8. га̄ман̣исам̣йуттам̣

1. чан̣д̣асуттам̣

353. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо чан̣д̣о га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо чан̣д̣о га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекаччо чан̣д̣о чан̣д̣отвева [йена мидхекаччо чан̣д̣отева (сӣ. пӣ.)] сан̇кхам̣ гаччхати. ко пана, бханте, хету, ко паччайо йена мидхекаччо сорато соратотвева [йена мидхекаччо суратотева (сӣ. пӣ.)] сан̇кхам̣ гаччхатӣ’’ти? ‘‘идха, га̄ман̣и, екаччасса ра̄го аппахӣно хоти. ра̄гасса аппахӣнатта̄ паре копенти, парехи копийама̄но копам̣ па̄тукароти. со чан̣д̣отвева сан̇кхам̣ гаччхати. досо аппахӣно хоти. досасса аппахӣнатта̄ паре копенти, парехи копийама̄но копам̣ па̄тукароти. со чан̣д̣отвева сан̇кхам̣ гаччхати. мохо аппахӣно хоти. мохасса аппахӣнатта̄ паре копенти, парехи копийама̄но копам̣ па̄тукароти. со чан̣д̣отвева сан̇кхам̣ гаччхати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, хету, айам̣ паччайо йена мидхекаччо чан̣д̣о чан̣д̣отвева сан̇кхам̣ гаччхати’’.

‘‘идха пана, га̄ман̣и, екаччасса ра̄го пахӣно хоти. ра̄гасса пахӣнатта̄ паре на копенти, парехи копийама̄но копам̣ на па̄тукароти. со соратотвева сан̇кхам̣ гаччхати. досо пахӣно хоти. досасса пахӣнатта̄ паре на копенти, парехи копийама̄но копам̣ на па̄тукароти. со соратотвева сан̇кхам̣ гаччхати. мохо пахӣно хоти. мохасса пахӣнатта̄ паре на копенти, парехи копийама̄но копам̣ на па̄тукароти. со соратотвева сан̇кхам̣ гаччхати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, хету айам̣ паччайо йена мидхекаччо сорато соратотвева сан̇кхам̣ гаччхатӣ’’ти.

евам̣ вутте, чан̣д̣о га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте! сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пат̣хамам̣.

2. та̄лапут̣асуттам̣

354. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо та̄лапут̣о [та̄лапутто (сӣ. сйа̄. кам̣.)] нат̣ага̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо та̄лапут̣о нат̣ага̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, пуббака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ нат̣а̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йо со нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе сачча̄ликена джанам̣ ха̄сети рамети, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паха̄са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти? ‘‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣. ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’’ти. дутийампи кхо та̄лапут̣о нат̣ага̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, пуббака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ нат̣а̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йо со нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе сачча̄ликена джанам̣ ха̄сети рамети, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паха̄са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти? ‘‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣. ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’’ти. татийампи кхо та̄лапут̣о нат̣ага̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, пуббака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ нат̣а̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йо со нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе сачча̄ликена джанам̣ ха̄сети рамети, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паха̄са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти?

‘‘аддха̄ кхо тйа̄хам̣, га̄ман̣и, на лабха̄ми [на̄латтхам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] – ‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣, ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’ти. апи ча тйа̄хам̣ бйа̄карисса̄ми. пуббе кхо, га̄ман̣и, сатта̄ авӣтара̄га̄ ра̄габандханабаддха̄. тесам̣ нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе йе дхамма̄ раджанӣйа̄ те упасам̣харати бхиййосоматта̄йа. пуббе кхо, га̄ман̣и, сатта̄ авӣтадоса̄ досабандханабаддха̄. тесам̣ нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе йе дхамма̄ досанӣйа̄ те упасам̣харати бхиййосоматта̄йа. пуббе кхо, га̄ман̣и, сатта̄ авӣтамоха̄ мохабандханабаддха̄. тесам̣ нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе йе дхамма̄ моханӣйа̄ те упасам̣харати бхиййосоматта̄йа. со аттана̄ матто паматто паре мадетва̄ пама̄детва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паха̄со на̄ма нирайо таттха упападжджати. саче кхо панасса евам̣дит̣т̣хи хоти – ‘йо со нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе сачча̄ликена джанам̣ ха̄сети рамети, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паха̄са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти, са̄сса хоти миччха̄дит̣т̣хи. миччха̄дит̣т̣хикасса кхо пана̄хам̣, га̄ман̣и, пурисапуггаласса двиннам̣ гатӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ гатим̣ вада̄ми – нирайам̣ ва̄ тираччха̄найоним̣ ва̄’’ти.

евам̣ вутте, та̄лапут̣о нат̣ага̄ман̣и, пароди, ассӯни паваттеси. ‘‘етам̣ кхо тйа̄хам̣, га̄ман̣и, на̄латтхам̣ – ‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣; ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’’’ти. ‘‘на̄хам̣, бханте, етам̣ рода̄ми йам̣ мам̣ бхагава̄ евама̄ха; апи ча̄хам̣, бханте, пуббакехи а̄чарийапа̄чарийехи нат̣ехи дӣгхараттам̣ никато ван̃чито палуддхо – ‘йо со нат̣о ран̇гамаджджхе самаджджамаджджхе сачча̄ликена джанам̣ ха̄сети рамети со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ паха̄са̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’’’ти. ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте! сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти. алаттха кхо та̄лапут̣о нат̣ага̄ман̣и бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампадам̣. ачирӯпасампанно ча пана̄йасма̄ та̄лапут̣о…пе… арахатам̣ ахосӣти. дутийам̣.

3. йодха̄джӣвасуттам̣

355. атха кхо йодха̄джӣво га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄…пе… екамантам̣ нисинно кхо йодха̄джӣво га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, пуббака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ йодха̄джӣва̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йо со йодха̄джӣво сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти? ‘‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣; ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’’ти. дутийампи кхо…пе… татийампи кхо йодха̄джӣво га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, пуббака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ йодха̄джӣва̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йо со йодха̄джӣво сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти?

‘‘аддха̄ кхо тйа̄хам̣, га̄ман̣и, на лабха̄ми – ‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣; ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’ти. апи ча тйа̄хам̣ бйа̄карисса̄ми. йо со, га̄ман̣и, йодха̄джӣво сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, тасса там̣ читтам̣ пуббе гахитам̣ [хӣнам̣ (сӣ. пӣ.)] дуккат̣ам̣ дуппан̣ихитам̣ – ‘име сатта̄ хан̃н̃анту ва̄ баджджханту ва̄ уччхиджджанту ва̄ винассанту ва̄ ма̄ ва̄ ахесум̣ ити ва̄’ти. таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти; со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджито на̄ма нирайо таттха упападжджатӣти. саче кхо панасса евам̣ дит̣т̣хи хоти – ‘йо со йодха̄джӣво сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти, са̄сса хоти миччха̄дит̣т̣хи. миччха̄дит̣т̣хикасса кхо пана̄хам̣, га̄ман̣и, пурисапуггаласса двиннам̣ гатӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ гатим̣ вада̄ми – нирайам̣ ва̄ тираччха̄найоним̣ ва̄’’ти.

евам̣ вутте, йодха̄джӣво га̄ман̣и пароди, ассӯни паваттеси. ‘‘етам̣ кхо тйа̄хам̣, га̄ман̣и, на̄латтхам̣ – ‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣; ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’’’ти. ‘‘на̄хам̣, бханте, етам̣ рода̄ми йам̣ мам̣ бхагава̄ евама̄ха; апича̄хам̣, бханте, пуббакехи а̄чарийапа̄чарийехи йодха̄джӣвехи дӣгхараттам̣ никато ван̃чито палуддхо – ‘йо со йодха̄джӣво сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’’’ти. ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. татийам̣.

4. хаттха̄рохасуттам̣

356. атха кхо хаттха̄рохо га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄…пе… аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатанти. чатуттхам̣.

5. асса̄рохасуттам̣

357. атха кхо асса̄рохо га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо асса̄рохо га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, пуббака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ асса̄роха̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йо со асса̄рохо сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти? ‘‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣; ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’’ти. дутийампи кхо…пе… татийампи кхо асса̄рохо га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, пуббака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ асса̄роха̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йо со асса̄рохо сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти. идха бхагава̄ кима̄ха̄’’ти?

‘‘аддха̄ кхо тйа̄хам̣, га̄ман̣и, на лабха̄ми – ‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣; ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’ти. апи ча кхо тйа̄хам̣ бйа̄карисса̄ми. йо со, га̄ман̣и, асса̄рохо сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати тасса там̣ читтам̣ пуббе гахитам̣ дуккат̣ам̣ дуппан̣ихитам̣ – ‘име сатта̄ хан̃н̃анту ва̄ баджджханту ва̄ уччхиджджанту ва̄ винассанту ва̄ ма̄ ахесум̣ ити ва̄’ти. таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджито на̄ма нирайо таттха упападжджати. саче кхо панасса евам̣ дит̣т̣хи хоти – ‘йо со асса̄рохо сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’ти, са̄сса хоти миччха̄дит̣т̣хи. миччха̄дит̣т̣хикасса кхо пана̄хам̣ га̄ман̣и, пурисапуггаласса двиннам̣ гатӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ гатим̣ вада̄ми – нирайам̣ ва̄ тираччха̄найоним̣ ва̄’’ти.

евам̣ вутте, асса̄рохо га̄ман̣и пароди, ассӯни паваттеси. ‘‘етам̣ кхо тйа̄хам̣, га̄ман̣и, на̄латтхам̣ – ‘алам̣, га̄ман̣и, тит̣т̣хатетам̣; ма̄ мам̣ етам̣ пуччхӣ’’’ти. ‘‘на̄хам̣, бханте, етам̣ рода̄ми йам̣ мам̣ бхагава̄ евама̄ха. апича̄хам̣, бханте, пуббакехи а̄чарийапа̄чарийехи асса̄рохехи дӣгхараттам̣ никато ван̃чито палуддхо – ‘йо со асса̄рохо сан̇га̄ме уссахати ва̄йамати, таменам̣ уссахантам̣ ва̄йамантам̣ паре хананти парийа̄па̄денти, со ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ параджита̄нам̣ дева̄нам̣ сахабйатам̣ упападжджатӣ’’’ти. ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. пан̃чамам̣.

