9. чӯл̣асакулуда̄йисуттам̣

269. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена сакулуда̄йӣ парибба̄джако моранива̄пе парибба̄джака̄ра̄ме пат̣ивасати махатийа̄ парибба̄джакапариса̄йа саддхим̣. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ йена моранива̄по парибба̄джака̄ра̄мо йена сакулуда̄йӣ парибба̄джако тенупасан̇камеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ йена моранива̄по парибба̄джака̄ра̄мо тенупасан̇ками.

тена кхо пана самайена сакулуда̄йӣ парибба̄джако махатийа̄ парибба̄джакапариса̄йа саддхим̣ нисинно хоти унна̄динийа̄ учча̄саддамаха̄садда̄йа анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ катхентийа̄, сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣ сена̄катхам̣ бхайакатхам̣ йуддхакатхам̣ аннакатхам̣ па̄накатхам̣ ваттхакатхам̣ сайанакатхам̣ ма̄ла̄катхам̣ гандхакатхам̣ н̃а̄тикатхам̣ йа̄накатхам̣ га̄макатхам̣ нигамакатхам̣ нагаракатхам̣ джанападакатхам̣ иттхикатхам̣ сӯракатхам̣ висикха̄катхам̣ кумбхат̣т̣ха̄накатхам̣ пуббапетакатхам̣ на̄наттакатхам̣ локаккха̄йикам̣ самуддаккха̄йикам̣ итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄. аддаса̄ кхо сакулуда̄йӣ парибба̄джако бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на сакам̣ парисам̣ сан̣т̣ха̄песи – ‘‘аппасадда̄ бхонто хонту, ма̄ бхонто саддамакаттха. айам̣ саман̣о готамо а̄гаччхати; аппасаддака̄мо кхо пана со а̄йасма̄ аппасаддасса ван̣н̣ава̄дӣ. аппева на̄ма аппасаддам̣ парисам̣ видитва̄ упасан̇камитаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти. атха кхо те парибба̄джака̄ тун̣хӣ ахесум̣.

270. атха кхо бхагава̄ йена сакулуда̄йӣ парибба̄джако тенупасан̇ками. атха кхо сакулуда̄йӣ парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ету кхо, бханте, бхагава̄. сва̄гатам̣, бханте, бхагавато. чирассам̣ кхо, бханте, бхагава̄ имам̣ парийа̄йамака̄си йадидам̣ идха̄гамана̄йа. нисӣдату, бханте, бхагава̄; идама̄санам̣ пан̃н̃атта’’нти. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. сакулуда̄йӣпи кхо парибба̄джако ан̃н̃атарам̣ нӣчам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо сакулуда̄йим̣ парибба̄джакам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ка̄йа нуттха, уда̄йи, етарахи катха̄йа саннисинна̄, ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти? ‘‘тит̣т̣хатеса̄, бханте, катха̄ йа̄йа майам̣ етарахи катха̄йа саннисинна̄. неса̄, бханте, катха̄ бхагавато дуллабха̄ бхависсати паччха̄пи савана̄йа. йада̄хам̣, бханте, имам̣ парисам̣ анупасан̇канто хоми атха̄йам̣ париса̄ анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ катхентӣ нисинна̄ хоти; йада̄ ча кхо ахам̣, бханте, имам̣ парисам̣ упасан̇канто хоми атха̄йам̣ париса̄ маман̃н̃ева мукхам̣ уллокентӣ нисинна̄ хоти – ‘йам̣ но саман̣о уда̄йӣ дхаммам̣ бха̄сиссати там̣ [там̣ но (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] сосса̄ма̄’ти; йада̄ пана, бханте, бхагава̄ имам̣ парисам̣ упасан̇канто хоти атха̄хан̃чева айан̃ча париса̄ бхагавато мукхам̣ уллокента̄ [олокентӣ (сйа̄. кам̣. ка.)] нисинна̄ хома – ‘йам̣ но бхагава̄ дхаммам̣ бха̄сиссати там̣ сосса̄ма̄’’’ти.

