1. сага̄тха̄вагго

1. сама̄дхисуттам̣

249. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо ведана̄ти.

‘‘сама̄хито сампаджа̄но, сато буддхасса са̄вако;

ведана̄ ча паджа̄на̄ти, ведана̄нан̃ча самбхавам̣.

‘‘йаттха чета̄ нируджджханти, магган̃ча кхайага̄минам̣;

ведана̄нам̣ кхайа̄ бхиккху, ниччха̄то париниббуто’’ти. пат̣хамам̣;

2. сукхасуттам̣

250. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо ведана̄ти.

‘‘сукхам̣ ва̄ йади ва̄ дуккхам̣, адуккхамасукхам̣ саха;

аджджхаттан̃ча бахиддха̄ ча, йам̣ кин̃чи аттхи ведитам̣.

‘‘етам̣ дуккханти н̃атва̄на, мосадхаммам̣ палокинам̣;

пхусса пхусса вайам̣ пассам̣, евам̣ таттха вираджджатӣ’’ти. дутийам̣;

3. паха̄насуттам̣

251. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. сукха̄йа, бхиккхаве, ведана̄йа ра̄га̄нусайо паха̄таббо, дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо паха̄таббо, адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо паха̄таббо. йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайо пахӣно хоти, дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо пахӣно хоти, адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо пахӣно хоти, айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху ниранусайо саммаддасо аччхеччхи [аччхеджджи (бахӯсу)] тан̣хам̣, виваттайи [ва̄ваттайи (сӣ.)] сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’’ти.

‘‘сукхам̣ ведайама̄насса [ведийама̄насса (сӣ. пӣ.)], веданам̣ аппаджа̄нато;

со ра̄га̄нусайо хоти, аниссаран̣адассино.

‘‘дуккхам̣ ведайама̄насса, веданам̣ аппаджа̄нато;

пат̣игха̄нусайо хоти, аниссаран̣адассино.

‘‘адуккхамасукхам̣ сантам̣, бхӯрипан̃н̃ена деситам̣;

тан̃ча̄пи абхинандати, нева дуккха̄ памуччати.

‘‘йато ча бхиккху а̄та̄пӣ, сампаджан̃н̃ам̣ на рин̃чати;

тато со ведана̄ сабба̄, париджа̄на̄ти пан̣д̣ито.

‘‘со ведана̄ парин̃н̃а̄йа, дит̣т̣хе дхамме ана̄саво;

ка̄йасса бхеда̄ дхаммат̣т̣хо, сан̇кхйам̣ нопети ведагӯ’’ти. татийам̣;

4. па̄та̄ласуттам̣

252. ‘‘ассутава̄, бхиккхаве, путхуджджано йам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘аттхи маха̄самудде па̄та̄ло’ти. там̣ кхо панетам̣, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано асантам̣ авиджджама̄нам̣ евам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘аттхи маха̄самудде па̄та̄ло’ти. са̄рӣрика̄нам̣ кхо етам̣, бхиккхаве, дуккха̄нам̣ ведана̄нам̣ адхивачанам̣ йадидам̣ ‘па̄та̄ло’ти. ассутава̄, бхиккхаве, путхуджджано са̄рӣрика̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘ассутава̄ путхуджджано па̄та̄ле на паччут̣т̣ха̄си, га̄дхан̃ча на̄джджхага̄’. сутава̄ ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако са̄рӣрика̄йа дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но нева сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘сутава̄ арийаса̄вако па̄та̄ле паччут̣т̣ха̄си, га̄дхан̃ча аджджхага̄’’’ти.

‘‘йо ета̄ на̄дхива̄сети, уппанна̄ ведана̄ дукха̄;

са̄рӣрика̄ па̄н̣ахара̄, йа̄хи пхут̣т̣хо паведхати.

‘‘аккандати пародати, дуббало аппатха̄мако;

на со па̄та̄ле паччут̣т̣ха̄си, атхо га̄дхампи на̄джджхага̄.