6. асибандхакапуттасуттам̣

358. екам̣ самайам̣ бхагава̄ на̄л̣анда̄йам̣ вихарати па̄ва̄рикамбаване. атха кхо асибандхакапутто га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бра̄хман̣а̄, бханте, паччха̄ бхӯмака̄ ка̄ман̣д̣алука̄ сева̄лама̄лика̄ удакорохака̄ аггипарича̄рака̄. те матам̣ ка̄лан̇катам̣ уййа̄пенти на̄ма сан̃н̃а̄пенти на̄ма саггам̣ на̄ма окка̄менти. бхагава̄ пана, бханте, арахам̣ самма̄самбуддхо пахоти татха̄ ка̄тум̣ йатха̄ саббо локо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа̄’’ти? ‘‘тена хи, га̄ман̣и, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄сӣ’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, идхасса пурисо па̄н̣а̄типа̄тӣ адинна̄да̄йӣ ка̄месумиччха̄ча̄рӣ муса̄ва̄дӣ писун̣ава̄чо пхарусава̄чо сампхаппала̄пӣ абхиджджха̄лу бйа̄панначитто миччха̄дит̣т̣хико. таменам̣ маха̄ джанака̄йо сан̇гамма сама̄гамма а̄йа̄чеййа тхомеййа пан̃джалико анупарисаккеййа – ‘айам̣ пурисо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджатӯ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну со пурисо махато джанака̄йасса а̄йа̄чанахету ва̄ тхоманахету ва̄ пан̃джалика̄ анупарисакканахету ва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘сеййатха̄пи, га̄ман̣и, пурисо махатим̣ путхусилам̣ гамбхӣре удакарахаде паккхипеййа. таменам̣ маха̄ джанака̄йо сан̇гамма сама̄гамма а̄йа̄чеййа тхомеййа пан̃джалико анупарисаккеййа – ‘уммуджджа, бхо путхусиле, уплава, бхо путхусиле, тхаламуплава, бхо путхусиле’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну са̄ путхусила̄ махато джанака̄йасса а̄йа̄чанахету ва̄ тхоманахету ва̄ пан̃джалика̄ анупарисакканахету ва̄ уммуджджеййа ва̄ уплавеййа ва̄ тхалам̣ ва̄ уплавеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘евамева кхо, га̄ман̣и, йо со пурисо па̄н̣а̄типа̄тӣ адинна̄да̄йӣ ка̄месумиччха̄ча̄рӣ муса̄ва̄дӣ писун̣ава̄чо пхарусава̄чо сампхаппала̄пӣ абхиджджха̄лу бйа̄панначитто миччха̄дит̣т̣хико. кин̃ча̄пи там̣ маха̄ джанака̄йо сан̇гамма сама̄гамма а̄йа̄чеййа тхомеййа пан̃джалико анупарисаккеййа – ‘айам̣ пурисо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджатӯ’’’ти, атха кхо со пурисо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, идхасса [идха (ка.), идха часса (?)] пурисо па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато анабхиджджха̄лу абйа̄панначитто самма̄дит̣т̣хико. таменам̣ маха̄ джанака̄йо сан̇гамма сама̄гамма а̄йа̄чеййа тхомеййа пан̃джалико анупарисаккеййа – ‘айам̣ пурисо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджатӯ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну со пурисо махато джанака̄йасса а̄йа̄чанахету ва̄ тхоманахету ва̄ пан̃джалика̄ анупарисакканахету ва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘сеййатха̄пи, га̄ман̣и, пурисо саппикумбхам̣ ва̄ телакумбхам̣ ва̄ гамбхӣре удакарахаде ога̄хетва̄ бхиндеййа. татра йа̄сса саккхара̄ ва̄ кат̣хала̄ ва̄ са̄ адхога̄мӣ [адхога̄минӣ (?)] асса; йан̃ча кхвасса татра саппи ва̄ телам̣ ва̄ там̣ уддхам̣ га̄ми асса. таменам̣ маха̄ джанака̄йо сан̇гамма сама̄гамма а̄йа̄чеййа тхомеййа пан̃джалико анупарисаккеййа – ‘осӣда, бхо саппитела, сам̣сӣда, бхо саппитела, адхо гаччха, бхо саппитела̄’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну там̣ саппителам̣ махато джанака̄йасса а̄йа̄чанахету ва̄ тхоманахету ва̄ пан̃джалика̄ анупарисакканахету ва̄ осӣдеййа ва̄ сам̣сӣдеййа ва̄ адхо ва̄ гаччхеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘евамева кхо, га̄ман̣и, йо со пурисо па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато, адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато, муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато, писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато, пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато, сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато, анабхиджджха̄лу, абйа̄панначитто, самма̄дит̣т̣хико, кин̃ча̄пи там̣ маха̄ джанака̄йо сан̇гамма сама̄гамма а̄йа̄чеййа тхомеййа пан̃джалико анупарисаккеййа – ‘айам̣ пурисо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджатӯ’ти, атха кхо со пурисо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа̄’’ти. евам̣ вутте, асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. чхат̣т̣хам̣.

7. кхеттӯпамасуттам̣

359. екам̣ самайам̣ бхагава̄ на̄л̣анда̄йам̣ вихарати па̄ва̄рикамбаване. атха кхо асибандхакапутто га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘нану, бханте, бхагава̄ саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихаратӣ’’ти? ‘‘евам̣, га̄ман̣и, татха̄гато саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихаратӣ’’ти. ‘‘атха кин̃чарахи, бханте, бхагава̄ екачча̄нам̣ саккаччам̣ дхаммам̣ десети, екачча̄нам̣ но татха̄ саккаччам̣ дхаммам̣ десетӣ’’ти? ‘‘тена хи, га̄ман̣и, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, идхассу [идха (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] кассакасса гахапатино тӣн̣и кхетта̄ни – екам̣ кхеттам̣ аггам̣, екам̣ кхеттам̣ маджджхимам̣, екам̣ кхеттам̣ хӣнам̣ джан̇галам̣ ӯсарам̣ па̄пабхӯми. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, асу кассако гахапати бӣджа̄ни патит̣т̣ха̄петука̄мо каттха пат̣хамам̣ патит̣т̣ха̄пеййа, йам̣ ва̄ адум̣ кхеттам̣ аггам̣, йам̣ ва̄ адум̣ кхеттам̣ маджджхимам̣, йам̣ ва̄ адум̣ кхеттам̣ хӣнам̣ джан̇галам̣ ӯсарам̣ па̄пабхӯмӣ’’ти? ‘‘асу, бханте, кассако гахапати бӣджа̄ни патит̣т̣ха̄петука̄мо йам̣ адум̣ кхеттам̣ аггам̣ таттха патит̣т̣ха̄пеййа. таттха патит̣т̣ха̄петва̄ йам̣ адум̣ кхеттам̣ маджджхимам̣ таттха патит̣т̣ха̄пеййа. таттха патит̣т̣ха̄петва̄ йам̣ адум̣ кхеттам̣ хӣнам̣ джан̇галам̣ ӯсарам̣ па̄пабхӯми таттха патит̣т̣ха̄пеййапи, нопи патит̣т̣ха̄пеййа. там̣ кисса хету? антамасо гобхаттампи бхависсатӣ’’ти.

‘‘сеййатха̄пи, га̄ман̣и, йам̣ адум̣ кхеттам̣ аггам̣; евамева майхам̣ бхиккхубхиккхунийо. теса̄хам̣ дхаммам̣ десеми – а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄семи. там̣ кисса хету? ете хи, га̄ман̣и, мам̣дӣпа̄ мам̣лен̣а̄ мам̣та̄н̣а̄ мам̣саран̣а̄ вихаранти. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, йам̣ адум̣ кхеттам̣ маджджхимам̣; евамева майхам̣ упа̄сакаупа̄сика̄йо. тесам̣ па̄хам̣ дхаммам̣ десеми – а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄семи. там̣ кисса хету? ете хи, га̄ман̣и, мам̣дӣпа̄ мам̣лен̣а̄ мам̣та̄н̣а̄ мам̣саран̣а̄ вихаранти. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, йам̣ адум̣ кхеттам̣ хӣнам̣ джан̇галам̣ ӯсарам̣ па̄пабхӯми; евамева майхам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ саман̣абра̄хман̣апарибба̄джака̄. тесам̣ па̄хам̣ дхаммам̣ десеми – а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄семи. там̣ кисса хету? аппева на̄ма екам̣ падампи а̄джа̄неййум̣ там̣ несам̣ асса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘сеййатха̄пи, га̄ман̣и, пурисасса тайо удакаман̣ика̄ – еко удакаман̣ико аччхиддо аха̄рӣ апариха̄рӣ, еко удакаман̣ико аччхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ, еко удакаман̣ико чхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, асу пурисо удакам̣ никкхипитука̄мо каттха пат̣хамам̣ никкхипеййа, йо ва̄ со удакаман̣ико аччхиддо аха̄рӣ апариха̄рӣ, йо ва̄ со удакаман̣ико аччхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ, йо ва̄ со удакаман̣ико чхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ’’ти? ‘‘асу, бханте, пурисо удакам̣ никкхипитука̄мо, йо со удакаман̣ико аччхиддо аха̄рӣ апариха̄рӣ таттха никкхипеййа, таттха никкхипитва̄, йо со удакаман̣ико аччхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ таттха никкхипеййа, таттха никкхипитва̄, йо со удакаман̣ико чхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ таттха никкхипеййапи, нопи никкхипеййа. там̣ кисса хету? антамасо бхан̣д̣адхованампи бхависсатӣ’’ти.

‘‘сеййатха̄пи, га̄ман̣и, йо со удакаман̣ико аччхиддо аха̄рӣ апариха̄рӣ; евамева майхам̣ бхиккхубхиккхунийо. теса̄хам̣ дхаммам̣ десеми – а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄семи. там̣ кисса хету? ете хи, га̄ман̣и, мам̣дӣпа̄ мам̣лен̣а̄ мам̣та̄н̣а̄ мам̣саран̣а̄ вихаранти. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, йо со удакаман̣ико аччхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ; евамева майхам̣ упа̄сакаупа̄сика̄йо. теса̄хам̣ дхаммам̣ десеми – а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄семи. там̣ кисса хету? ете хи, га̄ман̣и, мам̣дӣпа̄ мам̣лен̣а̄ мам̣та̄н̣а̄ мам̣саран̣а̄ вихаранти. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, йо со удакаман̣ико чхиддо ха̄рӣ париха̄рӣ; евамева майхам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ саман̣абра̄хман̣апарибба̄джака̄. теса̄хам̣ дхаммам̣ десеми – а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄семи. там̣ кисса хету? аппева на̄ма екам̣ падампи а̄джа̄неййум̣, там̣ несам̣ асса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. евам̣ вутте, асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. саттамам̣.

