7. ча̄тумасуттам̣

157. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ча̄тума̄йам̣ вихарати а̄малакӣване. тена кхо пана самайена са̄рипуттамоггалла̄наппамукха̄ни пан̃чаматта̄ни бхиккхусата̄ни ча̄тумам̣ ануппатта̄ни хонти бхагавантам̣ дассана̄йа. те ча а̄гантука̄ бхиккхӯ нева̄сикехи бхиккхӯхи саддхим̣ пат̣исаммодама̄на̄ сена̄сана̄ни пан̃н̃а̄пайама̄на̄ паттачӣвара̄ни пат̣иса̄майама̄на̄ учча̄садда̄ маха̄садда̄ ахесум̣. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ке панете, а̄нанда, учча̄садда̄ маха̄садда̄, кеват̣т̣а̄ ман̃н̃е маччхавилопе’’ти? ‘‘ета̄ни, бханте, са̄рипуттамоггалла̄наппамукха̄ни пан̃чаматта̄ни бхиккхусата̄ни ча̄тумам̣ ануппатта̄ни бхагавантам̣ дассана̄йа. те а̄гантука̄ бхиккхӯ нева̄сикехи бхиккхӯхи саддхим̣ пат̣исаммодама̄на̄ сена̄сана̄ни пан̃н̃а̄пайама̄на̄ паттачӣвара̄ни пат̣иса̄майама̄на̄ учча̄садда̄ маха̄садда̄’’ти. ‘‘тенаха̄нанда, мама вачанена те бхиккхӯ а̄мантехи – ‘саттха̄ а̄йасманте а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘саттха̄ а̄йасманте а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те бхиккхӯ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ким̣ ну тумхе, бхиккхаве, учча̄садда̄ маха̄садда̄, кеват̣т̣а̄ ман̃н̃е маччхавилопе’’ти? ‘‘има̄ни, бханте, са̄рипуттамоггалла̄наппамукха̄ни пан̃чаматта̄ни бхиккхусата̄ни ча̄тумам̣ ануппатта̄ни бхагавантам̣ дассана̄йа. теме а̄гантука̄ бхиккхӯ нева̄сикехи бхиккхӯхи саддхим̣ пат̣исаммодама̄на̄ сена̄сана̄ни пан̃н̃а̄пайама̄на̄ паттачӣвара̄ни пат̣иса̄майама̄на̄ учча̄садда̄ маха̄садда̄’’ти. ‘‘гаччхатха, бхиккхаве, пан̣а̄меми во, на во мама сантике ваттхабба’’нти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа паккамим̣су.

158. тена кхо пана самайена ча̄тумеййака̄ сакйа̄ сантха̄га̄ре [сандха̄га̄ре (ка.)] саннипатита̄ хонти кеначидева каран̣ӣйена. аддасам̣су кхо ча̄тумеййака̄ сакйа̄ те бхиккхӯ дӯратова а̄гаччханте; дисва̄на йена те бхиккхӯ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавочум̣ – ‘‘ханда, кахам̣ пана тумхе а̄йасманто гаччхатха̄’’ти? ‘‘бхагавата̄ кхо, а̄вусо, бхиккхусан̇гхо пан̣а̄мито’’ти. ‘‘тенаха̄йасманто мухуттам̣ нисӣдатха, аппева на̄ма майам̣ саккун̣еййа̄ма бхагавантам̣ паса̄дету’’нти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ ча̄тумеййака̄нам̣ сакйа̄нам̣ паччассосум̣. атха кхо ча̄тумеййака̄ сакйа̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо ча̄тумеййака̄ сакйа̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘абхинандату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣; абхивадату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣. сеййатха̄пи, бханте, бхагавата̄ пуббе бхиккхусан̇гхо ануггахито, евамева бхагава̄ етарахи анугган̣ха̄ту бхиккхусан̇гхам̣. сантеттха, бханте, бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣. тесам̣ бхагавантам̣ дассана̄йа алабханта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо. сеййатха̄пи, бханте, бӣджа̄нам̣ тарун̣а̄нам̣ удакам̣ алабханта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣ сийа̄ випарин̣а̄мо; евамева кхо, бханте, сантеттха бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣, тесам̣ бхагавантам̣ дассана̄йа алабханта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо. сеййатха̄пи, бханте, ваччхасса тарун̣асса ма̄тарам̣ апассантасса сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо; евамева кхо, бханте, сантеттха бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣, тесам̣ бхагавантам̣ апассанта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо. абхинандату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣; абхивадату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣. сеййатха̄пи, бханте, бхагавата̄ пуббе бхиккхусан̇гхо ануггахито; евамева бхагава̄ етарахи анугган̣ха̄ту бхиккхусан̇гха’’нти.

