3. пан̃н̃а̄вагго

1. маха̄пан̃н̃а̄катха̄

1. аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? дуккха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? анатта̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети…пе… пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети?

аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. дуккха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ ниббедхикапан̃н̃ам̣ парипӯрети. анатта̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ маха̄пан̃н̃ам̣ парипӯрети. ниббида̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ тиккхапан̃н̃ам̣ парипӯрети. вира̄га̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ випулапан̃н̃ам̣ парипӯрети. ниродха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ гамбхӣрапан̃н̃ам̣ парипӯрети. пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ аса̄мантапан̃н̃ам̣ [асса̄мантапан̃н̃ам̣ (сйа̄.)] парипӯрети. има̄ сатта пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ пан̣д̣иччам̣ парипӯренти. има̄ ат̣т̣ха пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ путхупан̃н̃ам̣ парипӯренти. има̄ нава пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ ха̄сапан̃н̃ам̣ парипӯренти.

ха̄сапан̃н̃а̄ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄. тасса̄ аттхававаттха̄нато аттхапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. дхаммававаттха̄нато дхаммапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. нируттиваваттха̄нато нируттипат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. пат̣ибха̄нававаттха̄нато пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. тассима̄ чатассо пат̣исамбхида̄йо адхигата̄ хонти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа.

рӯпе аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети…пе… рӯпе пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? рӯпе аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети…пе… рӯпе пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ аса̄мантапан̃н̃ам̣ парипӯрети. има̄ сатта пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ пан̣д̣иччам̣ парипӯренти. има̄ ат̣т̣ха пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ путхупан̃н̃ам̣ парипӯренти. има̄ нава пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ ха̄сапан̃н̃ам̣ парипӯренти.

ха̄сапан̃н̃а̄ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄. тасса̄ аттхававаттха̄нато аттхапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. дхаммававаттха̄нато дхаммапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. нируттиваваттха̄нато нируттипат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. пат̣ибха̄нававаттха̄нато пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти, саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. тассима̄ чатассо пат̣исамбхида̄йо адхигата̄ хонти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа.

ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу… вин̃н̃а̄н̣е… чаккхусмим̣…пе… джара̄маран̣е аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети…пе… джара̄маран̣е пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? джара̄маран̣е аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети…пе… джара̄маран̣е пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ аса̄мантапан̃н̃ам̣ парипӯрети. има̄ сатта пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ пан̣д̣иччам̣ парипӯренти. има̄ ат̣т̣ха пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ путхупан̃н̃ам̣ парипӯренти. има̄ нава пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ ха̄сапан̃н̃ам̣ парипӯренти.

ха̄сапан̃н̃а̄ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄. тасса̄ аттхававаттха̄нато аттхапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. дхаммававаттха̄нато дхаммапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. нируттиваваттха̄нато нируттипат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. пат̣ибха̄нававаттха̄нато пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. тассима̄ чатассо пат̣исамбхида̄йо адхигата̄ хонти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа.

2. рӯпе аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? рӯпе дуккха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе дуккха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? рӯпе анатта̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе анатта̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? рӯпе ниббида̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе ниббида̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? рӯпе вира̄га̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе вира̄га̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? рӯпе ниродха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе ниродха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? рӯпе пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети?

рӯпе аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. рӯпе дуккха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ ниббедхикапан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе дуккха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. рӯпе анатта̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ маха̄пан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе анатта̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. рӯпе ниббида̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ тиккхапан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе ниббида̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. рӯпе вира̄га̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ випулапан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе вира̄га̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. рӯпе ниродха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ гамбхӣрапан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе ниродха̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. рӯпе пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ аса̄мантапан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне рӯпе пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. има̄ сатта пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ пан̣д̣иччам̣ парипӯренти. има̄ ат̣т̣ха пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ путхупан̃н̃ам̣ парипӯренти. има̄ нава пан̃н̃а̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ ха̄сапан̃н̃ам̣ парипӯренти.

ха̄сапан̃н̃а̄ пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄. тасса̄ аттхававаттха̄нато аттхапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. дхаммававаттха̄нато дхаммапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. нируттиваваттха̄нато нируттипат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. пат̣ибха̄нававаттха̄нато пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа. тассима̄ чатассо пат̣исамбхида̄йо адхигата̄ хонти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа.

