1. чӯл̣агосин̇гасуттам̣

325. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ на̄тике [на̄дике (сӣ. сйа̄. пӣ.), н̃а̄тике (ка.)] вихарати гин̃джака̄васатхе. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ ча ануруддхо а̄йасма̄ ча нандийо а̄йасма̄ ча кимило [кимбило (сӣ. пӣ. ка.)] госин̇гаса̄лаванада̄йе вихаранти. атха кхо бхагава̄ са̄йанхасамайам̣ пат̣исалла̄на̄ вут̣т̣хито йена госин̇гаса̄лаванада̄йо тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо да̄йапа̄ло бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ма̄, саман̣а, етам̣ да̄йам̣ па̄виси. сантеттха тайо кулапутта̄ аттака̄марӯпа̄ вихаранти. ма̄ тесам̣ апха̄сумака̄сӣ’’ти.

ассоси кхо а̄йасма̄ ануруддхо да̄йапа̄ласса бхагавата̄ саддхим̣ мантайама̄насса. сутва̄на да̄йапа̄лам̣ етадавоча – ‘‘ма̄, а̄вусо да̄йапа̄ла, бхагавантам̣ ва̄реси. саттха̄ но бхагава̄ ануппатто’’ти. атха кхо а̄йасма̄ ануруддхо йена̄йасма̄ ча нандийо а̄йасма̄ ча кимило тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантан̃ча нандийам̣ а̄йасмантан̃ча кимилам̣ етадавоча – ‘‘абхиккаматха̄йасманто, абхиккаматха̄йасманто, саттха̄ но бхагава̄ ануппатто’’ти. атха кхо а̄йасма̄ ча ануруддхо а̄йасма̄ ча нандийо а̄йасма̄ ча кимило бхагавантам̣ паччуггантва̄ – еко бхагавато паттачӣварам̣ пат̣иггахеси, еко а̄санам̣ пан̃н̃апеси, еко па̄додакам̣ упат̣т̣ха̄песи. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нисаджджа кхо бхагава̄ па̄де паккха̄леси. тепи кхо а̄йасманто бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ ануруддхам̣ бхагава̄ етадавоча –

326. ‘‘каччи во, ануруддха̄, кхаманӣйам̣, каччи йа̄панӣйам̣, каччи пин̣д̣акена на киламатха̄’’ти? ‘‘кхаманӣйам̣, бхагава̄, йа̄панӣйам̣, бхагава̄; на ча майам̣, бханте, пин̣д̣акена килама̄ма̄’’ти. ‘‘каччи пана во, ануруддха̄, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘таггха майам̣, бханте, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихара̄ма̄’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана тумхе, ануруддха̄, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘идха майхам̣, бханте, евам̣ хоти – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме, йохам̣ еварӯпехи сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ вихара̄мӣ’ти. тасса майхам̣, бханте, имесу а̄йасмантесу меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча; меттам̣ вачӣкаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча; меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча. тасса майхам̣, бханте, евам̣ хоти – ‘йам̣нӯна̄хам̣ сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ваттеййа’нти. со кхо ахам̣, бханте, сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ватта̄ми. на̄на̄ хи кхо но, бханте, ка̄йа̄ екан̃ча пана ман̃н̃е читта’’нти.

а̄йасма̄пи кхо нандийо…пе… а̄йасма̄пи кхо кимило бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘майхампи, бханте, евам̣ хоти – ‘ла̄бха̄ вата ме, суладдхам̣ вата ме, йохам̣ еварӯпехи сабрахмача̄рӣхи саддхим̣ вихара̄мӣ’ти. тасса майхам̣, бханте, имесу а̄йасмантесу меттам̣ ка̄йакаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча, меттам̣ вачӣкаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча, меттам̣ манокаммам̣ паччупат̣т̣хитам̣ а̄ви чева рахо ча. тасса майхам̣, бханте, евам̣ хоти – ‘йам̣нӯна̄хам̣ сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ваттеййа’нти. со кхо ахам̣, бханте, сакам̣ читтам̣ никкхипитва̄ имесам̣йева а̄йасманта̄нам̣ читтасса васена ватта̄ми. на̄на̄ хи кхо но, бханте, ка̄йа̄ екан̃ча пана ман̃н̃е читтанти.

