1. авиджджа̄вагго

1. авиджджа̄суттам̣

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘авиджджа̄, бхиккхаве, пуббан̇гама̄ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄, анвадева [анудева (сӣ. пӣ. ка.)] ахирикам̣ аноттаппам̣. авиджджа̄гатасса, бхиккхаве, авиддасуно миччха̄дит̣т̣хи пахоти; миччха̄дит̣т̣хисса миччха̄сан̇каппо пахоти; миччха̄сан̇каппасса миччха̄ва̄ча̄ пахоти; миччха̄ва̄часса миччха̄камманто пахоти; миччха̄каммантасса миччха̄а̄джӣво пахоти; миччха̄а̄джӣвасса миччха̄ва̄йа̄мо пахоти; миччха̄ва̄йа̄масса миччха̄сати пахоти; миччха̄сатисса миччха̄сама̄дхи пахоти.

‘‘виджджа̄ ча кхо, бхиккхаве, пуббан̇гама̄ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ сама̄паттийа̄, анвадева хироттаппам̣. виджджа̄гатасса, бхиккхаве, виддасуно самма̄дит̣т̣хи пахоти; самма̄дит̣т̣хисса самма̄сан̇каппо пахоти; самма̄сан̇каппасса самма̄ва̄ча̄ пахоти; самма̄ва̄часса самма̄камманто пахоти; самма̄каммантасса самма̄а̄джӣво пахоти; самма̄а̄джӣвасса самма̄ва̄йа̄мо пахоти; самма̄ва̄йа̄масса самма̄сати пахоти; самма̄сатисса самма̄сама̄дхи пахотӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. упад̣д̣хасуттам̣

2. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ сакйесу вихарати нагаракам̣ на̄ма [на̄гаракам̣ на̄ма (сӣ.), саккарам̣ на̄ма (сйа̄. ка.)] сакйа̄нам̣ нигамо. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘упад̣д̣хамидам̣, бханте, брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄’’ти.

‘‘ма̄ хевам̣, а̄нанда, ма̄ хевам̣, а̄нанда! сакаламевидам̣, а̄нанда, брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄. калйа̄н̣амиттассетам̣, а̄нанда, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вессати, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкариссати.

‘‘катхан̃ча̄нанда, бхиккху калйа̄н̣амитто калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкароти? идха̄нанда, бхиккху самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣; самма̄сан̇каппам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ …пе… самма̄ва̄чам̣ бха̄вети …пе… самма̄каммантам̣ бха̄вети…пе… самма̄а̄джӣвам̣ бха̄вети…пе… самма̄ва̄йа̄мам̣ бха̄вети…пе… самма̄сатим̣ бха̄вети…пе… самма̄сама̄дхим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, а̄нанда, бхиккху калйа̄н̣амитто калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкароти.

‘‘тадамина̄петам̣, а̄нанда, парийа̄йена ведитаббам̣ йатха̄ сакаламевидам̣ брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄. маман̃хи, а̄нанда, калйа̄н̣амиттам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти; джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти; маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти; сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти. имина̄ кхо етам̣, а̄нанда, парийа̄йена ведитаббам̣ йатха̄ сакаламевидам̣ брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄’’ти. дутийам̣.

3. са̄рипуттасуттам̣

3. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сакаламидам̣, бханте, брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄’’ти.

‘‘са̄дху са̄дху, са̄рипутта! сакаламидам̣, са̄рипутта, брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄. калйа̄н̣амиттассетам̣, са̄рипутта, бхиккхуно па̄т̣икан̇кхам̣ калйа̄н̣асаха̄йасса калйа̄н̣асампаван̇касса – арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вессати, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкариссати. катхан̃ча, са̄рипутта, бхиккху калйа̄н̣амитто калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкароти?

‘‘идха, са̄рипутта, бхиккху самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣…пе… самма̄сама̄дхим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, са̄рипутта, бхиккху калйа̄н̣амитто калйа̄н̣асаха̄йо калйа̄н̣асампаван̇ко арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкароти.

‘‘тадамина̄петам̣, са̄рипутта, парийа̄йена ведитаббам̣ йатха̄ сакаламидам̣ брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄. маман̃хи, са̄рипутта, калйа̄н̣амиттам̣ а̄гамма джа̄тидхамма̄ сатта̄ джа̄тийа̄ паримуччанти; джара̄дхамма̄ сатта̄ джара̄йа паримуччанти; маран̣адхамма̄ сатта̄ маран̣ена паримуччанти; сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄садхамма̄ сатта̄ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄сехи паримуччанти. имина̄ кхо етам̣, са̄рипутта, парийа̄йена ведитаббам̣ йатха̄ сакаламидам̣ брахмачарийам̣, йадидам̣ – калйа̄н̣амиттата̄ калйа̄н̣асаха̄йата̄ калйа̄н̣асампаван̇ката̄’’ти. татийам̣.

