7. маха̄сакулуда̄йисуттам̣
237. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена самбахула̄ абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ парибба̄джака̄ моранива̄пе парибба̄джака̄ра̄ме пат̣ивасанти, сеййатхидам̣ – аннабха̄ро варадхаро сакулуда̄йӣ ча парибба̄джако ан̃н̃е ча абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ парибба̄джака̄. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘атиппаго кхо та̄ва ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ йена моранива̄по парибба̄джака̄ра̄мо йена сакулуда̄йӣ парибба̄джако тенупасан̇камеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ йена моранива̄по парибба̄джака̄ра̄мо тенупасан̇ками. тена кхо пана самайена сакулуда̄йӣ парибба̄джако махатийа̄ парибба̄джакапариса̄йа саддхим̣ нисинно хоти унна̄динийа̄ учча̄саддамаха̄садда̄йа анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ катхентийа̄, сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣ сена̄катхам̣ бхайакатхам̣ йуддхакатхам̣ аннакатхам̣ па̄накатхам̣ ваттхакатхам̣ сайанакатхам̣ ма̄ла̄катхам̣ гандхакатхам̣ н̃а̄тикатхам̣ йа̄накатхам̣ га̄макатхам̣ нигамакатхам̣ нагаракатхам̣ джанападакатхам̣ иттхикатхам̣ сӯракатхам̣ висикха̄катхам̣ кумбхат̣т̣ха̄накатхам̣ пуббапетакатхам̣ на̄наттакатхам̣ локаккха̄йикам̣ самуддаккха̄йикам̣ итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄. аддаса̄ кхо сакулуда̄йӣ парибба̄джако бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на сакам̣ парисам̣ сан̣т̣ха̄пети – ‘‘аппасадда̄ бхонто хонту; ма̄ бхонто саддамакаттха. айам̣ саман̣о готамо а̄гаччхати; аппасаддака̄мо кхо пана со а̄йасма̄ аппасаддасса ван̣н̣ава̄дӣ. аппева на̄ма аппасаддам̣ парисам̣ видитва̄ упасан̇камитаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти. атха кхо те парибба̄джака̄ тун̣хӣ ахесум̣. атха кхо бхагава̄ йена сакулуда̄йӣ парибба̄джако тенупасан̇ками. атха кхо сакулуда̄йӣ парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ету кхо, бханте, бхагава̄. сва̄гатам̣, бханте, бхагавато. чирассам̣ кхо, бханте, бхагава̄ имам̣ парийа̄йамака̄си йадидам̣ идха̄гамана̄йа. нисӣдату, бханте, бхагава̄; идама̄санам̣ пан̃н̃атта’’нти. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. сакулуда̄йӣпи кхо парибба̄джако ан̃н̃атарам̣ нӣчам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо сакулуда̄йим̣ парибба̄джакам̣ бхагава̄ етадавоча –
238. ‘‘ка̄йануттха, уда̄йи, етарахи катха̄йа саннисинна̄, ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти? ‘‘тит̣т̣хатеса̄, бханте, катха̄ йа̄йа майам̣ етарахи катха̄йа саннисинна̄. неса̄, бханте, катха̄ бхагавато дуллабха̄ бхависсати паччха̄пи савана̄йа. пурима̄ни, бханте, диваса̄ни пуриматара̄ни на̄на̄титтхийа̄нам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ кутӯхаласа̄ла̄йам̣ саннисинна̄нам̣ саннипатита̄нам̣ айамантара̄катха̄ удапа̄ди – ‘ла̄бха̄ вата, бхо, ан̇гамагадха̄нам̣, суладдхала̄бха̄ вата, бхо, ан̇гамагадха̄нам̣! татриме [йаттхиме (сӣ.)] саман̣абра̄хман̣а̄ сан̇гхино ган̣ино ган̣а̄чарийа̄ н̃а̄та̄ йасассино титтхакара̄ са̄дхусаммата̄ бахуджанасса ра̄джагахам̣ васса̄ва̄сам̣ осат̣а̄. айампи кхо пӯран̣о кассапо сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса; сопи ра̄джагахам̣ васса̄ва̄сам̣ осат̣о. айампи кхо маккхали госа̄ло…пе… аджито кесакамбало… пакудхо качча̄йано… сан̃джайо белат̣т̣хапутто… ниган̣т̣хо на̄т̣апутто сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса; сопи ра̄джагахам̣ васса̄ва̄сам̣ осат̣о. айампи кхо саман̣о готамо сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса; сопи ра̄джагахам̣ васса̄ва̄сам̣ осат̣о. ко ну кхо имесам̣ бхаватам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ сан̇гхӣнам̣ ган̣ӣнам̣ ган̣а̄чарийа̄нам̣ н̃а̄та̄нам̣ йасассӣнам̣ титтхакара̄нам̣ са̄дхусаммата̄нам̣ бахуджанасса са̄вака̄нам̣ саккато гарукато ма̄нито пӯджито, кан̃ча пана са̄вака̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ [гарукатва̄ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] упанисса̄йа вихарантӣ’’’ти?
