3. дӣгха̄вуупа̄сакасуттам̣
999. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена дӣгха̄ву упа̄сако а̄ба̄дхико хоти дуккхито ба̄л̣хагила̄но. атха кхо дӣгха̄ву упа̄сако питарам̣ джотикам̣ гахапатим̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, гахапати, йена бхагава̄ тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ мама вачанена бхагавато па̄де сираса̄ ванда – ‘дӣгха̄ву, бханте, упа̄сако а̄ба̄дхико хоти дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандатӣ’ти. еван̃ча вадехи – ‘са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена дӣгха̄вусса упа̄сакасса нивесанам̣ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. ‘‘евам̣, та̄та̄’’ти кхо джотико гахапати дӣгха̄вусса упа̄сакасса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо джотико гахапати бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘дӣгха̄ву, бханте, упа̄сако а̄ба̄дхико хоти дуккхито ба̄л̣хагила̄но. со бхагавато па̄де сираса̄ вандати. еван̃ча вадети – ‘са̄дху кира, бханте, бхагава̄ йена дӣгха̄вусса упа̄сакасса нивесанам̣ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.
атха кхо бхагава̄ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена дӣгха̄вусса упа̄сакасса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ дӣгха̄вум̣ упа̄сакам̣ етадавоча – ‘‘каччи те, дӣгха̄ву, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣? каччи дуккха̄ ведана̄ пат̣иккаманти, но абхиккаманти; пат̣иккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но абхиккамо’’ти? ‘‘на ме, бханте, кхаманӣйам̣, на йа̄панӣйам̣. ба̄л̣ха̄ ме дуккха̄ ведана̄ абхиккаманти, но пат̣иккаманти; абхиккамоса̄нам̣ пан̃н̃а̄йати, но пат̣иккамо’’ти. ‘‘тасма̄тиха те, дӣгха̄ву, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато бхависса̄ми – итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато бхависса̄ми акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехи’. еван̃хи те, дӣгха̄ву, сиккхитабба’’нти.
‘‘йа̄нима̄ни, бханте, бхагавата̄ чатта̄ри сота̄паттийан̇га̄ни десита̄ни, сам̣виджджанте те дхамма̄ майи, ахан̃ча тесу дхаммесу сандисса̄ми. ахан̃хи, бханте, буддхе авеччаппаса̄дена саманна̄гато – итипи со бхагава̄…пе… саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ти. дхамме…пе… сан̇гхе…пе… арийакантехи сӣлехи саманна̄гато акхан̣д̣ехи…пе… сама̄дхисам̣ваттаникехӣ’’ти. ‘‘тасма̄тиха твам̣, дӣгха̄ву, имесу чатӯсу сота̄паттийан̇гесу патит̣т̣ха̄йа чха виджджа̄бха̄гийе дхамме уттари бха̄веййа̄си. идха твам̣, дӣгха̄ву, саббасан̇кха̄ресу аничча̄нупассӣ вихара̄хи, аничче дуккхасан̃н̃ӣ, дуккхе анаттасан̃н̃ӣ паха̄насан̃н̃ӣ вира̄гасан̃н̃ӣ ниродхасан̃н̃ӣти. еван̃хи те, дӣгха̄ву, сиккхитабба’’нти.
‘‘йеме, бханте, бхагавата̄ чха виджджа̄бха̄гийа̄ дхамма̄ десита̄, сам̣виджджанте те дхамма̄ майи, ахан̃ча тесу дхаммесу сандисса̄ми. ахан̃хи, бханте, саббасан̇кха̄ресу аничча̄нупассӣ вихара̄ми, аничче дуккхасан̃н̃ӣ, дуккхе анаттасан̃н̃ӣ паха̄насан̃н̃ӣ вира̄гасан̃н̃ӣ ниродхасан̃н̃ӣ. апи ча ме, бханте, евам̣ хоти – ‘ма̄ хева̄йам̣ джотико гахапати мамаччайена вигха̄там̣ а̄паджджӣ’’’ти [а̄паджджати (ка.)]. ‘‘ма̄ твам̣, та̄та дӣгха̄ву, евам̣ манаса̄ка̄си. ин̇гха твам̣, та̄та дӣгха̄ву, йадева те бхагава̄ а̄ха, тадева твам̣ са̄дхукам̣ манаси карохӣ’’ти.
атха кхо бхагава̄ дӣгха̄вум̣ упа̄сакам̣ имина̄ ова̄дена овадитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо дӣгха̄ву упа̄сако ачирапаккантасса бхагавато ка̄ламака̄си. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘йо со, бханте, дӣгха̄ву на̄ма упа̄сако бхагавата̄ сам̣кхиттена ова̄дена овадито со ка̄лан̇като. тасса ка̄ гати, ко абхисампара̄йо’’ти? ‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, дӣгха̄ву упа̄сако, паччапа̄ди [ахоси саччава̄дӣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] дхаммасса̄нудхаммам̣, на ча мам̣ дхамма̄дхикаран̣ам̣ [на ча дхамма̄дхикаран̣ам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] вихесеси [вихет̣хеси (итипи ан̃н̃аттха)]. дӣгха̄ву, бхиккхаве, упа̄сако пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄’’ти. татийам̣.