3. чӯл̣авагго

1. абхиджджама̄напетаваттху

387. ‘‘абхиджджама̄не ва̄римхи, ган̇га̄йа идха гаччхаси;

нагго пуббаддхапетова ма̄ладха̄рӣ алан̇като;

кухим̣ гамиссаси пета, каттха ва̄со бхависсатӣ’’ти.

388. ‘‘чундат̣т̣хилам̣ [чундат̣т̣хикам̣ (сӣ.)] гамисса̄ми, пето со ити бха̄сати;

антаре ва̄сабхага̄мам̣, ба̄ра̄н̣асим̣ ча [ба̄ра̄н̣асийа̄ ча (сӣ. сйа̄.)] сантике’’.

389. тан̃ча дисва̄ маха̄матто, колийо ити виссуто;

саттум̣ бхаттан̃ча петасса, пӣтакан̃ча йугам̣ ада̄.

390. на̄ва̄йа тит̣т̣хама̄на̄йа, каппакасса ада̄пайи;

каппакасса падиннамхи, т̣ха̄не петасса диссатха [петассу’диссатха (сӣ.), петассу’диччхатха (?)].

391. тато суваттхавасано, ма̄ладха̄рӣ алан̇като;

т̣ха̄не т̣хитасса петасса, даккхин̣а̄ упакаппатха;

тасма̄ даджджетха пета̄нам̣, анукампа̄йа пунаппунам̣.

392. са̄туннавасана̄ [са̄хуннава̄сино (сйа̄. пӣ.), са̄хундава̄сино (ка.)] еке, ан̃н̃е кесанива̄сана̄ [кесанива̄сино (сйа̄. ка.)];

пета̄ бхатта̄йа гаччханти, паккаманти дисодисам̣.

393. дӯре еке [дӯре пета̄ (ка.)] падха̄витва̄, аладдха̄ва ниваттаре;

чха̄та̄ памуччхита̄ бханта̄, бхӯмийам̣ пат̣исумбхита̄.

394. те ча [кечи (сӣ. сйа̄.)] таттха папатита̄ [папатитва̄ (сӣ.), ча патита̄ (сйа̄.)], бхӯмийам̣ пат̣исумбхита̄;

пуббе акатакалйа̄н̣а̄, аггидад̣д̣ха̄ва а̄тапе.

395. ‘‘майам̣ пуббе па̄падхамма̄, гхаран̣ӣ кулама̄таро;

сантесу деййадхаммесу, дӣпам̣ на̄камха аттано.

396. ‘‘пахӯтам̣ аннапа̄нампи, аписсу авакирӣйати;

саммаггате паббаджите, на ча кин̃чи адамхасе.

397. ‘‘акаммака̄ма̄ аласа̄, са̄дука̄ма̄ махаггхаса̄;

а̄лопапин̣д̣ада̄та̄ро, пат̣иггахе парибха̄симхасе [парибха̄сита̄ (сйа̄. ка.)].

398. ‘‘те гхара̄ та̄ ча да̄сийо, та̄нева̄бхаран̣а̄ни но;

те ан̃н̃е парича̄ренти, майам̣ дуккхасса бха̄гино.

399. ‘‘вен̣ӣ ва̄ аван̃н̃а̄ хонти, ратхака̄рӣ ча дуббхика̄;

чан̣д̣а̄лӣ капан̣а̄ хонти, каппака̄ [нха̄пика̄ (сӣ.)] ча пунаппунам̣.

400. ‘‘йа̄ни йа̄ни нихӣна̄ни, кула̄ни капан̣а̄ни ча;

тесу тесвева джа̄йанти, еса̄ маччхарино гати.

401. ‘‘пуббе ча катакалйа̄н̣а̄, да̄йака̄ вӣтамаччхара̄;

саггам̣ те парипӯренти, обха̄сенти ча нанданам̣.

402. ‘‘веджайанте ча па̄са̄де, рамитва̄ ка̄мака̄мино;

учча̄кулесу джа̄йанти, сабхогесу тато чута̄.