‘‘евам̣ кхо майам̣, бханте, самагга̄ саммодама̄на̄ авивадама̄на̄ кхӣродакӣбхӯта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пийачаккхӯхи сампассанта̄ вихара̄ма̄’’ти.

327. ‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! каччи пана во, ануруддха̄, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘таггха майам̣, бханте, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихара̄ма̄’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана тумхе, ануруддха̄, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихаратха̄’’ти? ‘‘идха, бханте, амха̄кам̣ йо пат̣хамам̣ га̄мато пин̣д̣а̄йа пат̣иккамати со а̄сана̄ни пан̃н̃апети, па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄пети, авакка̄рапа̄тим̣ упат̣т̣ха̄пети. йо паччха̄ га̄мато пин̣д̣а̄йа пат̣иккамати, саче хоти бхутта̄васесо саче а̄кан̇кхати бхун̃джати, но че а̄кан̇кхати аппахарите ва̄ чхад̣д̣ети, аппа̄н̣аке ва̄ удаке опила̄пети. со а̄сана̄ни пат̣иса̄мети, па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ пат̣иса̄мети, авакка̄рапа̄тим̣ пат̣иса̄мети, бхаттаггам̣ саммаджджати. йо пассати па̄нӣйагхат̣ам̣ ва̄ парибходжанӣйагхат̣ам̣ ва̄ ваччагхат̣ам̣ ва̄ риттам̣ туччхам̣ со упат̣т̣ха̄пети. сачасса хоти ависайхам̣, хаттхавика̄рена дутийам̣ а̄мантетва̄ хаттхавилан̇гхакена упат̣т̣ха̄пема, на твева майам̣, бханте, таппаччайа̄ ва̄чам̣ бхинда̄ма. пан̃ча̄хикам̣ кхо пана майам̣, бханте, саббараттикам̣ дхаммийа̄ катха̄йа саннисӣда̄ма. евам̣ кхо майам̣, бханте, аппаматта̄ а̄та̄пино пахитатта̄ вихара̄ма̄’’ти.

328. ‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! аттхи пана во, ануруддха̄, евам̣ аппаматта̄нам̣ а̄та̄пӣнам̣ пахитатта̄нам̣ вихаранта̄нам̣ уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте! идха майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ма. айам̣ кхо но, бханте, амха̄кам̣ аппаматта̄нам̣ а̄та̄пӣнам̣ пахитатта̄нам̣ вихаранта̄нам̣ уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти.

‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! етасса пана во, ануруддха̄, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ аттхан̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте! идха майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ма. етасса, бханте, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ айаман̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти.

‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! етасса пана во, ануруддха̄, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ аттхан̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте! идха майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхака̄ ча вихара̄ма, сата̄ ча сампаджа̄на̄, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведема, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ма. етасса, бханте, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ айаман̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти.

‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! етасса пана во, ануруддха̄, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ аттхан̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте! идха майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄, пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄, адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихара̄ма. етасса, бханте, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ айаман̃н̃о уттари мануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти.

‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! етасса пана во, ануруддха̄, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ аттхан̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте! идха майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма саббасо рӯпасан̃н̃а̄нам̣ саматиккама̄ пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ аттхан̇гама̄ на̄наттасан̃н̃а̄нам̣ аманасика̄ра̄ ‘ананто а̄ка̄со’ти а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихара̄ма. етасса, бханте, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ айаман̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти.

‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! етасса пана во, ануруддха̄, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ аттхан̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте! идха майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма саббасо а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘анантам̣ вин̃н̃а̄н̣а’нти вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ упасампаджджа вихара̄ма…пе… саббасо вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанам̣ саматиккамма ‘наттхи кин̃чӣ’ти а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихара̄ма…пе… саббасо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ упасампаджджа вихара̄ма. етасса, бханте, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ айаман̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти.

329. ‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! етасса пана во, ануруддха̄, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ аттхан̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро’’ти? ‘‘кин̃хи но сийа̄, бханте! идха майам̣, бханте, йа̄вадева а̄кан̇кха̄ма саббасо невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанам̣ саматиккамма сан̃н̃а̄ведайитаниродхам̣ упасампаджджа вихара̄ма, пан̃н̃а̄йа ча но дисва̄ а̄сава̄ париккхӣн̣а̄. етасса, бханте, виха̄расса саматиккама̄йа етасса виха̄расса пат̣иппассаддхийа̄ айаман̃н̃о уттаримануссадхамма̄ аламарийан̃а̄н̣адассанависесо адхигато пха̄сувиха̄ро. имамха̄ ча майам̣, бханте, пха̄сувиха̄ра̄ ан̃н̃ам̣ пха̄сувиха̄рам̣ уттаритарам̣ ва̄ пан̣ӣтатарам̣ ва̄ на саманупасса̄ма̄’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, ануруддха̄! имамха̄ пха̄сувиха̄ра̄ уттаритаро ва̄ пан̣ӣтатаро ва̄ пха̄сувиха̄ро наттхӣ’’ти.

330. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантан̃ча ануруддхам̣ а̄йасмантан̃ча нандийам̣ а̄йасмантан̃ча кимилам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо а̄йасма̄ ча ануруддхо а̄йасма̄ ча нандийо а̄йасма̄ ча кимило бхагавантам̣ анусам̣йа̄йитва̄ [анусам̣са̄ветва̄ (сӣ.), ануса̄ветва̄ (т̣ӣка̄)] тато пат̣иниваттитва̄ а̄йасма̄ ча нандийо а̄йасма̄ ча кимило а̄йасмантам̣ ануруддхам̣ етадавочум̣ – ‘‘ким̣ ну кхо майам̣ а̄йасмато ануруддхасса евама̄рочимха – ‘има̄сан̃ча има̄сан̃ча виха̄расама̄паттӣнам̣ майам̣ ла̄бхино’ти, йам̣ но а̄йасма̄ ануруддхо бхагавато саммукха̄ йа̄ва а̄сава̄нам̣ кхайа̄ пака̄сетӣ’’ти? ‘‘на кхо ме а̄йасманто евама̄рочесум̣ – ‘има̄сан̃ча има̄сан̃ча виха̄расама̄паттӣнам̣ майам̣ ла̄бхино’ти, апи ча ме а̄йасманта̄нам̣ четаса̄ чето паричча видито – ‘има̄сан̃ча има̄сан̃ча виха̄расама̄паттӣнам̣ име а̄йасманто ла̄бхино’ти. девата̄пи ме етаматтхам̣ а̄рочесум̣ – ‘има̄сан̃ча има̄сан̃ча виха̄расама̄паттӣнам̣ име а̄йасманто ла̄бхино’ти. таменам̣ бхагавата̄ пан̃ха̄бхипут̣т̣хена бйа̄ката’’нти.