8. сан̇кхадхамасуттам̣

360. екам̣ самайам̣ бхагава̄ на̄л̣анда̄йам̣ вихарати па̄ва̄рикамбаване. атха кхо асибандхакапутто га̄ман̣и ниган̣т̣хаса̄вако йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо асибандхакапуттам̣ га̄ман̣им̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘катхам̣ ну кхо, га̄ман̣и, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десетӣ’’ти? ‘‘евам̣ кхо, бханте, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десети – ‘йо кочи па̄н̣ам̣ атипа̄тети, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи муса̄ бхан̣ати саббо, со а̄па̄йико нерайико. йам̣бахулам̣ йам̣бахулам̣ вихарати, тена тена нӣйатӣ’ти. евам̣ кхо, бханте, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто са̄вака̄нам̣ дхаммам̣ десетӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати, тена тена нӣйати’, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо па̄н̣а̄типа̄тӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со па̄н̣аматипа̄тети, йам̣ ва̄ со па̄н̣ам̣ на̄типа̄тетӣ’’ти? ‘‘йо со, бханте, пурисо па̄н̣а̄типа̄тӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, аппатаро со самайо йам̣ со па̄н̣аматипа̄тети, атха кхо свева бахутаро самайо йам̣ со па̄н̣ам̣ на̄типа̄тетӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо адинна̄да̄йӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со адиннам̣ а̄дийати, йам̣ ва̄ со адиннам̣ на̄дийатӣ’’ти. ‘‘йо со, бханте, пурисо адинна̄да̄йӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа аппатаро со самайо, йам̣ со адиннам̣ а̄дийати, атха кхо свева бахутаро самайо, йам̣ со адиннам̣ на̄дийатӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо ка̄месумиччха̄ча̄рӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со ка̄месу миччха̄ чарати, йам̣ ва̄ со ка̄месу миччха̄ на чаратӣ’’ти? ‘‘йо со, бханте, пурисо ка̄месумиччха̄ча̄рӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, аппатаро со самайо йам̣ со ка̄месу миччха̄ чарати, атха кхо свева бахутаро самайо, йам̣ со ка̄месу миччха̄ на чаратӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йо со пурисо муса̄ва̄дӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, катамо бахутаро самайо, йам̣ ва̄ со муса̄ бхан̣ати, йам̣ ва̄ со муса̄ на бхан̣атӣ’’ти? ‘‘йо со, бханте, пурисо муса̄ва̄дӣ раттийа̄ ва̄ дивасасса ва̄ самайа̄самайам̣ упа̄да̄йа, аппатаро со самайо, йам̣ со муса̄ бхан̣ати, атха кхо свева бахутаро самайо, йам̣ со муса̄ на бхан̣атӣ’’ти. ‘‘‘йам̣бахулам̣ йам̣бахулан̃ча, га̄ман̣и, вихарати тена тена нӣйатӣ’ти, евам̣ санте на кочи а̄па̄йико нерайико бхависсати, йатха̄ ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса вачанам̣’’.

‘‘идха, га̄ман̣и, екаччо саттха̄ евам̣ва̄дӣ хоти евам̣дит̣т̣хи [евам̣дит̣т̣хӣ (ка.)] – ‘йо кочи па̄н̣аматипа̄тети, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со а̄па̄йико нерайико, йо кочи муса̄ бхан̣ати, саббо со а̄па̄йико нерайико’ти. тасмим̣ кхо пана, га̄ман̣и, саттхари са̄вако абхиппасанно хоти. тасса евам̣ хоти – ‘майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи па̄н̣аматипа̄тети, саббо со а̄па̄йико нерайикоти. аттхи кхо пана майа̄ па̄н̣о атипа̄тито, ахампамхи а̄па̄йико нерайикоти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со а̄па̄йико нерайикоти. аттхи кхо пана майа̄ адиннам̣ а̄диннам̣ ахампамхи а̄па̄йико нерайикоти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со а̄па̄йико нерайико’ти. аттхи кхо пана майа̄ ка̄месу миччха̄ чин̣н̣ам̣. ‘ахампамхи а̄па̄йико нерайико’ти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе. майхам̣ кхо саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – йо кочи муса̄ бхан̣ати, саббо со а̄па̄йико нерайикоти. аттхи кхо пана майа̄ муса̄ бхан̣итам̣. ‘ахампамхи а̄па̄йико нерайико’ти дит̣т̣хим̣ пат̣илабхати. там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе.

‘‘идха пана, га̄ман̣и, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со анекапарийа̄йена па̄н̣а̄типа̄там̣ гарахати вигарахати, ‘па̄н̣а̄типа̄та̄ вираматха̄’ти ча̄ха. адинна̄да̄нам̣ гарахати вигарахати, ‘адинна̄да̄на̄ вираматха̄’ти ча̄ха. ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ гарахати, вигарахати ‘ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вираматха̄’ти ча̄ха. муса̄ва̄дам̣ гарахати вигарахати ‘муса̄ва̄да̄ вираматха̄’ти ча̄ха. тасмим̣ кхо пана, га̄ман̣и, саттхари са̄вако абхиппасанно хоти. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘бхагава̄ кхо анекапарийа̄йена па̄н̣а̄типа̄там̣ гарахати вигарахати, па̄н̣а̄типа̄та̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ па̄н̣о атипа̄тито йа̄ватако ва̄ та̄ватако ва̄. йо кхо пана майа̄ па̄н̣о атипа̄тито йа̄ватако ва̄ та̄ватако ва̄, там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева [ахан̃че (?)] кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣. на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ [па̄пакаммам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева па̄н̣а̄типа̄там̣ паджахати. а̄йатин̃ча па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.

‘‘‘бхагава̄ кхо анекапарийа̄йена адинна̄да̄нам̣ гарахати вигарахати, адинна̄да̄на̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ адиннам̣ а̄диннам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄. йам̣ кхо пана майа̄ адиннам̣ а̄диннам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄ там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣, на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева адинна̄да̄нам̣ паджахати. а̄йатин̃ча адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.

‘‘‘бхагава̄ кхо пана анекапарийа̄йена ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ гарахати вигарахати, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ ка̄месу миччха̄ чин̣н̣ам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄. йам̣ кхо пана майа̄ ка̄месу миччха̄ чин̣н̣ам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄ там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣, на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паджахати, а̄йатин̃ча ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.

‘‘‘бхагава̄ кхо пана анекапарийа̄йена муса̄ва̄дам̣ гарахати вигарахати, муса̄ва̄да̄ вираматха̄ти ча̄ха. аттхи кхо пана майа̄ муса̄ бхан̣итам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄. йам̣ кхо пана майа̄ муса̄ бхан̣итам̣ йа̄ватакам̣ ва̄ та̄ватакам̣ ва̄ там̣ на сут̣т̣ху, там̣ на са̄дху. ахан̃чева кхо пана таппаччайа̄ виппат̣иса̄рӣ ассам̣, на метам̣ па̄пам̣ каммам̣ акатам̣ бхависсатӣ’ти. со ити пат̣исан̇кха̄йа тан̃чева муса̄ва̄дам̣ паджахати, а̄йатин̃ча муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. еваметасса па̄пасса каммасса паха̄нам̣ хоти. еваметасса па̄пасса каммасса саматиккамо хоти.

‘‘со па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти. адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти. ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти. муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти. писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти. сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти. абхиджджхам̣ паха̄йа анабхиджджха̄лу хоти. бйа̄па̄даппадосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто хоти. миччха̄дит̣т̣хим̣ паха̄йа самма̄дит̣т̣хико хоти.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, балава̄ сан̇кхадхамо аппакасиренева чатуддиса̄ вин̃н̃а̄пеййа; евамева кхо, га̄ман̣и, евам̣ бха̄вита̄йа метта̄йа четовимуттийа̄ евам̣ бахулӣката̄йа йам̣ пама̄н̣акатам̣ каммам̣, на там̣ татра̄васиссати, на там̣ татра̄ватит̣т̣хати.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе…. упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. сеййатха̄пи, га̄ман̣и, балава̄ сан̇кхадхамо аппакасиренева чатуддиса̄ вин̃н̃а̄пеййа; евамева кхо, га̄ман̣и, евам̣ бха̄вита̄йа упеккха̄йа четовимуттийа̄ евам̣ бахулӣката̄йа йам̣ пама̄н̣акатам̣ каммам̣ на там̣ татра̄васиссати, на там̣ татра̄ватит̣т̣хатӣ’’ти. евам̣ вутте, асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. ат̣т̣хамам̣.

9. куласуттам̣

361. екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ йена на̄л̣анда̄ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ на̄л̣анда̄йам̣ вихарати па̄ва̄рикамбаване.

тена кхо пана самайена на̄л̣анда̄ дуббхиккха̄ хоти двӣхитика̄ сетат̣т̣хика̄ сала̄ка̄вутта̄. тена кхо пана самайена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто на̄л̣анда̄йам̣ пат̣ивасати махатийа̄ ниган̣т̣хапариса̄йа саддхим̣. атха кхо асибандхакапутто га̄ман̣и ниган̣т̣хаса̄вако йена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо асибандхакапуттам̣ га̄ман̣им̣ ниган̣т̣хо на̄т̣апутто етадавоча – ‘‘ехи твам̣, га̄ман̣и, саман̣асса готамасса ва̄дам̣ а̄ропехи. евам̣ те калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггаччхиссати – ‘асибандхакапуттена га̄ман̣ина̄ саман̣асса готамасса евам̣махиддхикасса евам̣маха̄нубха̄васса ва̄до а̄ропито’’’ти.