‘‘йо чета̄ адхива̄сети, уппанна̄ ведана̄ дукха̄;

са̄рӣрика̄ па̄н̣ахара̄, йа̄хи пхут̣т̣хо на ведхати;

са ве па̄та̄ле паччут̣т̣ха̄си, атхо га̄дхампи аджджхага̄’’ти. чатуттхам̣;

5. дат̣т̣хаббасуттам̣

253. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. сукха̄, бхиккхаве, ведана̄ дуккхато дат̣т̣хабба̄, дуккха̄ ведана̄ саллато дат̣т̣хабба̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ аниччато дат̣т̣хабба̄. йато кхо, бхиккхаве, бхиккхуно сукха̄ ведана̄ дуккхато дит̣т̣ха̄ хоти, дуккха̄ ведана̄ саллато дит̣т̣ха̄ хоти, адуккхамасукха̄ ведана̄ аниччато дит̣т̣ха̄ хоти – айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘бхиккху саммаддасо аччхеччхи тан̣хам̣, виваттайи сам̣йоджанам̣, самма̄ ма̄на̄бхисамайа̄ антамака̄си дуккхасса̄’’’ти.

‘‘йо сукхам̣ дуккхато адда, дуккхамаддаккхи саллато;

адуккхамасукхам̣ сантам̣, аддаккхи нам̣ аниччато.

‘‘са ве саммаддасо бхиккху, париджа̄на̄ти ведана̄;

со ведана̄ парин̃н̃а̄йа, дит̣т̣хе дхамме ана̄саво;

ка̄йасса бхеда̄ дхаммат̣т̣хо, сан̇кхйам̣ нопети ведагӯ’’ти. пан̃чамам̣;

6. салласуттам̣

254. ‘‘ассутава̄, бхиккхаве, путхуджджано сукхампи веданам̣ ведайати [ведийати (сӣ. пӣ.)], дуккхампи веданам̣ ведайати, адуккхамасукхампи веданам̣ ведайати. сутава̄, бхиккхаве, арийаса̄вако сукхампи веданам̣ ведайати, дуккхампи веданам̣ ведайати, адуккхамасукхампи веданам̣ ведайати. татра, бхиккхаве, ко висесо ко адхиппайа̄со [адхиппа̄йо (сӣ. ка.), адхиппа̄йасо (сйа̄. кам̣.), адхиппа̄йосо (пӣ.)] ким̣ на̄на̄каран̣ам̣ сутавато арийаса̄вакасса ассутавата̄ путхуджджанена̄’’ти? бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄…пе… ассутава̄. бхиккхаве, путхуджджано дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. со две ведана̄ ведайати – ка̄йикан̃ча, четасикан̃ча. сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисам̣ саллена виджджхеййа [саллена анувиджджхеййум̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. таменам̣ дутийена саллена ануведхам̣ виджджхеййа [саллена анувиджджхеййум̣ (сӣ.), саллена ануведхам̣ виджджхеййум̣ (сйа̄. кам̣.), саллена виджджхеййум̣ (пӣ.)]. еван̃хи со, бхиккхаве, пурисо двисаллена веданам̣ ведайати. евамева кхо, бхиккхаве, ассутава̄ путхуджджано дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но сочати киламати паридевати уратта̄л̣им̣ кандати саммохам̣ а̄паджджати. со две ведана̄ ведайати – ка̄йикан̃ча, четасикан̃ча. тасса̄йева кхо пана дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но пат̣игхава̄ хоти. таменам̣ дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игхавантам̣, йо дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо, со анусети. со дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но ка̄масукхам̣ абхинандати. там̣ кисса хету? на хи со, бхиккхаве, паджа̄на̄ти ассутава̄ путхуджджано ан̃н̃атра ка̄масукха̄ дуккха̄йа ведана̄йа ниссаран̣ам̣, тасса ка̄масукхан̃ча абхинандато, йо сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со анусети. со та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тасса та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ аппаджа̄нато, йо адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо, со анусети. со сукхан̃че веданам̣ ведайати, сан̃н̃утто нам̣ ведайати. дуккхан̃че веданам̣ ведайати, сан̃н̃утто нам̣ ведайати. адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, сан̃н̃утто нам̣ ведайати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘ассутава̄ путхуджджано сан̃н̃утто джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, сан̃н̃утто дуккхасма̄’ти вада̄ми.

