6. саппан̃н̃авагго

1. сага̄тхакасуттам̣

1047. ‘‘чатӯхи, бхиккхаве, дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о.

‘‘катамехи чатӯхи? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато хоти – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато хоти акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи. имехи кхо, бхиккхаве, чатӯхи дхаммехи саманна̄гато арийаса̄вако сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о’’ти. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –

‘‘йасса саддха̄ татха̄гате, ачала̄ суппатит̣т̣хита̄;

сӣлан̃ча йасса калйа̄н̣ам̣, арийакантам̣ пасам̣ситам̣.

‘‘сан̇гхе паса̄до йассаттхи, уджубхӯтан̃ча дассанам̣;

адалиддоти там̣ а̄ху, амогхам̣ тасса джӣвитам̣.

‘‘тасма̄ саддхан̃ча сӣлан̃ча, паса̄дам̣ дхаммадассанам̣;

ануйун̃джетха медха̄вӣ, сарам̣ буддха̄наса̄сана’’нти. пат̣хамам̣;

2. вассам̣вуттхасуттам̣

1048. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху са̄ваттхийам̣ вассам̣вуттхо капилаваттхум̣ ануппатто хоти кеначидева каран̣ӣйена. ассосум̣ кхо ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ – ‘‘ан̃н̃атаро кира бхиккху са̄ваттхийам̣ вассам̣вуттхо капилаваттхум̣ ануппатто’’ти.

атха кхо ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ йена со бхиккху тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо ка̄пилаваттхава̄ сакйа̄ там̣ бхиккхум̣ етадавочум̣ – ‘‘каччи, бханте, бхагава̄ арого чева балава̄ ча̄’’ти? ‘‘арого ча̄вусо, бхагава̄ балава̄ ча̄’’ти. ‘‘каччи пана, бханте, са̄рипуттамоггалла̄на̄ арога̄ чева балаванто ча̄’’ти? ‘‘са̄рипуттамоггалла̄на̄пи кхо, а̄вусо, арога̄ чева балаванто ча̄’’ти. ‘‘каччи пана, бханте, бхиккхусан̇гхо арого ча балава̄ ча̄’’ти. ‘‘бхиккхусан̇гхопи кхо, а̄вусо, арого ча балава̄ ча̄’’ти. ‘‘аттхи пана те, бханте, кин̃чи имина̄ антаравассена бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахита’’нти? ‘‘саммукха̄ метам̣, а̄вусо, бхагавато сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘аппака̄ те, бхиккхаве, бхиккхӯ йе а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти. атха кхо етева бахутара̄ бхиккхӯ йе пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тика̄ таттха паринибба̄йино ана̄ваттидхамма̄ тасма̄ лока̄’’’ти.

‘‘апарампи кхо ме, а̄вусо, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘аппака̄ те, бхиккхаве, бхиккхӯ йе пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тика̄ таттха паринибба̄йино ана̄ваттидхамма̄ тасма̄ лока̄. атха кхо етева бахутара̄ бхиккхӯ йе тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ сакада̄га̄мино, сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кариссантӣ’’’ти.

‘‘апарампи кхо ме, а̄вусо, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ – ‘аппака̄ те, бхиккхаве, бхиккхӯ йе тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ сакада̄га̄мино, сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кариссанти. атха кхо етева бахутара̄ бхиккхӯ йе тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панна̄ авинипа̄тадхамма̄ нийата̄ самбодхипара̄йан̣а̄’’’ти. дутийам̣.

3. дхаммадиннасуттам̣

1049. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихарати исипатане мигада̄йе. атха кхо дхаммадинно упа̄сако пан̃чахи упа̄сакасатехи саддхим̣ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо дхаммадинно упа̄сако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘овадату но, бханте, бхагава̄; ануса̄сату но, бханте, бхагава̄ йам̣ амха̄кам̣ асса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘тасма̄тиха во, дхаммадиннам̣, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘йе те суттанта̄ татха̄гатабха̄сита̄ гамбхӣра̄ гамбхӣраттха̄ локуттара̄ сун̃н̃атапат̣исам̣йутта̄ те ка̄лена ка̄лам̣ упасампаджджа вихарисса̄ма̄’ти. еван̃хи во, дхаммадинна, сиккхитабба’’нти. ‘‘на кхо нетам̣, бханте, сукарам̣ амхехи путтасамба̄дхасайанам̣ аджджха̄васантехи ка̄сикачанданам̣ паччанубхонтехи ма̄ла̄гандхавилепанам̣ дха̄райантехи джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дийантехи – йе те суттанта̄ татха̄гатабха̄сита̄ гамбхӣра̄ гамбхӣраттха̄ локуттара̄ сун̃н̃атапат̣исам̣йутта̄ те ка̄лена ка̄лам̣ упасампаджджа вихаритум̣. тесам̣ но, бханте, бхагава̄ амха̄кам̣ пан̃часу сиккха̄падесу т̣хита̄нам̣ уттаридхаммам̣ десетӯ’’ти.