‘‘катхам̣ пана̄хам̣, бханте, саман̣асса готамасса евам̣махиддхикасса евам̣маха̄нубха̄васса ва̄дам̣ а̄ропесса̄мӣ’’ти? ‘‘ехи твам̣, га̄ман̣и, йена саман̣о готамо тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ саман̣ам̣ готамам̣ евам̣ вадехи – ‘нану, бханте, бхагава̄ анекапарийа̄йена кула̄нам̣ ануддайам̣ [анудайам̣ (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)] ван̣н̣ети, анураккхам̣ ван̣н̣ети, анукампам̣ ван̣н̣етӣ’ти? саче кхо, га̄ман̣и, саман̣о готамо евам̣ пут̣т̣хо евам̣ бйа̄кароти – ‘евам̣, га̄ман̣и, татха̄гато анекапарийа̄йена кула̄нам̣ ануддайам̣ ван̣н̣ети, анураккхам̣ ван̣н̣ети, анукампам̣ ван̣н̣етӣ’ти, таменам̣ твам̣ евам̣ вадеййа̄си – ‘атха кин̃чарахи, бханте, бхагава̄ дуббхиккхе двӣхитике сетат̣т̣хике сала̄ка̄вутте махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ ча̄рикам̣ чарати? уччхеда̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно, анайа̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно, упагха̄та̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно’ти! имам̣ кхо те, га̄ман̣и, саман̣о готамо убхатокот̣икам̣ пан̃хам̣ пут̣т̣хо нева саккхати [саккхити (сӣ.) ма. ни. 2.83] уггилитум̣, нева саккхати огилиту’’нти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо асибандхакапутто га̄ман̣и ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘нану, бханте, бхагава̄ анекапарийа̄йена кула̄нам̣ ануддайам̣ ван̣н̣ети, анураккхам̣ ван̣н̣ети, анукампам̣ ван̣н̣етӣ’’ти? ‘‘евам̣, га̄ман̣и, татха̄гато анекапарийа̄йена кула̄нам̣ ануддайам̣ ван̣н̣ети, анураккхам̣ ван̣н̣ети, анукампам̣ ван̣н̣етӣ’’ти. ‘‘атха кин̃чарахи, бханте, бхагава̄ дуббхиккхе двӣхитике сетат̣т̣хике сала̄ка̄вутте махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ ча̄рикам̣ чарати? уччхеда̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно, анайа̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно, упагха̄та̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно’’ти. ‘‘ито со, га̄ман̣и, еканавутикаппе [еканавуто каппо (сйа̄. кам̣.), еканавутикаппо (пӣ.)] йамахам̣ ануссара̄ми, на̄бхиджа̄на̄ми кин̃чи кулам̣ паккабхиккха̄нуппада̄наматтена упахатапуббам̣. атха кхо йа̄ни та̄ни кула̄ни ад̣д̣ха̄ни махаддхана̄ни маха̄бхога̄ни пахӯтаджа̄тарӯпараджата̄ни пахӯтавиттӯпакаран̣а̄ни пахӯтадханадхан̃н̃а̄ни, сабба̄ни та̄ни да̄насамбхӯта̄ни чева саччасамбхӯта̄ни ча са̄ман̃н̃асамбхӯта̄ни ча. ат̣т̣ха кхо, га̄ман̣и, хетӯ, ат̣т̣ха паччайа̄ кула̄нам̣ упагха̄та̄йа. ра̄джато ва̄ кула̄ни упагха̄там̣ гаччханти, чорато ва̄ кула̄ни упагха̄там̣ гаччханти, аггито ва̄ кула̄ни упагха̄там̣ гаччханти, удакато ва̄ кула̄ни упагха̄там̣ гаччханти, нихитам̣ ва̄ т̣ха̄на̄ вигаччхати [нихитам̣ ва̄ на̄дхигаччханти (сӣ. пӣ.)], дуппайутта̄ ва̄ камманта̄ випаджджанти, куле ва̄ кулан̇га̄роти [кула̄нам̣ ва̄ кулан̇га̄ро (сӣ.)] уппаджджати, йо те бхоге викирати видхамати виддхам̣сети, аниччата̄йе ат̣т̣хамӣти. име кхо, га̄ман̣и, ат̣т̣ха хетӯ, ат̣т̣ха паччайа̄ кула̄нам̣ упагха̄та̄йа. имесу кхо, га̄ман̣и, ат̣т̣хасу хетӯсу, ат̣т̣хасу паччайесу сам̣виджджама̄несу йо мам̣ евам̣ вадеййа – ‘уччхеда̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно, анайа̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно, упагха̄та̄йа бхагава̄ кула̄нам̣ пат̣ипанно’ти, там̣, га̄ман̣и, ва̄чам̣ аппаха̄йа там̣ читтам̣ аппаха̄йа там̣ дит̣т̣хим̣ аппат̣иниссаджджитва̄ йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ нирайе’’ти. евам̣ вутте, асибандхакапутто га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. навамам̣.

10. ман̣ичӯл̣акасуттам̣

362. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена ра̄джантепуре ра̄джапариса̄йа саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ айамантара̄катха̄ удапа̄ди – ‘‘каппати саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ джа̄тарӯпараджатам̣, са̄дийанти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, пат̣игган̣ханти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджата’’нти!

тена кхо пана самайена ман̣ичӯл̣ако га̄ман̣и тассам̣ париса̄йам̣ нисинно хоти. атха кхо ман̣ичӯл̣ако га̄ман̣и там̣ парисам̣ етадавоча – ‘‘ма̄ аййо [аййа̄ (сӣ. пӣ.)] евам̣ авачуттха. на каппати саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ джа̄тарӯпараджатам̣, на са̄дийанти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, наппат̣игган̣ханти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, никкхиттаман̣исуван̣н̣а̄ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ апетаджа̄тарӯпараджата̄’’ти. асаккхи кхо ман̣ичӯл̣ако га̄ман̣и там̣ парисам̣ сан̃н̃а̄петум̣. атха кхо ман̣ичӯл̣ако га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ман̣ичӯл̣ако га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха, бханте, ра̄джантепуре ра̄джапариса̄йа саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ айамантара̄катха̄ удапа̄ди – ‘каппати саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ джа̄тарӯпараджатам̣, са̄дийанти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, пат̣игган̣ханти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджата’нти. евам̣ вутте, ахам̣, бханте, там̣ парисам̣ етадавочам̣ – ‘ма̄ аййо евам̣ авачуттха. на каппати саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ джа̄тарӯпараджатам̣, на са̄дийанти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, наппат̣игган̣ханти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, никкхиттаман̣исуван̣н̣а̄ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ апетаджа̄тарӯпараджата̄’ти. асаккхим̣ кхва̄хам̣, бханте, там̣ парисам̣ сан̃н̃а̄петум̣. качча̄хам̣, бханте, евам̣ бйа̄карама̄но вуттава̄дӣ чева бхагавато хоми, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккха̄ми, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кароми, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхатӣ’’ти?

‘‘таггха твам̣, га̄ман̣и, евам̣ бйа̄карама̄но вуттава̄дӣ чева ме хоси, на ча мам̣ абхӯтена аббха̄чиккхаси, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄кароси, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати. на хи, га̄ман̣и, каппати саман̣а̄нам̣ сакйапуттийа̄нам̣ джа̄тарӯпараджатам̣, на са̄дийанти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, наппат̣игган̣ханти саман̣а̄ сакйапуттийа̄ джа̄тарӯпараджатам̣, никкхиттаман̣исуван̣н̣а̄ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ апетаджа̄тарӯпараджата̄. йасса кхо, га̄ман̣и, джа̄тарӯпараджатам̣ каппати, пан̃чапи тасса ка̄магун̣а̄ каппанти. йасса пан̃ча ка̄магун̣а̄ каппанти ( ) [(тассапи джа̄тарӯпараджатам̣ каппати,) (сйа̄. кам̣.)], екам̣сенетам̣, га̄ман̣и, дха̄реййа̄си ассаман̣адхаммо асакйапуттийадхаммоти. апи ча̄хам̣, га̄ман̣и, евам̣ вада̄ми – тин̣ам̣ тин̣аттхикена парийеситаббам̣, да̄ру да̄руттхикена парийеситаббам̣, сакат̣ам̣ сакат̣аттхикена парийеситаббам̣, пурисо пурисаттхикена парийеситаббо [парийеситаббо’’ти (?)]. натвева̄хам̣, га̄ман̣и, кеначи парийа̄йена ‘джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дитаббам̣ парийеситабба’нти вада̄мӣ’’ти. дасамам̣.

11. бхадракасуттам̣

363. екам̣ самайам̣ бхагава̄ маллесу вихарати урувелакаппам̣ на̄ма малла̄нам̣ нигамо. атха кхо бхадрако га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо бхадрако га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху ме, бханте, бхагава̄ дуккхасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десетӯ’’ти. ‘‘ахан̃че [ахан̃ча (сйа̄. кам̣. ка.)] те, га̄ман̣и, атӣтамаддха̄нам̣ а̄раббха дуккхасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десеййам̣ – ‘евам̣ ахоси атӣтамаддха̄на’нти, татра те сийа̄ кан̇кха̄, сийа̄ вимати. ахам̣ че [ахан̃ча (сйа̄. кам̣. ка.)] те, га̄ман̣и, ана̄гатамаддха̄нам̣ а̄раббха дуккхасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десеййам̣ – ‘евам̣ бхависсати ана̄гатамаддха̄на’нти, татра̄пи те сийа̄ кан̇кха̄, сийа̄ вимати. апи ча̄хам̣, га̄ман̣и, идхева нисинно еттхева те нисиннасса дуккхасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча десесса̄ми. там̣ сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо бхадрако га̄ман̣и бхагавато паччассоси. бхагава̄ етадавоча –