239. ‘‘татрекачче евама̄хам̣су – ‘айам̣ кхо пӯран̣о кассапо сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса; со ча кхо са̄вака̄нам̣ на саккато на гарукато на ма̄нито на пӯджито, на ча пана пӯран̣ам̣ кассапам̣ са̄вака̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти. бхӯтапуббам̣ пӯран̣о кассапо анекасата̄йа париса̄йа дхаммам̣ десети. татран̃н̃атаро пӯран̣асса кассапасса са̄вако саддамака̄си – ‘‘ма̄ бхонто пӯран̣ам̣ кассапам̣ етаматтхам̣ пуччхиттха; несо етам̣ джа̄на̄ти; майаметам̣ джа̄на̄ма, амхе етаматтхам̣ пуччхатха; майаметам̣ бхаванта̄нам̣ бйа̄карисса̄ма̄’’ти. бхӯтапуббам̣ пӯран̣о кассапо ба̄ха̄ паггайха канданто на лабхати – ‘‘аппасадда̄ бхонто хонту, ма̄ бхонто саддамакаттха. нете, бхаванте, пуччханти, амхе ете пуччханти; майаметесам̣ бйа̄карисса̄ма̄’’ти. бахӯ кхо пана пӯран̣асса кассапасса са̄вака̄ ва̄дам̣ а̄ропетва̄ апакканта̄ – ‘‘на твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄си, ахам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄ми, ким̣ твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄ниссаси? миччха̄пат̣ипанно твамаси, ахамасми самма̄пат̣ипанно, сахитам̣ ме, асахитам̣ те, пуревачанӣйам̣ паччха̄ авача, паччха̄вачанӣйам̣ пуре авача, адхичин̣н̣ам̣ те випара̄ваттам̣, а̄ропито те ва̄до, ниггахитоси, чара ва̄даппамоккха̄йа, ниббет̣хехи ва̄ саче пахосӣ’’ти. ити пӯран̣о кассапо са̄вака̄нам̣ на саккато на гарукато на ма̄нито на пӯджито, на ча пана пӯран̣ам̣ кассапам̣ са̄вака̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти. аккут̣т̣хо ча пана пӯран̣о кассапо дхаммаккосена̄’’’ти.
‘‘екачче евама̄хам̣су – ‘айампи кхо маккхали госа̄ло…пе… аджито кесакамбало… пакудхо качча̄йано… сан̃джайо белат̣т̣хапутто… ниган̣т̣хо на̄т̣апутто сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса; со ча кхо са̄вака̄нам̣ на саккато на гарукато на ма̄нито на пӯджито, на ча пана ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ са̄вака̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти. бхӯтапуббам̣ ниган̣т̣хо на̄т̣апутто анекасата̄йа париса̄йа дхаммам̣ десети. татран̃н̃атаро ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса са̄вако саддамака̄си – ма̄ бхонто ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ етаматтхам̣ пуччхиттха; несо етам̣ джа̄на̄ти; майаметам̣ джа̄на̄ма, амхе етаматтхам̣ пуччхатха; майаметам̣ бхаванта̄нам̣ бйа̄карисса̄ма̄ти. бхӯтапуббам̣ ниган̣т̣хо на̄т̣апутто ба̄ха̄ паггайха канданто на лабхати – ‘‘аппасадда̄ бхонто хонту, ма̄ бхонто саддамакаттха. нете бхаванте пуччханти, амхе ете пуччханти; майаметесам̣ бйа̄карисса̄ма̄’’ти. бахӯ кхо пана ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса са̄вака̄ ва̄дам̣ а̄ропетва̄ апакканта̄ – ‘‘на твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄си, ахам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄ми. ким̣ твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄ниссаси? миччха̄пат̣ипанно твамаси. ахамасми самма̄пат̣ипанно. сахитам̣ ме асахитам̣ те, пуревачанӣйам̣ паччха̄ авача, паччха̄вачанӣйам̣ пуре авача, адхичин̣н̣ам̣ те випара̄ваттам̣, а̄ропито те ва̄до, ниггахитоси, чара ва̄даппамоккха̄йа, ниббет̣хехи ва̄ саче пахосӣ’’ти. ити ниган̣т̣хо на̄т̣апутто са̄вака̄нам̣ на саккато на гарукато на ма̄нито на пӯджито, на ча пана ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ са̄вака̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти. аккут̣т̣хо ча пана ниган̣т̣хо на̄т̣апутто дхаммаккосена̄’’’ти.
