13. авиджджа̄вагго

1. самудайадхаммасуттам̣

126. са̄ваттхинида̄нам̣. атха кхо ан̃н̃атаро бхиккху йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄…пе… екамантам̣ нисинно кхо со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘авиджджа̄ авиджджа̄’ти, бханте, вуччати. катама̄ ну кхо, бханте, авиджджа̄, китта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха, бхиккху, ассутава̄ путхуджджано самудайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘самудайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘вайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; самудайавайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘самудайавайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ веданам̣ ‘самудайадхамма̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ веданам̣ ‘вайадхамма̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; самудайавайадхаммам̣ веданам̣ ‘самудайавайадхамма̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ сан̃н̃ам̣…пе… самудайадхамме сан̇кха̄ре ‘самудайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; вайадхамме сан̇кха̄ре ‘вайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; самудайавайадхамме сан̇кха̄ре ‘самудайавайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘самудайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘вайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, бхиккху, авиджджа̄; етта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти.

евам̣ вутте, со бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘‘виджджа̄ виджджа̄’ти, бханте, вуччати. катама̄ ну кхо, бханте, виджджа̄, китта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха, бхиккху, сутава̄ арийаса̄вако самудайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘самудайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘вайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; самудайавайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘самудайавайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ веданам̣ ‘самудайадхамма̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ веданам̣ ‘вайадхамма̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; самудайавайадхаммам̣ веданам̣ ‘самудайавайадхамма̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ сан̃н̃ам̣… самудайадхамме сан̇кха̄ре ‘самудайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; вайадхамме сан̇кха̄ре ‘вайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; самудайавайадхамме сан̇кха̄ре ‘самудайавайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘самудайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘вайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, бхиккху, виджджа̄; етта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти. пат̣хамам̣.

2. дутийасамудайадхаммасуттам̣

127. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто а̄йасма̄ ча маха̄кот̣т̣хико ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе. атха кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘‘авиджджа̄, авиджджа̄’ти, а̄вусо са̄рипутта, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, авиджджа̄, китта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо ассутава̄ путхуджджано самудайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘самудайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ рӯпам̣…пе… ‘самудайавайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ веданам̣…пе… вайадхаммам̣ веданам̣…пе… ‘самудайавайадхамма̄ ведана̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ сан̃н̃ам̣…пе… самудайадхамме сан̇кха̄ре…пе… вайадхамме сан̇кха̄ре…пе… самудайавайадхамме сан̇кха̄ре ‘самудайавайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣…пе… самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. айам̣ вуччати, а̄вусо, авиджджа̄; етта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти. дутийам̣.

3. татийасамудайадхаммасуттам̣

128. екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ ча са̄рипутто а̄йасма̄ ча маха̄кот̣т̣хико ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘‘виджджа̄, виджджа̄’ти, а̄вусо са̄рипутта, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, виджджа̄, китта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, сутава̄ арийаса̄вако самудайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘самудайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; вайадхаммам̣ рӯпам̣…пе… самудайавайадхаммам̣ рӯпам̣ ‘самудайавайадхаммам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; самудайадхаммам̣ веданам̣…пе… самудайавайадхамма̄ ведана̄ … самудайадхаммам̣ сан̃н̃ам̣…пе… самудайадхамме сан̇кха̄ре… вайадхамме сан̇кха̄ре… самудайавайадхамме сан̇кха̄ре ‘самудайавайадхамма̄ сан̇кха̄ра̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. самудайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣… вайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣… самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ‘самудайавайадхаммам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, виджджа̄; етта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти. татийам̣.

4. асса̄дасуттам̣

129. ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘‘авиджджа̄, авиджджа̄’ти, а̄вусо са̄рипутта, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, авиджджа̄, китта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо ассутава̄ путхуджджано рӯпасса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, авиджджа̄; етта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти. чатуттхам̣.