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, аттхи те урувелакаппе манусса̄ йесам̣ те вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘аттхи ме, бханте, урувелакаппе манусса̄ йесам̣ ме вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти. ‘‘аттхи пана те, га̄ман̣и, урувелакаппе манусса̄ йесам̣ те вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ нуппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘аттхи ме, бханте, урувелакаппе манусса̄ йесам̣ ме вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ нуппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти. ‘‘ко ну кхо, га̄ман̣и, хету, ко паччайо йена те екачча̄нам̣ урувелакаппийа̄нам̣ манусса̄нам̣ вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘йесам̣ ме, бханте, урувелакаппийа̄нам̣ манусса̄нам̣ вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄, аттхи ме тесу чхандара̄го. йесам̣ пана, бханте, урувелакаппийа̄нам̣ манусса̄нам̣ вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ нуппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄, наттхи ме тесу чхандара̄го’’ти. ‘‘имина̄ твам̣, га̄ман̣и, дхаммена дит̣т̣хена видитена ака̄ликена паттена парийога̄л̣хена атӣта̄на̄гате найам̣ нехи – ‘йам̣ кхо кин̃чи атӣтамаддха̄нам̣ дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджи [уппаджджати (саббаттха)] саббам̣ там̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣. чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса. йампи хи кин̃чи ана̄гатамаддха̄нам̣ дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджиссати, саббам̣ там̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣. чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса̄’’’ти. ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! йа̄ва субха̄ситам̣ чидам̣ [субха̄ситамидам̣ (сӣ. пӣ.)], бханте, бхагавата̄ [йан̇кин̃чи атӣтамаддха̄нам̣ дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджати, саббантам̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣, чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса̄ти, йан̇кин̃чи ана̄гатамаддха̄нам̣ дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджиссати саббантам̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣, чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса̄’’ти (сйа̄. кам̣.)] – ‘йам̣ кин̃чи дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджати, саббам̣ там̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣. чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса̄’ти. [‘‘йан̇кин̃чи атӣтамаддха̄нам̣ дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджати, саббантам̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣, чхандо хи мӯлам̣ дӯккхасса̄ти, йан̇кин̃чи ана̄гатамаддха̄нам̣ дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджиссати, саббантам̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣, чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса̄’’ти (сйа̄. кам̣)] аттхи ме, бханте, чирава̄сӣ на̄ма кума̄ро бахи а̄васатхе [а̄весане (?)] пат̣ивасати. со кхва̄хам̣, бханте, ка̄лассева вут̣т̣ха̄йа пурисам̣ уййоджеми [уййоджесим̣ (ка.)] – ‘гаччха, бхан̣е, чирава̄сим̣ кума̄рам̣ джа̄на̄хӣ’ти. йа̄вакӣван̃ча, бханте, со пурисо на̄гаччхати, тасса ме хотева ан̃н̃атхаттам̣ – ‘ма̄ хева чирава̄сисса кума̄расса кин̃чи а̄ба̄дхайиттха̄’’’ти [а̄ба̄дхайетха̄ти (сйа̄. кам̣. пӣ. ка.)].

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, чирава̄сисса кума̄расса вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘чирава̄сисса ме, бханте, кума̄расса вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ джӣвитассапи сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, ким̣ пана ме нуппаджджиссанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти. ‘‘имина̄пи кхо етам̣, га̄ман̣и, парийа̄йена ведитаббам̣ – ‘йам̣ кин̃чи дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджати, саббам̣ там̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣. чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса̄’’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, йада̄ те чирава̄сима̄та̄ [чирава̄сисса ма̄та̄ (сӣ. пӣ.)] адит̣т̣ха̄ ахоси, ассута̄ ахоси, те чирава̄сима̄туйа̄ чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘дассанам̣ ва̄ те, га̄ман̣и, а̄гамма саванам̣ ва̄ евам̣ те ахоси – ‘чирава̄сима̄туйа̄ чхандо ва̄ ра̄го ва̄ пемам̣ ва̄’’’ти? ‘‘евам̣, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, чирава̄сима̄туйа̄ те вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ уппаджджеййум̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти? ‘‘чирава̄сима̄туйа̄ ме, бханте, вадхена ва̄ бандхена ва̄ джа̄нийа̄ ва̄ гараха̄йа ва̄ джӣвитассапи сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, ким̣ пана ме нуппаджджиссанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄’’ти! ‘‘имина̄пи кхо етам̣, га̄ман̣и, парийа̄йена ведитаббам̣ – ‘йам̣ кин̃чи дуккхам̣ уппаджджама̄нам̣ уппаджджати, саббам̣ там̣ чхандамӯлакам̣ чханданида̄нам̣. чхандо хи мӯлам̣ дуккхасса̄’’’ти. ека̄дасамам̣.

12. ра̄сийасуттам̣

364. атха кхо ра̄сийо га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄сийо га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте, ‘саман̣о готамо саббам̣ тапам̣ гарахати, саббам̣ тапассим̣ лӯкхаджӣвим̣ екам̣сена упавадати упаккосатӣ’ти [упаккосати упавадатӣти (дӣ. ни. 1.381)]. йе те, бханте, евама̄хам̣су – ‘саман̣о готамо саббам̣ тапам̣ гарахати, саббам̣ тапассим̣ лӯкхаджӣвим̣ екам̣сена упавадати упаккосатӣ’ти, каччи те, бханте, бхагавато вуттава̄дино, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккханти, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каронти, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхатӣ’’ти? ‘‘йе те, га̄ман̣и, евама̄хам̣су – ‘саман̣о готамо саббам̣ тапам̣ гарахати, саббам̣ тапассим̣ лӯкхаджӣвим̣ екам̣сена упавадати упаккосатӣ’ти, на ме те вуттава̄дино, аббха̄чиккханти ча пана мам̣ те асата̄ туччха̄ абхӯтена’’.

‘‘двеме, га̄ман̣и, анта̄ паббаджитена на севитабба̄ – йо ча̄йам̣ ка̄месу ка̄масукхаллика̄нуйого хӣно гаммо потхуджджанико анарийо анаттхасам̣хито, йо ча̄йам̣ аттакиламатха̄нуйого дуккхо анарийо анаттхасам̣хито. ете те, га̄ман̣и, убхо анте анупагамма маджджхима̄ пат̣ипада̄ татха̄гатена абхисамбуддха̄ – чаккхукаран̣ӣ н̃а̄н̣акаран̣ӣ упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати. катама̄ ча са̄, га̄ман̣и, маджджхима̄ пат̣ипада̄ татха̄гатена абхисамбуддха̄ – чаккхукаран̣ӣ н̃а̄н̣акаран̣ӣ упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати? айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго, сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи…пе… самма̄сама̄дхи. айам̣ кхо са̄, га̄ман̣и, маджджхима̄ пат̣ипада̄ татха̄гатена абхисамбуддха̄ – чаккхукаран̣ӣ н̃а̄н̣акаран̣ӣ упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати.

‘‘тайо кхо ме, га̄ман̣и, ка̄мабхогино санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме тайо? идха, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ адхаммена бхоге парийесати, са̄хасена адхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасена на атта̄нам̣ сукхети на пӣн̣ети на сам̣вибхаджати на пун̃н̃а̄ни кароти. идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ адхаммена бхоге парийесати са̄хасена. адхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати на пун̃н̃а̄ни кароти. идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ адхаммена бхоге парийесати са̄хасена. адхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти.

‘‘идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ дхамма̄дхаммена бхоге парийесати са̄хасенапи аса̄хасенапи. дхамма̄дхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасенапи аса̄хасенапи на атта̄нам̣ сукхети, на пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ дхамма̄дхаммена бхоге парийесати са̄хасенапи аса̄хасенапи. дхамма̄дхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасенапи аса̄хасенапи атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ дхамма̄дхаммена бхоге парийесати, са̄хасенапи аса̄хасенапи. дхамма̄дхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасенапи аса̄хасенапи атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти.

‘‘идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена. дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена на атта̄нам̣ сукхети, на пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена. дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена. дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти. те ча бхоге гадхито [гатхито (сӣ.)] муччхито аджджхопанно ана̄дӣнавадасса̄вӣ аниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. идха пана, га̄ман̣и, екаччо ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена. дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти. те ча бхоге агадхито амуччхито анаджджхопанно а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ адхаммена бхоге парийесати са̄хасена, адхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасена на атта̄нам̣ сукхети, на пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо. катамехи тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо? адхаммена бхоге парийесати са̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена га̄райхо. на атта̄нам̣ сукхети на пӣн̣етӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена га̄райхо. на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ татийена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имехи тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ адхаммена бхоге парийесати са̄хасена, адхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо, екена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо? адхаммена бхоге парийесати са̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена га̄райхо. на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена га̄райхо. катамена екена т̣ха̄нена па̄сам̣со? атта̄нам̣ сукхети пӣн̣етӣти, имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо, имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ адхаммена бхоге парийесати са̄хасена, адхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ екена т̣ха̄нена га̄райхо, двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со. катамена екена т̣ха̄нена га̄райхо? адхаммена бхоге парийесати са̄хасена̄ти, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со? атта̄нам̣ сукхети пӣн̣етӣти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена па̄сам̣со. сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо, имехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ дхамма̄дхаммена бхоге парийесати са̄хасенапи аса̄хасенапи, дхамма̄дхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасенапи аса̄хасенапи на атта̄нам̣ сукхети, на пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со, тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо. катамена екена т̣ха̄нена па̄сам̣со? дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена̄ти, имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамехи тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо? адхаммена бхоге парийесати са̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена га̄райхо. на атта̄нам̣ сукхети, на пӣн̣етӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена га̄райхо. на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ татийена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со, имехи тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ дхамма̄дхаммена бхоге парийесати са̄хасенапи аса̄хасенапи, дхамма̄дхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасенапи аса̄хасенапи атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со? дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена па̄сам̣со. атта̄нам̣ сукхети пӣн̣етӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо? адхаммена бхоге парийесати са̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена га̄райхо. на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, имехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ дхамма̄дхаммена бхоге парийесати са̄хасенапи аса̄хасенапи, дхамма̄дхаммена бхоге парийеситва̄ са̄хасенапи аса̄хасенапи атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ тӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, екена т̣ха̄нена га̄райхо. катамехи тӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со? дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена па̄сам̣со. атта̄нам̣ сукхети пӣн̣етӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ татийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамена екена т̣ха̄нена га̄райхо? адхаммена бхоге парийесати са̄хасена̄ти, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имехи тӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена, дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена, на атта̄нам̣ сукхети, на пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со, двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо. катамена екена т̣ха̄нена па̄сам̣со? дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена̄ти, имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо? на атта̄нам̣ сукхети, на пӣн̣етӣти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена га̄райхо. на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со, имехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена, дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети, на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни кароти. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, екена т̣ха̄нена га̄райхо. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со? дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена па̄сам̣со. атта̄нам̣ сукхети пӣн̣етӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамена екена т̣ха̄нена га̄райхо? на сам̣вибхаджати, на пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена, дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти, те ча бхоге гадхито муччхито аджджхопанно ана̄дӣнавадасса̄вӣ аниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ тӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, екена т̣ха̄нена га̄райхо. катамехи тӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со? дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена па̄сам̣со. атта̄нам̣ сукхети пӣн̣етӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ татийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамена екена т̣ха̄нена га̄райхо? те ча бхоге гадхито муччхито аджджхопанно ана̄дӣнавадасса̄вӣ аниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джатӣти, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имехи тӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ ка̄мабхогӣ дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена, дхаммена бхоге парийеситва̄ аса̄хасена атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни кароти. те ча бхоге агадхито амуччхито анаджджхопанно а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ чатӯхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со. катамехи чатӯхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со? дхаммена бхоге парийесати аса̄хасена̄ти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена па̄сам̣со. атта̄нам̣ сукхети пӣн̣етӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. сам̣вибхаджати пун̃н̃а̄ни каротӣти, имина̄ татийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. те ча бхоге агадхито амуччхито анаджджхопанно а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джатӣти, имина̄ чатуттхена т̣ха̄нена па̄сам̣со. айам̣, га̄ман̣и, ка̄мабхогӣ имехи чатӯхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со.

