5. ма̄ган̣д̣ийасуттам̣

207. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ курӯсу вихарати камма̄садхаммам̣ на̄ма курӯнам̣ нигамо, бха̄радва̄джаготтасса бра̄хман̣асса агйа̄га̄ре тин̣асантха̄раке [тин̣асантхараке (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа камма̄садхаммам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. камма̄садхаммам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто йена ан̃н̃атаро ванасан̣д̣о тенупасан̇ками дива̄виха̄ра̄йа. там̣ ванасан̣д̣ам̣ аджджхога̄хетва̄ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле дива̄виха̄рам̣ нисӣди. атха кхо ма̄ган̣д̣ийо [ма̄гандийо (сӣ. пӣ.)] парибба̄джако джан̇гха̄виха̄рам̣ анучан̇камама̄но анувичарама̄но йена бха̄радва̄джаготтасса бра̄хман̣асса агйа̄га̄рам̣ тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако бха̄радва̄джаготтасса бра̄хман̣асса агйа̄га̄ре тин̣асантха̄ракам̣ пан̃н̃аттам̣. дисва̄на бха̄радва̄джаготтам̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘касса нвайам̣ бхото бха̄радва̄джасса агйа̄га̄ре тин̣асантха̄рако пан̃н̃атто, саман̣асеййа̄нурӯпам̣ [саман̣асеййа̄рӯпам̣ (сӣ. пӣ.)] ман̃н̃е’’ти? ‘‘аттхи, бхо ма̄ган̣д̣ийа, саман̣о готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. тассеса̄ бхото готамасса сеййа̄ пан̃н̃атта̄’’ти. ‘‘дуддит̣т̣хам̣ вата, бхо бха̄радва̄джа, аддаса̄ма; дуддит̣т̣хам̣ вата, бхо бха̄радва̄джа, аддаса̄ма! йе майам̣ тасса бхото готамасса бхӯнахуно [бхӯнаханасса (сйа̄. кам̣.)] сеййам̣ аддаса̄ма̄’’ти. ‘‘раккхассетам̣, ма̄ган̣д̣ийа, ва̄чам̣; раккхассетам̣, ма̄ган̣д̣ийа, ва̄чам̣. бахӯ хи тасса бхото готамасса кхаттийапан̣д̣ита̄пи бра̄хман̣апан̣д̣ита̄пи гахапатипан̣д̣ита̄пи саман̣апан̣д̣ита̄пи абхиппасанна̄ винӣта̄ арийе н̃а̄йе дхамме кусале’’ти. ‘‘саммукха̄ чепи майам̣, бхо бха̄радва̄джа, там̣ бхавантам̣ готамам̣ пассеййа̄ма, саммукха̄пи нам̣ вадеййа̄ма – ‘бхӯнаху [бхӯнахано (сйа̄. кам̣.)] саман̣о готамо’ти. там̣ кисса хету? еван̃хи но сутте очаратӣ’’ти. ‘‘саче там̣ бхото ма̄ган̣д̣ийасса агару а̄рочеййа̄ми там̣ [а̄рочеййаметам̣ (сӣ. пӣ.), а̄рочесса̄ми тасса (сйа̄. кам̣.)] саман̣асса готамасса̄’’ти. ‘‘аппоссукко бхавам̣ бха̄радва̄джо вуттова нам̣ вадеййа̄’’ти.

208. ассоси кхо бхагава̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа бха̄радва̄джаготтасса бра̄хман̣асса ма̄ган̣д̣ийена парибба̄джакена саддхим̣ имам̣ катха̄салла̄пам̣. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена бха̄радва̄джаготтасса бра̄хман̣асса агйа̄га̄рам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте тин̣асантха̄раке. атха кхо бха̄радва̄джаготто бра̄хман̣о йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо бха̄радва̄джаготтам̣ бра̄хман̣ам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘аху пана те, бха̄радва̄джа, ма̄ган̣д̣ийена парибба̄джакена саддхим̣ имам̣йева тин̣асантха̄ракам̣ а̄раббха кочидева катха̄салла̄по’’ти? евам̣ вутте, бха̄радва̄джаготто бра̄хман̣о сам̣вигго ломахат̣т̣хаджа̄то бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘етадева кхо пана майам̣ бхото готамасса а̄рочетука̄ма̄. атха ча пана бхавам̣ готамо анаккха̄там̣йева аккха̄сӣ’’ти. айан̃ча хи [айан̃ча хидам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бхагавато бха̄радва̄джаготтена бра̄хман̣ена саддхим̣ антара̄катха̄ виппаката̄ хоти. атха кхо ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако джан̇гха̄виха̄рам̣ анучан̇камама̄но анувичарама̄но йена бха̄радва̄джаготтасса бра̄хман̣асса агйа̄га̄рам̣ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо ма̄ган̣д̣ийам̣ парибба̄джакам̣ бхагава̄ етадавоча –