271. ‘‘тенахуда̄йи, там̣йеветтха пат̣ибха̄ту йатха̄ мам̣ пат̣ибха̄сеййа̄’’си. ‘‘пурима̄ни, бханте, диваса̄ни пуриматара̄ни саббан̃н̃ӯ саббадасса̄вӣ апарисесам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ пат̣иджа̄нама̄но ‘чарато ча ме тит̣т̣хато ча суттасса ча джа̄гарасса ча сататам̣ самитам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ паччупат̣т̣хита’нти. со майа̄ [паччупат̣т̣хита’’нти майа̄ (?)] пуббантам̣ а̄раббха пан̃хам̣ пут̣т̣хо сама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичари, бахиддха̄ катхам̣ апана̄меси, копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тва̄ка̄си. тасса майхам̣, бханте, бхагавантам̣йева а̄раббха сати удапа̄ди – ‘ахо нӯна бхагава̄, ахо нӯна сугато! йо имесам̣ дхамма̄нам̣ сукусало’’’ти. ‘‘ко пана со, уда̄йи, саббан̃н̃ӯ саббадасса̄вӣ апарисесам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ пат̣иджа̄нама̄но ‘чарато ча ме тит̣т̣хато ча суттасса ча джа̄гарасса ча сататам̣ самитам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ паччупат̣т̣хита’нти, йо тайа̄ пуббантам̣ а̄раббха пан̃хам̣ пут̣т̣хо сама̄но ан̃н̃енан̃н̃ам̣ пат̣ичари, бахиддха̄ катхам̣ апана̄меси копан̃ча досан̃ча аппаччайан̃ча па̄тва̄ка̄сӣ’’ти? ‘ниган̣т̣хо, бханте, на̄т̣апутто’ти.

‘‘йо кхо, уда̄йи, анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссареййа, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссареййа, со ва̄ мам̣ пуббантам̣ а̄раббха пан̃хам̣ пуччхеййа, там̣ ва̄хам̣ пуббантам̣ а̄раббха пан̃хам̣ пуччхеййам̣; со ва̄ ме пуббантам̣ а̄раббха пан̃хасса веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа, тасса ва̄хам̣ пуббантам̣ а̄раббха пан̃хасса веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййам̣.

‘‘йо [со (сӣ. пӣ.)] кхо, уда̄йи, диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассеййа чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄неййа, со ва̄ мам̣ апарантам̣ а̄раббха пан̃хам̣ пуччхеййа, там̣ ва̄хам̣ апарантам̣ а̄раббха пан̃хам̣ пуччхеййам̣; со ва̄ ме апарантам̣ а̄раббха пан̃хасса веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййа, тасса ва̄хам̣ апарантам̣ а̄раббха пан̃хасса веййа̄каран̣ена читтам̣ а̄ра̄дхеййам̣.

‘‘апи ча, уда̄йи, тит̣т̣хату пуббанто, тит̣т̣хату апаранто. дхаммам̣ те десесса̄ми – имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати; имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхатӣ’’ти.

‘‘ахан̃хи, бханте, йа̄ватакампи ме имина̄ аттабха̄вена паччанубхӯтам̣ тампи наппахоми са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ ануссаритум̣, куто пана̄хам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарисса̄ми, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарисса̄ми, сеййатха̄пи бхагава̄? ахан̃хи, бханте, етарахи пам̣суписа̄чакампи на пасса̄ми, куто пана̄хам̣ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассисса̄ми чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄нисса̄ми, сеййатха̄пи бхагава̄? йам̣ пана мам̣, бханте, бхагава̄ евама̄ха – ‘апи ча, уда̄йи, тит̣т̣хату пуббанто, тит̣т̣хату апаранто; дхаммам̣ те десесса̄ми – имасмим̣ сати идам̣ хоти, имассуппа̄да̄ идам̣ уппаджджати; имасмим̣ асати идам̣ на хоти, имасса ниродха̄ идам̣ нируджджхатӣ’ти тан̃ча пана ме бхиййосоматта̄йа на паккха̄йати. аппева на̄ма̄хам̣, бханте, саке а̄чарийаке бхагавато читтам̣ а̄ра̄дхеййам̣ пан̃хасса веййа̄каран̣ена̄’’ти.

