со вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати – идам̣ вуччати, бхиккхаве, сама̄дхиндрийам̣.
‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, пан̃н̃индрийам̣? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако пан̃н̃ава̄ хоти удайаттхага̄минийа̄ пан̃н̃а̄йа саманна̄гато арийа̄йа ниббедхика̄йа, самма̄ дуккхаккхайага̄минийа̄. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти – идам̣ вуччати, бхиккхаве, пан̃н̃индрийам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃чиндрийа̄нӣ’’ти. дасамам̣.
суддхикавагго пат̣хамо.
тассудда̄нам̣ –
суддхикан̃чева две сота̄, араханта̄ апаре дуве;
саман̣абра̄хман̣а̄ дат̣т̣хаббам̣, вибхан̇га̄ апаре дувети.