403. ‘‘кӯт̣а̄га̄ре ча па̄са̄де, паллан̇ке гонакаттхате;

бӣджитан̇га̄ [вӣджитан̇га̄ (сӣ. сйа̄.)] морахаттхехи, куле джа̄та̄ йасассино.

404. ‘‘ан̇като ан̇кам̣ гаччханти, ма̄ладха̄рӣ алан̇ката̄;

дха̄тийо упатит̣т̣ханти, са̄йам̣ па̄там̣ сукхесино.

405. ‘‘найидам̣ акатапун̃н̃а̄нам̣, катапун̃н̃а̄намевидам̣;

асокам̣ нанданам̣ раммам̣, тидаса̄нам̣ маха̄ванам̣.

406. ‘‘сукхам̣ акатапун̃н̃а̄нам̣, идха наттхи параттха ча;

сукхан̃ча катапун̃н̃а̄нам̣, идха чева параттха ча.

407. ‘‘тесам̣ сахабйака̄ма̄нам̣, каттаббам̣ кусалам̣ бахум̣;

катапун̃н̃а̄ хи моданти, сагге бхогасаман̇гино’’ти.

абхиджджама̄напетаваттху пат̣хамам̣.

2. са̄н̣ава̄сӣтхерапетаваттху

408. кун̣д̣ина̄гарийо тхеро, са̄н̣ава̄си [са̄нува̄си (сӣ.), са̄нава̄си (сйа̄.)] нива̄сико;

пот̣т̣хапа̄доти на̄мена, саман̣о бха̄витиндрийо.

409. тасса ма̄та̄ пита̄ бха̄та̄, дуггата̄ йамалокика̄;

па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄.

410. те дуггата̄ сӯчикат̣т̣а̄, киланта̄ наггино киса̄;

уттасанта̄ [оттаппанта̄ (сйа̄. ка.)] махатта̄са̄ [маха̄та̄са̄ (сӣ.)], на дассенти курӯрино [куруддино (ка.)].

411. тасса бха̄та̄ витаритва̄, нагго екапатхекако;

чатукун̣д̣ико бхавитва̄на, тхерасса дассайӣтумам̣.

412. тхеро ча̄манасикатва̄, тун̣хӣбхӯто атикками;

со ча вин̃н̃а̄пайӣ тхерам̣, ‘бха̄та̄ петагато ахам̣’.

413. ‘‘ма̄та̄ пита̄ ча те бханте, дуггата̄ йамалокика̄;

па̄пакаммам̣ каритва̄на, петалокам̣ ито гата̄.

414. ‘‘те дуггата̄ сӯчикат̣т̣а̄, киланта̄ наггино киса̄;

уттасанта̄ махатта̄са̄, на дассенти курӯрино.

415. ‘‘анукампассу ка̄рун̣ико, датва̄ анва̄диса̄хи но;

тава диннена да̄нена, йа̄пессанти курӯрино’’ти.

416. тхеро чаритва̄ пин̣д̣а̄йа, бхиккхӯ ан̃н̃е ча два̄даса;

екаджджхам̣ саннипатим̣су, бхаттависсаггака̄ран̣а̄.

417. тхеро саббева те а̄ха, ‘‘йатха̄ладдхам̣ дада̄тха ме;

сан̇гхабхаттам̣ карисса̄ми, анукампа̄йа н̃а̄тинам̣’’.

418. ниййа̄дайим̣су тхерасса, тхеро сан̇гхам̣ нимантайи;

датва̄ анва̄диси тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;

‘‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’’.

419. саманантара̄нуддит̣т̣хе, бходжанам̣ удападжджатха;

сучим̣ пан̣ӣтам̣ сампаннам̣, анекарасабйан̃джанам̣.

