16. нандиккхайавагго
1. аджджхаттанандиккхайасуттам̣
156. ‘‘аниччам̣йева, бхиккхаве, бхиккху чаккхум̣ аниччанти пассати, са̄сса [са̄йам̣ (пӣ. ка.)] хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччати…пе… аниччам̣йева, бхиккхаве, бхиккху дживхам̣ аниччанти пассати, са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄…пе… читтам̣ сувимуттанти вуччати…пе… аниччам̣йева, бхиккхаве, бхиккху манам̣ аниччанти пассати, са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччатӣ’’ти. пат̣хамам̣.
2. ба̄хиранандиккхайасуттам̣
157. ‘‘аниччейева, бхиккхаве, бхиккху рӯпе аничча̄ти пассати, са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччати. аниччейева, бхиккхаве, бхиккху садде… гандхе… расе… пхот̣т̣хаббе… дхамме аничча̄ти пассати, са̄сса хоти самма̄дит̣т̣хи. самма̄ пассам̣ ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччатӣ’’ти. дутийам̣.
3. аджджхаттааниччанандиккхайасуттам̣
158. ‘‘чаккхум̣, бхиккхаве, йонисо манаси каротха; чаккха̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. чаккхум̣, бхиккхаве, бхиккху йонисо манасикаронто, чаккха̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто чаккхусмимпи ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччати. сотам̣, бхиккхаве, йонисо манаси каротха… гха̄нам̣… дживхам̣, бхиккхаве, йонисо манаси каротха; дживха̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. дживхам̣, бхиккхаве, бхиккху йонисо манасикаронто, дживха̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто дживха̄йапи ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччати. ка̄йам̣… манам̣, бхиккхаве, йонисо манаси каротха; мана̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. манам̣, бхиккхаве, бхиккху йонисо манасикаронто, мана̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто манасмимпи ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччатӣ’’ти. татийам̣.
4. ба̄хирааниччанандиккхайасуттам̣
159. ‘‘рӯпе, бхиккхаве, йонисо манаси каротха; рӯпа̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. рӯпе, бхиккхаве, бхиккху йонисо манасикаронто, рӯпа̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто рӯпесупи ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччати. садде… гандхе… расе… пхот̣т̣хаббе… дхамме, бхиккхаве, йонисо манаси каротха; дхамма̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассатха. дхамме, бхиккхаве, бхиккху йонисо манасикаронто, дхамма̄ниччатан̃ча йатха̄бхӯтам̣ саманупассанто дхаммесупи ниббиндати. нандиккхайа̄ ра̄гаккхайо; ра̄гаккхайа̄ нандиккхайо. нандира̄гаккхайа̄ читтам̣ сувимуттанти вуччатӣ’’ти. чатуттхам̣.
5. джӣвакамбаванасама̄дхисуттам̣
160. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати джӣвакамбаване. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти…пе… ‘‘сама̄дхим̣, бхиккхаве, бха̄ветха. сама̄хитасса, бхиккхаве, бхиккхуно йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати. кин̃ча йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати? чаккхум̣ аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, рӯпа̄ аничча̄ти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, чаккхусампхассо аниччоти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати…пе… дживха̄ аничча̄ти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати…пе… мано аниччоти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, дхамма̄ аничча̄ти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати. сама̄дхим̣, бхиккхаве, бха̄ветха. сама̄хитасса, бхиккхаве, бхиккхуно йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йатӣ’’ти. пан̃чамам̣.
6. джӣвакамбаванапат̣исалла̄насуттам̣
161. екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати джӣвакамбаване. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси…пе… ‘‘пат̣исалла̄не, бхиккхаве, йогама̄паджджатха. пат̣исаллӣнасса, бхиккхаве, бхиккхуно йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати. кин̃ча йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати? чаккхум̣ аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, рӯпа̄ аничча̄ти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, чаккхусампхассо аниччоти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати…пе… мано аниччоти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати, дхамма̄… мановин̃н̃а̄н̣ам̣… маносампхассо… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччанти йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йати. пат̣исалла̄не бхиккхаве, йогама̄паджджатха. пат̣исаллӣнасса, бхиккхаве, бхиккхуно йатха̄бхӯтам̣ оккха̄йатӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.
7. кот̣т̣хикааниччасуттам̣
162. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ кот̣т̣хико бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху ме, бханте, бхагава̄ сам̣кхиттена дхаммам̣ десету, йамахам̣ бхагавато дхаммам̣ сутва̄ еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихареййа’’нти.
‘‘йам̣ кхо, кот̣т̣хика, аниччам̣ татра те чхандо паха̄таббо. кин̃ча, кот̣т̣хика, аниччам̣? чаккху кхо, кот̣т̣хика, аниччам̣; татра те чхандо паха̄таббо. рӯпа̄ аничча̄; татра те чхандо паха̄таббо. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣; татра те чхандо паха̄таббо. чаккхусампхассо аниччо; татра те чхандо паха̄таббо. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччам̣; татра те чхандо паха̄таббо…пе… дживха̄ аничча̄; татра те чхандо паха̄таббо. раса̄ аничча̄; татра те чхандо паха̄таббо. дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣; татра те чхандо паха̄таббо. дживха̄сампхассо аниччо; татра те чхандо паха̄таббо. йампидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччам̣; татра те чхандо паха̄таббо…пе… мано аниччо; татра те чхандо паха̄таббо. дхамма̄ аничча̄; татра те чхандо паха̄таббо. мановин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣; татра те чхандо паха̄таббо. маносампхассо аниччо; татра те чхандо паха̄таббо. йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччам̣; татра те чхандо паха̄таббо. йам̣ кхо, кот̣т̣хика, аниччам̣ татра те чхандо паха̄таббо’’ти. саттамам̣.