‘‘тасма̄тиха во, дхаммадинна, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄ бхависса̄ма – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гата̄ бхависса̄ма акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехӣ’ти. еван̃хи во, дхаммадинна, сиккхитабба’’нти.

‘‘йа̄нима̄ни, бханте, бхагавата̄ чатта̄ри сота̄паттийан̇га̄ни десита̄ни, сам̣виджджанте те дхамма̄ амхесу, майан̃ча тесу дхаммесу сандисса̄ма. майан̃хи бханте, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гата̄ – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гата̄ акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехӣ’’ти. ‘‘ла̄бха̄ во, дхаммадинна, суладдхам̣ во, дхаммадинна! сота̄паттипхалам̣ тумхехи бйа̄ката’’нти. татийам̣.

4. гила̄насуттам̣

1050. екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати капилаваттхусмим̣ нигродха̄ра̄ме. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’ти. ассоси кхо маха̄на̄мо сакко – ‘‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – ‘нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’’’ти. атха кхо маха̄на̄мо сакко йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо маха̄на̄мо сакко бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутаметам̣, бханте – ‘самбахула̄ кира бхиккхӯ бхагавато чӣваракаммам̣ каронти – нит̣т̣хитачӣваро бхагава̄ тема̄саччайена ча̄рикам̣ паккамиссатӣ’ти. на кхо нетам̣ [на кхо те етам̣ (сӣ. пӣ.)], бханте, бхагавато саммукха̄ сутам̣ саммукха̄ пат̣иггахитам̣ саппан̃н̃ена упа̄сакена саппан̃н̃о упа̄сако а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но овадитаббо’’ти.

‘‘саппан̃н̃ена маха̄на̄ма, упа̄сакена саппан̃н̃о упа̄сако а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но чатӯхи асса̄санӣйехи дхаммехи асса̄сетаббо – ‘асса̄сата̄йасма̄ – аттха̄йасмато буддхе авеччаппаса̄до итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. асса̄сата̄йасма̄ – аттха̄йасмато дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийаканта̄ни сӣла̄ни акхан̣д̣а̄ни…пе… сама̄дхисам̣ваттаника̄нӣ’’’ти.

‘‘саппан̃н̃ена, маха̄на̄ма, упа̄сакена саппан̃н̃о упа̄сако а̄ба̄дхико дуккхито ба̄л̣хагила̄но имехи чатӯхи асса̄санӣйехи дхаммехи асса̄сетва̄ евамасса вачанӣйо – ‘аттха̄йасмато ма̄та̄питӯсу апеккха̄’ти? со че евам̣ вадеййа – ‘аттхи ме ма̄та̄питӯсу апеккха̄’ти, со евамасса вачанӣйо – ‘а̄йасма̄ кхо ма̄рисо маран̣адхаммо. саче па̄йасма̄ ма̄та̄питӯсу апеккхам̣ кариссати, мариссатева; но че па̄йасма̄ ма̄та̄питӯсу апеккхам̣ кариссати, мариссатева. са̄дха̄йасма̄, йа̄ те ма̄та̄питӯсу апеккха̄ там̣ паджаха̄’’’ти.

‘‘со че евам̣ вадеййа – ‘йа̄ ме ма̄та̄питӯсу апеккха̄ са̄ пахӣна̄’ти, со евамасса вачанӣйо – ‘аттхи пана̄йасмато путтада̄ресу апеккха̄’ти? со че евам̣ вадеййа – ‘аттхи ме путтада̄ресу апеккха̄’ти, со евамасса вачанӣйо – ‘а̄йасма̄ кхо ма̄рисо маран̣адхаммо. саче па̄йасма̄ путтада̄ресу апеккхам̣ кариссати, мариссатева; но че па̄йасма̄ путтада̄ресу апеккхам̣ кариссати, мариссатева. са̄дха̄йасма̄, йа̄ те путтада̄ресу апеккха̄ там̣ паджаха̄’’’ти.