420. тато уддассайӣ [уддисайӣ (сӣ. ка.), уддиссати (сйа̄. ка.)] бха̄та̄, ван̣н̣ава̄ балава̄ сукхӣ;

‘‘пахӯтам̣ бходжанам̣ бханте, пасса нагга̄мхасе майам̣;

татха̄ бханте параккама, йатха̄ ваттхам̣ лабха̄масе’’ти.

421. тхеро сан̇ка̄ракӯт̣амха̄, уччинитва̄на нантаке;

пилотикам̣ пат̣ам̣ катва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄.

422. датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;

‘‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’’.

423. саманантара̄нуддит̣т̣хе, ваттха̄ни удападжджисум̣;

тато суваттхавасано, тхерасса дассайӣтумам̣.

424. ‘‘йа̄вата̄ нандара̄джасса, виджитасмим̣ пат̣иччхада̄;

тато бахутара̄ бханте, ваттха̄наччха̄дана̄ни но.

425. ‘‘косеййакамбалӣйа̄ни, кхома каппа̄сика̄ни ча;

випула̄ ча махаггха̄ ча, тепа̄ка̄севаламбаре.

426. ‘‘те майам̣ паридаха̄ма, йам̣ йам̣ хи манасо пийам̣;

татха̄ бханте параккама, йатха̄ гехам̣ лабха̄масе’’ти.

427. тхеро пан̣н̣акут̣им̣ катва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;

датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;

‘‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’’.

428. саманантара̄нуддит̣т̣хе, гхара̄ни удападжджисум̣;

кӯт̣а̄га̄ранивесана̄, вибхатта̄ бха̄гасо мита̄.

429. ‘‘на мануссесу ӣдиса̄, йа̄диса̄ но гхара̄ идха;

апи диббесу йа̄диса̄, та̄диса̄ но гхара̄ идха.

430. ‘‘даддаллама̄на̄ а̄бхенти [а̄бханти (ка.)], саманта̄ чатуро диса̄;

‘татха̄ бханте параккама, йатха̄ па̄нӣйам̣ лабха̄масе’’ти.

431. тхеро каран̣ам̣ [каракам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] пӯретва̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;

датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;

‘‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’.

432. саманантара̄нуддит̣т̣хе, па̄нӣйам̣ удападжджатха;

гамбхӣра̄ чатурасса̄ ча, поккхаран̃н̃о суниммита̄.

433. сӣтодика̄ суппатиттха̄, сӣта̄ аппат̣игандхийа̄;

падумуппаласан̃чханна̄, ва̄рикин̃джаккхапӯрита̄.

434. таттха нхатва̄ пивитва̄ ча, тхерасса пат̣идассайум̣;

‘‘пахӯтам̣ па̄нӣйам̣ бханте, па̄да̄ дуккха̄ пхаланти но’’.

435. ‘‘а̄хин̣д̣ама̄на̄ кхан̃джа̄ма, саккхаре кусакан̣т̣аке;

‘татха̄ бханте параккама, йатха̄ йа̄нам̣ лабха̄масе’’’ти.

436. тхеро сипа̄т̣икам̣ ладдха̄, сан̇гхе ча̄туддисе ада̄;

датва̄ анва̄дисӣ тхеро, ма̄ту питу ча бха̄туно;

‘‘идам̣ ме н̃а̄тӣнам̣ хоту, сукхита̄ хонту н̃а̄тайо’’.

437. саманантара̄нуддит̣т̣хе, пета̄ ратхена ма̄гамум̣;

‘‘анукампитамха бхаданте, бхаттеначчха̄данена ча.

438. ‘‘гхарена па̄нӣйада̄нена, йа̄нада̄нена чӯбхайам̣;

муним̣ ка̄рун̣икам̣ локе, бханте вандитума̄гата̄’’ти.

са̄н̣ава̄сӣтхерапетаваттху дутийам̣.

3. ратхака̄рапетиваттху

439. ‘‘вел̣урийатхамбхам̣ ручирам̣ пабхассарам̣, вима̄нама̄руйха анекачиттам̣;

таттхаччхаси деви маха̄нубха̄ве, патхаддхани [самантато (ка.)] паннарасева чандо.