209. ‘‘чаккхум̣ кхо, ма̄ган̣д̣ийа, рӯпа̄ра̄мам̣ рӯпаратам̣ рӯпасаммудитам̣. там̣ татха̄гатасса дантам̣ гуттам̣ раккхитам̣ сам̣вутам̣, тасса ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети. идам̣ ну те етам̣, ма̄ган̣д̣ийа, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘бхӯнаху саман̣о готамо’’’ти? ‘‘етадева кхо пана ме, бхо готама, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘бхӯнаху саман̣о готамо’ти. там̣ кисса хету? еван̃хи но сутте очаратӣ’’ти. ‘‘сотам̣ кхо, ма̄ган̣д̣ийа, садда̄ра̄мам̣…пе… гха̄нам̣ кхо, ма̄ган̣д̣ийа гандха̄ра̄мам̣… дживха̄ кхо, ма̄ган̣д̣ийа, раса̄ра̄ма̄ расарата̄ расасаммудита̄. са̄ татха̄гатасса данта̄ гутта̄ раккхита̄ сам̣вута̄, тасса̄ ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети. идам̣ ну те етам̣, ма̄ган̣д̣ийа, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘бхӯнаху саман̣о готамо’’’ти? ‘‘етадева кхо пана ме, бхо готама, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘бхӯнаху саман̣о готамо’ти. там̣ кисса хету? еван̃хи но сутте очаратӣ’’ти. ‘‘ка̄йо кхо, ма̄ган̣д̣ийа, пхот̣т̣хабба̄ра̄мо пхот̣т̣хаббарато…пе… мано кхо, ма̄ган̣д̣ийа, дхамма̄ра̄мо дхаммарато дхаммасаммудито. со татха̄гатасса данто гутто раккхито сам̣вуто, тасса ча сам̣вара̄йа дхаммам̣ десети. идам̣ ну те етам̣, ма̄ган̣д̣ийа, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘бхӯнаху саман̣о готамо’’’ти? ‘‘етадева кхо пана ме, бхо готама, сандха̄йа бха̄ситам̣ – ‘бхӯнаху саман̣о готамо’ти. там̣ кисса хету? еван̃хи но сутте очаратӣ’’ти.

210. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа – ‘идхекаччо чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи парича̄ритапуббо асса ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи, со апарена самайена рӯпа̄нам̣йева самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ рӯпатан̣хам̣ паха̄йа рӯпапарил̣а̄хам̣ пат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄со аджджхаттам̣ вӯпасантачитто вихареййа. имасса пана те, ма̄ган̣д̣ийа, кимасса вачанӣйа’’’нти? ‘‘на кин̃чи, бхо готама’’. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа – ‘идхекаччо сотавин̃н̃еййехи саддехи…пе… гха̄навин̃н̃еййехи гандхехи… дживха̄вин̃н̃еййехи расехи… ка̄йавин̃н̃еййехи пхот̣т̣хаббехи парича̄ритапуббо асса ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи, со апарена самайена пхот̣т̣хабба̄нам̣йева самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ пхот̣т̣хаббатан̣хам̣ паха̄йа пхот̣т̣хаббапарил̣а̄хам̣ пат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄со аджджхаттам̣ вӯпасантачитто вихареййа. имасса пана те, ма̄ган̣д̣ийа, кимасса вачанӣйа’’’нти? ‘‘на кин̃чи, бхо готама’’.