‘‘тайоме, га̄ман̣и, тапассино лӯкхаджӣвино санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме тайо? идха, га̄ман̣и, екаччо тапассӣ лӯкхаджӣвӣ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти – ‘аппева на̄ма кусалам̣ дхаммам̣ адхигаччхеййам̣, аппева на̄ма уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикареййа’нти. со атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄пети, кусалан̃ча дхаммам̣ на̄дхигаччхати, уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ на саччхикароти.

‘‘идха пана, га̄ман̣и, екаччо тапассӣ лӯкхаджӣвӣ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти – ‘аппева на̄ма кусалам̣ дхаммам̣ адхигаччхеййам̣, аппева на̄ма уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикареййа’нти. со атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄пети, кусалан̃хи кхо дхаммам̣ адхигаччхати, уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ на саччхикароти.

‘‘идха пана, га̄ман̣и, екаччо тапассӣ лӯкхаджӣвӣ саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти – ‘аппева на̄ма кусалам̣ дхаммам̣ адхигаччхеййам̣, аппева на̄ма уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикареййа’нти. со атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄пети, кусалан̃ча дхаммам̣ адхигаччхати, уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикароти.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ тапассӣ лӯкхаджӣвӣ атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄пети, кусалан̃ча дхаммам̣ на̄дхигаччхати, уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ на саччхикароти. айам̣, га̄ман̣и, тапассӣ лӯкхаджӣвӣ тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо. катамехи тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо? атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄петӣти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена га̄райхо. кусалан̃ча дхаммам̣ на̄дхигаччхатӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена га̄райхо. уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ на саччхикаротӣти, имина̄ татийена т̣ха̄нена га̄райхо. айам̣, га̄ман̣и, тапассӣ лӯкхаджӣвӣ, имехи тӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ тапассӣ лӯкхаджӣвӣ атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄пети, кусалан̃хи кхо дхаммам̣ адхигаччхати, уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ на саччхикароти. айам̣, га̄ман̣и, тапассӣ лӯкхаджӣвӣ двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо, екена т̣ха̄нена па̄сам̣со. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо? атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄петӣти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена га̄райхо. уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ на саччхикаротӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена га̄райхо. катамена екена т̣ха̄нена па̄сам̣со? кусалан̃хи кхо дхаммам̣ адхигаччхатӣти, имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со. айам̣, га̄ман̣и, тапассӣ лӯкхаджӣвӣ имехи двӣхи т̣ха̄нехи га̄райхо, имина̄ екена т̣ха̄нена па̄сам̣со.

‘‘татра, га̄ман̣и, йва̄йам̣ тапассӣ лӯкхаджӣвӣ атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄пети, кусалан̃ча дхаммам̣ адхигаччхати, уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикароти. айам̣, га̄ман̣и, тапассӣ лӯкхаджӣвӣ екена т̣ха̄нена га̄райхо, двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со. катамена екена т̣ха̄нена га̄райхо? атта̄нам̣ а̄та̄пети парита̄петӣти, имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо. катамехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со? кусалан̃ча дхаммам̣ адхигаччхатӣти, имина̄ пат̣хамена т̣ха̄нена па̄сам̣со. уттари ча мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесам̣ саччхикаротӣти, имина̄ дутийена т̣ха̄нена па̄сам̣со. айам̣, га̄ман̣и, тапассӣ лӯкхаджӣвӣ имина̄ екена т̣ха̄нена га̄райхо, имехи двӣхи т̣ха̄нехи па̄сам̣со.

‘‘тиссо има̄, га̄ман̣и, сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. катама̄ тиссо? йам̣ ратто ра̄га̄дхикаран̣ам̣ аттабйа̄ба̄дха̄йапи четети, парабйа̄ба̄дха̄йапи четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи четети. ра̄ге пахӣне неваттабйа̄ба̄дха̄йа четети, на парабйа̄ба̄дха̄йа четети, на убхайабйа̄ба̄дха̄йа четети. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. йам̣ дут̣т̣хо доса̄дхикаран̣ам̣ аттабйа̄ба̄дха̄йапи четети, парабйа̄ба̄дха̄йапи четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи четети. досе пахӣне неваттабйа̄ба̄дха̄йа четети, на парабйа̄ба̄дха̄йа четети, на убхайабйа̄ба̄дха̄йа четети. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. йам̣ мӯл̣хо моха̄дхикаран̣ам̣ аттабйа̄ба̄дха̄йапи четети, парабйа̄ба̄дха̄йапи четети, убхайабйа̄ба̄дха̄йапи четети. мохе пахӣне неваттабйа̄ба̄дха̄йа четети, на парабйа̄ба̄дха̄йа четети, на убхайабйа̄ба̄дха̄йа четети. сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхи. има̄ кхо, га̄ман̣и, тиссо сандит̣т̣хика̄ ниджджара̄ ака̄лика̄ ехипассика̄ опанеййика̄ паччаттам̣ ведитабба̄ вин̃н̃ӯхӣ’’ти.

евам̣ вутте, ра̄сийо га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. два̄дасамам̣.

13. па̄т̣алийасуттам̣

365. екам̣ самайам̣ бхагава̄ колийесу вихарати уттарам̣ на̄ма [уттаракам̣ на̄ма (сӣ.)] колийа̄нам̣ нигамо. атха кхо па̄т̣алийо га̄ман̣и йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо па̄т̣алийо га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сутам̣ метам̣, бханте – ‘саман̣о готамо ма̄йам̣ джа̄на̄тӣ’ти. йе те, бханте, евама̄хам̣су – ‘саман̣о готамо ма̄йам̣ джа̄на̄тӣ’ти, каччи те, бханте, бхагавато вуттава̄дино, на ча бхагавантам̣ абхӯтена аббха̄чиккханти, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каронти, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати? анаббха̄чиккхитука̄ма̄ хи майам̣, бханте, бхагаванта’’нти. ‘‘йе те, га̄ман̣и, евама̄хам̣су – ‘саман̣о готамо ма̄йам̣ джа̄на̄тӣ’ти, вуттава̄дино чева ме, те на ча мам̣ абхӯтена аббха̄чиккханти, дхаммасса ча̄нудхаммам̣ бйа̄каронти, на ча кочи сахадхаммико ва̄да̄нува̄до га̄райхам̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхатӣти, саччам̣йева кира, бхо, майам̣ тесам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ на саддаха̄ма – ‘саман̣о готамо ма̄йам̣ джа̄на̄тӣти, саман̣о кхалу бхо готамо ма̄йа̄вӣ’ти. йо ну кхо, га̄ман̣и, евам̣ вадети – ‘ахам̣ ма̄йам̣ джа̄на̄мӣ’ти, со евам̣ вадети – ‘ахам̣ ма̄йа̄вӣ’ти. татхева там̣ бхагава̄ хоти, татхева там̣ сугата хотӣ’’ти. тена хи, га̄ман̣и, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми; йатха̄ те кхамеййа, татха̄ там̣ бйа̄кареййа̄си –

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, джа̄на̄си твам̣ колийа̄нам̣ ламбачӯл̣аке бхат̣е’’ти? ‘‘джа̄на̄махам̣, бханте, колийа̄нам̣ ламбачӯл̣аке бхат̣е’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, киматтхийа̄ колийа̄нам̣ ламбачӯл̣ака̄ бхат̣а̄’’ти? ‘‘йе ча, бханте, колийа̄нам̣ чора̄ те ча пат̣иседхетум̣, йа̄ни ча колийа̄нам̣ дӯтеййа̄ни та̄ни ча ваха̄тум̣ [та̄ни ча паха̄тум̣ (сйа̄. кам̣.), та̄ни ча йа̄тум̣ (каттхачи), та̄ни ча̄ваха̄тум̣ (?)], етадаттхийа̄, бханте, колийа̄нам̣ ламбачӯл̣ака̄ бхат̣а̄’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, джа̄на̄си твам̣ колийа̄нам̣ ламбачӯл̣аке бхат̣е сӣлаванте ва̄ те дуссӣле ва̄’’ти? ‘‘джа̄на̄махам̣, бханте, колийа̄нам̣ ламбачӯл̣аке бхат̣е дуссӣле па̄падхамме; йе ча локе дуссӣла̄ па̄падхамма̄ колийа̄нам̣ ламбачӯл̣ака̄ бхат̣а̄ тесам̣ ан̃н̃атара̄’’ти. ‘‘йо ну кхо, га̄ман̣и, евам̣ вадеййа – ‘па̄т̣алийо га̄ман̣и джа̄на̄ти колийа̄нам̣ ламбачӯл̣аке бхат̣е дуссӣле па̄падхамме, па̄т̣алийопи га̄ман̣и дуссӣло па̄падхаммо’ти, самма̄ ну кхо со вадама̄но вадеййа̄’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте! ан̃н̃е, бханте, колийа̄нам̣ ламбачӯл̣ака̄ бхат̣а̄, ан̃н̃охамасми. ан̃н̃атха̄дхамма̄ колийа̄нам̣ ламбачӯл̣ака̄ бхат̣а̄, ан̃н̃атха̄дхаммохамасмӣ’’ти. ‘‘тван̃хи на̄ма, га̄ман̣и, лаччхаси – ‘па̄т̣алийо га̄ман̣и джа̄на̄ти колийа̄нам̣ ламбачӯл̣аке бхат̣е дуссӣле па̄падхамме, на ча па̄т̣алийо га̄ман̣и дуссӣло па̄падхаммо’ти, касма̄ татха̄гато на лаччхати – ‘татха̄гато ма̄йам̣ джа̄на̄ти, на ча татха̄гато ма̄йа̄вӣ’ти? ма̄йам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, ма̄йа̄йа ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча ма̄йа̄вӣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми’’.

