1. накулапитусуттам̣

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ бхаггесу вихарати сусума̄рагире [сум̣сума̄рагире (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бхесакал̣а̄ване мигада̄йе. атха кхо накулапита̄ гахапати йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо накулапита̄ гахапати бхагавантам̣ етадавоча –

‘‘ахамасми, бханте, джин̣н̣о вуд̣д̣хо махаллако аддхагато вайоануппатто а̄турака̄йо абхиккхан̣а̄тан̇ко. аниччадасса̄вӣ кхо пана̄хам̣, бханте, бхагавато манобха̄ванӣйа̄нан̃ча бхиккхӯнам̣. овадату мам̣, бханте, бхагава̄; ануса̄сату мам̣, бханте, бхагава̄; йам̣ мамасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти.

‘‘еваметам̣, гахапати, еваметам̣, гахапати! а̄туро ха̄йам̣, гахапати, ка̄йо ан̣д̣абхӯто парийонаддхо. йо хи, гахапати, имам̣ ка̄йам̣ парихаранто мухуттампи а̄рогйам̣ пат̣иджа̄неййа, киман̃н̃атра ба̄лйа̄? тасма̄тиха те, гахапати, евам̣ сиккхитаббам̣ – ‘а̄турака̄йасса ме сато читтам̣ ана̄турам̣ бхависсатӣ’ти. еван̃хи те, гахапати, сиккхитабба’’нти.

атха кхо накулапита̄ гахапати бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена̄йасма̄ са̄рипутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо накулапитарам̣ гахапатим̣ а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча – ‘‘виппасанна̄ни кхо те, гахапати, индрийа̄ни; парисуддхо мукхаван̣н̣о парийода̄то. алаттха но аджджа бхагавато саммукха̄ дхаммим̣ катхам̣ савана̄йа̄’’ти?

‘‘катхан̃хи но сийа̄, бханте! ида̄на̄хам̣, бханте, бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа аматена абхиситто’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана твам̣, гахапати, бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа аматена абхиситто’’ти? ‘‘идха̄хам̣, бханте, йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисинно кхва̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ етадавочам̣ – ‘ахамасми, бханте, джин̣н̣о вуд̣д̣хо махаллако аддхагато вайоануппатто а̄турака̄йо абхиккхан̣а̄тан̇ко. аниччадасса̄вӣ кхо пана̄хам̣, бханте, бхагавато манобха̄ванӣйа̄нан̃ча бхиккхӯнам̣. овадату мам̣, бханте, бхагава̄; ануса̄сату мам̣, бханте, бхагава̄; йам̣ мамасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’’ти.

‘‘евам̣ вутте, мам̣, бханте, бхагава̄ етадавоча – ‘еваметам̣, гахапати, еваметам̣, гахапати! а̄туро ха̄йам̣, гахапати, ка̄йо ан̣д̣абхӯто парийонаддхо. йо хи, гахапати, имам̣ ка̄йам̣ парихаранто мухуттампи а̄рогйам̣ пат̣иджа̄неййа, киман̃н̃атра ба̄лйа̄? тасма̄тиха те гахапати, евам̣ сиккхитаббам̣ – а̄турака̄йасса ме сато читтам̣ ана̄турам̣ бхависсатӣти. еван̃хи те, гахапати, сиккхитабба’нти. евам̣ кхва̄хам̣, бханте, бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа аматена абхиситто’’ти.

‘‘на хи пана там̣, гахапати, пат̣ибха̄си бхагавантам̣ [там̣ бхагавантам̣ (сӣ.)] уттарим̣ пат̣ипуччхитум̣ – ‘китта̄вата̄ ну кхо, бханте, а̄турака̄йо чева хоти а̄турачитто ча, китта̄вата̄ ча пана а̄турака̄йо хи кхо хоти но ча а̄турачитто’’’ти? ‘‘дӯратопи кхо майам̣, бханте, а̄гаччхеййа̄ма а̄йасмато са̄рипуттасса сантике етасса бха̄ситасса аттхаман̃н̃а̄тум̣. са̄дху вата̄йасмантам̣йева са̄рипуттам̣ пат̣ибха̄ту етасса бха̄ситасса аттхо’’ти.