211. ‘‘ахам̣ кхо пана, ма̄ган̣д̣ийа, пуббе ага̄рийабхӯто сама̄но пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄ресим̣ чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи, сотавин̃н̃еййехи саддехи…пе… гха̄навин̃н̃еййехи гандхехи… дживха̄вин̃н̃еййехи расехи… ка̄йавин̃н̃еййехи пхот̣т̣хаббехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи. тасса майхам̣, ма̄ган̣д̣ийа, тайо па̄са̄да̄ ахесум̣ – еко вассико, еко хемантико, еко гимхико. со кхо ахам̣, ма̄ган̣д̣ийа, вассике па̄са̄де вассике чатта̄ро [вассике па̄са̄де чатта̄ро (сйа̄. кам̣.)] ма̄се ниппурисехи тӯрийехи [турийехи (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] парича̄райама̄но [парича̄рийама̄но (саббаттха)] на хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣ ороха̄ми. со апарена самайена ка̄ма̄нам̣йева самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ ка̄матан̣хам̣ паха̄йа ка̄мапарил̣а̄хам̣ пат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄со аджджхаттам̣ вӯпасантачитто вихара̄ми. со ан̃н̃е сатте пасса̄ми ка̄месу авӣтара̄ге ка̄матан̣ха̄хи кхаджджама̄не ка̄мапарил̣а̄хена парид̣айхама̄не ка̄ме пат̣исеванте. со тесам̣ на пихеми, на таттха абхирама̄ми. там̣ кисса хету? йа̄хайам̣, ма̄ган̣д̣ийа, рати, ан̃н̃атрева ка̄мехи ан̃н̃атра акусалехи дхаммехи – апи диббам̣ сукхам̣ самадхигайха тит̣т̣хати – та̄йа ратийа̄ рамама̄но хӣнасса на пихеми, на таттха абхирама̄ми.

212. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄ган̣д̣ийа, гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄реййа чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи…пе… пхот̣т̣хаббехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи. со ка̄йена сучаритам̣ чаритва̄ ва̄ча̄йа сучаритам̣ чаритва̄ манаса̄ сучаритам̣ чаритва̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджеййа дева̄нам̣ та̄ватим̣са̄нам̣ сахабйатам̣. со таттха нандане ване аччхара̄сан̇гхапаривуто диббехи пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄реййа. со пассеййа гахапатим̣ ва̄ гахапатипуттам̣ ва̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппитам̣ саман̇гӣбхӯтам̣ парича̄райама̄нам̣.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа, апи ну со девапутто нандане ване аччхара̄сан̇гхапаривуто диббехи пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄райама̄но амусса гахапатисса ва̄ гахапатипуттасса ва̄ пихеййа, ма̄нусака̄нам̣ ва̄ пан̃чаннам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ ма̄нусакехи ва̄ ка̄мехи а̄ват̣т̣еййа̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. там̣ кисса хету? ма̄нусакехи, бхо готама, ка̄мехи диббака̄ма̄ абхиккантатара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча̄’’ти. ‘‘евамева кхо ахам̣, ма̄ган̣д̣ийа, пуббе ага̄рийабхӯто сама̄но пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄ресим̣ чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи, сотавин̃н̃еййехи саддехи…пе… гха̄навин̃н̃еййехи гандхехи… дживха̄вин̃н̃еййехи расехи… ка̄йавин̃н̃еййехи пхот̣т̣хаббехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи. со апарена самайена ка̄ма̄нам̣йева самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ ка̄матан̣хам̣ паха̄йа ка̄мапарил̣а̄хам̣ пат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄со аджджхаттам̣ вӯпасантачитто вихара̄ми. со ан̃н̃е сатте пасса̄ми ка̄месу авӣтара̄ге ка̄матан̣ха̄хи кхаджджама̄не ка̄мапарил̣а̄хена парид̣айхама̄не ка̄ме пат̣исеванте, со тесам̣ на пихеми, на таттха абхирама̄ми. там̣ кисса хету? йа̄хайам̣, ма̄ган̣д̣ийа, рати ан̃н̃атрева ка̄мехи ан̃н̃атра акусалехи дхаммехи – апи диббам̣ сукхам̣ самадхигайха тит̣т̣хати – та̄йа ратийа̄ рамама̄но хӣнасса на пихеми, на таттха абхирама̄ми.

213. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄ган̣д̣ийа, кут̣т̣хӣ пурисо аругатто паккагатто кимӣхи кхаджджама̄но накхехи ван̣амукха̄ни виппатаччхама̄но ан̇га̄рака̄суйа̄ ка̄йам̣ парита̄пеййа. тасса митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ бхисаккам̣ саллакаттам̣ упат̣т̣ха̄пеййум̣. тасса со бхисакко саллакатто бхесаджджам̣ кареййа. со там̣ бхесаджджам̣ а̄гамма кут̣т̣хехи паримуччеййа, арого асса сукхӣ серӣ сайам̣васӣ йена ка̄мам̣ гамо. со ан̃н̃ам̣ кут̣т̣хим̣ пурисам̣ пассеййа аругаттам̣ паккагаттам̣ кимӣхи кхаджджама̄нам̣ накхехи ван̣амукха̄ни виппатаччхама̄нам̣ ан̇га̄рака̄суйа̄ ка̄йам̣ парита̄пентам̣.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа, апи ну со пурисо амусса кут̣т̣хисса пурисасса пихеййа ан̇га̄рака̄суйа̄ ва̄ бхесаджджам̣ пат̣исевана̄йа ва̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама. там̣ кисса хету? роге хи, бхо готама, сати бхесаджджена каран̣ӣйам̣ хоти, роге асати на бхесаджджена каран̣ӣйам̣ хотӣ’’ти. ‘‘евамева кхо ахам̣, ма̄ган̣д̣ийа, пуббе ага̄рийабхӯто сама̄но пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄ресим̣, чаккхувин̃н̃еййехи рӯпехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи, сотавин̃н̃еййехи саддехи…пе… гха̄навин̃н̃еййехи гандхехи… дживха̄вин̃н̃еййехи расехи… ка̄йавин̃н̃еййехи пхот̣т̣хаббехи ит̣т̣хехи кантехи мана̄пехи пийарӯпехи ка̄мӯпасам̣хитехи раджанӣйехи. со апарена самайена ка̄ма̄нам̣йева самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ ка̄матан̣хам̣ паха̄йа ка̄мапарил̣а̄хам̣ пат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄со аджджхаттам̣ вӯпасантачитто вихара̄ми. со ан̃н̃е сатте пасса̄ми ка̄месу авӣтара̄ге ка̄матан̣ха̄хи кхаджджама̄не ка̄мапарил̣а̄хена парид̣айхама̄не ка̄ме пат̣исеванте. со тесам̣ на пихеми, на таттха абхирама̄ми. там̣ кисса хету? йа̄хайам̣, ма̄ган̣д̣ийа, рати, ан̃н̃атрева ка̄мехи ан̃н̃атра акусалехи дхаммехи – апи диббам̣ сукхам̣ самадхигайха тит̣т̣хати – та̄йа ратийа̄ рамама̄но хӣнасса на пихеми, на таттха абхирама̄ми.

214. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄ган̣д̣ийа, кут̣т̣хӣ пурисо аругатто паккагатто кимӣхи кхаджджама̄но накхехи ван̣амукха̄ни виппатаччхама̄но ан̇га̄рака̄суйа̄ ка̄йам̣ парита̄пеййа. тасса митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ бхисаккам̣ саллакаттам̣ упат̣т̣ха̄пеййум̣. тасса со бхисакко саллакатто бхесаджджам̣ кареййа. со там̣ бхесаджджам̣ а̄гамма кут̣т̣хехи паримуччеййа, арого асса сукхӣ серӣ сайам̣васӣ йена ка̄мам̣ гамо. таменам̣ две балаванто пуриса̄ на̄на̄ба̄ха̄су гахетва̄ ан̇га̄рака̄сум̣ упакад̣д̣хеййум̣.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа, апи ну со пурисо ити читичева ка̄йам̣ санна̄меййа̄’’ти? ‘‘евам̣, бхо готама’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘асу хи, бхо готама, агги дуккхасампхассо чева маха̄бхита̄по ча маха̄парил̣а̄хо ча̄’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа, ида̄нева ну кхо со агги дуккхасампхассо чева маха̄бхита̄по ча маха̄парил̣а̄хо ча уда̄ху пуббепи со агги дуккхасампхассо чева маха̄бхита̄по ча маха̄парил̣а̄хо ча̄’’ти? ‘‘ида̄ни чева, бхо готама, со агги дуккхасампхассо чева маха̄бхита̄по ча маха̄парил̣а̄хо ча, пуббепи со агги дуккхасампхассо чева маха̄бхита̄по ча маха̄парил̣а̄хо ча. асу ча [асу хи ча (сӣ. пӣ.)], бхо готама, кут̣т̣хӣ пурисо аругатто паккагатто кимӣхи кхаджджама̄но накхехи ван̣амукха̄ни виппатаччхама̄но упахатиндрийо дуккхасампхассейева аггисмим̣ сукхамити випарӣтасан̃н̃ам̣ паччалаттха̄’’ти. ‘‘евамева кхо, ма̄ган̣д̣ийа, атӣтампи аддха̄нам̣ ка̄ма̄ дуккхасампхасса̄ чева маха̄бхита̄па̄ ча маха̄парил̣а̄ха̄ ча, ана̄гатампи аддха̄нам̣ ка̄ма̄ дуккхасампхасса̄ чева маха̄бхита̄па̄ ча маха̄парил̣а̄ха̄ ча, етарахипи паччуппаннам̣ аддха̄нам̣ ка̄ма̄ дуккхасампхасса̄ чева маха̄бхита̄па̄ ча маха̄парил̣а̄ха̄ ча. име ча, ма̄ган̣д̣ийа, сатта̄ ка̄месу авӣтара̄га̄ ка̄матан̣ха̄хи кхаджджама̄на̄ ка̄мапарил̣а̄хена парид̣айхама̄на̄ упахатиндрийа̄ дуккхасампхассесуйева ка̄месу сукхамити випарӣтасан̃н̃ам̣ паччалаттхум̣.

215. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄ган̣д̣ийа, кут̣т̣хӣ пурисо аругатто паккагатто кимӣхи кхаджджама̄но накхехи ван̣амукха̄ни виппатаччхама̄но ан̇га̄рака̄суйа̄ ка̄йам̣ парита̄пети. йатха̄ йатха̄ кхо, ма̄ган̣д̣ийа, асу кут̣т̣хӣ пурисо аругатто паккагатто кимӣхи кхаджджама̄но накхехи ван̣амукха̄ни виппатаччхама̄но ан̇га̄рака̄суйа̄ ка̄йам̣ парита̄пети татха̄ татха̄’сса [татха̄ татха̄ тассева (сйа̄. кам̣. ка.)] та̄ни ван̣амукха̄ни асучитара̄ни чева хонти дуггандхатара̄ни ча пӯтикатара̄ни ча, хоти чева ка̄чи са̄таматта̄ асса̄даматта̄ – йадидам̣ ван̣амукха̄нам̣ кан̣д̣ӯванахету; евамева кхо, ма̄ган̣д̣ийа, сатта̄ ка̄месу авӣтара̄га̄ ка̄матан̣ха̄хи кхаджджама̄на̄ ка̄мапарил̣а̄хена ча парид̣айхама̄на̄ ка̄ме пат̣исеванти. йатха̄ йатха̄ кхо, ма̄ган̣д̣ийа, сатта̄ ка̄месу авӣтара̄га̄ ка̄матан̣ха̄хи кхаджджама̄на̄ ка̄мапарил̣а̄хена ча парид̣айхама̄на̄ ка̄ме пат̣исеванти татха̄ татха̄ тесам̣ тесам̣ сатта̄нам̣ ка̄матан̣ха̄ чева павад̣д̣хати, ка̄мапарил̣а̄хена ча парид̣айханти, хоти чева са̄таматта̄ асса̄даматта̄ – йадидам̣ пан̃чака̄магун̣е пат̣ичча.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа, апи ну те дит̣т̣хо ва̄ суто ва̄ ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матто ва̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄райама̄но ка̄матан̣хам̣ аппаха̄йа ка̄мапарил̣а̄хам̣ аппат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄со аджджхаттам̣ вӯпасантачитто виха̄си ва̄ вихарати ва̄ вихариссати ва̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. ‘‘са̄дху, ма̄ган̣д̣ийа! майа̄пи кхо етам̣, ма̄ган̣д̣ийа, нева дит̣т̣хам̣ на сутам̣ ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матто ва̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄райама̄но ка̄матан̣хам̣ аппаха̄йа ка̄мапарил̣а̄хам̣ аппат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄со аджджхаттам̣ вӯпасантачитто виха̄си ва̄ вихарати ва̄ вихариссати ва̄. атха кхо, ма̄ган̣д̣ийа, йе хи кечи саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ вигатапипа̄са̄ аджджхаттам̣ вӯпасантачитта̄ виха̄сум̣ ва̄ вихаранти ва̄ вихариссанти ва̄ саббе те ка̄ма̄нам̣йева самудайан̃ча аттхан̇гаман̃ча асса̄дан̃ча а̄дӣнаван̃ча ниссаран̣ан̃ча йатха̄бхӯтам̣ видитва̄ ка̄матан̣хам̣ паха̄йа ка̄мапарил̣а̄хам̣ пат̣ивинодетва̄ вигатапипа̄са̄ аджджхаттам̣ вӯпасантачитта̄ виха̄сум̣ ва̄ вихаранти ва̄ вихариссанти ва̄’’ти. атха кхо бхагава̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

‘‘а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄, нибба̄нам̣ парамам̣ сукхам̣;

ат̣т̣хан̇гико ча магга̄нам̣, кхемам̣ аматага̄мина’’нти.