240. ‘‘екачче евама̄хам̣су – ‘айампи кхо саман̣о готамо сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса; со ча кхо са̄вака̄нам̣ саккато гарукато ма̄нито пӯджито, саман̣ан̃ча пана готамам̣ са̄вака̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти. бхӯтапуббам̣ саман̣о готамо анекасата̄йа париса̄йа дхаммам̣ десеси. татран̃н̃атаро саман̣асса готамасса са̄вако укка̄си. тамена̄н̃н̃атаро сабрахмача̄рӣ джан̣н̣укена [джан̣н̣уке (сӣ.)] гхат̣т̣еси – ‘‘аппасаддо а̄йасма̄ хоту, ма̄йасма̄ саддамака̄си, саттха̄ но бхагава̄ дхаммам̣ десесӣ’’ти. йасмим̣ самайе саман̣о готамо анекасата̄йа париса̄йа дхаммам̣ десети, нева тасмим̣ самайе саман̣асса готамасса са̄вака̄нам̣ кхипитасаддо ва̄ хоти укка̄ситасаддо ва̄. таменам̣ маха̄джанака̄йо пачча̄сӣсама̄нарӯпо [пачча̄сим̣ сама̄нарӯпо (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] паччупат̣т̣хито хоти – ‘‘йам̣ но бхагава̄ дхаммам̣ бха̄сиссати там̣ но сосса̄ма̄’’ти. сеййатха̄пи на̄ма пурисо ча̄туммаха̄патхе кхуддамадхум̣ [кхуддам̣ мадхум̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] анелакам̣ пӣл̣еййа [уппӣл̣еййа (сӣ.)]. таменам̣ маха̄джанака̄йо пачча̄сӣсама̄нарӯпо паччупат̣т̣хито асса. евамева йасмим̣ самайе саман̣о готамо анекасата̄йа париса̄йа дхаммам̣ десети, нева тасмим̣ самайе саман̣асса готамасса са̄вака̄нам̣ кхипитасаддо ва̄ хоти укка̄ситасаддо ва̄. таменам̣ маха̄джанака̄йо пачча̄сӣсама̄нарӯпо паччупат̣т̣хито хоти – ‘‘йам̣ но бхагава̄ дхаммам̣ бха̄сиссати там̣ но сосса̄ма̄’’ти. йепи саман̣асса готамасса са̄вака̄ сабрахмача̄рӣхи сампайоджетва̄ сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттанти тепи саттху чева ван̣н̣ава̄дино хонти, дхаммасса ча ван̣н̣ава̄дино хонти, сан̇гхасса ча ван̣н̣ава̄дино хонти, аттагарахинойева хонти анан̃н̃агарахино, ‘‘майамевамха̄ алаккхика̄ майам̣ аппапун̃н̃а̄ те майам̣ евам̣ сва̄ккха̄те дхаммавинайе паббаджитва̄ на̄саккхимха̄ йа̄ваджӣвам̣ парипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ чариту’’нти. те а̄ра̄микабхӯта̄ ва̄ упа̄сакабхӯта̄ ва̄ пан̃часиккха̄паде сама̄да̄йа ваттанти. ити саман̣о готамо са̄вака̄нам̣ саккато гарукато ма̄нито пӯджито, саман̣ан̃ча пана готамам̣ са̄вака̄ саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихарантӣ’’’ти.
241. ‘‘кати пана твам̣, уда̄йи, майи дхамме саманупассаси, йехи мамам̣ [мама (саббаттха)] са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти [гарукаронти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихарантӣ’’ти? ‘‘пан̃ча кхо ахам̣, бханте, бхагавати дхамме саманупасса̄ми йехи бхагавантам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти. катаме пан̃ча? бхагава̄ хи, бханте, аппа̄ха̄ро, аппа̄ха̄рата̄йа ча ван̣н̣ава̄дӣ. йампи, бханте, бхагава̄ аппа̄ха̄ро, аппа̄ха̄рата̄йа ча ван̣н̣ава̄дӣ имам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавати пат̣хамам̣ дхаммам̣ саманупасса̄ми йена бхагавантам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарена чӣварена, итарӣтарачӣварасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ. йампи, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарена чӣварена, итарӣтарачӣварасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ, имам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавати дутийам̣ дхаммам̣ саманупасса̄ми йена бхагавантам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, итарӣтарапин̣д̣апа̄тасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ. йампи, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, итарӣтарапин̣д̣апа̄тасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ, имам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавати татийам̣ дхаммам̣ саманупасса̄ми йена бхагавантам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарена сена̄санена, итарӣтарасена̄санасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ. йампи, бханте, бхагава̄ сантут̣т̣хо итарӣтарена сена̄санена, итарӣтарасена̄санасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ, имам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавати чатуттхам̣ дхаммам̣ саманупасса̄ми йена бхагавантам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагава̄ павивитто, павивекасса ча ван̣н̣ава̄дӣ. йампи, бханте, бхагава̄ павивитто, павивекасса ча ван̣н̣ава̄дӣ, имам̣ кхо ахам̣, бханте, бхагавати пан̃чамам̣ дхаммам̣ саманупасса̄ми йена бхагавантам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
‘‘име кхо ахам̣, бханте, бхагавати пан̃ча дхамме саманупасса̄ми йехи бхагавантам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихарантӣ’’ти.
242. ‘‘‘аппа̄ха̄ро саман̣о готамо, аппа̄ха̄рата̄йа ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, санти кхо пана ме, уда̄йи, са̄вака̄ косака̄ха̄ра̄пи ад̣д̣хакосака̄ха̄ра̄пи белува̄ха̄ра̄пи ад̣д̣хабелува̄ха̄ра̄пи. ахам̣ кхо пана, уда̄йи, аппекада̄ имина̄ паттена саматиттикампи бхун̃джа̄ми бхиййопи бхун̃джа̄ми. ‘аппа̄ха̄ро саман̣о готамо, аппа̄ха̄рата̄йа ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, йе те, уда̄йи, мама са̄вака̄ косака̄ха̄ра̄пи ад̣д̣хакосака̄ха̄ра̄пи белува̄ха̄ра̄пи ад̣д̣хабелува̄ха̄ра̄пи на мам̣ те имина̄ дхаммена саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣.
‘‘‘сантут̣т̣хо саман̣о готамо итарӣтарена чӣварена, итарӣтарачӣварасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, санти кхо пана ме, уда̄йи, са̄вака̄ пам̣сукӯлика̄ лӯкхачӣварадхара̄ те суса̄на̄ ва̄ сан̇ка̄ракӯт̣а̄ ва̄ па̄пан̣ика̄ ва̄ нантака̄ни [па̄пан̣ика̄ни ва̄ нантака̄ни ва̄ (сӣ.)] уччинитва̄ [уччхиндитва̄ (ка.)] сан̇гха̄т̣им̣ каритва̄ дха̄ренти. ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ гахапатичӣвара̄ни дха̄реми дал̣ха̄ни саттхалӯкха̄ни ала̄буломаса̄ни. ‘сантут̣т̣хо саман̣о готамо итарӣтарена чӣварена, итарӣтарачӣварасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, йе те, уда̄йи, мама са̄вака̄ пам̣сукӯлика̄ лӯкхачӣварадхара̄ те суса̄на̄ ва̄ сан̇ка̄ракӯт̣а̄ ва̄ па̄пан̣ика̄ ва̄ нантака̄ни уччинитва̄ сан̇гха̄т̣им̣ каритва̄ дха̄ренти, на мам̣ те имина̄ дхаммена саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣.