272. ‘‘кинти пана те, уда̄йи, саке а̄чарийаке хотӣ’’ти? ‘‘амха̄кам̣, бханте, саке а̄чарийаке евам̣ хоти – ‘айам̣ парамо ван̣н̣о, айам̣ парамо ван̣н̣о’’’ти.

‘‘йам̣ пана те етам̣, уда̄йи, саке а̄чарийаке евам̣ хоти – ‘айам̣ парамо ван̣н̣о, айам̣ парамо ван̣н̣о’ти, катамо со парамо ван̣н̣о’’ти? ‘‘йасма̄, бханте, ван̣н̣а̄ ан̃н̃о ван̣н̣о уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ наттхи со парамо ван̣н̣о’’ти.

‘‘катамо пана со парамо ван̣н̣о йасма̄ ван̣н̣а̄ ан̃н̃о ван̣н̣о уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ наттхӣ’’ти? ‘‘йасма̄, бханте, ван̣н̣а̄ ан̃н̃о ван̣н̣о уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ наттхи со парамо ван̣н̣о’’ти.

‘‘дӣгха̄пи кхо те еса̄, уда̄йи, пхареййа – ‘йасма̄, бханте, ван̣н̣а̄ ан̃н̃о ван̣н̣о уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ наттхи со парамо ван̣н̣о’ти вадеси, тан̃ча ван̣н̣ам̣ на пан̃н̃апеси. сеййатха̄пи, уда̄йи, пурисо евам̣ вадеййа – ‘ахам̣ йа̄ имасмим̣ джанападе джанападакалйа̄н̣ӣ там̣ иччха̄ми, там̣ ка̄мемӣ’ти. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘амбхо пуриса, йам̣ твам̣ джанападакалйа̄н̣им̣ иччхаси ка̄меси, джа̄на̄си там̣ джанападакалйа̄н̣им̣ – кхаттийӣ ва̄ бра̄хман̣ӣ ва̄ вессӣ ва̄ суддӣ ва̄’’ти? ити пут̣т̣хо ‘но’ти вадеййа. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘амбхо пуриса, йам̣ твам̣ джанападакалйа̄н̣им̣ иччхаси ка̄меси, джа̄на̄си там̣ джанападакалйа̄н̣им̣ – евам̣на̄ма̄ евам̣готта̄ти ва̄ти…пе… дӣгха̄ ва̄ расса̄ ва̄ маджджхима̄ ва̄ ка̄л̣ӣ ва̄ са̄ма̄ ва̄ ман̇гураччхавӣ ва̄ти… амукасмим̣ га̄ме ва̄ нигаме ва̄ нагаре ва̄’ти? ити пут̣т̣хо ‘но’ти вадеййа. таменам̣ евам̣ вадеййум̣ – ‘амбхо пуриса, йам̣ твам̣ на джа̄на̄си на пассаси, там̣ твам̣ иччхаси ка̄месӣ’’’ти? ити пут̣т̣хо ‘а̄ма̄’ти вадеййа.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи – нану евам̣ санте, тасса пурисасса аппа̄т̣ихӣракатам̣ бха̄ситам̣ сампаджджатӣ’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте тасса пурисасса аппа̄т̣ихӣракатам̣ бха̄ситам̣ сампаджджатӣ’’ти.

‘‘евамева кхо твам̣, уда̄йи, ‘йасма̄, бханте, ван̣н̣а̄ ан̃н̃о ван̣н̣о уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ наттхи со парамо ван̣н̣о’ти вадеси, тан̃ча ван̣н̣ам̣ на пан̃н̃апесӣ’’ти.