5. дутийаасса̄дасуттам̣

130. ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… ‘‘‘виджджа̄, виджджа̄’ти, а̄вусо са̄рипутта, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, виджджа̄, китта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, виджджа̄; етта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти. пан̃чамам̣.

6. самудайасуттам̣

131. ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… ‘‘‘авиджджа̄, авиджджа̄’ти, а̄вусо са̄рипутта, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, авиджджа̄, китта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, ассутава̄ путхуджджано рӯпасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, авиджджа̄; етта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти. чхат̣т̣хам̣.

7. дутийасамудайасуттам̣

132. ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄кот̣т̣хико а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ етадавоча – ‘‘‘виджджа̄, виджджа̄’ти, а̄вусо са̄рипутта, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, виджджа̄, китта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, виджджа̄; етта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти. саттамам̣.

8. кот̣т̣хикасуттам̣

133. ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе. атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто са̄йанхасамайам̣…пе… екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ маха̄кот̣т̣хикам̣ етадавоча – ‘‘‘авиджджа̄, авиджджа̄’ти, а̄вусо кот̣т̣хика, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, авиджджа̄, китта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, ассутава̄ путхуджджано рӯпасса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, авиджджа̄; етта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ маха̄кот̣т̣хикам̣ етадавоча – ‘‘‘виджджа̄, виджджа̄’ти, а̄вусо кот̣т̣хика, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, виджджа̄, китта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо сутава̄ арийаса̄вако рӯпасса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, виджджа̄; етта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти. ат̣т̣хамам̣.

9. дутийакот̣т̣хикасуттам̣

134. ба̄ра̄н̣асийам̣ вихаранти исипатане мигада̄йе…пе… ‘‘‘авиджджа̄, авиджджа̄’ти, а̄вусо кот̣т̣хика, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, авиджджа̄, китта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, ассутава̄ путхуджджано рӯпасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, авиджджа̄; етта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ маха̄кот̣т̣хикам̣ етадавоча – ‘‘‘виджджа̄, виджджа̄’ти, а̄вусо кот̣т̣хика, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, виджджа̄, китта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, сутава̄ арийаса̄вако рӯпасса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ра̄нам̣… вин̃н̃а̄н̣асса самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, виджджа̄; етта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти. навамам̣.

10. татийакот̣т̣хикасуттам̣

135. тан̃н̃ева нида̄нам̣. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ маха̄кот̣т̣хикам̣ етадавоча – ‘‘‘авиджджа̄, авиджджа̄’ти, а̄вусо кот̣т̣хика, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, авиджджа̄, китта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти?

‘‘идха̄вусо, ассутава̄ путхуджджано рӯпам̣ наппаджа̄на̄ти, рӯпасамудайам̣ наппаджа̄на̄ти, рӯпаниродхам̣ наппаджа̄на̄ти, рӯпаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄на̄ти. веданам̣ наппаджа̄на̄ти…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ наппаджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣ наппаджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ наппаджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ наппаджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, авиджджа̄; етта̄вата̄ ча авиджджа̄гато хотӣ’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ са̄рипутто а̄йасмантам̣ маха̄кот̣т̣хикам̣ етадавоча – ‘‘‘виджджа̄, виджджа̄’ти, а̄вусо кот̣т̣хика, вуччати. катама̄ ну кхо, а̄вусо, виджджа̄, китта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти? ‘‘идха̄вусо, сутава̄ арийаса̄вако рӯпам̣ паджа̄на̄ти, рӯпасамудайам̣ паджа̄на̄ти, рӯпаниродхам̣ паджа̄на̄ти, рӯпаниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄на̄ти. веданам̣… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣ паджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣ паджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣аниродхам̣ паджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ паджа̄на̄ти. айам̣ вуччата̄вусо, виджджа̄; етта̄вата̄ ча виджджа̄гато хотӣ’’ти. дасамам̣.

авиджджа̄вагго терасамо.

тассудда̄нам̣ –

самудайадхамме тӣн̣и, асса̄до апаре дуве;

самудайе ча две вутта̄, кот̣т̣хике апаре тайоти.