‘‘‘сантут̣т̣хо саман̣о готамо итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, итарӣтарапин̣д̣апа̄тасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, санти кхо пана ме, уда̄йи, са̄вака̄ пин̣д̣апа̄тика̄ сапада̄нача̄рино ун̃чха̄саке вате рата̄, те антарагхарам̣ павит̣т̣ха̄ сама̄на̄ а̄саненапи нимантийама̄на̄ на са̄дийанти. ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ нимантанепи [нимантанасса̄пи (ка.)] бхун̃джа̄ми са̄лӣнам̣ оданам̣ вичитака̄л̣акам̣ анекасӯпам̣ анекабйан̃джанам̣. ‘сантут̣т̣хо саман̣о готамо итарӣтарена пин̣д̣апа̄тена, итарӣтарапин̣д̣апа̄тасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, йе те, уда̄йи, мама са̄вака̄ пин̣д̣апа̄тика̄ сапада̄нача̄рино ун̃чха̄саке вате рата̄ те антарагхарам̣ павит̣т̣ха̄ сама̄на̄ а̄саненапи нимантийама̄на̄ на са̄дийанти, на мам̣ те имина̄ дхаммена саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣.
‘‘‘сантут̣т̣хо саман̣о готамо итарӣтарена сена̄санена, итарӣтарасена̄санасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, санти кхо пана ме, уда̄йи, са̄вака̄ руккхамӯлика̄ аббхока̄сика̄, те ат̣т̣хама̄се чханнам̣ на упенти. ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ кӯт̣а̄га̄ресупи вихара̄ми уллитта̄валиттесу нива̄тесу пхуситаггал̣есу [пхусситаггал̣есу (сӣ. пӣ.)] пихитава̄тапа̄несу. ‘сантут̣т̣хо саман̣о готамо итарӣтарена сена̄санена, итарӣтарасена̄санасантут̣т̣хийа̄ ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, йе те, уда̄йи, мама са̄вака̄ руккхамӯлика̄ аббхока̄сика̄ те ат̣т̣хама̄се чханнам̣ на упенти, на мам̣ те имина̄ дхаммена саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣.
‘‘‘павивитто саман̣о готамо, павивекасса ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, санти кхо пана ме, уда̄йи, са̄вака̄ а̄ран̃н̃ика̄ пантасена̄сана̄ аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни аджджхога̄хетва̄ вихаранти, те анваддхама̄сам̣ сан̇гхамаджджхе осаранти па̄тимоккхуддеса̄йа. ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ а̄кин̣н̣о вихара̄ми бхиккхӯхи бхиккхунӣхи упа̄сакехи упа̄сика̄хи ран̃н̃а̄ ра̄джамаха̄маттехи титтхийехи титтхийаса̄вакехи. ‘павивитто саман̣о готамо, павивекасса ча ван̣н̣ава̄дӣ’ти, ити че мам̣, уда̄йи, са̄вака̄ саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣, йе те, уда̄йи, мама са̄вака̄ а̄ран̃н̃ака̄ пантасена̄сана̄ аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни аджджхога̄хетва̄ вихаранти те анваддхама̄сам̣ сан̇гхамаджджхе осаранти па̄тимоккхуддеса̄йа, на мам̣ те имина̄ дхаммена саккареййум̣ гарум̣ кареййум̣ ма̄неййум̣ пӯджеййум̣, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихареййум̣.
‘‘ити кхо, уда̄йи, на мамам̣ са̄вака̄ имехи пан̃чахи дхаммехи саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
243. ‘‘аттхи кхо, уда̄йи, ан̃н̃е ча пан̃ча дхамма̄ йехи пан̃чахи дхаммехи мамам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти. катаме пан̃ча? идхуда̄йи, мамам̣ са̄вака̄ адхисӣле самбха̄венти – ‘сӣлава̄ саман̣о готамо парамена сӣлаккхандхена саманна̄гато’ти. йампуда̄йи [йамуда̄йи (сйа̄. ка.)], мамам̣ са̄вака̄ адхисӣле самбха̄венти – ‘сӣлава̄ саман̣о готамо парамена сӣлаккхандхена саманна̄гато’ти, айам̣ кхо, уда̄йи, пат̣хамо дхаммо йена мамам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
244. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, мамам̣ са̄вака̄ абхикканте н̃а̄н̣адассане самбха̄венти – ‘джа̄нам̣йева̄ха саман̣о готамо – джа̄на̄мӣти, пассам̣йева̄ха саман̣о готамо – пасса̄мӣти; абхин̃н̃а̄йа саман̣о готамо дхаммам̣ десети но анабхин̃н̃а̄йа; санида̄нам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети но анида̄нам̣; саппа̄т̣иха̄рийам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети но аппа̄т̣иха̄рийа’нти. йампуда̄йи, мамам̣ са̄вака̄ абхикканте н̃а̄н̣адассане самбха̄венти – ‘джа̄нам̣йева̄ха саман̣о готамо – джа̄на̄мӣти, пассам̣йева̄ха саман̣о готамо – пасса̄мӣти; абхин̃н̃а̄йа саман̣о готамо дхаммам̣ десети но анабхин̃н̃а̄йа; санида̄нам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети но анида̄нам̣; саппа̄т̣иха̄рийам̣ саман̣о готамо дхаммам̣ десети но аппа̄т̣иха̄рийа’нти, айам̣ кхо, уда̄йи, дутийо дхаммо йена мамам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
245. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, мамам̣ са̄вака̄ адхипан̃н̃а̄йа самбха̄венти – ‘пан̃н̃ава̄ саман̣о готамо парамена пан̃н̃а̄ккхандхена саманна̄гато; там̣ вата ана̄гатам̣ ва̄дапатхам̣ на даккхати, уппаннам̣ ва̄ параппава̄дам̣ на сахадхаммена суниггахитам̣ нигган̣хиссатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати’. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, уда̄йи, апи ну ме са̄вака̄ евам̣ джа̄нанта̄ евам̣ пассанта̄ антарантара̄ катхам̣ опа̄теййу’’нти?