216. евам̣ вутте, ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бхо готама, аббхутам̣, бхо готама! йа̄ва субха̄ситам̣ чидам̣ бхота̄ готамена – ‘а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄, нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’нти. майа̄пи кхо етам̣, бхо готама, сутам̣ пуббака̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄, нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’нти; тайидам̣, бхо готама, саметӣ’’ти. ‘‘йам̣ пана те етам̣, ма̄ган̣д̣ийа, сутам̣ пуббака̄нам̣ парибба̄джака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄, нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’нти, катамам̣ там̣ а̄рогйам̣, катамам̣ там̣ нибба̄на’’нти? евам̣ вутте, ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако сака̄нева судам̣ гатта̄ни па̄н̣ина̄ аномаджджати – ‘‘идантам̣, бхо готама, а̄рогйам̣, идантам̣ нибба̄нам̣. ахан̃хи, бхо готама, етарахи арого сукхӣ, на мам̣ кин̃чи а̄ба̄дхатӣ’’ти.

217. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄ган̣д̣ийа, джаччандхо пурисо; со на пассеййа кан̣хасукка̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа нӣлака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа пӣтака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа лохитака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа ман̃джит̣т̣хака̄ни [ман̃джет̣т̣хика̄ни (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.), ман̃джет̣т̣хака̄ни (ка.)] рӯпа̄ни, на пассеййа самависамам̣, на пассеййа та̄ракарӯпа̄ни, на пассеййа чандимасӯрийе. со сун̣еййа чаккхумато бха̄сама̄насса – ‘чхекам̣ вата, бхо, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти! со ода̄тапарийесанам̣ чареййа. таменам̣ ан̃н̃атаро пурисо теламаликатена са̄хул̣ичӣрена [теламасикатена са̄хул̣ачӣварена (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ван̃чеййа – ‘идам̣ те, амбхо пуриса, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти. со там̣ пат̣игган̣хеййа, пат̣иггахетва̄ па̄рупеййа, па̄рупетва̄ аттамано аттаманава̄чам̣ ниччха̄реййа – ‘чхекам̣ вата, бхо, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти!

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа, апи ну со джаччандхо пурисо джа̄нанто пассанто амум̣ теламаликатам̣ са̄хул̣ичӣрам̣ пат̣игган̣хеййа, пат̣иггахетва̄ па̄рупеййа, па̄рупетва̄ аттамано аттаманава̄чам̣ ниччха̄реййа – ‘чхекам̣ вата, бхо, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти уда̄ху чаккхумато саддха̄йа̄’’ти? ‘‘аджа̄нанто хи, бхо готама, апассанто со джаччандхо пурисо амум̣ теламаликатам̣ са̄хул̣ичӣрам̣ пат̣игган̣хеййа, пат̣иггахетва̄ па̄рупеййа, па̄рупетва̄ аттамано аттаманава̄чам̣ ниччха̄реййа – ‘чхекам̣ вата, бхо, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти, чаккхумато саддха̄йа̄’’ти. ‘‘евамева кхо, ма̄ган̣д̣ийа, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ андха̄ ачаккхука̄ аджа̄нанта̄ а̄рогйам̣, апассанта̄ нибба̄нам̣, атха ча панимам̣ га̄тхам̣ бха̄санти – ‘а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄, нибба̄нам̣ парамам̣ сукха’нти. пуббакехеса̄, ма̄ган̣д̣ийа, арахантехи самма̄самбуддхехи га̄тха̄ бха̄сита̄ –

‘а̄рогйапарама̄ ла̄бха̄, нибба̄нам̣ парамам̣ сукхам̣;

ат̣т̣хан̇гико ча магга̄нам̣, кхемам̣ аматага̄мина’нти.

