5. аматавагго
1. аматасуттам̣
407. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘чатӯсу, бхиккхаве, сатипат̣т̣ха̄несу суппатит̣т̣хитачитта̄ вихаратха. ма̄ во аматам̣ панасса. катамесу чатӯсу? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. имесу, бхиккхаве, чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу суппатит̣т̣хитачитта̄ вихаратха. ма̄ во аматам̣ панасса̄’’ти. пат̣хамам̣.
2. самудайасуттам̣
408. ‘‘чатуннам̣, бхиккхаве, сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десесса̄ми. там̣ сун̣а̄тха. ко ча, бхиккхаве, ка̄йасса самудайо? а̄ха̄расамудайа̄ ка̄йасса самудайо; а̄ха̄раниродха̄ ка̄йасса аттхан̇гамо. пхассасамудайа̄ ведана̄нам̣ самудайо; пхассаниродха̄ ведана̄нам̣ аттхан̇гамо. на̄марӯпасамудайа̄ читтасса самудайо; на̄марӯпаниродха̄ читтасса аттхан̇гамо. манасика̄расамудайа̄ дхамма̄нам̣ самудайо; манасика̄раниродха̄ дхамма̄нам̣ аттхан̇гамо’’ти. дутийам̣.
3. маггасуттам̣
409. са̄ваттхинида̄нам̣. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘екамида̄хам̣, бхиккхаве, самайам̣ урувела̄йам̣ вихара̄ми наджджа̄ неран̃джара̄йа тӣре аджапа̄ланигродхе пат̣хама̄бхисамбуддхо. тасса майхам̣, бхиккхаве, рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘ека̄йано айам̣ магго сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’’.
‘‘катаме чатта̄ро? ка̄йе ва̄ бхиккху ка̄йа̄нупассӣ вихареййа а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ва̄ бхиккху ведана̄нупассӣ вихареййа…пе… читте ва̄ бхиккху читта̄нупассӣ вихареййа…пе… дхаммесу ва̄ бхиккху дхамма̄нупассӣ вихареййа а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. ека̄йано айам̣ магго сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти.
‘‘атха кхо, бхиккхаве, брахма̄ сахампати мама четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – брахмалоке антарахито мама пурато па̄турахоси. атха кхо, бхиккхаве, брахма̄ сахампати екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена̄хам̣ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ мам̣ етадавоча – ‘еваметам̣, бхагава̄, еваметам̣, сугата! ека̄йано айам̣, бханте, магго сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’’.
‘‘катаме чатта̄ро? ка̄йе ва̄, бханте, бхиккху ка̄йа̄нупассӣ вихареййа а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ва̄…пе… читте ва̄ …пе… дхаммесу ва̄, бханте, бхиккху дхамма̄нупассӣ вихареййа а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. ека̄йано айам̣, бханте, магго сатта̄нам̣ висуддхийа̄ сокапаридева̄нам̣ саматиккама̄йа дуккхадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄йа н̃а̄йасса адхигама̄йа нибба̄насса саччхикирийа̄йа, йадидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти.
‘‘идамавоча, бхиккхаве, брахма̄ сахампати. идам̣ ватва̄ атха̄парам̣ етадавоча –
‘ека̄йанам̣ джа̄тикхайантадассӣ, маггам̣ паджа̄на̄ти хита̄нукампӣ;
етена маггена тарим̣су пуббе, тариссанти йе ча таранти огха’’’нти. татийам̣;
4. сатисуттам̣
410. ‘‘сато, бхиккхаве, бхиккху вихареййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ. катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сато хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сато хоти. сато, бхиккхаве, бхиккху вихареййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. кусалара̄сисуттам̣
411. ‘‘‘кусалара̄сӣ’ти, бхиккхаве, вадама̄но чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не самма̄ вадама̄но вадеййа. кевало ха̄йам̣, бхиккхаве, кусалара̄си, йадидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄.
‘‘катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… читта̄нупассӣ…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. ‘кусалара̄сӣ’ти, бхиккхаве, вадама̄но име чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не самма̄ вадама̄но вадеййа. кевало ха̄йам̣, бхиккхаве, кусалара̄си, йадидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄’’ти. пан̃чамам̣.