‘‘но хетам̣, бханте’’.
‘‘на кхо пана̄хам̣, уда̄йи, са̄вакесу ануса̄саним̣ пачча̄сӣса̄ми [пачча̄сим̣са̄ми (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]; ан̃н̃адаттху мамайева са̄вака̄ ануса̄саним̣ пачча̄сӣсанти.
‘‘йампуда̄йи, мамам̣ са̄вака̄ адхипан̃н̃а̄йа самбха̄венти – ‘пан̃н̃ава̄ саман̣о готамо парамена пан̃н̃а̄ккхандхена саманна̄гато; там̣ вата ана̄гатам̣ ва̄дапатхам̣ на даккхати, уппаннам̣ ва̄ параппава̄дам̣ на сахадхаммена ниггахитам̣ нигган̣хиссатӣти – нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати’. айам̣ кхо, уда̄йи, татийо дхаммо йена мамам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
246. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, мама са̄вака̄ йена дуккхена дуккхотин̣н̣а̄ дуккхапарета̄ те мам̣ упасан̇камитва̄ дуккхам̣ арийасаччам̣ пуччханти, теса̄хам̣ дуккхам̣ арийасаччам̣ пут̣т̣хо бйа̄кароми, теса̄хам̣ читтам̣ а̄ра̄дхеми пан̃хасса веййа̄каран̣ена; те мам̣ дуккхасамудайам̣… дуккханиродхам̣… дуккханиродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ арийасаччам̣ пуччханти, теса̄хам̣ дуккханиродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ арийасаччам̣ пут̣т̣хо бйа̄кароми, теса̄хам̣ читтам̣ а̄ра̄дхеми пан̃хасса веййа̄каран̣ена. йампуда̄йи, мама са̄вака̄ йена дуккхена дуккхотин̣н̣а̄ дуккхапарета̄ те мам̣ упасан̇камитва̄ дуккхам̣ арийасаччам̣ пуччханти, теса̄хам̣ дуккхам̣ арийасаччам̣ пут̣т̣хо бйа̄кароми, теса̄хам̣ читтам̣ а̄ра̄дхеми пан̃хасса веййа̄каран̣ена. те мам̣ дуккхасамудайам̣ … дуккханиродхам̣… дуккханиродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ арийасаччам̣ пуччханти. теса̄хам̣ дуккханиродхага̄миним̣ пат̣ипадам̣ арийасаччам̣ пут̣т̣хо бйа̄кароми. теса̄хам̣ читтам̣ а̄ра̄дхеми пан̃хасса веййа̄каран̣ена. айам̣ кхо, уда̄йи, чатуттхо дхаммо йена мамам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
247. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄не бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄ винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣; ведана̄су ведана̄нупассӣ вихарати… читте читта̄нупассӣ вихарати… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄ винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ чатта̄ро саммаппадха̄не бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа чхандам̣ джанети, ва̄йамати, вӣрийам̣ а̄рабхати, читтам̣ пагган̣ха̄ти, падахати; уппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ паха̄на̄йа чхандам̣ джанети, ва̄йамати, вӣрийам̣ а̄рабхати, читтам̣ пагган̣ха̄ти, падахати; ануппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ уппа̄да̄йа чхандам̣ джанети, ва̄йамати, вӣрийам̣ а̄рабхати, читтам̣ пагган̣ха̄ти, падахати; уппанна̄нам̣ кусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ т̣хитийа̄ асаммоса̄йа бхиййобха̄ва̄йа вепулла̄йа бха̄вана̄йа па̄рипӯрийа̄ чхандам̣ джанети, ва̄йамати, вӣрийам̣ а̄рабхати, читтам̣ пагган̣ха̄ти, падахати. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ чатта̄ро иддхипа̄де бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ пан̃чиндрийа̄ни бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху саддхиндрийам̣ бха̄вети упасамага̄мим̣ самбодхага̄мим̣; вӣрийиндрийам̣ бха̄вети…пе… сатиндрийам̣ бха̄вети… сама̄дхиндрийам̣ бха̄вети… пан̃н̃индрийам̣ бха̄вети упасамага̄мим̣ самбодхага̄мим̣. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ пан̃ча бала̄ни бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху саддха̄балам̣ бха̄вети упасамага̄мим̣ самбодхага̄мим̣; вӣрийабалам̣ бха̄вети…пе… сатибалам̣ бха̄вети… сама̄дхибалам̣ бха̄вети… пан̃н̃а̄балам̣ бха̄вети упасамага̄мим̣ самбодхага̄мим̣. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ саттабоджджхан̇ге бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху сатисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣; дхаммавичайасамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети…пе… вӣрийасамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… пӣтисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… пассаддхисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… сама̄дхисамбоджджхан̇гам̣ бха̄вети… упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети, самма̄сан̇каппам̣ бха̄вети, самма̄ва̄чам̣ бха̄вети, самма̄каммантам̣ бха̄вети, самма̄а̄джӣвам̣ бха̄вети, самма̄ва̄йа̄мам̣ бха̄вети, самма̄сатим̣ бха̄вети, самма̄сама̄дхим̣ бха̄вети. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
248. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ ат̣т̣ха вимоккхе бха̄венти. рӯпӣ рӯпа̄ни пассати, айам̣ пат̣хамо вимоккхо; аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати, айам̣ дутийо вимоккхо; субхантева адхимутто хоти, айам̣ татийо вимоккхо; саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати, айам̣ чатуттхо вимоккхо; саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати, айам̣ пан̃чамо вимоккхо; саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати, айам̣ чхат̣т̣хо вимоккхо; саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихарати, айам̣ саттамо вимоккхо; саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихарати, айам̣ ат̣т̣хамо вимоккхо. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
249. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ ат̣т̣ха абхибха̄йатана̄ни бха̄венти. аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣ сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ пат̣хамам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ рӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати аппама̄н̣а̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣ сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ дутийам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати паритта̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣ сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ татийам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати аппама̄н̣а̄ни суван̣н̣адуббан̣н̣а̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣ сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ чатуттхам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати нӣла̄ни нӣлаван̣н̣а̄ни нӣланидассана̄ни нӣланибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма ума̄пуппхам̣ нӣлам̣ нӣлаван̣н̣ам̣ нӣланидассанам̣ нӣланибха̄сам̣, сеййатха̄пи ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ нӣлам̣ нӣлаван̣н̣ам̣ нӣланидассанам̣ нӣланибха̄сам̣; евамева аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати нӣла̄ни нӣлаван̣н̣а̄ни нӣланидассана̄ни нӣланибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣ сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ пан̃чамам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати пӣта̄ни пӣтаван̣н̣а̄ни пӣтанидассана̄ни пӣтанибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма кан̣ика̄рапуппхам̣ пӣтам̣ пӣтаван̣н̣ам̣ пӣтанидассанам̣ пӣтанибха̄сам̣, сеййатха̄пи ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ пӣтам̣ пӣтаван̣н̣ам̣ пӣтанидассанам̣ пӣтанибха̄сам̣; евамева аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати пӣта̄ни пӣтаван̣н̣а̄ни пӣтанидассана̄ни пӣтанибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣ сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ чхат̣т̣хам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати лохитака̄ни лохитакаван̣н̣а̄ни лохитаканидассана̄ни лохитаканибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма бандхуджӣвакапуппхам̣ лохитакам̣ лохитакаван̣н̣ам̣ лохитаканидассанам̣ лохитаканибха̄сам̣, сеййатха̄пи ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ лохитакам̣ лохитакаван̣н̣ам̣ лохитаканидассанам̣ лохитаканибха̄сам̣; евамева аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати лохитака̄ни лохитакаван̣н̣а̄ни лохитаканидассана̄ни лохитаканибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣ сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ саттамам̣ абхибха̄йатанам̣.
‘‘аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати ода̄та̄ни ода̄таван̣н̣а̄ни ода̄танидассана̄ни ода̄танибха̄са̄ни. сеййатха̄пи на̄ма осадхита̄рака̄ ода̄та̄ ода̄таван̣н̣а̄ ода̄танидассана̄ ода̄танибха̄са̄, сеййатха̄пи ва̄ пана там̣ ваттхам̣ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ убхатобха̄гавимат̣т̣хам̣ ода̄там̣ ода̄таван̣н̣ам̣ ода̄танидассанам̣ ода̄танибха̄сам̣; евамева аджджхаттам̣ арӯпасан̃н̃ӣ еко бахиддха̄ рӯпа̄ни пассати ода̄та̄ни ода̄таван̣н̣а̄ни ода̄танидассана̄ни ода̄танибха̄са̄ни. ‘та̄ни абхибхуййа джа̄на̄ми, пасса̄мӣ’ти евам̣сан̃н̃ӣ хоти. идам̣ ат̣т̣хамам̣ абхибха̄йатанам̣. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
250. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ даса касин̣а̄йатана̄ни бха̄венти. патхавӣкасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти уддхамадхо тирийам̣ адвайам̣ аппама̄н̣ам̣; а̄покасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти…пе… теджокасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… ва̄йокасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… нӣлакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… пӣтакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… лохитакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… ода̄такасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти… а̄ка̄сакасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти … вин̃н̃а̄н̣акасин̣амеко сан̃джа̄на̄ти уддхамадхо тирийам̣ адвайам̣ аппама̄н̣ам̣. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
251. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ чатта̄ри джха̄на̄ни бха̄венти. идхуда̄йи, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, уда̄йи, даккхо нха̄пако [наха̄пако (сӣ. пӣ.)] ва̄ нха̄пакантева̄сӣ ва̄ кам̣сатха̄ле нха̄нӣйачун̣н̣а̄ни [наха̄нӣйачун̣н̣а̄ни (сӣ. пӣ.)] а̄киритва̄ удакена париппхосакам̣ париппхосакам̣ саннеййа, са̄йам̣ нха̄нӣйапин̣д̣и [са̄сса наха̄нӣйапин̣д̣ӣ (сӣ. сйа̄. кам̣.)] снеха̄нугата̄ снехапарето сантараба̄хира̄ пхут̣а̄ снехена на ча паггхарин̣ӣ; евамева кхо, уда̄йи, бхиккху имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣…пе… дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, уда̄йи, удакарахадо гамбхӣро уббхидодако [уббхитодако (сйа̄. кам̣. ка.)]. тасса невасса пураттхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на паччхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на уттара̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на даккхин̣а̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, дево ча на ка̄лена ка̄лам̣ самма̄ дха̄рам̣ ануппавеччхеййа; атха кхо тамха̄ва удакарахада̄ сӣта̄ ва̄ридха̄ра̄ уббхиджджитва̄ тамева удакарахадам̣ сӣтена ва̄рина̄ абхисандеййа парисандеййа парипӯреййа париппхареййа, на̄сса [на несам̣ (сӣ.)] кин̃чи сабба̄вато удакарахадасса сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, уда̄йи, бхиккху имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄…пе… татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, уда̄йи, уппалинийам̣ ва̄ падуминийам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкинийам̣ ва̄ аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни анто нимуггапосӣни, та̄ни йа̄ва чагга̄ йа̄ва ча мӯла̄ сӣтена ва̄рина̄ абхисанна̄ни парисанна̄ни парипӯра̄ни париппхут̣а̄ни, на̄сса кин̃чи сабба̄ватам̣, уппала̄нам̣ ва̄ падума̄нам̣ ва̄ пун̣д̣арӣка̄нам̣ ва̄ сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса; евамева кхо, уда̄йи, бхиккху имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти.
‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти. сеййатха̄пи, уда̄йи, пурисо ода̄тена ваттхена сасӣсам̣ па̄рупитва̄ нисинно асса, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ода̄тена ваттхена аппхут̣ам̣ асса; евамева кхо, уда̄йи, бхиккху имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
252. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ евам̣ паджа̄нанти – ‘айам̣ кхо ме ка̄йо рӯпӣ ча̄тумаха̄бхӯтико ма̄та̄петтикасамбхаво оданакумма̄сӯпачайо аниччуччха̄данапаримадданабхеданавиддхам̣санадхаммо; идан̃ча пана ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ еттха ситам̣ еттха пат̣ибаддхам̣’. сеййатха̄пи, уда̄йи, ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато аччхо виппасанно сабба̄ка̄расампанно; татридам̣ суттам̣ а̄вутам̣ нӣлам̣ ва̄ пӣтам̣ ва̄ лохитам̣ ва̄ ода̄там̣ ва̄ пан̣д̣усуттам̣ ва̄. таменам̣ чаккхума̄ пурисо хаттхе каритва̄ паччавеккхеййа – ‘айам̣ кхо ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато аччхо виппасанно сабба̄ка̄расампанно; татридам̣ суттам̣ а̄вутам̣ нӣлам̣ ва̄ пӣтам̣ ва̄ лохитам̣ ва̄ ода̄там̣ ва̄ пан̣д̣усуттам̣ ва̄’ти. евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ евам̣ паджа̄нанти – ‘айам̣ кхо ме ка̄йо рӯпӣ ча̄тумаха̄бхӯтико ма̄та̄петтикасамбхаво оданакумма̄сӯпачайо аниччуччха̄данапаримадданабхеданавиддхам̣санадхаммо; идан̃ча пана ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ еттха ситам̣ еттха пат̣ибаддха’нти. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
253. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ имамха̄ ка̄йа̄ ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхинимминанти рӯпим̣ маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ ахӣниндрийам̣. сеййатха̄пи, уда̄йи, пурисо мун̃джамха̄ ӣсикам̣ пабба̄хеййа; тасса евамасса – ‘айам̣ мун̃джо, айам̣ ӣсика̄; ан̃н̃о мун̃джо, ан̃н̃а̄ ӣсика̄; мун̃джамха̄твева ӣсика̄ пабба̄л̣ха̄’ти. сеййатха̄ ва̄ пануда̄йи, пурисо асим̣ косийа̄ пабба̄хеййа; тасса евамасса – ‘айам̣ аси, айам̣ коси; ан̃н̃о аси ан̃н̃а̄ коси; косийа̄твева аси пабба̄л̣хо’ти. сеййатха̄ ва̄, пануда̄йи, пурисо ахим̣ каран̣д̣а̄ уддхареййа; тасса евамасса – ‘айам̣ ахи, айам̣ каран̣д̣о; ан̃н̃о ахи, ан̃н̃о каран̣д̣о; каран̣д̣а̄твева ахи уббхато’ти. евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ имамха̄ ка̄йа̄ ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхинимминанти рӯпим̣ маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ ахӣниндрийам̣. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
254. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхонти – екопи хутва̄ бахудха̄ хонти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄на̄ гаччханти, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ каронти, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄не [абхиджджама̄на̄ (ка.)] гаччханти, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена каманти, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасанти паримаджджанти, йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттенти. сеййатха̄пи, уда̄йи, даккхо кумбхака̄ро ва̄ кумбхака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммаката̄йа маттика̄йа йам̣ йадева бха̄джанавикатим̣ а̄кан̇кхеййа там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа; сеййатха̄ ва̄ пануда̄йи, даккхо дантака̄ро ва̄ дантака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммакатасмим̣ дантасмим̣ йам̣ йадева дантавикатим̣ а̄кан̇кхеййа там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа; сеййатха̄ ва̄ пануда̄йи, даккхо суван̣н̣ака̄ро ва̄ суван̣н̣ака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммакатасмим̣ суван̣н̣асмим̣ йам̣ йадева суван̣н̣авикатим̣ а̄кан̇кхеййа там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа. евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхонти – екопи хутва̄ бахудха̄ хонти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣, тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄на̄ гаччханти, сеййатха̄пи а̄ка̄се; патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ каронти, сеййатха̄пи удаке; удакепи абхиджджама̄не гаччханти, сеййатха̄пи патхавийам̣; а̄ка̄сепи паллан̇кена каманти, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о; имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ паримасанти паримаджджанти, йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттенти. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
255. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣анти – диббе ча ма̄нусе ча, йе дӯре сантике ча. сеййатха̄пи, уда̄йи, балава̄ сан̇кхадхамо аппакасиренева ча̄туддиса̄ вин̃н̃а̄пеййа; евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣анти – диббе ча ма̄нусе ча, йе дӯре сантике ча. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
256. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄нанти – сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘сара̄гам̣ читта’нти паджа̄нанти, вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтара̄гам̣ читта’нти паджа̄нанти; садосам̣ ва̄ читтам̣ ‘садосам̣ читта’нти паджа̄нанти, вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтадосам̣ читта’нти паджа̄нанти; самохам̣ ва̄ читтам̣ ‘самохам̣ читта’нти паджа̄нанти, вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтамохам̣ читта’нти паджа̄нанти; сам̣кхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘сан̇кхиттам̣ читта’нти паджа̄нанти, виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘виккхиттам̣ читта’нти паджа̄нанти; махаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘махаггатам̣ читта’нти паджа̄нанти, амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘амахаггатам̣ читта’нти паджа̄нанти; сауттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘сауттарам̣ читта’нти паджа̄нанти, ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘ануттарам̣ читта’нти паджа̄нанти; сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘сама̄хитам̣ читта’нти паджа̄нанти, асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘асама̄хитам̣ читта’нти паджа̄нанти; вимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘вимуттам̣ читта’нти паджа̄нанти, авимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘авимуттам̣ читта’нти паджа̄нанти. сеййатха̄пи, уда̄йи, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анакаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удакапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но сакан̣икам̣ ва̄ ‘сакан̣ика’нти [сакан̣икан̇гам̣ ва̄ сакан̣икан̇ганти (сӣ.)] джа̄неййа, акан̣икам̣ ва̄ ‘акан̣ика’нти [акан̣икан̇гам̣ ва̄ акан̣икан̇ганти (сӣ.)] джа̄неййа; евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄нанти – сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘сара̄гам̣ читта’нти паджа̄нанти, вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣…пе… садосам̣ ва̄ читтам̣… вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣… самохам̣ ва̄ читтам̣… вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣… сан̇кхиттам̣ ва̄ читтам̣… виккхиттам̣ ва̄ читтам̣… махаггатам̣ ва̄ читтам̣… амахаггатам̣ ва̄ читтам̣… сауттарам̣ ва̄ читтам̣… ануттарам̣ ва̄ читтам̣… сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣… асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣… вимуттам̣ ва̄ читтам̣… авимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘авимуттам̣ читта’нти паджа̄нанти. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
257. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссаранти, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи, анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. сеййатха̄пи, уда̄йи, пурисо сакамха̄ га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа, тамха̄пи га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа; со тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гаччхеййа; тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо сакамха̄ га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ агаччхим̣, татра евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣ евам̣ нисӣдим̣ евам̣ абха̄сим̣ евам̣ тун̣хӣ ахосим̣; тамха̄пи га̄ма̄ амум̣ га̄мам̣ агаччхим̣, татра̄пи евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣ евам̣ нисӣдим̣ евам̣ абха̄сим̣ евам̣ тун̣хӣ ахосим̣, сомхи тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гато’ти. евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссаранти, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссаранти. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
258. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассанти чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄нанти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄; име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассанти чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄нанти. сеййатха̄пи, уда̄йи, две ага̄ра̄ садва̄ра̄ [саннадва̄ра̄ (ка.)]. татра чаккхума̄ пурисо маджджхе т̣хито пассеййа мануссе гехам̣ пависантепи никкхамантепи анучан̇камантепи анувичарантепи; евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассанти чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄нанти…пе… татра ча па ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти.
259. ‘‘пуна чапарам̣, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти. сеййатха̄пи, уда̄йи, паббатасан̇кхепе удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило, таттха чаккхума̄ пурисо тӣре т̣хито пассеййа сипписамбукампи [сиппикасамбукампи (сйа̄. кам̣. ка.)] саккхаракат̣халампи маччхагумбампи чарантампи тит̣т̣хантампи. тасса евамасса – ‘айам̣ кхо удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило, татриме сипписамбука̄пи саккхаракат̣хала̄пи маччхагумба̄пи чарантипи тит̣т̣хантипӣ’ти. евамева кхо, уда̄йи, аккха̄та̄ майа̄ са̄вака̄нам̣ пат̣ипада̄, йатха̄пат̣ипанна̄ ме са̄вака̄ а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихаранти. татра ча пана ме са̄вака̄ бахӯ абхин̃н̃а̄воса̄напа̄рамиппатта̄ вихаранти. айам̣ кхо, уда̄йи, пан̃чамо дхаммо йена мама са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихаранти.
‘‘име кхо, уда̄йи, пан̃ча дхамма̄ йехи мамам̣ са̄вака̄ саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти, саккатва̄ гарум̣ катва̄ упанисса̄йа вихарантӣ’’ти.
идамавоча бхагава̄. аттамано сакулуда̄йӣ парибба̄джако бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.
маха̄сакулуда̄йисуттам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.