‘‘сеййатха̄пи, бханте, ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато пан̣д̣укамбале никкхитто бха̄сате ча тапате ча вирочати ча, евам̣ ван̣н̣о атта̄ хоти арого парам̣ маран̣а̄’’ти.

273. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йо ва̄ ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато пан̣д̣укамбале никкхитто бха̄сате ча тапате ча вирочати ча, йо ва̄ раттандхака̄ратимиса̄йа кими кхаджджопанако – имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ катамо ван̣н̣о абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘йва̄йам̣, бханте, раттандхака̄ратимиса̄йа кими кхаджджопанако – айам̣ имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йо ва̄ раттандхака̄ратимиса̄йа кими кхаджджопанако, йо ва̄ раттандхака̄ратимиса̄йа телаппадӣпо – имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ катамо ван̣н̣о абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘йва̄йам̣, бханте, раттандхака̄ратимиса̄йа телаппадӣпо – айам̣ имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йо ва̄ раттандхака̄ратимиса̄йа телаппадӣпо, йо ва̄ раттандхака̄ратимиса̄йа маха̄аггиккхандхо – имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ катамо ван̣н̣о абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘йва̄йам̣, бханте, раттандхака̄ратимиса̄йа маха̄аггиккхандхо – айам̣ имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йо ва̄ раттандхака̄ратимиса̄йа маха̄аггиккхандхо, йа̄ ва̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ виддхе вигатавала̄хаке деве осадхита̄рака̄ – имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ катамо ван̣н̣о абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘йва̄йам̣, бханте, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ виддхе вигатавала̄хаке деве осадхита̄рака̄ – айам̣ имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йа̄ ва̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ виддхе вигатавала̄хаке деве осадхита̄рака̄, йо ва̄ тадахупосатхе паннарасе виддхе вигатавала̄хаке деве абхидо [абхиде (ка. сӣ.), абхидосам̣ (ка.) абхидоти абхисаддена сама̄наттханипа̄тападам̣ (чхаккан̇гуттарат̣ӣка̄ маха̄вагга ат̣т̣хамасуттаван̣н̣ана̄)] ад̣д̣хараттасамайам̣ чандо – имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ катамо ван̣н̣о абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘йва̄йам̣, бханте, тадахупосатхе паннарасе виддхе вигатавала̄хаке деве абхидо ад̣д̣хараттасамайам̣ чандо – айам̣ имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йо ва̄ тадахупосатхе паннарасе виддхе вигатавала̄хаке деве абхидо ад̣д̣хараттасамайам̣ чандо, йо ва̄ васса̄нам̣ паччхиме ма̄се сарадасамайе виддхе вигатавала̄хаке деве абхидо маджджханхикасамайам̣ сӯрийо – имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ катамо ван̣н̣о абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘йва̄йам̣, бханте, васса̄нам̣ паччхиме ма̄се сарадасамайе виддхе вигатавала̄хаке деве абхидо маджджханхикасамайам̣ сӯрийо – айам̣ имесам̣ убхиннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти.

‘‘ато кхо те, уда̄йи, бахӯ хи бахутара̄ дева̄ йе имесам̣ чандимасӯрийа̄нам̣ а̄бха̄ на̄нубхонти, тйа̄хам̣ паджа̄на̄ми. атха ча пана̄хам̣ на вада̄ми – ‘йасма̄ ван̣н̣а̄ ан̃н̃о ван̣н̣о уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ наттхӣ’ти. атха ча пана твам̣, уда̄йи, ‘йва̄йам̣ ван̣н̣о кимина̄ кхаджджопанакена нихӣнатаро [хӣнатаро (сӣ. пӣ.)] ча патикит̣т̣хатаро ча со парамо ван̣н̣о’ти вадеси, тан̃ча ван̣н̣ам̣ на пан̃н̃апесӣ’’ти. ‘‘аччхидам̣ [аччхира (ка.), аччхида (?)] бхагава̄ катхам̣, аччхидам̣ сугато катха’’нти!