‘‘па̄н̣а̄типа̄там̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, па̄н̣а̄типа̄тасса ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча па̄н̣а̄типа̄тӣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. адинна̄да̄нам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, адинна̄да̄насса ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча адинна̄да̄йӣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, ка̄месумиччха̄ча̄расса ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча ка̄месумиччха̄ча̄рӣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. муса̄ва̄дам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, муса̄ва̄дасса ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча муса̄ва̄дӣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. писун̣ава̄чам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, писун̣ава̄ча̄йа ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча писун̣ава̄чо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. пхарусава̄чам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, пхарусава̄ча̄йа ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча пхарусава̄чо ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. сампхаппала̄пам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, сампхаппала̄пасса ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча сампхаппала̄пӣ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. абхиджджхам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, абхиджджха̄йа ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча абхиджджха̄лу ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. бйа̄па̄дападосам̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, бйа̄па̄дападосасса ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча бйа̄панначитто ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми. миччха̄дит̣т̣хим̣ ча̄хам̣, га̄ман̣и, паджа̄на̄ми, миччха̄дит̣т̣хийа̄ ча випа̄кам̣, йатха̄пат̣ипанно ча миччха̄дит̣т̣хико ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджати тан̃ча паджа̄на̄ми.

‘‘санти хи, га̄ман̣и, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йо кочи па̄н̣аматипа̄тети, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати. йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати. йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайати. йо кочи муса̄ бхан̣ати, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайатӣ’’’ти.

‘‘диссати кхо пана, га̄ман̣и, идхекаччо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ сунха̄то [сунаха̄то (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] сувилитто каппитакесамассу иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ренто. таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си ма̄лӣ кун̣д̣алӣ сунха̄то сувилитто каппитакесамассу иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’ти? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ран̃н̃о паччаттхикам̣ пасайха джӣвита̄ воропеси. тасса ра̄джа̄ аттамано абхиха̄рамада̄си. тена̄йам̣ пурисо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ сунха̄то сувилитто каппитакесамассу, иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’’’ти.

‘‘диссати кхо, га̄ман̣и, идхекаччо дал̣ха̄йа раджджуйа̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандхитва̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ кхарассарена пан̣авена ратхийа̄йа ратхийам̣ [ратхика̄йа ратхикам̣ (сӣ.)] син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ паринетва̄, даккхин̣ена два̄рена никкха̄метва̄, даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиджджама̄но. таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си, дал̣ха̄йа раджджуйа̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандхитва̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ кхарассарена пан̣авена ратхийа̄йа ратхийам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ паринетва̄ даккхин̣ена два̄рена никкха̄метва̄ даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиндатӣ’ти [чхиджджатӣти (каттхачи)]? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ра̄джаверӣ иттхим̣ ва̄ пурисам̣ ва̄ джӣвита̄ воропеси, тена нам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ еварӯпам̣ каммака̄ран̣ам̣ ка̄рентӣ’’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну те еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти. ‘‘татра, га̄ман̣и, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йо кочи па̄н̣аматипа̄тети, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайатӣ’ти, саччам̣ ва̄ те а̄хам̣су муса̄ ва̄’’ти? ‘‘муса̄, бханте’’. ‘‘йе пана те туччхам̣ муса̄ вилапанти, сӣлаванто ва̄ те дуссӣла̄ ва̄’’ти? ‘‘дуссӣла̄, бханте’’. ‘‘йе пана те дуссӣла̄ па̄падхамма̄ миччха̄пат̣ипанна̄ ва̄ те самма̄пат̣ипанна̄ ва̄’’ти? ‘‘миччха̄пат̣ипанна̄, бханте’’. ‘‘йе пана те миччха̄пат̣ипанна̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ ва̄ те самма̄дит̣т̣хика̄ ва̄’’ти? ‘‘миччха̄дит̣т̣хика̄, бханте’’. ‘‘йе пана те миччха̄дит̣т̣хика̄ каллам̣ ну тесу пасӣдиту’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘диссати кхо пана, га̄ман̣и, идхекаччо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ…пе… иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ренто. таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си ма̄лӣ кун̣д̣алӣ…пе… иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’ти? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ран̃н̃о паччаттхикасса пасайха ратанам̣ аха̄си [пасайха адиннам̣ ратанам̣ а̄дийи (ка.)]. тасса ра̄джа̄ аттамано абхиха̄рамада̄си. тена̄йам̣ пурисо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ…пе… иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’’’ти.

‘‘диссати кхо, га̄ман̣и, идхекаччо дал̣ха̄йа раджджуйа̄…пе… даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиджджама̄но таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си дал̣ха̄йа раджджуйа̄…пе… даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиндатӣ’ти? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄ адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄дийи. тена нам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ еварӯпам̣ каммака̄ран̣ам̣ ка̄рентӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну те еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти. ‘‘татра, га̄ман̣и, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йо кочи адиннам̣ а̄дийати, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайатӣ’ти, саччам̣ ва̄ те а̄хам̣су муса̄ ва̄ти…пе… каллам̣ ну тесу пасӣдиту’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘диссати кхо пана, га̄ман̣и, идхекаччо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ…пе… иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ренто. таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си ма̄лӣ кун̣д̣алӣ…пе… иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’ти? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ран̃н̃о паччаттхикасса да̄ресу ча̄риттам̣ а̄паджджи. тасса ра̄джа̄ аттамано абхиха̄рамада̄си. тена̄йам̣ пурисо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ…пе… иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’’’ти.

‘‘диссати кхо, га̄ман̣и, идхекаччо дал̣ха̄йа раджджуйа̄…пе… даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиджджама̄но. таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си дал̣ха̄йа раджджуйа̄…пе… даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиндатӣ’ти? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо кулиттхӣсу кулакума̄рӣсу ча̄риттам̣ а̄паджджи, тена нам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ еварӯпам̣ каммака̄ран̣ам̣ ка̄рентӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну те еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти. ‘‘татра, га̄ман̣и, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йо кочи ка̄месу миччха̄ чарати, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайатӣ’ти, саччам̣ ва̄ те а̄хам̣су муса̄ ва̄ти…пе… каллам̣ ну тесу пасӣдиту’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘диссати кхо пана, га̄ман̣и, идхекаччо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ сунха̄то сувилитто каппитакесамассу иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ренто. таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си ма̄лӣ кун̣д̣алӣ сунха̄то сувилитто каппитакесамассу иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’ти? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ра̄джа̄нам̣ муса̄ва̄дена ха̄сеси. тасса ра̄джа̄ аттамано абхиха̄рамада̄си. тена̄йам̣ пурисо ма̄лӣ кун̣д̣алӣ сунха̄то сувилитто каппитакесамассу иттхика̄мехи ра̄джа̄ ман̃н̃е парича̄ретӣ’’’ти.

‘‘диссати кхо, га̄ман̣и, идхекаччо дал̣ха̄йа раджджуйа̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандхитва̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ кхарассарена пан̣авена ратхийа̄йа ратхийам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ паринетва̄ даккхин̣ена два̄рена никкха̄метва̄ даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиджджама̄но. таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо ким̣ ака̄си дал̣ха̄йа раджджуйа̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандхитва̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ кхарассарена пан̣авена ратхийа̄йа ратхийам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ паринетва̄, даккхин̣ена два̄рена никкха̄метва̄, даккхин̣ато нагарасса сӣсам̣ чхиндатӣ’ти? таменам̣ евама̄хам̣су – ‘амбхо! айам̣ пурисо гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ муса̄ва̄дена аттхам̣ бхан̃джи, тена нам̣ ра̄джа̄но гахетва̄ еварӯпам̣ каммака̄ран̣ам̣ ка̄рентӣ’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, га̄ман̣и, апи ну те еварӯпам̣ дит̣т̣хам̣ ва̄ сутам̣ ва̄’’ти? ‘‘дит̣т̣хан̃ча но, бханте, сутан̃ча суййиссати ча̄’’ти. ‘‘татра, га̄ман̣и, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘йо кочи муса̄ бхан̣ати, саббо со дит̣т̣хева дхамме дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведайатӣ’ти, саччам̣ ва̄ те а̄хам̣су муса̄ ва̄’’ти? ‘‘муса̄, бханте’’. ‘‘йе пана те туччхам̣ муса̄ вилапанти сӣлаванто ва̄ те дуссӣла̄ ва̄’’ти? ‘‘дуссӣла̄, бханте’’. ‘‘йе пана те дуссӣла̄ па̄падхамма̄ миччха̄пат̣ипанна̄ ва̄ те самма̄пат̣ипанна̄ ва̄’’ти? ‘‘миччха̄пат̣ипанна̄, бханте’’. ‘‘йе пана те миччха̄пат̣ипанна̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ ва̄ те самма̄дит̣т̣хика̄ ва̄’’ти? ‘‘миччха̄дит̣т̣хика̄, бханте’’. ‘‘йе пана те миччха̄дит̣т̣хика̄ каллам̣ ну тесу пасӣдиту’’нти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.

‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! аттхи ме, бханте, а̄васатха̄га̄рам̣. таттха аттхи ман̃чака̄ни, аттхи а̄сана̄ни, аттхи удакаман̣ико, аттхи телаппадӣпо. таттха йо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ ва̄сам̣ упети, тена̄хам̣ йатха̄сатти йатха̄балам̣ сам̣вибхаджа̄ми. бхӯтапуббам̣, бханте, чатта̄ро саттха̄ро на̄на̄дит̣т̣хика̄ на̄на̄кхантика̄ на̄на̄ручика̄, тасмим̣ а̄васатха̄га̄ре ва̄сам̣ упагаччхум̣’’.

‘‘еко саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – ‘наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко. наттхи айам̣ локо, наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’’’ти.

‘‘еко саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – ‘аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, аттхи айам̣ локо, аттхи паро локо, аттхи ма̄та̄, аттхи пита̄, аттхи сатта̄ опапа̄тика̄, аттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄, йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’’’ти.