‘‘сутава̄ ча кхо, бхиккхаве, арийаса̄вако дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. со екам̣ веданам̣ ведайати – ка̄йикам̣, на четасикам̣.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, пурисам̣ саллена виджджхеййа. таменам̣ дутийена саллена ануведхам̣ на виджджхеййа. еван̃хи со, бхиккхаве, пурисо екасаллена веданам̣ ведайати. евамева кхо, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но на сочати, на киламати, на паридевати, на уратта̄л̣им̣ кандати, на саммохам̣ а̄паджджати. со екам̣ веданам̣ ведайати – ка̄йикам̣, на четасикам̣. тасса̄йева кхо пана дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но пат̣игхава̄ на хоти. таменам̣ дуккха̄йа ведана̄йа аппат̣игхавантам̣, йо дуккха̄йа ведана̄йа пат̣игха̄нусайо, со на̄нусети. со дуккха̄йа ведана̄йа пхут̣т̣хо сама̄но ка̄масукхам̣ на̄бхинандати. там̣ кисса хету? паджа̄на̄ти хи со, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако ан̃н̃атра ка̄масукха̄ дуккха̄йа ведана̄йа ниссаран̣ам̣. тасса ка̄масукхам̣ на̄бхинандато йо сукха̄йа ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со на̄нусети. со та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнавам̣ ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса та̄сам̣ ведана̄нам̣ самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄нато, йо адуккхамасукха̄йа ведана̄йа авиджджа̄нусайо, со на̄нусети. со сукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. дуккхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ‘сутава̄ арийаса̄вако висан̃н̃утто джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи, висан̃н̃утто дуккхасма̄’ти вада̄ми. айам̣ кхо, бхиккхаве, висесо, айам̣ адхиппайа̄со, идам̣ на̄на̄каран̣ам̣ сутавато арийаса̄вакасса ассутавата̄ путхуджджанена̄’’ти.

‘‘на веданам̣ ведайати сапан̃н̃о,

сукхампи дуккхампи бахуссутопи;

айан̃ча дхӣрасса путхуджджанена,

маха̄ [айам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)] висесо кусаласса хоти.

‘‘сан̇кха̄тадхаммасса бахуссутасса,

випассато [сампассато (сӣ. пӣ.)] локамимам̣ паран̃ча;

ит̣т̣хасса дхамма̄ на матхенти читтам̣,

анит̣т̣хато но пат̣игха̄тамети.

‘‘тасса̄нуродха̄ атхава̄ виродха̄,

видхӯпита̄ аттхагата̄ на санти;

падан̃ча н̃атва̄ вираджам̣ асокам̣,

самма̄ паджа̄на̄ти бхавасса па̄рагӯ’’ти. чхат̣т̣хам̣;

7. пат̣хамагелан̃н̃асуттам̣

255. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена гила̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –

‘‘сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сато хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ведана̄нупассӣ вихарати…пе… читте читта̄нупассӣ вихарати…пе… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сато хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄нака̄рӣ хоти. сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.

‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати сукха̄ ведана̄, со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ сукха̄ ведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева ка̄йам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана ка̄йо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ ка̄йам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со ка̄йе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса ка̄йе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато, вайа̄нупассино вихарато, вира̄га̄нупассино вихарато, ниродха̄нупассино вихарато, пат̣иниссагга̄нупассино вихарато, йо ка̄йе ча сукха̄йа ча ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со пахӣйати.

‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати дуккха̄ ведана̄. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ дуккха̄ ведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева ка̄йам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана ка̄йо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ ка̄йам̣ пат̣ичча уппанна̄ дуккха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со ка̄йе ча дуккха̄йа ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса ка̄йе ча дуккха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато…пе… пат̣иниссагга̄нупассино вихарато, йо ка̄йе ча дуккха̄йа ча ведана̄йа пат̣игха̄нусайо, со пахӣйати.

‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄, со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ адуккхамасукха̄ ведана̄. са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева ка̄йам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана ка̄йо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ ка̄йам̣ пат̣ичча уппанна̄ адуккхамасукха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со ка̄йе ча адуккхамасукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса ка̄йе ча адуккхамасукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато…пе… пат̣иниссагга̄нупассино вихарато, йо ка̄йе ча адуккхамасукха̄йа ча ведана̄йа авиджджа̄нусайо, со пахӣйати.

‘‘со сукхан̃че веданам̣ ведайати, са̄ аничча̄ти паджа̄на̄ти, анаджджхосита̄ти паджа̄на̄ти, анабхинандита̄ти паджа̄на̄ти; дуккхан̃че веданам̣ ведайати, са̄ аничча̄ти паджа̄на̄ти, анаджджхосита̄ти паджа̄на̄ти, анабхинандита̄ти паджа̄на̄ти; адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, са̄ аничча̄ти паджа̄на̄ти, анаджджхосита̄ти паджа̄на̄ти, анабхинандита̄ти паджа̄на̄ти. со сукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати; дуккхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати; адуккхамасукхан̃че веданам̣ ведайати, висан̃н̃утто нам̣ ведайати. со ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти, джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти [сӣтибхависсантӣти (сӣ. пӣ. ка.)] паджа̄на̄ти.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, телан̃ча пат̣ичча ват̣т̣ин̃ча пат̣ичча телаппадӣпо джха̄йеййа, тассева теласса ча ват̣т̣ийа̄ ча парийа̄да̄на̄ ана̄ха̄ро нибба̄йеййа; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. саттамам̣.

8. дутийагелан̃н̃асуттам̣

256. екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена гила̄наса̄ла̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. нисаджджа кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –

‘‘сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сато хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ведана̄нупассӣ вихарати… читте читта̄нупассӣ вихарати… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сато хоти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти…пе… бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но хоти. сато, бхиккхаве, бхиккху сампаджа̄но ка̄лам̣ а̄гамеййа. айам̣ во амха̄кам̣ ануса̄санӣ.

‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса сампаджа̄насса аппаматтасса а̄та̄пино пахитаттасса вихарато уппаджджати сукха̄ ведана̄. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ сукха̄ ведана̄; са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева пхассам̣ пат̣ичча. айам̣ кхо пана пхассо аниччо сан̇кхато пат̣иччасамуппанно. аниччам̣ кхо пана сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄ куто ничча̄ бхависсатӣ’ти! со пхассе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассӣ вихарати, вайа̄нупассӣ вихарати, вира̄га̄нупассӣ вихарати, ниродха̄нупассӣ вихарати, пат̣иниссагга̄нупассӣ вихарати. тасса пхассе ча сукха̄йа ча ведана̄йа аничча̄нупассино вихарато, вайа̄нупассино вихарато, вира̄га̄нупассино вихарато, ниродха̄нупассино вихарато, пат̣иниссагга̄нупассино вихарато йо пхассе ча сукха̄йа ча ведана̄йа ра̄га̄нусайо, со пахӣйати.