440. ‘‘ван̣н̣о ча те канакасса саннибхо, уттаттарӯпо бхуса дассанеййо;

паллан̇касет̣т̣хе атуле нисинна̄, ека̄ тувам̣ наттхи ча туйха са̄мико.

441. ‘‘има̄ ча те поккхаран̣ӣ саманта̄, пахӯтамалйа̄ [пахӯтама̄ла̄ (сӣ. сйа̄.)] бахупун̣д̣арӣка̄;

суван̣н̣ачун̣н̣ехи самантамоттхата̄, на таттха пан̇ко пан̣ако ча виджджати.

442. ‘‘хам̣са̄ чиме дассанӣйа̄ манорама̄, удакасмиманупарийанти саббада̄;

самаййа ваггӯпанаданти саббе, биндуссара̄ дундубхӣнам̣ва гхосо.

443. ‘‘даддаллама̄на̄ йасаса̄ йасассинӣ, на̄ва̄йа ча твам̣ аваламба тит̣т̣хаси;

а̄л̣а̄рапамхе хасите пийам̣ваде, саббан̇гакалйа̄н̣и бхусам̣ вирочаси.

444. ‘‘идам̣ вима̄нам̣ вираджам̣ саме т̣хитам̣, уййа̄навантам̣ [уййа̄наванам̣ (ка.)] ратинандивад̣д̣ханам̣;

иччха̄махам̣ на̄ри аномадассане, тайа̄ саха нандане идха модиту’’нти.

445. ‘‘карохи каммам̣ идха веданӣйам̣, читтан̃ча те идха нихитам̣ бхавату [натан̃ча хоту (ка.), нитан̃ча хоту (сйа̄.)];

катва̄на каммам̣ идха веданӣйам̣, евам̣ мамам̣ лаччхаси ка̄мака̄мини’’нти.

446. ‘‘са̄дхӯ’’ти со тасса̄ пат̣иссун̣итва̄, ака̄си каммам̣ тахим̣ веданӣйам̣;

катва̄на каммам̣ тахим̣ веданӣйам̣, упападжджи со ма̄н̣аво тасса̄ сахабйатанти.

ратхака̄рапетиваттху татийам̣.

бха̄н̣ава̄рам̣ дутийам̣ нит̣т̣хитам̣.

4. бхусапетаваттху

447. ‘‘бхуса̄ни еко са̄лим̣ пуна̄паро, айан̃ча на̄рӣ сакамам̣салохитам̣;

туван̃ча гӯтхам̣ асучим̣ акантам̣ [акантикам̣ (сӣ. пӣ.)], парибхун̃джаси кисса айам̣ випа̄ко’’ти.

448. ‘‘айам̣ пуре ма̄тарам̣ хим̣сати, айам̣ пана кӯт̣ава̄н̣иджо;

айам̣ мам̣са̄ни кха̄дитва̄, муса̄ва̄дена ван̃чети.

449. ‘‘ахам̣ мануссесу мануссабхӯта̄, ага̄ринӣ саббакуласса иссара̄;

сантесу паригуха̄ми, ма̄ ча кин̃чи ито адам̣.

450. ‘‘муса̄ва̄дена чха̄деми, ‘наттхи етам̣ мама гехе;

саче сантам̣ нигуха̄ми, гӯтхо ме хоту бходжанам̣’.

451. ‘‘тасса каммасса випа̄кена, муса̄ва̄дасса чӯбхайам̣;

сугандхам̣ са̄лино бхаттам̣, гӯтхам̣ ме париваттати.

452. ‘‘аван̃джха̄ни ча камма̄ни, на хи каммам̣ винассати;

дуггандхам̣ киминам̣ [кимиджам̣ (сӣ.)] мӣл̣ам̣, бхун̃джа̄ми ча пива̄ми ча̄’’ти.

бхусапетаваттху чатуттхам̣.

5. кума̄рапетаваттху