218. ‘‘са̄ етарахи анупуббена путхуджджанага̄тха̄ [путхуджджанагата̄ (сӣ. пӣ.)]. айам̣ кхо пана, ма̄ган̣д̣ийа, ка̄йо рогабхӯто ган̣д̣абхӯто саллабхӯто агхабхӯто а̄ба̄дхабхӯто, со твам̣ имам̣ ка̄йам̣ рогабхӯтам̣ ган̣д̣абхӯтам̣ саллабхӯтам̣ агхабхӯтам̣ а̄ба̄дхабхӯтам̣ – ‘идантам̣, бхо готама, а̄рогйам̣, идантам̣ нибба̄на’нти вадеси. тан̃хи те, ма̄ган̣д̣ийа, арийам̣ чаккхум̣ наттхи йена твам̣ арийена чаккхуна̄ а̄рогйам̣ джа̄неййа̄си, нибба̄нам̣ пассеййа̄сӣ’’ти. ‘‘евам̣ пасанно ахам̣ бхото готамасса! пахоти ме бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десетум̣ йатха̄хам̣ а̄рогйам̣ джа̄неййам̣, нибба̄нам̣ пассеййа’’нти.

219. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄ган̣д̣ийа, джаччандхо пурисо; со на пассеййа кан̣хасукка̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа нӣлака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа пӣтака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа лохитака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа ман̃джит̣т̣хака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа самависамам̣, на пассеййа та̄ракарӯпа̄ни, на пассеййа чандимасӯрийе. тасса митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ бхисаккам̣ саллакаттам̣ упат̣т̣ха̄пеййум̣. тасса со бхисакко саллакатто бхесаджджам̣ кареййа. со там̣ бхесаджджам̣ а̄гамма на чаккхӯни уппа̄деййа, на чаккхӯни висодхеййа. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, ма̄ган̣д̣ийа, нану со веджджо йа̄вадева киламатхасса вигха̄тасса бха̄гӣ асса̄’’ти? ‘‘евам̣, бхо готама’’. ‘‘евамева кхо, ма̄ган̣д̣ийа, ахан̃че те дхаммам̣ десеййам̣ – ‘идантам̣ а̄рогйам̣, идантам̣ нибба̄на’нти, со твам̣ а̄рогйам̣ на джа̄неййа̄си, нибба̄нам̣ на пассеййа̄си. со мамасса киламатхо, са̄ мамасса вихеса̄’’ти. ‘‘евам̣ пасанно ахам̣ бхото готамасса. пахоти ме бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десетум̣ йатха̄хам̣ а̄рогйам̣ джа̄неййам̣, нибба̄нам̣ пассеййа’’нти.

220. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄ган̣д̣ийа, джаччандхо пурисо; со на пассеййа кан̣хасукка̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа нӣлака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа пӣтака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа лохитака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа ман̃джит̣т̣хака̄ни рӯпа̄ни, на пассеййа самависамам̣, на пассеййа та̄ракарӯпа̄ни, на пассеййа чандимасӯрийе. со сун̣еййа чаккхумато бха̄сама̄насса – ‘чхекам̣ вата, бхо, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти! со ода̄тапарийесанам̣ чареййа. таменам̣ ан̃н̃атаро пурисо теламаликатена са̄хул̣ичӣрена ван̃чеййа – ‘идам̣ те, амбхо пуриса, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти. со там̣ пат̣игган̣хеййа, пат̣иггахетва̄ па̄рупеййа. тасса митта̄мачча̄ н̃а̄тиса̄лохита̄ бхисаккам̣ саллакаттам̣ упат̣т̣ха̄пеййум̣. тасса со бхисакко саллакатто бхесаджджам̣ кареййа – уддхам̣виречанам̣ адховиречанам̣ ан̃джанам̣ паччан̃джанам̣ наттхукаммам̣. со там̣ бхесаджджам̣ а̄гамма чаккхӯни уппа̄деййа, чаккхӯни висодхеййа. тасса саха чаккхуппа̄да̄ йо амусмим̣ теламаликате са̄хул̣ичӣре чхандара̄го со пахӣйетха. тан̃ча нам̣ пурисам̣ амиттатопи дахеййа, паччаттхикатопи дахеййа, апи ча джӣвита̄ воропетаббам̣ ман̃н̃еййа – ‘дӣгхараттам̣ вата, бхо, ахам̣ имина̄ пурисена теламаликатена са̄хул̣ичӣрена никато ван̃чито палуддхо – идам̣ те, амбхо пуриса, ода̄там̣ ваттхам̣ абхирӯпам̣ ниммалам̣ сучӣ’ти. евамева кхо, ма̄ган̣д̣ийа, ахан̃че те дхаммам̣ десеййам̣ – ‘идантам̣ а̄рогйам̣, идантам̣ нибба̄на’нти. со твам̣ а̄рогйам̣ джа̄неййа̄си, нибба̄нам̣ пассеййа̄си. тасса те саха чаккхуппа̄да̄ йо пан̃часупа̄да̄наккхандхесу чхандара̄го со пахӣйетха; апи ча те евамасса – ‘дӣгхараттам̣ вата, бхо, ахам̣ имина̄ читтена никато ван̃чито палуддхо [паладдхо (сӣ. пӣ.)]. ахан̃хи рӯпам̣йева упа̄дийама̄но упа̄дийим̣, веданам̣йева упа̄дийама̄но упа̄дийим̣, сан̃н̃ам̣йева упа̄дийама̄но упа̄дийим̣, сан̇кха̄рейева упа̄дийама̄но упа̄дийим̣, вин̃н̃а̄н̣ам̣йева упа̄дийама̄но упа̄дийим̣. тасса ме упа̄да̄напаччайа̄ бхаво, бхавапаччайа̄ джа̄ти, джа̄типаччайа̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ самбхаванти; еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса самудайо хотӣ’’’ти. ‘‘евам̣ пасанно ахам̣ бхото готамасса! пахоти ме бхавам̣ готамо татха̄ дхаммам̣ десетум̣ йатха̄хам̣ имамха̄ а̄сана̄ анандхо вут̣т̣хахеййа’’нти.