‘‘еко саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – ‘карото ка̄райато, чхиндато чхеда̄пайато, пачато па̄ча̄пайато, сочайато соча̄пайато, киламато килама̄пайато, пхандато пханда̄пайато, па̄н̣аматипа̄тайато, адиннам̣ а̄дийато, сандхим̣ чхиндато, ниллопам̣ харато, ека̄га̄рикам̣ карото, парипантхе тит̣т̣хато, парада̄рам̣ гаччхато, муса̄ бхан̣ато, карото на карӣйати па̄пам̣. кхурапарийантена чепи чаккена йо имисса̄ патхавийа̄ па̄н̣е екам̣ мам̣сакхалам̣ екам̣ мам̣сапун̃джам̣ кареййа, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. даккхин̣ам̣ чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа хананто гха̄тенто чхинданто чхеда̄пенто пачанто па̄ча̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. уттарам̣ чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа даданто да̄пенто йаджанто йаджа̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо. да̄нена дамена сам̣йамена саччаваджджена наттхи пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо’’’ти.

‘‘еко саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – ‘карото ка̄райато, чхиндато чхеда̄пайато, пачато па̄ча̄пайато, сочайато соча̄пайато, киламато килама̄пайато, пхандато пханда̄пайато, па̄н̣аматипа̄тайато, адиннам̣ а̄дийато, сандхим̣ чхиндато, ниллопам̣ харато, ека̄га̄рикам̣ карото, парипантхе тит̣т̣хато, парада̄рам̣ гаччхато, муса̄ бхан̣ато, карото карӣйати па̄пам̣. кхурапарийантена чепи чаккена йо имисса̄ патхавийа̄ па̄н̣е екам̣ мам̣сакхалам̣ екам̣ мам̣сапун̃джам̣ кареййа, аттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, аттхи па̄пасса а̄гамо. даккхин̣ам̣ чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа хананто гха̄тенто чхинданто чхеда̄пенто пачанто па̄ча̄пенто, аттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, аттхи па̄пасса а̄гамо. уттарам̣ чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа даданто да̄пенто, йаджанто йаджа̄пенто, аттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃ам̣, аттхи пун̃н̃асса а̄гамо. да̄нена дамена сам̣йамена саччаваджджена аттхи пун̃н̃ам̣, аттхи пун̃н̃асса а̄гамо’’’ти.

‘‘тасса майхам̣, бханте, ахудева кан̇кха̄, аху вичикиччха̄ – ‘косу на̄ма имесам̣ бхаватам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ саччам̣ а̄ха, ко муса̄’’’ти?

‘‘алан̃хи те, га̄ман̣и, кан̇кхитум̣, алам̣ вичикиччхитум̣. кан̇кханӣйе ча пана те т̣ха̄не вичикиччха̄ уппанна̄’’ти. ‘‘евам̣ пасаннохам̣, бханте, бхагавати. пахоти ме бхагава̄ татха̄ дхаммам̣ десетум̣ йатха̄хам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа’’нти.

‘‘аттхи, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си. евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си. катамо ча, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи? идха, га̄ман̣и, арийаса̄вако па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти, сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти, абхиджджхам̣ паха̄йа анабхиджджха̄лу хоти, бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто хоти, миччха̄дит̣т̣хим̣ паха̄йа самма̄дит̣т̣хико хоти.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо, наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄, саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. ‘саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ [йохам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] на кин̃чи [кан̃чи (?)] бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха [убхайаттха ме (?) ма. ни. 2.95 па̄л̣ийа̄ сам̣сандетаббам̣] кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти [парам̣ маран̣а̄ на упападжджисса̄мӣти (?)]. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, аттхи айам̣ локо, аттхи паро локо, аттхи ма̄та̄, аттхи пита̄, аттхи сатта̄ опапа̄тика̄, аттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄, саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’ти. ‘саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ на кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – карото ка̄райато, чхиндато чхеда̄пайато, пачато па̄ча̄пайато, сочайато соча̄пайато, киламато килама̄пайато, пхандато пханда̄пайато, па̄н̣аматипа̄тайато, адиннам̣ а̄дийато, сандхим̣ чхиндато, ниллопам̣ харато, ека̄га̄рикам̣ карото, парипантхе тит̣т̣хато, парада̄рам̣ гаччхато, муса̄ бхан̣ато, карото на карӣйати па̄пам̣. кхурапарийантена чепи чаккена йо имисса̄ патхавийа̄ па̄н̣е екам̣ мам̣сакхалам̣ екам̣ мам̣сапун̃джам̣ кареййа, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. даккхин̣ан̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа хананто гха̄тенто чхинданто чхеда̄пенто пачанто па̄ча̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. уттаран̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа даданто да̄пенто, йаджанто йаджа̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо. да̄нена дамена сам̣йамена саччаваджджена наттхи пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо’ти. ‘саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ на кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти [парам̣ маран̣а̄ на упападжджисса̄мӣти (?)]. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато метта̄сахагате четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – карото ка̄райато, чхиндато чхеда̄пайато, пачато па̄ча̄пайато, сочайато соча̄пайато, киламато килама̄пайато, пхандато пханда̄пайато, па̄н̣аматипа̄тайато, адиннам̣ а̄дийато, сандхим̣ чхиндато, ниллопам̣ харато, ека̄га̄рикам̣ карото, парипантхе тит̣т̣хато, парада̄рам̣ гаччхато, муса̄ бхан̣ато, карото карӣйати па̄пам̣. кхурапарийантена чепи чаккена йо имисса̄ патхавийа̄ па̄н̣е екам̣ мам̣сакхалам̣ екам̣ мам̣сапун̃джам̣ кареййа, аттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, аттхи па̄пасса а̄гамо. даккхин̣ан̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа хананто гха̄тенто чхинданто чхеда̄пенто пачанто па̄ча̄пенто, аттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, аттхи па̄пасса а̄гамо. уттаран̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа даданто да̄пенто, йаджанто йаджа̄пенто, аттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃ам̣, аттхи пун̃н̃асса а̄гамо. да̄нена дамена сам̣йамена саччаваджджена аттхи пун̃н̃ам̣ аттхи пун̃н̃асса а̄гамоти. саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ на кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато карун̣а̄сахагате четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати…пе… мудита̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати…пе….

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато упеккха̄сахагате четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣ наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄ наттхи пита̄ наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣти. саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ на кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато упеккха̄сахагате четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, аттхи айам̣ локо аттхи паро локо, аттхи ма̄та̄ аттхи пита̄ аттхи сатта̄ опапа̄тика̄, аттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄ йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣти. саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ на кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато упеккха̄сахагате четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – карото ка̄райато, чхедато чхеда̄пайато, пачато па̄ча̄пайато, сочайато соча̄пайато, киламато килама̄пайато, пхандато пханда̄пайато, па̄н̣аматипа̄тайато, адиннам̣ а̄дийато, сандхим̣ чхиндато, ниллопам̣ харато, ека̄га̄рикам̣ карото, парипантхе тит̣т̣хато, парада̄рам̣ гаччхато, муса̄ бхан̣ато, карото на карӣйати па̄пам̣. кхурапарийантена чепи чаккена йо имисса̄ патхавийа̄ па̄н̣е екам̣ мам̣сакхалам̣ екам̣ мам̣сапун̃джам̣ кареййа, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. даккхин̣ан̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа хананто гха̄тенто чхинданто чхеда̄пенто пачанто па̄ча̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. уттаран̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа даданто да̄пенто, йаджанто йаджа̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо. да̄нена дамена сам̣йамена саччаваджджена наттхи пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо’ти. ‘саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ на кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄си.

‘‘са кхо со, га̄ман̣и, арийаса̄вако евам̣ вигата̄бхиджджхо вигатабйа̄па̄до асаммӯл̣хо сампаджа̄но пат̣иссато упеккха̄сахагате четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати, татха̄ дутийам̣, татха̄ татийам̣, татха̄ чатуттхам̣, ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со ити пат̣исан̃чиккхати – ‘йва̄йам̣ саттха̄ евам̣ва̄дӣ евам̣дит̣т̣хи – карото ка̄райато, чхиндато чхеда̄пайато, пачато па̄ча̄пайато, сочайато соча̄пайато, киламато килама̄пайато, пхандато пханда̄пайато, па̄н̣аматипа̄тайато, адиннам̣ а̄дийато, сандхим̣ чхиндато, ниллопам̣ харато, ека̄га̄рикам̣ карото, парипантхе тит̣т̣хато, парада̄рам̣ гаччхато, муса̄ бхан̣ато, карото карӣйати па̄пам̣. кхурапарийантена чепи чаккена йо имисса̄ патхавийа̄ па̄н̣е екам̣ мам̣сакхалам̣ екам̣ мам̣сапун̃джам̣ кареййа, аттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, аттхи па̄пасса а̄гамо. даккхин̣ан̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа хананто гха̄тенто чхинданто чхеда̄пенто пачанто па̄ча̄пенто, аттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, аттхи па̄пасса а̄гамо. уттаран̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа даданто да̄пенто, йаджанто йаджа̄пенто, аттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃ам̣, аттхи пун̃н̃асса а̄гамо. да̄нена дамена сам̣йамена саччаваджджена аттхи пун̃н̃ам̣, аттхи пун̃н̃асса а̄гамо’ти. ‘саче тасса бхото саттхуно саччам̣ вачанам̣, апан̣н̣аката̄йа майхам̣, йва̄хам̣ на кин̃чи бйа̄ба̄дхеми тасам̣ ва̄ тха̄варам̣ ва̄? убхайаметтха кат̣агга̄хо, йам̣ чамхи ка̄йена сам̣вуто ва̄ча̄йа сам̣вуто манаса̄ сам̣вуто, йан̃ча ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджисса̄мӣ’ти. тасса па̄моджджам̣ джа̄йати. памудитасса пӣти джа̄йати. пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати. пассаддхака̄йо сукхам̣ ведайати. сукхино читтам̣ сама̄дхийати. айам̣ кхо, га̄ман̣и, дхаммасама̄дхи. татра че твам̣ читтасама̄дхим̣ пат̣илабхеййа̄си, евам̣ твам̣ имам̣ кан̇кха̄дхаммам̣ паджахеййа̄сӣ’’ти.

евам̣ вутте, па̄т̣алийо га̄ман̣и бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте…пе… аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. терасамам̣.

га̄ман̣исам̣йуттам̣ саматтам̣.