ведана̄йа…пе… сан̃н̃а̄йа… сан̇кха̄ресу… вин̃н̃а̄н̣е… чаккхусмим̣…пе… джара̄маран̣е аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне джара̄маран̣е аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети…пе… джара̄маран̣е пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? атӣта̄на̄гатапаччуппанне джара̄маран̣е пат̣иниссагга̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ катамам̣ пан̃н̃ам̣ парипӯрети? джара̄маран̣е аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети. атӣта̄на̄гатапаччуппанне джара̄маран̣е аничча̄нупассана̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ джаванапан̃н̃ам̣ парипӯрети…пе… тассима̄ чатассо пат̣исамбхида̄йо адхигата̄ хонти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа.

3. ‘‘чатта̄роме, бхиккхаве [сам̣. ни. 5.1851], дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? саппурисасам̣сево, саддхаммассаванам̣, йонисоманасика̄ро, дхамма̄нудхаммапат̣ипатти – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сота̄паттипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти.

‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ сакада̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти…пе… ана̄га̄мипхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти…пе… арахаттапхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? саппурисасам̣сево, саддхаммассаванам̣, йонисоманасика̄ро, дхамма̄нудхаммапат̣ипатти – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ арахаттамаггапхаласаччхикирийа̄йа сам̣ваттанти.

‘‘чатта̄роме, бхиккхаве, дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ пан̃н̃а̄пат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттанти…пе… пан̃н̃а̄буддхийа̄ сам̣ваттанти, пан̃н̃а̄вепулла̄йа сам̣ваттанти, маха̄пан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, путхупан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, випулапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, гамбхӣрапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, аса̄мантапан̃н̃ата̄йа [асса̄мантапан̃н̃ата̄йа (сйа̄.) сам̣. ни. 3 пасситабба̄] сам̣ваттанти, бхӯрипан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, пан̃н̃а̄ба̄хулла̄йа сам̣ваттанти, сӣгхапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, лахупан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, ха̄сапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, джаванапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, тиккхапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти, ниббедхикапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро? саппурисасам̣сево, саддхаммассаванам̣, йонисоманасика̄ро, дхамма̄нудхаммапат̣ипатти – име кхо, бхиккхаве, чатта̄ро дхамма̄ бха̄вита̄ бахулӣката̄ пан̃н̃а̄пат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттанти, пан̃н̃а̄буддхийа̄ сам̣ваттанти…пе… ниббедхикапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттанти’’.

1. сол̣асапан̃н̃а̄ниддесо

4. пан̃н̃а̄пат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттантӣти катамо пан̃н̃а̄пат̣ила̄бхо? чатуннам̣ магган̃а̄н̣а̄нам̣, чатуннам̣ пхалан̃а̄н̣а̄нам̣, чатуннам̣ пат̣исамбхида̄н̃а̄н̣а̄нам̣, чханнам̣ абхин̃н̃а̄н̃а̄н̣а̄нам̣, тесаттатӣнам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣, саттасаттатӣнам̣ н̃а̄н̣а̄нам̣ ла̄бхо пат̣ила̄бхо патти сампатти пхассана̄ [пхусана̄ (ка.)] саччхикирийа̄ упасампада̄. пан̃н̃а̄пат̣ила̄бха̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ пан̃н̃а̄ пат̣ила̄бхо.

пан̃н̃а̄буддхийа̄ сам̣ваттантӣти катама̄ пан̃н̃а̄буддхи? саттаннан̃ча секкха̄нам̣ путхуджджанакалйа̄н̣акасса ча пан̃н̃а̄ вад̣д̣хати, арахато пан̃н̃а̄ вад̣д̣хати. вад̣д̣хитавад̣д̣хана̄ пан̃н̃а̄буддхийа̄ сам̣ваттантӣти – айам̣ пан̃н̃а̄буддхи.

пан̃н̃а̄вепулла̄йа сам̣ваттантӣти катамам̣ пан̃н̃а̄вепуллам̣? саттаннам̣ секкха̄нам̣ путхуджджанакалйа̄н̣акасса ча пан̃н̃а̄вепуллам̣ гаччхати. арахато пан̃н̃а̄ вепуллагата̄ пан̃н̃а̄вепулла̄йа сам̣ваттантӣти – идам̣ пан̃н̃а̄вепуллам̣.