159. атха кхо брахма̄ сахампати бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо самин̃джитам̣ [саммин̃джитам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – брахмалоке антарахито бхагавато пурато па̄турахоси. атха кхо брахма̄ сахампати екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхинандату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣; абхивадату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣. сеййатха̄пи, бханте, бхагавата̄ пуббе бхиккхусан̇гхо ануггахито; евамева бхагава̄ етарахи анугган̣ха̄ту бхиккхусан̇гхам̣. сантеттха, бханте, бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣, тесам̣ бхагавантам̣ дассана̄йа алабханта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо. сеййатха̄пи, бханте, бӣджа̄нам̣ тарун̣а̄нам̣ удакам̣ алабханта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо; евамева кхо, бханте, сантеттха бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣, тесам̣ бхагавантам̣ дассана̄йа алабханта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо. сеййатха̄пи бханте, ваччхасса тарун̣асса ма̄тарам̣ апассантасса сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо; евамева кхо, бханте, сантеттха бхиккхӯ нава̄ ачирапаббаджита̄ адхуна̄гата̄ имам̣ дхаммавинайам̣, тесам̣ бхагавантам̣ апассанта̄нам̣ сийа̄ ан̃н̃атхаттам̣, сийа̄ випарин̣а̄мо. абхинандату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣; абхивадату, бханте, бхагава̄ бхиккхусан̇гхам̣. сеййатха̄пи, бханте, бхагавата̄ пуббе бхиккхусан̇гхо ануггахито; евамева бхагава̄ етарахи анугган̣ха̄ту бхиккхусан̇гха’’нти.

160. асаккхим̣су кхо ча̄тумеййака̄ ча сакйа̄ брахма̄ ча сахампати бхагавантам̣ паса̄детум̣ бӣджӯпамена ча тарун̣ӯпамена ча. атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ут̣т̣хетха̄вусо, ган̣хатха паттачӣварам̣. паса̄дито бхагава̄ ча̄тумеййакехи ча сакйехи брахмуна̄ ча сахампатина̄ бӣджӯпамена ча тарун̣ӯпамена ча̄’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато маха̄моггалла̄насса пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паттачӣварама̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘кинти те, са̄рипутта, ахоси майа̄ бхиккхусан̇гхе пан̣а̄мите’’ти? ‘‘евам̣ кхо ме, бханте, ахоси – ‘бхагавата̄ бхиккхусан̇гхо пан̣а̄мито. аппоссукко да̄ни бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихариссати, майампи да̄ни аппоссукка̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рамануйутта̄ вихарисса̄ма̄’’’ти. ‘‘а̄гамехи твам̣, са̄рипутта, а̄гамехи твам̣, са̄рипутта, дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра’’нти. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ а̄мантеси – ‘‘кинти те, моггалла̄на, ахоси майа̄ бхиккхусан̇гхе пан̣а̄мите’’ти? ‘‘евам̣ кхо ме, бханте, ахоси – ‘бхагавата̄ бхиккхусан̇гхо пан̣а̄мито. аппоссукко да̄ни бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихариссати, ахан̃ча да̄ни а̄йасма̄ ча са̄рипутто бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄ма̄’’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, моггалла̄на! ахам̣ ва̄ хи, моггалла̄на, бхиккхусан̇гхам̣ парихареййам̣ са̄рипуттамоггалла̄на̄ ва̄’’ти.

161. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, бхайа̄ни удакороханте па̄т̣икан̇кхитабба̄ни. катама̄ни чатта̄ри? ӯмибхайам̣ [уммӣбхайам̣ (сйа̄. кам̣.)], кумбхӣлабхайам̣, а̄ват̣т̣абхайам̣, сусука̄бхайам̣ – има̄ни, бхиккхаве, чатта̄ри бхайа̄ни удакороханте па̄т̣икан̇кхитабба̄ни. евамева кхо, бхиккхаве, чатта̄рима̄ни бхайа̄ни идхекачче пуггале имасмим̣ дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджите па̄т̣икан̇кхитабба̄ни. катама̄ни чатта̄ри? ӯмибхайам̣, кумбхӣлабхайам̣, а̄ват̣т̣абхайам̣, сусука̄бхайам̣.

162. ‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, ӯмибхайам̣? идха, бхиккхаве, екаччо кулапутто саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти – ‘отин̣н̣омхи джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи дуккхотин̣н̣о дуккхапарето; аппева на̄ма имасса кеваласса дуккхаккхандхасса антакирийа̄ пан̃н̃а̄йетха̄’ти. таменам̣ татха̄ паббаджитам̣ сама̄нам̣ сабрахмача̄рӣ оваданти, ануса̄санти – ‘евам̣ те абхиккамитаббам̣, евам̣ те пат̣иккамитаббам̣, евам̣ те а̄локитаббам̣, евам̣ те вилокитаббам̣, евам̣ те самин̃джитаббам̣, евам̣ те паса̄ритаббам̣, евам̣ те сан̇гха̄т̣ипаттачӣварам̣ дха̄ретабба’нти. тасса евам̣ хоти – ‘майам̣ кхо пуббе ага̄рийабхӯта̄ сама̄на̄ ан̃н̃е овада̄ма, ануса̄са̄ма [овада̄мапи ануса̄са̄мапи (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)]. име панамха̄кам̣ путтаматта̄ ман̃н̃е, наттаматта̄ ман̃н̃е, амхе [евам̣ (ка.)] овадитаббам̣ ануса̄ситаббам̣ ман̃н̃антӣ’ти. со сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, ӯмибхайасса бхӣто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ватто. ‘ӯмибхайа’нти кхо, бхиккхаве, кодхупа̄йа̄сассетам̣ адхивачанам̣.

163. ‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, кумбхӣлабхайам̣? идха, бхиккхаве, екаччо кулапутто саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти – ‘отин̣н̣омхи джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи дуккхотин̣н̣о дуккхапарето; аппева на̄ма имасса кеваласса дуккхаккхандхасса антакирийа̄ пан̃н̃а̄йетха̄’ти. таменам̣ татха̄ паббаджитам̣ сама̄нам̣ сабрахмача̄рӣ оваданти ануса̄санти – ‘идам̣ те кха̄дитаббам̣, идам̣ те на кха̄дитаббам̣; идам̣ те бхун̃джитаббам̣, идам̣ те на бхун̃джитаббам̣; идам̣ те са̄йитаббам̣, идам̣ те на са̄йитаббам̣; идам̣ те па̄таббам̣, идам̣ те на па̄таббам̣; каппийам̣ те кха̄дитаббам̣, акаппийам̣ те на кха̄дитаббам̣; каппийам̣ те бхун̃джитаббам̣, акаппийам̣ те на бхун̃джитаббам̣; каппийам̣ те са̄йитаббам̣, акаппийам̣ те на са̄йитаббам̣; каппийам̣ те па̄таббам̣, акаппийам̣ те на па̄таббам̣; ка̄ле те кха̄дитаббам̣, вика̄ле те на кха̄дитаббам̣; ка̄ле те бхун̃джитаббам̣, вика̄ле те на бхун̃джитаббам̣; ка̄ле те са̄йитаббам̣, вика̄ле те на са̄йитаббам̣; ка̄ле те па̄таббам̣, вика̄ле те на па̄табба’нти. тасса евам̣ хоти – ‘майам̣ кхо пуббе ага̄рийабхӯта̄ сама̄на̄ йам̣ иччха̄ма там̣ кха̄да̄ма, йам̣ на иччха̄ма на там̣ кха̄да̄ма; йам̣ иччха̄ма там̣ бхун̃джа̄ма, йам̣ на иччха̄ма на там̣ бхун̃джа̄ма; йам̣ иччха̄ма там̣ са̄йа̄ма, йам̣ на иччха̄ма на там̣ са̄йа̄ма; йам̣ иччха̄ма там̣ пива̄ма [пипа̄ма (сӣ. пӣ.)], йам̣ на иччха̄ма на там̣ пива̄ма; каппийампи кха̄да̄ма, акаппийампи кха̄да̄ма; каппийампи бхун̃джа̄ма, акаппийампи бхун̃джа̄ма; каппийампи са̄йа̄ма, акаппийампи са̄йа̄ма; каппийампи пива̄ма, акаппийампи пива̄ма; ка̄лепи кха̄да̄ма, вика̄лепи кха̄да̄ма; ка̄лепи бхун̃джа̄ма вика̄лепи бхун̃джа̄ма; ка̄лепи са̄йа̄ма, вика̄лепи са̄йа̄ма; ка̄лепи пива̄ма, вика̄лепи пива̄ма. йампи но саддха̄ гахапатика̄ дива̄ вика̄ле пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ денти таттхапиме мукха̄варан̣ам̣ ман̃н̃е каронтӣ’ти. со сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, кумбхӣлабхайасса бхӣто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ватто. ‘кумбхӣлабхайа’нти кхо, бхиккхаве, одарикаттассетам̣ адхивачанам̣.

164. ‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, а̄ват̣т̣абхайам̣? идха, бхиккхаве, екаччо кулапутто саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти – ‘отин̣н̣омхи джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи дуккхотин̣н̣о дуккхапарето; аппева на̄ма имасса кеваласса дуккхаккхандхасса антакирийа̄ пан̃н̃а̄йетха̄’ти. со евам̣ паббаджито сама̄но пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависати. араккхитенева ка̄йена араккхита̄йа ва̄ча̄йа анупат̣т̣хита̄йа сатийа̄ асам̣вутехи индрийехи со таттха пассати гахапатим̣ ва̄ гахапатипуттам̣ ва̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппитам̣ саман̇гӣбхӯтам̣ парича̄райама̄нам̣ [парича̄рийама̄нам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)]. тасса евам̣ хоти – ‘майам̣ кхо пуббе ага̄рийабхӯта̄ сама̄на̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппита̄ саман̇гӣбхӯта̄ парича̄римха̄. сам̣виджджанти кхо пана ме куле [сам̣виджджанти кхо куле (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] бхога̄. сакка̄ бхоге ча бхун̃джитум̣ пун̃н̃а̄ни ча ка̄ту’нти. со сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, а̄ват̣т̣абхайасса бхӣто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ватто. ‘а̄ват̣т̣абхайа’нти кхо, бхиккхаве, пан̃чаннетам̣ ка̄магун̣а̄нам̣ адхивачанам̣.

165. ‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, сусука̄бхайам̣? идха, бхиккхаве, екаччо кулапутто саддха̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито хоти – ‘отин̣н̣омхи джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи дуккхотин̣н̣о дуккхапарето; аппева на̄ма имасса кеваласса дуккхаккхандхасса антакирийа̄ пан̃н̃а̄йетха̄’ти. со евам̣ паббаджито сама̄но пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ пин̣д̣а̄йа пависати. араккхитенева ка̄йена араккхита̄йа ва̄ча̄йа анупат̣т̣хита̄йа сатийа̄ асам̣вутехи индрийехи со таттха пассати ма̄туга̄мам̣ дунниваттхам̣ ва̄ дуппа̄рутам̣ ва̄. тасса ма̄туга̄мам̣ дисва̄ дунниваттхам̣ ва̄ дуппа̄рутам̣ ва̄ ра̄го читтам̣ ануддхам̣сети. со ра̄га̄нуддхам̣сена [ануддхастена (сӣ. пӣ.)] читтена сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ваттати. айам̣ вуччати, бхиккхаве, сусука̄бхайасса бхӣто сиккхам̣ паччаккха̄йа хӣна̄йа̄ватто. ‘сусука̄бхайа’нти кхо, бхиккхаве, ма̄туга̄массетам̣ адхивачанам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри бхайа̄ни, идхекачче пуггале имасмим̣ дхаммавинайе ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджите па̄т̣икан̇кхитабба̄нӣ’’ти.

идамавоча бхагава̄. аттамана̄ те бхиккхӯ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандунти.

ча̄тумасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ саттамам̣.