‘‘со че евам̣ вадеййа – ‘йа̄ ме путтада̄ресу апеккха̄ са̄ пахӣна̄’ти, со евамасса вачанӣйо – ‘аттхи пана̄йасмато ма̄нусакесу пан̃часу ка̄магун̣есу апеккха̄’ти? со че евам̣ вадеййа – ‘аттхи ме ма̄нусакесу пан̃часу ка̄магун̣есу апеккха̄’ти, со евамасса вачанӣйо – ‘ма̄нусакехи кхо, а̄вусо, ка̄мехи дибба̄ ка̄ма̄ абхиккантатара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча. са̄дха̄йасма̄, ма̄нусакехи ка̄мехи читтам̣ вут̣т̣ха̄петва̄ ча̄тумаха̄ра̄джикесу [ча̄туммаха̄ра̄джикесу (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] девесу читтам̣ адхимочехӣ’’’ти.

‘‘со че евам̣ вадеййа – ‘ма̄нусакехи ме ка̄мехи читтам̣ вут̣т̣хитам̣, ча̄тумаха̄ра̄джикесу девесу читтам̣ адхимочита’нти, со евамасса вачанӣйо – ‘ча̄тумаха̄ра̄джикехи кхо, а̄вусо, девехи та̄ватим̣са̄ дева̄ абхиккантатара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча. са̄дха̄йасма̄, ча̄тумаха̄ра̄джикехи девехи читтам̣ вут̣т̣ха̄петва̄ та̄ватим̣сесу девесу читтам̣ адхимочехӣ’’’ти.

‘‘со че евам̣ вадеййа – ‘ча̄тумаха̄ра̄джикехи ме девехи читтам̣ вут̣т̣хитам̣, та̄ватим̣сесу девесу читтам̣ адхимочита’нти, со евамасса вачанӣйо – ‘та̄ватим̣сехи кхо, а̄вусо, девехи йа̄ма̄ дева̄…пе… тусита̄ дева̄…пе… нимма̄наратӣ дева̄…пе… параниммитавасаваттӣ дева̄…пе… параниммитавасаваттӣхи кхо, а̄вусо, девехи брахмалоко абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча. са̄дха̄йасма̄, параниммитавасаваттӣхи девехи читтам̣ вут̣т̣ха̄петва̄ брахмалоке читтам̣ адхимочехӣ’ти. со че евам̣ вадеййа – ‘параниммитавасаваттӣхи ме девехи читтам̣ вут̣т̣хитам̣, брахмалоке читтам̣ адхимочита’нти, со евамасса вачанӣйо – ‘брахмалокопи кхо, а̄вусо, аниччо аддхуво сакка̄йапарийа̄панно. са̄дха̄йасма̄, брахмалока̄ читтам̣ вут̣т̣ха̄петва̄ сакка̄йаниродхе читтам̣ упасам̣хара̄хӣ’’’ти.

‘‘со че евам̣ вадеййа – ‘брахмалока̄ ме читтам̣ вут̣т̣хитам̣, сакка̄йаниродхе читтам̣ упасам̣хара̄мӣ’ти; евам̣ вимуттачиттасса кхо, маха̄на̄ма, упа̄сакасса а̄сава̄ [вассасата (сӣ. сйа̄.)] вимуттачиттена бхиккхуна̄ на кин̃чи на̄на̄каран̣ам̣ вада̄ми, йадидам̣ – вимуттийа̄ вимутта’’нти. чатуттхам̣.

5. сота̄паттипхаласуттам̣

1051. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? саппурисасам̣сево, саддхаммассаванам̣, йонисоманасика̄ро, дхамма̄нудхаммаппат̣ипатти – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттантӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. сакада̄га̄мипхаласуттам̣

1052. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? …пе… сам̣ваттантӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. ана̄га̄мипхаласуттам̣

1053. …пе… ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа…пе… сам̣ваттантӣ’’ти. саттамам̣.

8. арахаттапхаласуттам̣

1054. …пе… арахаттапхаласаччхикирийа̄йа…пе… сам̣ваттантӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. пан̃н̃а̄пат̣ила̄бхасуттам̣

1055. …пе… пан̃н̃а̄пат̣ила̄бха̄йа…пе… сам̣ваттантӣ’’ти. навамам̣.

10. пан̃н̃а̄вуддхисуттам̣

1056. …пе… пан̃н̃а̄вуддхийа̄ …пе… сам̣ваттантӣ’’ти. дасамам̣.

11. пан̃н̃а̄вепулласуттам̣

1057. …пе…. пан̃н̃а̄вепулла̄йа…пе… сам̣ваттантӣ’’ти. ека̄дасамам̣.

саппан̃н̃авагго чхат̣т̣хо.

тассудда̄нам̣ –

сага̄тхакам̣ вассам̣вуттхам̣, дхаммадиннан̃ча гила̄нам̣;

чатуро пхала̄ пат̣ила̄бхо, вуддхи вепуллата̄йа ча̄ти.