маха̄пан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ маха̄пан̃н̃а̄? маханте аттхе паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте дхамме паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ нируттийо паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ни пат̣ибха̄на̄ни паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте сӣлаккхандхе паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте сама̄дхиккхандхе паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте пан̃н̃а̄ккхандхе паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте вимуттиккхандхе паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхе паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ни т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄на̄ни паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ виха̄расама̄паттийо паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ни арийасачча̄ни паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте сатипат̣т̣ха̄не паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте саммаппадха̄не паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте иддхипа̄де паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ни индрийа̄ни паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ни бала̄ни паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханте боджджхан̇ге паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. махантам̣ арийамаггам̣ [маханте арийамагге (ка.)] паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ни са̄ман̃н̃апхала̄ни паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маханта̄ абхин̃н̃а̄йо [маха̄бхин̃н̃а̄йо (ка.)] паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. махантам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ паригган̣ха̄тӣти – маха̄пан̃н̃а̄. маха̄пан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ маха̄пан̃н̃а̄.

путхупан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ путхупан̃н̃а̄? путхуна̄на̄кхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄дха̄тӯсу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄а̄йатанесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄пат̣иччасамуппа̄десу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄сун̃н̃атаманупалаббхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄аттхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄дхаммесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄нируттӣсу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄пат̣ибха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄сӣлаккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄сама̄дхиккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄пан̃н̃а̄ккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄вимуттиккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄виха̄расама̄паттӣсу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄арийасаччесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄сатипат̣т̣ха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄саммаппадха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄иддхипа̄десу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄индрийесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄балесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄боджджхан̇гесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄арийамаггесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄са̄ман̃н̃апхалесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуна̄на̄абхин̃н̃а̄су н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхуджджанаса̄дха̄ран̣е дхамме атиккамма [саматиккамма (сйа̄.)] параматтхе нибба̄не н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – путхупан̃н̃а̄. путхупан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ путхупан̃н̃а̄.

випулапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ випулапан̃н̃а̄? випуле аттхе паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле дхамме паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ нируттийо паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ни пат̣ибха̄на̄ни паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле сӣлаккхандхе паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле сама̄дхиккхандхе паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле пан̃н̃а̄ккхандхе паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле вимуттиккхандхе паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхе паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ни т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄на̄ни паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ виха̄расама̄паттийо паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ни арийасачча̄ни паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле сатипат̣т̣ха̄не паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле саммаппадха̄не паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле иддхипа̄де паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ни индрийа̄ни паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ни бала̄ни паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле боджджхан̇ге паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випуле арийамагге паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ни са̄ман̃н̃апхала̄ни паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випула̄ абхин̃н̃а̄йо паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випулам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ паригган̣ха̄тӣти – випулапан̃н̃а̄. випулапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ випулапан̃н̃а̄.

гамбхӣрапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ гамбхӣрапан̃н̃а̄? гамбхӣресу кхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣра̄су дха̄тӯсу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу а̄йатанесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу пат̣иччасамуппа̄десу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу сун̃н̃атаманупалаббхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу аттхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу дхаммесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣра̄су нируттӣсу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу пат̣ибха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу сӣлаккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу сама̄дхиккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу пан̃н̃а̄ккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу вимуттиккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣра̄су виха̄расама̄паттӣсу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу арийасаччесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу сатипат̣т̣ха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу саммаппадха̄несу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу иддхипа̄десу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу индрийесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу балесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу боджджхан̇гесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу арийамаггесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣресу са̄ман̃н̃апхалесу н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣра̄су абхин̃н̃а̄су н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣре параматтхе нибба̄не н̃а̄н̣ам̣ паваттатӣти – гамбхӣрапан̃н̃а̄. гамбхӣрапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ гамбхӣрапан̃н̃а̄.

аса̄мантапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ аса̄мантапан̃н̃а̄? йасса пуггаласса аттхававаттха̄нато аттхапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа, дхаммававаттха̄нато дхаммапат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа, нируттиваваттха̄нато нируттипат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа, пат̣ибха̄нававаттха̄нато пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄ адхигата̄ хоти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа, тасса аттхе ча дхамме ча нируттийа̄ ча пат̣ибха̄не ча на ан̃н̃о кочи саккоти абхисамбхавитум̣. анабхисамбхаванӣйо ча со ан̃н̃ехӣти – аса̄мантапан̃н̃о.