4. джа̄н̣уссон̣ибра̄хман̣асуттам̣

4. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. аддаса̄ кхо а̄йасма̄ а̄нандо джа̄н̣уссон̣им̣ бра̄хман̣ам̣ саббасетена вал̣ава̄бхиратхена [вал̣абхӣратхена (сӣ.)] са̄ваттхийа̄ ниййа̄йантам̣. сета̄ судам̣ асса̄ йутта̄ хонти сета̄лан̇ка̄ра̄, сето ратхо, сетапарива̄ро, сета̄ расмийо, сета̄ патодалат̣т̣хи, сетам̣ чхаттам̣, сетам̣ ун̣хӣсам̣, сета̄ни ваттха̄ни, сета̄ упа̄хана̄, сета̄йа судам̣ ва̄лабӣджанийа̄ бӣджӣйати. таменам̣ джано дисва̄ евама̄ха – ‘‘брахмам̣ вата, бхо, йа̄нам̣! брахмайа̄нарӯпам̣ вата, бхо’’ти!!

атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо са̄ваттхийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘идха̄хам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа са̄ваттхим̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. аддасам̣ кхва̄хам̣, бханте, джа̄н̣уссон̣им̣ бра̄хман̣ам̣ саббасетена вал̣ава̄бхиратхена са̄ваттхийа̄ ниййа̄йантам̣. сета̄ судам̣ асса̄ йутта̄ хонти сета̄лан̇ка̄ра̄, сето ратхо, сетапарива̄ро, сета̄ расмийо, сета̄ патодалат̣т̣хи, сетам̣ чхаттам̣, сетам̣ ун̣хӣсам̣, сета̄ни ваттха̄ни, сета̄ упа̄хана̄, сета̄йа судам̣ ва̄лабӣджанийа̄ бӣджӣйати. таменам̣ джано дисва̄ евама̄ха – ‘брахмам̣ вата, бхо, йа̄нам̣! брахмайа̄нарӯпам̣ вата, бхо’ти!! сакка̄ ну кхо, бханте, имасмим̣ дхаммавинайе брахмайа̄нам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти?

‘‘сакка̄, а̄нанда̄’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘имассева кхо етам̣, а̄нанда, арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса адхивачанам̣ – ‘брахмайа̄нам̣’ итипи, ‘дхаммайа̄нам̣’ итипи, ‘ануттаро сан̇га̄мавиджайо’ итипӣ’’ти.

‘‘самма̄дит̣т̣хи, а̄нанда, бха̄вита̄ бахулӣката̄ ра̄гавинайапарийоса̄на̄ хоти, досавинайапарийоса̄на̄ хоти, мохавинайапарийоса̄на̄ хоти. самма̄сан̇каппо, а̄нанда, бха̄вито бахулӣкато ра̄гавинайапарийоса̄но хоти, досавинайапарийоса̄но хоти, мохавинайапарийоса̄но хоти. самма̄ва̄ча̄, а̄нанда, бха̄вита̄ бахулӣката̄ ра̄гавинайапарийоса̄на̄ хоти, доса…пе… мохавинайапарийоса̄на̄ хоти. самма̄камманто, а̄нанда, бха̄вито бахулӣкато ра̄гавинайапарийоса̄но хоти, доса… мохавинайапарийоса̄но хоти. самма̄а̄джӣво, а̄нанда, бха̄вито бахулӣкато ра̄гавинайапарийоса̄но хоти, доса… мохавинайапарийоса̄но хоти. самма̄ва̄йа̄мо, а̄нанда, бха̄вито бахулӣкато ра̄гавинайапарийоса̄но хоти, доса… мохавинайапарийоса̄но хоти. самма̄сати, а̄нанда, бха̄вита̄ бахулӣката̄ ра̄гавинайапарийоса̄на̄ хоти, доса… мохавинайапарийоса̄на̄ хоти. самма̄сама̄дхи, а̄нанда, бха̄вито бахулӣкато ра̄гавинайапарийоса̄но хоти, доса… мохавинайапарийоса̄но хоти.

‘‘имина̄ кхо етам̣, а̄нанда, парийа̄йена ведитаббам̣ йатха̄ имассеветам̣ арийасса ат̣т̣хан̇гикасса маггасса адхивачанам̣ – ‘брахмайа̄нам̣’ итипи, ‘дхаммайа̄нам̣’ итипи, ‘ануттаро сан̇га̄мавиджайо’ итипӣ’’ти. идамавоча бхагава̄. идам̣ ватва̄на сугато атха̄парам̣ етадавоча саттха̄ –

‘‘йасса саддха̄ ча пан̃н̃а̄ ча, дхамма̄ йутта̄ сада̄ дхурам̣;

хирӣ ӣса̄ мано йоттам̣, сати а̄раккхаса̄ратхи.