‘‘ким̣ пана твам̣, уда̄йи, евам̣ вадеси – ‘аччхидам̣ бхагава̄ катхам̣, аччхидам̣ сугато катхам̣’’’ти? ‘‘амха̄кам̣, бханте, саке а̄чарийаке евам̣ хоти – ‘айам̣ парамо ван̣н̣о, айам̣ парамо ван̣н̣о’ти. те майам̣, бханте, бхагавата̄ саке а̄чарийаке самануйун̃джийама̄на̄ саманугга̄хийама̄на̄ саманубха̄сийама̄на̄ ритта̄ туччха̄ апараддха̄’’ти.

274. ‘‘ким̣ пануда̄йи, аттхи екантасукхо локо, аттхи а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти? ‘‘амха̄кам̣, бханте, саке а̄чарийаке евам̣ хоти – ‘аттхи екантасукхо локо, аттхи а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’’ти.

‘‘катама̄ пана са̄, уда̄йи, а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти? ‘‘идха, бханте, екаччо па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, ан̃н̃атарам̣ ва̄ пана тапогун̣ам̣ сама̄да̄йа ваттати. айам̣ кхо са̄, бханте, а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йасмим̣ самайе па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, екантасукхӣ ва̄ тасмим̣ самайе атта̄ хоти сукхадуккхӣ ва̄’’ти? ‘‘сукхадуккхӣ, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йасмим̣ самайе адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти, екантасукхӣ ва̄ тасмим̣ самайе атта̄ хоти сукхадуккхӣ ва̄’’ти? ‘‘сукхадуккхӣ, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йасмим̣ самайе ка̄месумиччха̄ча̄рам̣ паха̄йа ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ пат̣ивирато хоти, екантасукхӣ ва̄ тасмим̣ самайе атта̄ хоти сукхадуккхӣ ва̄’’ти? ‘‘сукхадуккхӣ, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йасмим̣ самайе муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти, екантасукхӣ ва̄ тасмим̣ самайе атта̄ хоти сукхадуккхӣ ва̄’’ти? ‘‘сукхадуккхӣ, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, йасмим̣ самайе ан̃н̃атарам̣ тапогун̣ам̣ сама̄да̄йа ваттати, екантасукхӣ ва̄ тасмим̣ самайе атта̄ хоти сукхадуккхӣ ва̄’’ти? ‘‘сукхадуккхӣ, бханте’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, апи ну кхо вокин̣н̣асукхадуккхам̣ пат̣ипадам̣ а̄гамма екантасукхасса локасса саччхикирийа̄ хотӣ’’ти [саччхикирийа̄йа̄ти (ка.)]? ‘‘аччхидам̣ бхагава̄ катхам̣, аччхидам̣ сугато катха’’нти!

‘‘ким̣ пана твам̣, уда̄йи, вадеси – ‘аччхидам̣ бхагава̄ катхам̣, аччхидам̣ сугато катхам̣’’’ти? ‘‘амха̄кам̣, бханте, саке а̄чарийаке евам̣ хоти – ‘аттхи екантасукхо локо, аттхи а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’ти. те майам̣, бханте, бхагавата̄ саке а̄чарийаке самануйун̃джийама̄на̄ саманугга̄хийама̄на̄ саманубха̄сийама̄на̄ ритта̄ туччха̄ апараддха̄’’ти [апараддха̄ (сӣ.), апараддха̄пи (сйа̄. кам̣. пӣ.)].

275. ‘‘ким̣ пана, бханте, аттхи екантасукхо локо, аттхи а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти? ‘‘аттхи кхо, уда̄йи, екантасукхо локо, аттхи а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти.

‘‘катама̄ пана са̄, бханте, а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти? ‘‘идхуда̄йи, бхиккху вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати; витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄… дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати; пӣтийа̄ ча вира̄га̄… татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати – айам̣ кхо са̄, уда̄йи, а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти.