‘‘тена хи, гахапати, сун̣а̄хи, са̄дхукам̣ манаси карохи; бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо накулапита̄ гахапати а̄йасмато са̄рипуттасса паччассоси. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘катхан̃ча, гахапати, а̄турака̄йо чева хоти, а̄турачитто ча? идха, гахапати, ассутава̄ путхуджджано арийа̄нам̣ адасса̄вӣ арийадхаммасса аковидо арийадхамме авинӣто саппуриса̄нам̣ адасса̄вӣ саппурисадхаммасса аковидо саппурисадхамме авинӣто рӯпам̣ аттато саманупассати, рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ рӯпам̣, рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ рӯпам̣, мама рӯпа’нти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ рӯпам̣, мама рӯпа’нти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино там̣ рӯпам̣ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса рӯпавипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘веданам̣ аттато саманупассати, ведана̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ веданам̣, ведана̄йа ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ ведана̄, мама ведана̄’ти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ ведана̄, мама ведана̄’ти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, са̄ ведана̄ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса ведана̄випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘сан̃н̃ам̣ аттато саманупассати, сан̃н̃а̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ сан̃н̃ам̣, сан̃н̃а̄йа ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ сан̃н̃а̄, мама сан̃н̃а̄’ти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ сан̃н̃а̄, мама сан̃н̃а̄’ти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, са̄ сан̃н̃а̄ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса сан̃н̃а̄випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘сан̇кха̄ре аттато саманупассати, сан̇кха̄равантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ сан̇кха̄ре, сан̇кха̄ресу ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ сан̇кха̄ра̄, мама сан̇кха̄ра̄’ти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ сан̇кха̄ра̄, мама сан̇кха̄ра̄’ти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, те сан̇кха̄ра̄ випарин̣аманти ан̃н̃атха̄ хонти. тасса сан̇кха̄равипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, мама вин̃н̃а̄н̣а’нти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, мама вин̃н̃а̄н̣а’нти парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса вин̃н̃а̄н̣авипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ уппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄. евам̣ кхо, гахапати, а̄турака̄йо чева хоти а̄турачитто ча.

‘‘катхан̃ча, гахапати, а̄турака̄йо хи кхо хоти но ча а̄турачитто? идха, гахапати, сутава̄ арийаса̄вако арийа̄нам̣ дасса̄вӣ арийадхаммасса ковидо арийадхамме сувинӣто саппуриса̄нам̣ дасса̄вӣ саппурисадхаммасса ковидо саппурисадхамме сувинӣто на рӯпам̣ аттато саманупассати, на рӯпавантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ рӯпам̣, на рӯпасмим̣ ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ рӯпам̣, мама рӯпа’нти на парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ рӯпам̣, мама рӯпа’нти апарийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, там̣ рӯпам̣ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса рӯпавипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ нуппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘на веданам̣ аттато саманупассати, на ведана̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ веданам̣, на ведана̄йа ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ ведана̄, мама ведана̄’ти на парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ ведана̄, мама ведана̄’ти апарийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, са̄ ведана̄ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса ведана̄випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ нуппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘на сан̃н̃ам̣ аттато саманупассати, на сан̃н̃а̄вантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ сан̃н̃ам̣, на сан̃н̃а̄йа ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ сан̃н̃а̄, мама сан̃н̃а̄’ти на парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ сан̃н̃а̄, мама сан̃н̃а̄’ти апарийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, са̄ сан̃н̃а̄ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса сан̃н̃а̄випарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ нуппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

``на сан̇кха̄ре аттато саманупассати, на сан̇кха̄равантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ сан̇кха̄ре, на сан̇кха̄ресу ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ сан̇кха̄ра̄, мама сан̇кха̄ра̄’ти на парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ сан̇кха̄ра̄, мама сан̇кха̄ра̄’ти апарийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, те сан̇кха̄ра̄ випарин̣аманти ан̃н̃атха̄ хонти. тасса сан̇кха̄равипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ нуппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄.

‘‘на вин̃н̃а̄н̣ам̣ аттато саманупассати, на вин̃н̃а̄н̣авантам̣ ва̄ атта̄нам̣; на аттани ва̄ вин̃н̃а̄н̣ам̣, на вин̃н̃а̄н̣асмим̣ ва̄ атта̄нам̣. ‘ахам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, мама вин̃н̃а̄н̣а’нти на парийут̣т̣хат̣т̣ха̄йӣ хоти. тасса ‘ахам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣, мама вин̃н̃а̄н̣а’нти апарийут̣т̣хат̣т̣ха̄йино, там̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ випарин̣амати ан̃н̃атха̄ хоти. тасса вин̃н̃а̄н̣авипарин̣а̄ман̃н̃атха̄бха̄ва̄ нуппаджджанти сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄. евам̣ кхо, гахапати, а̄турака̄йо хоти но ча а̄турачитто’’ти.

идамавоча а̄йасма̄ са̄рипутто. аттамано накулапита̄ гахапати а̄йасмато са̄рипуттасса бха̄ситам̣ абхинандӣти. пат̣хамам̣.