221. ‘‘тена хи твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, саппурисе бхаджеййа̄си. йато кхо твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, саппурисе бхаджиссаси тато твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, саддхаммам̣ соссаси; йато кхо твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, саддхаммам̣ соссаси тато твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, дхамма̄нудхаммам̣ пат̣ипаджджиссаси; йато кхо твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, дхамма̄нудхаммам̣ пат̣ипаджджиссаси тато твам̣, ма̄ган̣д̣ийа, са̄мам̣йева н̃ассаси, са̄мам̣ даккхиссаси – име рога̄ ган̣д̣а̄ салла̄; идха рога̄ ган̣д̣а̄ салла̄ апарисеса̄ нируджджханти. тасса ме упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо, бхаваниродха̄ джа̄тиниродхо, джа̄тиниродха̄ джара̄маран̣ам̣ сокапаридевадуккхадоманассупа̄йа̄са̄ нируджджханти; еваметасса кеваласса дуккхаккхандхасса ниродхо хотӣ’’ти.

222. евам̣ вутте, ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама! сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти; евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. лабхеййа̄хам̣ бхото готамасса сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти. ‘‘йо кхо, ма̄ган̣д̣ийа, ан̃н̃атиттхийапуббо имасмим̣ дхаммавинайе а̄кан̇кхати паббаджджам̣, а̄кан̇кхати упасампадам̣, со чатта̄ро ма̄се паривасати; чатуннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена а̄раддхачитта̄ бхиккхӯ пабба̄дженти, упасампа̄денти бхиккхубха̄ва̄йа. апи ча меттха пуггалавематтата̄ видита̄’’ти. ‘‘саче, бханте, ан̃н̃атиттхийапубба̄ имасмим̣ дхаммавинайе а̄кан̇кханта̄ паббаджджам̣, а̄кан̇кханта̄ упасампадам̣ чатта̄ро ма̄се паривасанти, чатуннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена а̄раддхачитта̄ бхиккхӯ пабба̄дженти упасампа̄денти бхиккхубха̄ва̄йа; ахам̣ чатта̄ри васса̄ни паривасисса̄ми, чатуннам̣ васса̄нам̣ аччайена а̄раддхачитта̄ бхиккхӯ пабба̄дженту, упасампа̄денту бхиккхубха̄ва̄йа̄’’ти. алаттха кхо ма̄ган̣д̣ийо парибба̄джако бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампадам̣. ачирӯпасампанно кхо пана̄йасма̄ ма̄ган̣д̣ийо еко вӯпакат̣т̣хо аппаматто а̄та̄пӣ пахитатто вихаранто начирассева – йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти тадануттарам̣ – брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа виха̄си. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти аббхан̃н̃а̄си. ан̃н̃атаро кхо пана̄йасма̄ ма̄ган̣д̣ийо арахатам̣ ахосӣти.

ма̄ган̣д̣ийасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пан̃чамам̣.