‘‘тасса че, бхиккхаве, бхиккхуно евам̣ сатасса…пе… вихарато уппаджджати дуккха̄ ведана̄…пе… уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘уппанна̄ кхо мйа̄йам̣ адуккхамасукха̄ ведана̄; са̄ ча кхо пат̣ичча, но аппат̣ичча. ким̣ пат̣ичча? имамева пхассам̣ пат̣ичча…пе… ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄ти’’.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, телан̃ча пат̣ичча ват̣т̣ин̃ча пат̣ичча телаппадӣпо джха̄йеййа, тассева теласса ча ват̣т̣ийа̄ ча парийа̄да̄на̄ ана̄ха̄ро нибба̄йеййа; евамева кхо, бхиккхаве, бхиккху ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘ка̄йапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайама̄но ‘джӣвитапарийантикам̣ веданам̣ ведайа̄мӣ’ти паджа̄на̄ти. ‘ка̄йасса бхеда̄ уддхам̣ джӣвитапарийа̄да̄на̄ идхева саббаведайита̄ни анабхинандита̄ни сӣтӣбхависсантӣ’ти паджа̄на̄тӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. аниччасуттам̣

257. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄ аничча̄ сан̇кхата̄ пат̣иччасамуппанна̄ кхайадхамма̄ вайадхамма̄ вира̄гадхамма̄ ниродхадхамма̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄ – има̄ кхо, бхиккхаве, тиссо ведана̄ аничча̄ сан̇кхата̄ пат̣иччасамуппанна̄ кхайадхамма̄ вайадхамма̄ вира̄гадхамма̄ ниродхадхамма̄’’ти. навамам̣.

10. пхассамӯлакасуттам̣

258. ‘‘тиссо има̄, бхиккхаве, ведана̄ пхассаджа̄ пхассамӯлака̄ пхассанида̄на̄ пхассапаччайа̄. катама̄ тиссо? сукха̄ ведана̄, дуккха̄ ведана̄, адуккхамасукха̄ ведана̄. сукхаведанийам̣, бхиккхаве, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати сукха̄ ведана̄. тассева сукхаведанийасса пхассасса ниродха̄, йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ сукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ сукха̄ ведана̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. дуккхаведанийам̣, бхиккхаве, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати дуккха̄ ведана̄. тассева дуккхаведанийасса пхассасса ниродха̄, йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ дуккхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ дуккха̄ ведана̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. адуккхамасукхаведанийам̣, бхиккхаве, пхассам̣ пат̣ичча уппаджджати адуккхамасукха̄ ведана̄. тассева адуккхамасукхаведанийасса пхассасса ниродха̄, йам̣ таджджам̣ ведайитам̣ адуккхамасукхаведанийам̣ пхассам̣ пат̣ичча уппанна̄ адуккхамасукха̄ ведана̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. сеййатха̄пи, бхиккхаве, двиннам̣ кат̣т̣ха̄нам̣ сан̇гхат̣т̣анасамодха̄на̄ [сан̇кхатта̄ тасса самодха̄на̄ (сйа̄. кам̣.) сан̇гхатта̄ тасса самодха̄на̄ (ка.) сам̣. ни. 2.62 пасситаббам̣] усма̄ джа̄йати, теджо абхиниббаттати. тесам̣йева кат̣т̣ха̄нам̣ на̄на̄бха̄ва̄ виниккхепа̄, йа̄ таджджа̄ усма̄, са̄ нируджджхати, са̄ вӯпасаммати. евамева кхо, бхиккхаве, има̄ тиссо ведана̄ пхассаджа̄ пхассамӯлака̄ пхассанида̄на̄ пхассапаччайа̄. таджджам̣ пхассам̣ пат̣ичча таджджа̄ ведана̄ уппаджджанти. таджджасса пхассасса ниродха̄ таджджа̄ ведана̄ нируджджхантӣ’’ти. дасамам̣.

сага̄тха̄вагго пат̣хамо.

тассудда̄нам̣ –

сама̄дхи сукхам̣ паха̄нена, па̄та̄лам̣ дат̣т̣хаббена ча;

саллена чева гелан̃н̃а̄, аничча пхассамӯлака̄ти.