8. кот̣т̣хикадуккхасуттам̣
163. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико…пе… бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху ме, бханте…пе… вихареййа’’нти. ‘‘йам̣ кхо, кот̣т̣хика, дуккхам̣ татра те чхандо паха̄таббо. кин̃ча, кот̣т̣хика, дуккхам̣? чаккху кхо, кот̣т̣хика, дуккхам̣; татра те чхандо паха̄таббо. рӯпа̄ дуккха̄; татра те чхандо паха̄таббо. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхам̣; татра те чхандо паха̄таббо. чаккхусампхассо дуккхо; татра те чхандо паха̄таббо. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи дуккхам̣; татра те чхандо паха̄таббо…пе… дживха̄ дуккха̄; татра те чхандо паха̄таббо…пе… мано дуккхо; татра те чхандо паха̄таббо. дхамма̄ дуккха̄; татра те чхандо паха̄таббо. мановин̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхам̣; татра те чхандо паха̄таббо. маносампхассо дуккхо; татра те чхандо паха̄таббо. йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи дуккхам̣; татра те чхандо паха̄таббо. йам̣ кхо, кот̣т̣хика, дуккхам̣ татра те чхандо паха̄таббо’’ти. ат̣т̣хамам̣.
9. кот̣т̣хикаанаттасуттам̣
164. екамантам̣…пе… вихареййанти. ‘‘йо кхо, кот̣т̣хика, анатта̄ татра те чхандо паха̄таббо. ко ча, кот̣т̣хика, анатта̄? чаккху кхо, кот̣т̣хика, анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо. рӯпа̄ анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо. чаккхусампхассо анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо …пе… дживха̄ анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо…пе… мано анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо. дхамма̄ анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо. мановин̃н̃а̄н̣ам̣… маносампхассо… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи анатта̄; татра те чхандо паха̄таббо. йо кхо, кот̣т̣хика, анатта̄, татра те чхандо паха̄таббо’’ти. навамам̣.
10. миччха̄дит̣т̣хипаха̄насуттам̣
165. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… екамантам̣ нисинно со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катхам̣ ну кхо, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато миччха̄дит̣т̣хи пахӣйатӣ’’ти?
‘‘чаккхум̣ кхо, бхиккху, аниччато джа̄нато пассато миччха̄дит̣т̣хи пахӣйати. рӯпе аниччато джа̄нато пассато миччха̄дит̣т̣хи пахӣйати. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччато джа̄нато пассато миччха̄дит̣т̣хи пахӣйати. чаккхусампхассам̣ аниччато джа̄нато пассато миччха̄дит̣т̣хи пахӣйати…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи аниччато джа̄нато пассато миччха̄дит̣т̣хи пахӣйати. евам̣ кхо, бхиккху, джа̄нато евам̣ пассато миччха̄дит̣т̣хи пахӣйатӣ’’ти. дасамам̣.
11. сакка̄йадит̣т̣хипаха̄насуттам̣
166. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху…пе… етадавоча – ‘‘катхам̣ ну кхо, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато сакка̄йадит̣т̣хи пахӣйатӣ’’ти? ‘‘чаккхум̣ кхо, бхиккху, дуккхато джа̄нато пассато сакка̄йадит̣т̣хи пахӣйати. рӯпе дуккхато джа̄нато пассато сакка̄йадит̣т̣хи пахӣйати. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхато джа̄нато пассато сакка̄йадит̣т̣хи пахӣйати. чаккхусампхассам̣ дуккхато джа̄нато пассато сакка̄йадит̣т̣хи пахӣйати…пе… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи дуккхато джа̄нато пассато сакка̄йадит̣т̣хи пахӣйати. евам̣ кхо, бхиккху, джа̄нато евам̣ пассато сакка̄йадит̣т̣хи пахӣйатӣ’’ти. ека̄дасамам̣.
12. атта̄нудит̣т̣хипаха̄насуттам̣
167. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху…пе… етадавоча – ‘‘катхам̣ ну кхо, бханте, джа̄нато катхам̣ пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйатӣ’’ти? ‘‘чаккхум̣ кхо, бхиккху, анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйати. рӯпе анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйати. чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйати. чаккхусампхассам̣ анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйати. йампидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйати…пе… дживхам̣ анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйати…пе… манам̣ анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйати. дхамме… мановин̃н̃а̄н̣ам̣… маносампхассам̣… йампидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи анаттато джа̄нато пассато атта̄нудит̣т̣хи пахӣйатӣ’’ти. два̄дасамам̣.
нандиккхайавагго сол̣асамо.
тассудда̄нам̣ –
нандиккхайена чатта̄ро, джӣвакамбаване дуве;
кот̣т̣хикена тайо вутта̄, миччха̄ сакка̄йа аттаноти.