‘‘ратхо сӣлапариккха̄ро, джха̄наккхо чаккавӣрийо;

упеккха̄ дхурасама̄дхи, аниччха̄ парива̄ран̣ам̣.

‘‘абйа̄па̄до авихим̣са̄, вивеко йасса а̄вудхам̣;

титиккха̄ чаммасанна̄хо [ваммасанна̄хо (сӣ.)], йогаккхема̄йа ваттати.

‘‘етадаттани самбхӯтам̣, брахмайа̄нам̣ ануттарам̣;

ниййанти дхӣра̄ локамха̄, ан̃н̃адаттху джайам̣ джайа’’нти. чатуттхам̣;

5. киматтхийасуттам̣

5. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су…пе… екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ –

‘‘идха но, бханте, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ амхе евам̣ пуччханти – ‘киматтхийам̣, а̄вусо, саман̣е готаме брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти? евам̣ пут̣т̣ха̄ майам̣, бханте, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ бйа̄карома – ‘дуккхасса кхо, а̄вусо, парин̃н̃аттхам̣ бхагавати брахмачарийам̣ вуссатӣ’ти. каччи майам̣, бханте, евам̣ пут̣т̣ха̄ евам̣ бйа̄карама̄на̄ вуттава̄дино чева бхагавато хома, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккха̄ма, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄карома, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхатӣ’’ти?

‘‘таггха тумхе, бхиккхаве, евам̣ пут̣т̣ха̄ евам̣ бйа̄карама̄на̄ вуттава̄дино чева ме хотха, на ча мам̣ абхӯтена аббха̄чиккхатха, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каротха, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати. дуккхасса хи парин̃н̃аттхам̣ майи брахмачарийам̣ вуссати. саче во, бхиккхаве, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ пуччхеййум̣ – ‘аттхи пана̄вусо, магго, аттхи пат̣ипада̄ етасса дуккхасса парин̃н̃а̄йа̄’ти, евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ бйа̄кареййа̄тха – ‘аттхи кхо, а̄вусо, магго, аттхи пат̣ипада̄ етасса дуккхасса парин̃н̃а̄йа̄’’’ти.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, магго, катама̄ пат̣ипада̄ етасса дуккхасса парин̃н̃а̄йа̄ти? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. айам̣, бхиккхаве, магго, айам̣ пат̣ипада̄ етасса дуккхасса парин̃н̃а̄йа̄ти. евам̣ пут̣т̣ха̄ тумхе, бхиккхаве, тесам̣ ан̃н̃атиттхийа̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ евам̣ бйа̄кареййа̄тха̄’’ти. пан̃чамам̣.

6. пат̣хамаан̃н̃атарабхиккхусуттам̣

6. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘брахмачарийам̣, брахмачарийа’нти, бханте, вуччати. катамам̣ ну кхо, бханте, брахмачарийам̣, катамам̣ брахмачарийапарийоса̄на’’нти?

‘‘айамева кхо, бхиккху, арийо ат̣т̣хан̇гико магго брахмачарийам̣, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. йо кхо, бхиккху, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо – идам̣ брахмачарийапарийоса̄на’’нти. чхат̣т̣хам̣.

7. дутийаан̃н̃атарабхиккхусуттам̣

7. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘‘ра̄гавинайо досавинайо мохавинайо’ти, бханте, вуччати. кисса ну кхо етам̣, бханте, адхивачанам̣ – ‘ра̄гавинайо досавинайо мохавинайо’’’ти? ‘‘нибба̄надха̄туйа̄ кхо етам̣, бхиккху, адхивачанам̣ – ‘ра̄гавинайо досавинайо мохавинайо’ти. а̄сава̄нам̣ кхайо тена вуччатӣ’’ти.

евам̣ вутте со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘аматам̣, амата’нти, бханте, вуччати. катамам̣ ну кхо, бханте, аматам̣, катамо аматага̄мимагго’’ти? ‘‘йо кхо, бхиккху, ра̄гаккхайо досаккхайо мохаккхайо – идам̣ вуччати аматам̣. айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго аматага̄мимагго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхӣ’’ти. саттамам̣.

