1. ва̄тасуттам̣
206. екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване. бхагава̄ етадавоча – ‘‘кисмим̣ ну кхо, бхиккхаве, сати, ким̣ упа̄да̄йа, ким̣ абхинивисса евам̣ дит̣т̣хи уппаджджати – ‘на ва̄та̄ ва̄йанти, на наджджо санданти, на габбхинийо виджа̄йанти, на чандимасӯрийа̄ уденти ва̄ апенти ва̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄’’’ти?
‘‘бхагавам̣мӯлака̄ но, бханте, дхамма̄ бхагавам̣неттика̄ бхагавам̣пат̣исаран̣а̄. са̄дху вата, бханте, бхагавантан̃н̃ева пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо. бхагавато сутва̄ бхиккхӯ дха̄рессантӣ’’ти. ‘‘тена хи, бхиккхаве, сун̣а̄тха, са̄дхукам̣ манаси каротха; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘рӯпе кхо, бхиккхаве, сати, рӯпам̣ упа̄да̄йа, рӯпам̣ абхинивисса евам̣ дит̣т̣хи уппаджджати – ‘на ва̄та̄ ва̄йанти, на наджджо санданти, на габбхинийо виджа̄йанти, на чандимасӯрийа̄ уденти ва̄ апенти ва̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄’ти. ведана̄йа сати…пе… сан̃н̃а̄йа сати… сан̇кха̄ресу сати… вин̃н̃а̄н̣е сати, вин̃н̃а̄н̣ам̣ упа̄да̄йа, вин̃н̃а̄н̣ам̣ абхинивисса евам̣ дит̣т̣хи уппаджджати – ‘на ва̄та̄ ва̄йанти, на наджджо санданти, на габбхинийо виджа̄йанти, на чандимасӯрийа̄ уденти ва̄ апенти ва̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄’ти. там̣ ким̣ ман̃н̃атха, бхиккхаве, рӯпам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣, дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣, дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, апи ну там̣ анупа̄да̄йа евам̣ дит̣т̣хи уппаджджеййа – ‘на ва̄та̄ ва̄йанти, на наджджо санданти, на габбхинийо виджа̄йанти, на чандимасӯрийа̄ уденти ва̄ апенти ва̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘ведана̄ ничча̄ ва̄ аничча̄ ва̄’’ти… ‘‘сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, апи ну там̣ анупа̄да̄йа евам̣ дит̣т̣хи уппаджджеййа – ‘на ва̄та̄ ва̄йанти, на наджджо санданти, на габбхинийо виджа̄йанти, на чандимасӯрийа̄ уденти ва̄ апенти ва̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’. ‘‘йампидам̣ [йамидам̣ (ан̃н̃аттха)] дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄ тампи ниччам̣ ва̄ аниччам̣ ва̄’’ти? ‘‘аниччам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ ва̄ там̣ сукхам̣ ва̄’’ти? ‘‘дуккхам̣, бханте’’. ‘‘йам̣ пана̄ниччам̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, апи ну там̣ анупа̄да̄йа евам̣ дит̣т̣хи уппаджджеййа – ‘на ва̄та̄ ва̄йанти, на наджджо санданти, на габбхинийо виджа̄йанти, на чандимасӯрийа̄ уденти ва̄ апенти ва̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄’’’ти? ‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘йато кхо, бхиккхаве, арийаса̄вакасса имесу ча [имесу чхасу (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.) евамупарипи] т̣ха̄несу кан̇кха̄ пахӣна̄ хоти, дуккхеписса кан̇кха̄ пахӣна̄ хоти, дуккхасамудайеписса кан̇кха̄ пахӣна̄ хоти, дуккханиродхеписса кан̇кха̄ пахӣна̄ хоти, дуккханиродхага̄минийа̄ пат̣ипада̄йаписса кан̇кха̄ пахӣна̄ хоти – айам̣ вуччати, бхиккхаве, арийаса̄вако сота̄панно авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йано’’ти. пат̣хамам̣.