1. сама̄дхивагго
1. сама̄дхисуттам̣
1071. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘сама̄дхим̣, бхиккхаве, бха̄ветха. сама̄хито, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. кин̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти? ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. сама̄дхим̣, бхиккхаве, бха̄ветха. сама̄хито, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти’’.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. пат̣хамам̣.
2. пат̣исалла̄насуттам̣
1072. ‘‘пат̣исалла̄не, бхиккхаве, йогама̄паджджатха. пат̣исаллӣно, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. кин̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти? ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. пат̣исалла̄не, бхиккхаве, йогама̄паджджатха. пат̣исаллӣно, бхиккхаве, бхиккху йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. дутийам̣.
3. пат̣хамакулапуттасуттам̣
1073. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджим̣су, саббе те чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ абхисамайа̄йа. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиссанти, саббе те чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ абхисамайа̄йа. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, саббе те чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ абхисамайа̄йа.
‘‘катамесам̣ чатуннам̣? дуккхасса арийасаччасса дуккхасамудайасса арийасаччасса дуккханиродхасса арийасаччасса дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йа арийасаччасса. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджим̣су…пе… паббаджиссанти…пе… паббаджанти, саббе те имесам̣йева чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ абхисамайа̄йа.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти його каран̣ӣйо, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. татийам̣.
4. дутийакулапуттасуттам̣
1074. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамесум̣, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамесум̣. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамессанти, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамессанти. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисаменти, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисаменти.
‘‘катама̄ни чатта̄ри? дуккхам̣ арийасаччам̣, дуккхасамудайам̣ арийасаччам̣, дуккханиродхам̣ арийасаччам̣, дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ арийасаччам̣. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ кулапутта̄ самма̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамесум̣ …пе… абхисамессанти…пе… абхисаменти, саббе те има̄ни чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисаменти.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. чатуттхам̣.
5. пат̣хамасаман̣абра̄хман̣асуттам̣
1075. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджхим̣су, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджхим̣су. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджхиссанти, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджхиссанти. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджханти, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджханти.
‘‘катама̄ни чатта̄ри? дуккхам̣ арийасаччам̣…пе… дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ арийасаччам̣. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджхим̣су…пе… абхисамбоджджхиссанти…пе… абхисамбоджджханти, саббе те има̄ни чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбоджджханти.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. пан̃чамам̣.
6. дутийасаман̣абра̄хман̣асуттам̣
1076. ‘‘йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сесум̣, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сесум̣. йе хи кечи, бхиккхаве, ана̄гатамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сессанти, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сессанти. йе хи кечи, бхиккхаве, етарахи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сенти, саббе те чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сенти.
‘‘катама̄ни чатта̄ри? дуккхам̣ арийасаччам̣…пе… дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ арийасаччам̣. йе хи кечи, бхиккхаве, атӣтамаддха̄нам̣ саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сесум̣…пе… пака̄сессанти…пе… пака̄сенти, саббе те има̄ни чатта̄ри арийасачча̄ни йатха̄бхӯтам̣ абхисамбуддхам̣ пака̄сенти.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. витаккасуттам̣
1077. ‘‘ма̄, бхиккхаве, па̄паке акусале витакке витаккеййа̄тха [витаккетха (сӣ. сйа̄. кам̣.)], сеййатхидам̣ – ка̄мавитаккам̣, бйа̄па̄давитаккам̣, вихим̣са̄витаккам̣. там̣ кисса хету? нете, бхиккхаве, витакка̄ аттхасам̣хита̄ на̄дибрахмачарийака̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттанти.
‘‘витаккента̄ ча кхо тумхе, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти витаккеййа̄тха, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти витаккеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти витаккеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти витаккеййа̄тха. там̣ кисса хету? ете, бхиккхаве, витакка̄ аттхасам̣хита̄ ете а̄дибрахмачарийака̄ ете ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. саттамам̣.
8. чинтасуттам̣
1078. ‘‘ма̄, бхиккхаве, па̄пакам̣ акусалам̣ читтам̣ чинтеййа̄тха [чинтетха (сӣ. сйа̄. кам̣.)] – ‘сассато локо’ти ва̄ ‘асассато локо’ти ва̄, ‘антава̄ локо’ти ва̄ ‘анантава̄ локо’ти ва̄, ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄, ‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄ ‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄, ‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄’ти ва̄. там̣ кисса хету? неса̄, бхиккхаве, чинта̄ аттхасам̣хита̄ на̄дибрахмачарийака̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘чинтента̄ ча кхо тумхе, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти чинтеййа̄тха, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти чинтеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти чинтеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти чинтеййа̄тха. там̣ кисса хету? еса̄, бхиккхаве, чинта̄ аттхасам̣хита̄, еса̄ а̄дибрахмачарийака̄, еса̄ ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. вигга̄хикакатха̄суттам̣
1079. ‘‘ма̄, бхиккхаве, вигга̄хикакатхам̣ катхеййа̄тха [катхетха (сӣ. сйа̄. кам̣.)] – ‘на твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄си, ахам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄ми. ким̣ твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄ниссаси! миччха̄пат̣ипанно твамаси, ахамасми самма̄пат̣ипанно. сахитам̣ ме, асахитам̣ те. пуревачанӣйам̣ паччха̄ авача, паччха̄вачанӣйам̣ пуре авача. адхичин̣н̣ам̣ [ачин̣н̣ам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ.)] те випара̄ваттам̣. а̄ропито те ва̄до, чара ва̄даппамоккха̄йа. ниггахитоси, ниббет̣хехи ва̄ саче пахосӣ’ти. там̣ кисса хету? неса̄, бхиккхаве, катха̄ аттхасам̣хита̄ на̄дибрахмачарийака̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘катхента̄ ча кхо тумхе, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти катхеййа̄тха, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти катхеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти катхеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти катхеййа̄тха…пе… його каран̣ӣйо’’ти. навамам̣.
10. тираччха̄накатха̄суттам̣
1080. ‘‘ма̄, бхиккхаве, анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ катхеййа̄тха, сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣ сена̄катхам̣, бхайакатхам̣ йуддхакатхам̣, аннакатхам̣ па̄накатхам̣ ваттхакатхам̣ сайанакатхам̣ ма̄ла̄катхам̣ гандхакатхам̣, н̃а̄тикатхам̣ йа̄накатхам̣ га̄макатхам̣ нигамакатхам̣ нагаракатхам̣ джанападакатхам̣ иттхикатхам̣ [иттхикатхам̣ пурисакатхам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] сӯракатхам̣ висикха̄катхам̣ кумбхат̣т̣ха̄накатхам̣, пуббапетакатхам̣ на̄наттакатхам̣, локаккха̄йикам̣ самуддаккха̄йикам̣ итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄. там̣ кисса хету? неса̄, бхиккхаве, катха̄ аттхасам̣хита̄ на̄дибрахмачарийака̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘катхента̄ ча кхо тумхе, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти катхеййа̄тха, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти катхеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти катхеййа̄тха, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти катхеййа̄тха. там̣ кисса хету? еса̄, бхиккхаве, катха̄ аттхасам̣хита̄, еса̄ а̄дибрахмачарийака̄, еса̄ ниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати.
‘‘тасма̄тиха, бхиккхаве, ‘идам̣ дуккха’нти його каран̣ӣйо…пе… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти його каран̣ӣйо’’ти. дасамам̣.
сама̄дхивагго пат̣хамо.
тассудда̄нам̣ –
сама̄дхи пат̣исалла̄на̄, кулапутта̄ апаре дуве;
саман̣абра̄хман̣а̄ витаккам̣, чинта̄ вигга̄хика̄ катха̄ти.