8. вибхан̇гасуттам̣

8. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘арийам̣ во, бхиккхаве, ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ десесса̄ми вибхаджисса̄ми. там̣ сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –

‘‘катамо ча, бхиккхаве, арийо ат̣т̣хан̇гико магго? сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, самма̄дит̣т̣хи? йам̣ кхо, бхиккхаве, дуккхе н̃а̄н̣ам̣, дуккхасамудайе н̃а̄н̣ам̣, дуккханиродхе н̃а̄н̣ам̣, дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йа н̃а̄н̣ам̣ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄дит̣т̣хи.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, самма̄сан̇каппо? йо кхо, бхиккхаве, неккхаммасан̇каппо, абйа̄па̄дасан̇каппо, авихим̣са̄сан̇каппо – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄сан̇каппо.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, самма̄ва̄ча̄? йа̄ кхо, бхиккхаве, муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа вераман̣ӣ, сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄ва̄ча̄.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, самма̄камманто? йа̄ кхо, бхиккхаве, па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ, адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ, абрахмачарийа̄ вераман̣ӣ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄камманто.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, самма̄а̄джӣво? идха, бхиккхаве, арийаса̄вако миччха̄а̄джӣвам̣ паха̄йа самма̄а̄джӣвена джӣвитам̣ каппети – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄а̄джӣво.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, самма̄ва̄йа̄мо? идха, бхиккхаве, бхиккху ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати, уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети…пе… ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа чхандам̣ джанети…пе… уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети ва̄йамати вӣрийам̣ а̄рабхати читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄ва̄йа̄мо.

‘‘катама̄ ча, бхиккхаве, самма̄сати? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ведана̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; читте читта̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣ – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄сати.

‘‘катамо ча, бхиккхаве, самма̄сама̄дхи? идха, бхиккхаве, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ вуччати, бхиккхаве, самма̄сама̄дхӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. сӯкасуттам̣

9. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, са̄лисӯкам̣ ва̄ йавасӯкам̣ ва̄ миччха̄пан̣ихитам̣ хаттхена ва̄ па̄дена ва̄ аккантам̣ хаттхам̣ ва̄ па̄дам̣ ва̄ бхиндиссати [бхеччхати (ка.)], лохитам̣ ва̄ уппа̄дессатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. там̣ кисса хету? миччха̄пан̣ихитатта̄, бхиккхаве, сӯкасса. евамева кхо, бхиккхаве, со вата бхиккху миччха̄пан̣ихита̄йа дит̣т̣хийа̄ миччха̄пан̣ихита̄йа маггабха̄вана̄йа авиджджам̣ бхиндиссати, виджджам̣ уппа̄дессати, нибба̄нам̣ саччхикариссатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати. там̣ кисса хету? миччха̄пан̣ихитатта̄, бхиккхаве, дит̣т̣хийа̄.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, са̄лисӯкам̣ ва̄ йавасӯкам̣ ва̄ самма̄пан̣ихитам̣ хаттхена ва̄ па̄дена ва̄ аккантам̣ хаттхам̣ ва̄ па̄дам̣ ва̄ бхиндиссати, лохитам̣ ва̄ уппа̄дессатӣти – т̣ха̄наметам̣ виджджати. там̣ кисса хету? самма̄пан̣ихитатта̄, бхиккхаве, сӯкасса. евамева кхо, бхиккхаве, со вата бхиккху самма̄пан̣ихита̄йа дит̣т̣хийа̄ самма̄пан̣ихита̄йа маггабха̄вана̄йа авиджджам̣ бхиндиссати, виджджам̣ уппа̄дессати, нибба̄нам̣ саччхикариссатӣти – т̣ха̄наметам̣ виджджати. там̣ кисса хету? самма̄пан̣ихитатта̄, бхиккхаве, дит̣т̣хийа̄.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху самма̄пан̣ихита̄йа дит̣т̣хийа̄ самма̄пан̣ихита̄йа маггабха̄вана̄йа авиджджам̣ бхиндати, виджджам̣ уппа̄дети, нибба̄нам̣ саччхикаротӣти? идха, бхиккхаве, бхиккху самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣…пе… самма̄сама̄дхим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху самма̄пан̣ихита̄йа дит̣т̣хийа̄ самма̄пан̣ихита̄йа маггабха̄вана̄йа авиджджам̣ бхиндати, виджджам̣ уппа̄дети, нибба̄нам̣ саччхикаротӣ’’ти. навамам̣.

10. нандийасуттам̣

10. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо нандийо парибба̄джако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо нандийо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘кати ну кхо, бхо готама, дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ нибба̄нан̇гама̄ хонти нибба̄напара̄йана̄ нибба̄напарийоса̄на̄’’ти?

‘‘ат̣т̣химе кхо, нандийа, дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ нибба̄нан̇гама̄ хонти нибба̄напара̄йана̄ нибба̄напарийоса̄на̄. катаме ат̣т̣ха? сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. име кхо, нандийа, ат̣т̣ха дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ нибба̄нан̇гама̄ хонти нибба̄напара̄йана̄ нибба̄напарийоса̄на̄’’ти. евам̣ вутте нандийо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама …пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. дасамам̣.

авиджджа̄вагго пат̣хамо.

тассудда̄нам̣ –

авиджджан̃ча упад̣д̣хан̃ча, са̄рипутто ча бра̄хман̣о;

киматтхийо ча две бхиккхӯ, вибхан̇го сӯканандийа̄ти.