путхуджджанакалйа̄н̣акасса пан̃н̃а̄ ат̣т̣хамакасса пан̃н̃а̄йа дӯре видӯре сувидӯре на сантике на са̄манта̄. путхуджджанакалйа̄н̣акам̣ упа̄да̄йа ат̣т̣хамако аса̄мантапан̃н̃о. ат̣т̣хамакасса пан̃н̃а̄ сота̄паннасса пан̃н̃а̄йа дӯре видӯре сувидӯре на сантике на са̄манта̄. ат̣т̣хамакам̣ упа̄да̄йа сота̄панно аса̄мантапан̃н̃о. сота̄паннасса пан̃н̃а̄ сакада̄га̄мисса пан̃н̃а̄йа дӯре видӯре сувидӯре на сантике на са̄манта̄. сота̄паннам̣ упа̄да̄йа сакада̄га̄ми аса̄мантапан̃н̃о. сакада̄га̄мисса пан̃н̃а̄ ана̄га̄мисса пан̃н̃а̄йа дӯре видӯре сувидӯре на сантике на са̄манта̄. сакада̄га̄мим̣ упа̄да̄йа ана̄га̄мӣ аса̄мантапан̃н̃о. ана̄га̄мисса пан̃н̃а̄ арахато пан̃н̃а̄йа дӯре видӯре сувидӯре на сантике на са̄манта̄. ана̄га̄мим̣ упа̄да̄йа араха̄ аса̄мантапан̃н̃о. арахато пан̃н̃а̄ паччекасамбуддхасса [паччекабуддхасса (сйа̄. ка.) ат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄] пан̃н̃а̄йа дӯре видӯре сувидӯре на сантике на са̄манта̄. арахантам̣ упа̄да̄йа паччекабуддхо аса̄мантапан̃н̃о. паччекабуддхан̃ча садевакан̃ча локам̣ упа̄да̄йа татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо агго аса̄мантапан̃н̃о.

5. пан̃н̃а̄пабхедакусало пабхиннан̃а̄н̣о адхигатаппат̣исамбхидо чатувеса̄раджджаппатто дасабаладха̄рӣ пуриса̄сабхо пурисасӣхо пурисана̄го пуриса̄джан̃н̃о пурисадхорайхо анантан̃а̄н̣о анантатеджо анантайасо ад̣д̣хо махаддхано дханава̄ нета̄ винета̄ анунета̄ пан̃н̃а̄пета̄ ниджджха̄пета̄ пеккхета̄ паса̄дета̄. со хи бхагава̄ ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄, асан̃джа̄тасса маггасса сан̃джанета̄ [сан̃джа̄нета̄ (сйа̄.)], анаккха̄тасса маггасса аккха̄та̄, магган̃н̃ӯ маггавидӯ маггаковидо магга̄нуга̄мӣ [магга̄нуга̄ (сйа̄.) маха̄ни. 69 пасситаббо] ча панасса етарахи са̄вака̄ вихаранти паччха̄ саманна̄гата̄.

со хи бхагава̄ джа̄нам̣ джа̄на̄ти, пассам̣ пассати, чаккхубхӯто н̃а̄н̣абхӯто дхаммабхӯто брахмабхӯто ватта̄ паватта̄ аттхасса ниннета̄ аматасса да̄та̄ дхаммасса̄мӣ татха̄гато. наттхи тасса бхагавато ан̃н̃а̄там̣ адит̣т̣хам̣ авидитам̣ асаччхикатам̣ апхасситам̣ пан̃н̃а̄йа. атӣтам̣ ана̄гатам̣ паччуппаннам̣ [атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ (сйа̄.) маха̄ни. 69] упа̄да̄йа саббе дхамма̄ сабба̄ка̄рена буддхасса бхагавато н̃а̄н̣амукхе а̄па̄тхам̣ а̄гаччханти. йам̣ кин̃чи неййам̣ на̄ма аттхи там̣ саббам̣ джа̄нитаббам̣ [саббам̣ дхаммам̣ джа̄нитаббам̣ (ка.)]. аттаттхо ва̄ параттхо ва̄ убхайаттхо ва̄ дит̣т̣хадхаммико ва̄ аттхо сампара̄йико ва̄ аттхо утта̄но ва̄ аттхо гамбхӣро ва̄ аттхо гӯл̣хо ва̄ аттхо пат̣иччханно ва̄ аттхо неййо ва̄ аттхо нӣто ва̄ аттхо анаваджджо ва̄ аттхо никкилесо ва̄ аттхо вода̄но ва̄ аттхо параматтхо ва̄ аттхо, саббам̣ там̣ антобуддхан̃а̄н̣е париваттати.

