8. сан̇кхадхамасуттам̣
360. екам̣ самайам̣ бхагава̄ на̄л̣анда̄йам̣ вихарати па̄ва̄рикамбаване. атха кхо асибандхакапутто га̄ман̣и ниган̣т̣хаса̄вако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо асибандхакапуттам̣ га̄ман̣им̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘катхам̣ ну кхо, га̄ман̣и, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десетӣ’’ти? ‘‘евам̣ кхо, бханте, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десети – ‘йо кочи па̄н̣ам̣ атипа̄тети, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи муса̄ бхан̣ати саббо, со а̄па̄йико нерайико. йам̣бахулам̣ йам̣бахулам̣ вихарати, тена тена нӣйатӣ’ти. евам̣ кхо, бханте, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десетӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати, тена тена нӣйати’, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо па̄н̣а̄типа̄тӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со па̄н̣аматипа̄тети, йам̣ ва̄ со па̄н̣ам̣ на̄типа̄тетӣ’’ти? ‘‘йо со, бханте, пурисо па̄н̣а̄типа̄тӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, аппатаро со самайо йам̣ со па̄н̣аматипа̄тети, атха кхо свева бахутаро самайо йам̣ со па̄н̣ам̣ на̄типа̄тетӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо адинна̄да̄йӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со адиннам̣ а̄дийати, йам̣ ва̄ со адиннам̣ на̄дийатӣ’’ти. ‘‘йо со, бханте, пурисо адинна̄да̄йӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа аппатаро со самайо, йам̣ со адиннам̣ а̄дийати, атха кхо свева бахутаро самайо, йам̣ со адиннам̣ на̄дийатӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо ка̄месумиччха̄ча̄рӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со ка̄месу миччха̄ чарати, йам̣ ва̄ со ка̄месу миччха̄ на чаратӣ’’ти? ‘‘йо со, бханте, пурисо ка̄месумиччха̄ча̄рӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, аппатаро со самайо йам̣ со ка̄месу миччха̄ чарати, атха кхо свева бахутаро самайо, йам̣ со ка̄месу миччха̄ на чаратӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо муса̄ва̄дӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со муса̄ бхан̣ати, йам̣ ва̄ со муса̄ на бхан̣атӣ’’ти? ‘‘йо со, бханте, пурисо муса̄ва̄дӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, аппатаро со самайо, йам̣ со муса̄ бхан̣ати, атха кхо свева бахутаро самайо, йам̣ со муса̄ на бхан̣атӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.
‘‘идха, га̄ман̣и, екаччо саттха̄ евам̣ва̄дӣ хоти евам̣дит̣т̣хи [евам̣дит̣т̣хӣ (ка.)] – ‘йо кочи па̄н̣аматипа̄тети, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи муса̄ бхан̣ати, саббо со а̄па̄йико нерайико’ти. тасмим̣ кхо пана, га̄ман̣и, саттхари са̄вако абхиппасанно хоти. тасса евам̣ хоти – ‘майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи па̄н̣аматипа̄тети, саббо со а̄па̄йико нерайикоти. аттхи кхо пана майа̄ па̄н̣о атипа̄тито, ахампамхи а̄па̄йико нерайикоти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со а̄па̄йико нерайикоти. аттхи кхо пана майа̄ адиннам̣ а̄диннам̣ ахампамхи а̄па̄йико нерайикоти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со а̄па̄йико нерайико’ти. аттхи кхо пана майа̄ ка̄месу миччха̄ чин̣н̣ам̣. ‘ахампамхи а̄па̄йико нерайико’ти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи муса̄ бхан̣ати, саббо со а̄па̄йико нерайикоти. аттхи кхо пана майа̄ муса̄ бхан̣итам̣. ‘ахампамхи а̄па̄йико нерайико’ти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.
‘‘идха пана, га̄ман̣и, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со анекапарийа̄йена па̄н̣а̄типа̄там̣ гарахати вигарахати, ‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вираматха̄’ти ча̄ха. адинна̄да̄нам̣ гарахати вигарахати, ‘адинна̄да̄на̄ вираматха̄’ти ча̄ха. ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ гарахати, вигарахати ‘ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вираматха̄’ти ча̄ха. муса̄ва̄дам̣ гарахати вигарахати ‘муса̄ва̄да̄ вираматха̄’ти ча̄ха. тасмим̣ кхо пана, га̄ман̣и, саттхари са̄вако абхиппасанно хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘бхагава̄ кхо анекапарийа̄йена па̄н̣а̄типа̄там̣ гарахати вигарахати, па̄н̣а̄типа̄та̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ па̄н̣о атипа̄тито йа̄ватако ва̄ та̄ватако ва̄. йо кхо пана майа̄ па̄н̣о атипа̄тито йа̄ватако ва̄ та̄ватако ва̄, там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева [ахан̃че (?)] кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣. на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ [па̄пакаммам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева па̄н̣а̄типа̄там̣ паджахати. а̄йатин̃ча па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.
‘‘‘бхагава̄ кхо анекапарийа̄йена адинна̄да̄нам̣ гарахати вигарахати, адинна̄да̄на̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ адиннам̣ а̄диннам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄. йам̣ кхо пана майа̄ адиннам̣ а̄диннам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄ там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣, на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева адинна̄да̄нам̣ паджахати. а̄йатин̃ча адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.
‘‘‘бхагава̄ кхо пана анекапарийа̄йена ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ гарахати вигарахати, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ ка̄месу миччха̄ чин̣н̣ам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄. йам̣ кхо пана майа̄ ка̄месу миччха̄ чин̣н̣ам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄ там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣, на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паджахати, а̄йатин̃ча ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.
‘‘‘бхагава̄ кхо пана анекапарийа̄йена муса̄ва̄дам̣ гарахати вигарахати, муса̄ва̄да̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ муса̄ бхан̣итам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄. йам̣ кхо пана майа̄ муса̄ бхан̣итам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄ там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣, на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева муса̄ва̄дам̣ паджахати, а̄йатин̃ча муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.
‘‘со па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти. адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти. ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти. муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти. абхиджджхам̣ паха̄йа анабхиджджха̄лу хоти. бйа̄па̄даппадосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто хоти. миччха̄дит̣т̣хим̣ паха̄йа самма̄дит̣т̣хико хоти.
‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, балава̄ сан̇кхадхамо аппакасиренева чатуддиса̄ вин̃н̃а̄пеййа; евамева кхо, га̄ман̣и, евам̣ бха̄вита̄йа метта̄йа четовимуттийа̄ евам̣ бахулӣката̄йа йам̣ пама̄н̣акатам̣ каммам̣, на там̣ татра̄васиссати, на там̣ татра̄ватит̣т̣хати.
‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе…. упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, балава̄ сан̇кхадхамо аппакасиренева чатуддиса̄ вин̃н̃а̄пеййа; евамева кхо, га̄ман̣и, евам̣ бха̄вита̄йа упеккха̄йа четовимуттийа̄ евам̣ бахулӣката̄йа йам̣ пама̄н̣акатам̣ каммам̣ на там̣ татра̄васиссати, на там̣ татра̄ватит̣т̣хатӣ’’ти. евам̣ вутте, асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. ат̣т̣хамам̣.