‘‘на [ким̣ ну (сйа̄. кам̣. ка.)] кхо са̄, бханте, а̄ка̄раватӣ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа, саччхикато хисса, бханте, етта̄вата̄ екантасукхо локо хотӣ’’ти. ‘‘на кхва̄сса, уда̄йи, етта̄вата̄ екантасукхо локо саччхикато хоти; а̄ка̄раватӣтвева са̄ пат̣ипада̄ екантасукхасса локасса саччхикирийа̄йа̄’’ти.

евам̣ вутте, сакулуда̄йисса парибба̄джакасса париса̄ унна̄динӣ учча̄саддамаха̄садда̄ ахоси – ‘‘еттха майам̣ анасса̄ма са̄чарийака̄, еттха майам̣ анасса̄ма [панасса̄ма (сӣ.)] са̄чарийака̄! на майам̣ ито бхиййо уттаритарам̣ паджа̄на̄ма̄’’ти.

атха кхо сакулуда̄йӣ парибба̄джако те парибба̄джаке аппасадде катва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘китта̄вата̄ пана̄сса, бханте, екантасукхо локо саччхикато хотӣ’’ти? ‘‘идхуда̄йи, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣… упасампаджджа вихарати. йа̄ та̄ девата̄ екантасукхам̣ локам̣ упапанна̄ та̄хи девата̄хи саддхим̣ сантит̣т̣хати саллапати са̄каччхам̣ сама̄паджджати. етта̄вата̄ кхва̄сса, уда̄йи, екантасукхо локо саччхикато хотӣ’’ти.

276. ‘‘етасса нӯна, бханте, екантасукхасса локасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ бхагавати брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти? ‘‘на кхо, уда̄йи, екантасукхасса локасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти. аттхи кхо, уда̄йи, ан̃н̃ева дхамма̄ уттаритара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча йесам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти.

‘‘катаме пана те, бханте, дхамма̄ уттаритара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча йесам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ бхагавати брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти? ‘‘идхуда̄йи, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄…пе… со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е вивиччева ка̄мехи…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айампи кхо, уда̄йи, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти’’.

‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄…пе… дутийам̣ джха̄нам̣… татийам̣ джха̄нам̣… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айампи кхо, уда̄йи, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. айампи кхо, уда̄йи, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате…пе… йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. айампи кхо, уда̄йи, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхининна̄мети. со ‘идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти…пе… ‘айам̣ дуккханиродхо’ти… ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти… ‘име а̄сава̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти… ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти… ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати. вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. айампи кхо, уда̄йи, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти. име кхо, уда̄йи, дхамма̄ уттаритара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча йесам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти.

277. евам̣ вутте, сакулуда̄йӣ парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте! сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти; евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти.

евам̣ вутте, сакулуда̄йисса парибба̄джакасса париса̄ сакулуда̄йим̣ парибба̄джакам̣ етадавочум̣ – ‘‘ма̄ бхавам̣, уда̄йи, саман̣е готаме брахмачарийам̣ чари; ма̄ бхавам̣, уда̄йи, а̄чарийо хутва̄ антева̄сӣва̄сам̣ васи. сеййатха̄пи на̄ма удакаман̣ико [ман̣ико (сӣ. пӣ. ка.)] хутва̄ удан̃чанико [уддеканико (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] асса, евам̣ сампадамидам̣ [евам̣ сампадаметам̣ (сӣ. пӣ.)] бхото уда̄йисса бхависсати. ма̄ бхавам̣, уда̄йи, саман̣е готаме брахмачарийам̣ чари; ма̄ бхавам̣, уда̄йи, а̄чарийо хутва̄ антева̄сӣва̄сам̣ васӣ’’ти. ити хидам̣ сакулуда̄йисса парибба̄джакасса париса̄ сакулуда̄йим̣ парибба̄джакам̣ антара̄йамака̄си бхагавати брахмачарийети.

чӯл̣асакулуда̄йисуттам̣ нит̣т̣хитам̣ навамам̣.