саббам̣ ка̄йакаммам̣ буддхасса бхагавато н̃а̄н̣а̄нупариватти. саббам̣ вачӣкаммам̣ буддхасса бхагавато н̃а̄н̣а̄нупариватти. саббам̣ манокаммам̣ буддхасса бхагавато н̃а̄н̣а̄нупариватти. атӣте буддхасса бхагавато аппат̣ихатам̣ н̃а̄н̣ам̣. ана̄гате буддхасса бхагавато аппат̣ихатам̣ н̃а̄н̣ам̣. паччуппанне буддхасса бхагавато аппат̣ихатам̣ н̃а̄н̣ам̣. йа̄ватакам̣ неййам̣ та̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣, йа̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣ та̄ватакам̣ неййам̣. неййапарийантикам̣ н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣апарийантикам̣ неййам̣. неййам̣ атиккамитва̄ н̃а̄н̣ам̣ наппаваттати. н̃а̄н̣ам̣ атиккамитва̄ неййапатхо наттхи. ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино те дхамма̄. йатха̄ двиннам̣ самуггапат̣ала̄нам̣ самма̄ пхусита̄нам̣ [супхуссита̄нам̣ (сйа̄. ка.)] хет̣т̣химам̣ самуггапат̣алам̣ упаримам̣ на̄тиваттати, упаримам̣ самуггапат̣алам̣ хет̣т̣химам̣ на̄тиваттати, ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино; евамева буддхасса бхагавато неййан̃ча н̃а̄н̣ан̃ча ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино. йа̄ватакам̣ неййам̣ та̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣, йа̄ватакам̣ н̃а̄н̣ам̣ та̄ватакам̣ неййам̣. неййапарийантикам̣ н̃а̄н̣ам̣, н̃а̄н̣апарийантикам̣ неййам̣. неййам̣ атиккамитва̄ н̃а̄н̣ам̣ наппаваттати. н̃а̄н̣ам̣ атиккамитва̄ неййапатхо наттхи. ан̃н̃аман̃н̃апарийантат̣т̣ха̄йино те дхамма̄. саббадхаммесу буддхасса бхагавато н̃а̄н̣ам̣ паваттати.

саббе дхамма̄ буддхасса бхагавато а̄ваджджанаппат̣ибаддха̄ а̄кан̇кхаппат̣ибаддха̄ манасика̄раппат̣ибаддха̄ читтуппа̄даппат̣ибаддха̄. саббасаттесу буддхасса бхагавато н̃а̄н̣ам̣ паваттати. саббесам̣ сатта̄нам̣ буддхо а̄сайам̣ джа̄на̄ти, анусайам̣ джа̄на̄ти, чаритам̣ [чарийам̣ (сйа̄.) маха̄ни. 69 пасситабба̄] джа̄на̄ти, адхимуттим̣ джа̄на̄ти. аппараджаккхе маха̄раджаккхе тиккхиндрийе мудиндрийе сва̄ка̄ре два̄ка̄ре сувин̃н̃а̄пайе дувин̃н̃а̄пайе бхабба̄бхаббе сатте паджа̄на̄ти. садевако локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ антобуддхан̃а̄н̣е париваттати.