331. атха кхо дӣгхо параджано йаккхо йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо дӣгхо параджано йаккхо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ла̄бха̄ вата, бханте, ваджджӣнам̣, суладдхала̄бха̄ ваджджипаджа̄йа, йаттха татха̄гато вихарати арахам̣ самма̄самбуддхо, име ча тайо кулапутта̄ – а̄йасма̄ ча ануруддхо, а̄йасма̄ ча нандийо, а̄йасма̄ ча кимило’’ти. дӣгхасса параджанасса йаккхасса саддам̣ сутва̄ бхумма̄ дева̄ саддаманусса̄весум̣ – ‘ла̄бха̄ вата, бхо, ваджджӣнам̣, суладдхала̄бха̄ ваджджипаджа̄йа, йаттха татха̄гато вихарати арахам̣ самма̄самбуддхо, име ча тайо кулапутта̄ – а̄йасма̄ ча ануруддхо, а̄йасма̄ ча нандийо, а̄йасма̄ ча кимило’ти. бхумма̄нам̣ дева̄нам̣ саддам̣ сутва̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄ дева̄…пе… та̄ватим̣са̄ дева̄…пе… йа̄ма̄ дева̄…пе… тусита̄ дева̄…пе… нимма̄наратӣ дева̄…пе… параниммитавасаваттӣ дева̄…пе… брахмака̄йика̄ дева̄ саддаманусса̄весум̣ – ‘‘ла̄бха̄ вата, бхо, ваджджӣнам̣, суладдхала̄бха̄ ваджджипаджа̄йа, йаттха татха̄гато вихарати арахам̣ самма̄самбуддхо, име ча тайо кулапутта̄ – а̄йасма̄ ча ануруддхо, а̄йасма̄ ча нандийо, а̄йасма̄ ча кимило’’ти. итиха те а̄йасманто тена кхан̣ена (тена лайена) [( ) сӣ. сйа̄. пӣ. поттхакесу наттхи] тена мухуттена йа̄вабрахмалока̄ видита̄ [сам̣видита̄ (ка.)] ахесум̣.

‘‘еваметам̣, дӣгха, еваметам̣, дӣгха! йасма̄пи, дӣгха, кула̄ ете тайо кулапутта̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄, тан̃чепи кулам̣ ете тайо кулапутте пасанначиттам̣ ануссареййа, тассапа̄сса куласса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. йасма̄пи, дӣгха, кулапариват̣т̣а̄ ете тайо кулапутта̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄, со чепи кулапариват̣т̣о ете тайо кулапутте пасанначитто ануссареййа, тассапа̄сса кулапариват̣т̣асса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. йасма̄пи, дӣгха, га̄ма̄ ете тайо кулапутта̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄, со чепи га̄мо ете тайо кулапутте пасанначитто ануссареййа, тассапа̄сса га̄масса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. йасма̄пи, дӣгха, нигама̄ ете тайо кулапутта̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄, со чепи нигамо ете тайо кулапутте пасанначитто ануссареййа, тассапа̄сса нигамасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. йасма̄пи, дӣгха, нагара̄ ете тайо кулапутта̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄, тан̃чепи нагарам̣ ете тайо кулапутте пасанначиттам̣ ануссареййа, тассапа̄сса нагарасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. йасма̄пи, дӣгха, джанапада̄ ете тайо кулапутта̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджита̄, со чепи джанападо ете тайо кулапутте пасанначитто ануссареййа, тассапа̄сса джанападасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. саббе чепи, дӣгха, кхаттийа̄ ете тайо кулапутте пасанначитта̄ ануссареййум̣, саббеса̄нам̣па̄сса кхаттийа̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. саббе чепи, дӣгха, бра̄хман̣а̄…пе… саббе чепи, дӣгха, весса̄…пе… саббе чепи, дӣгха, судда̄ ете тайо кулапутте пасанначитта̄ ануссареййум̣, саббеса̄нам̣па̄сса судда̄нам̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. садевако чепи, дӣгха, локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ ете тайо кулапутте пасанначитта̄ ануссареййа, садевакассапа̄сса локасса сама̄ракасса сабрахмакасса сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа. пасса, дӣгха, йа̄ва ете тайо кулапутта̄ бахуджанахита̄йа пат̣ипанна̄ бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа, аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄на’’нти.

идамавоча бхагава̄. аттамано дӣгхо параджано йаккхо бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

чӯл̣агосин̇гасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ пат̣хамам̣.