6. па̄тимоккхасам̣варасуттам̣
412. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча –
‘‘са̄дху ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣ десету, йамахам̣ бхагавато дхаммам̣ сутва̄ еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихареййа’’нти. ‘‘тасма̄тиха твам̣, бхиккху, а̄димева висодхехи кусалесу дхаммесу. ко ча̄ди кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣? идха твам̣, бхиккху, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихара̄хи а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхассу сиккха̄падесу. йато кхо твам̣, бхиккху, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихариссаси а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ сама̄да̄йа сиккхиссу сиккха̄падесу; тато твам̣, бхиккху, сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не бха̄веййа̄си’’.
‘‘катаме чатта̄ро? идха твам̣, бхиккху, ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихара̄хи а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихара̄хи а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. йато кхо твам̣, бхиккху, сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа име чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не евам̣ бха̄вессаси, тато туйхам̣, бхиккху, йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гамиссати вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу, но париха̄нӣ’’ти.
атха кхо со бхиккху бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо со бхиккху еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. ‘‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро ча пана со бхиккху арахатам̣ ахосӣти. чхат̣т̣хам̣.
7. дуччаритасуттам̣
413. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… ‘‘са̄дху ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣ десету, йамахам̣ бхагавато дхаммам̣ сутва̄ еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихареййа’’нти. ‘‘тасма̄тиха твам̣, бхиккху, а̄димева висодхехи кусалесу дхаммесу. ко ча̄ди кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣? идха твам̣, бхиккху, ка̄йадуччаритам̣ паха̄йа ка̄йасучаритам̣ бха̄вессаси. вачӣдуччаритам̣ паха̄йа вачӣсучаритам̣ бха̄вессаси. манодуччаритам̣ паха̄йа маносучаритам̣ бха̄вессаси. йато кхо твам̣, бхиккху, ка̄йадуччаритам̣ паха̄йа ка̄йасучаритам̣ бха̄вессаси, вачӣдуччаритам̣ паха̄йа вачӣсучаритам̣ бха̄вессаси, манодуччаритам̣ паха̄йа маносучаритам̣ бха̄вессаси, тато твам̣, бхиккху, сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не бха̄веййа̄си’’.
‘‘катаме чатта̄ро? идха твам̣, бхиккху, ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихара̄хи а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихара̄хи а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. йато кхо твам̣, бхиккху, сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа име чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не евам̣ бха̄вессаси, тато туйхам̣, бхиккху, йа̄ ратти ва̄ дивасо ва̄ а̄гамиссати вуддхийева па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу, но париха̄нӣ’’ти…пе… ан̃н̃атаро ча пана со бхиккху арахатам̣ ахосӣти. саттамам̣.
8. миттасуттам̣
414. ‘‘йе, бхиккхаве, анукампеййа̄тха, йе ча кхо сотаббам̣ ман̃н̃еййум̣ митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄, те во, бхиккхаве, чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ бха̄вана̄йа сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄.
‘‘катамесам̣, чатуннам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. йе, бхиккхаве, анукампеййа̄тха, йе ча сотаббам̣ ман̃н̃еййум̣ митта̄ ва̄ амачча̄ ва̄ н̃а̄тӣ ва̄ са̄лохита̄ ва̄, те во, бхиккхаве, имесам̣ чатуннам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ бха̄вана̄йа сама̄дапетабба̄ нивесетабба̄ патит̣т̣ха̄петабба̄’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. ведана̄суттам̣
415. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо ведана̄. има̄сам̣ кхо, бхиккхаве, тиссаннам̣ ведана̄нам̣ парин̃н̃а̄йа чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄ветабба̄.
‘‘катаме чатта̄ро? идха бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. има̄сам̣ кхо, бхиккхаве, тиссаннам̣ ведана̄нам̣ парин̃н̃а̄йа име чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄ветабба̄’’ти. навамам̣.
10. а̄савасуттам̣
416. ‘‘тайоме, бхиккхаве а̄сава̄. катаме тайо? ка̄ма̄саво, бхава̄саво, авиджджа̄саво – име кхо, бхиккхаве, тайо а̄сава̄. имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣аннам̣ а̄сава̄нам̣ паха̄на̄йа чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄ветабба̄.
‘‘катаме чатта̄ро? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су…пе… читте…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. имесам̣ кхо, бхиккхаве, тин̣н̣аннам̣ а̄сава̄нам̣ паха̄на̄йа име чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ бха̄ветабба̄’’ти. дасамам̣.
аматавагго пан̃чамо.
тассудда̄нам̣ –
аматам̣ самудайо магго, сати кусалара̄си ча;
па̄тимоккхам̣ дуччаритам̣, миттаведана̄ а̄савена ча̄ти.