йатха̄ йе кечи маччхакаччхапа̄, антамасо тимитимин̇галам̣ упа̄да̄йа, антомаха̄самудде париваттанти, евамевам̣ садевако локо сама̄рако сабрахмако сассаман̣абра̄хман̣ӣ паджа̄ садеваманусса̄ антобуддхан̃а̄н̣е париваттати. йатха̄ йе кечи паккхино, антамасо гарул̣ам̣ венатеййам̣ упа̄да̄йа, а̄ка̄сасса падесе париваттанти; евамева йепи те са̄рипуттасама̄ пан̃н̃а̄йа тепи буддхан̃а̄н̣асса падесе париваттанти. буддхан̃а̄н̣ам̣ деваманусса̄нам̣ пан̃н̃ам̣ пхаритва̄ атигхам̣ситва̄ тит̣т̣хати. йепи те кхаттийапан̣д̣ита̄ бра̄хман̣апан̣д̣ита̄ гахапатипан̣д̣ита̄ саман̣апан̣д̣ита̄ нипун̣а̄ катапараппава̄да̄ ва̄лаведхирӯпа̄ вобхинданта̄ [те бхинданта̄ (сйа̄. ка.)] ман̃н̃е чаранти пан̃н̃а̄гатена дит̣т̣хигата̄ни, те пан̃хам̣ абхисан̇кхаритва̄ абхисан̇кхаритва̄ татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччханти гӯл̣ха̄ни ча пат̣иччханна̄ни ча, катхита̄ висаджджита̄ ча те пан̃ха̄ бхагавата̄ хонти ниддит̣т̣хака̄ран̣а̄ [ниддит̣т̣хика̄ран̣а̄ (сйа̄.)]. упаккхиттака̄ ча те бхагавато сампаджджанти. атха кхо бхагава̄ таттха атирочати йадидам̣ пан̃н̃а̄йа̄ти. агго аса̄мантапан̃н̃о, аса̄мантапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ аса̄мантапан̃н̃а̄.

6. бхӯрипан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ бхӯрипан̃н̃а̄? ра̄гам̣ абхибхуййатӣти – бхӯрипан̃н̃а̄. абхибхавита̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. досам̣ абхибхуййатӣти – бхӯрипан̃н̃а̄. абхибхавита̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. мохам̣ абхибхуййатӣти – бхӯрипан̃н̃а̄. абхибхавита̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. кодхам̣…пе… упана̄хам̣ … маккхам̣… пал̣а̄сам̣… иссам̣… маччхарийам̣… ма̄йам̣… са̄т̣хеййам̣… тхамбхам̣… са̄рамбхам̣… ма̄нам̣… атима̄нам̣… мадам̣… пама̄дам̣… саббе килесе… саббе дуччарите… саббе абхисан̇кха̄ре…пе… саббе бхавага̄микамме абхибхуййатӣти – бхӯрипан̃н̃а̄. абхибхавита̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. ра̄го ари. там̣ арим̣ мадданипан̃н̃а̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. досо ари. там̣ арим̣ мадданипан̃н̃а̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. мохо ари. там̣ арим̣ мадданипан̃н̃а̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. кодхо…пе… упана̄хо… маккхо… пал̣а̄со… исса̄… маччхарийам̣… ма̄йа̄… са̄т̣хеййам̣… тхамбхо… са̄рамбхо… ма̄но… атима̄но… мадо… пама̄до… саббе килеса̄… саббе дуччарита̄… саббе абхисан̇кха̄ра̄…пе… саббе бхавага̄микамма̄ ари. там̣ арим̣ мадданипан̃н̃а̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. бхӯри вуччати патхавӣ [пат̣хавӣ (сйа̄.)]. та̄йа патхависама̄йа виттхата̄йа випула̄йа пан̃н̃а̄йа саманна̄гатоти – бхӯрипан̃н̃а̄. апи ча, пан̃н̃а̄йа метам̣ адхивачанам̣. бхӯри медха̄ парин̣а̄йика̄ти – бхӯрипан̃н̃а̄. бхӯрипан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ бхӯрипан̃н̃а̄.

пан̃н̃а̄ба̄хулла̄йа сам̣ваттантӣти катамам̣ пан̃н̃а̄ба̄хуллам̣? идхекаччо пан̃н̃а̄гаруко хоти пан̃н̃а̄чарито пан̃н̃а̄сайо пан̃н̃а̄дхимутто пан̃н̃а̄дхаджо пан̃н̃а̄кету пан̃н̃а̄дхипатеййо вичайабахуло павичайабахуло оккха̄йанабахуло самоккха̄йанабахуло [сампеккха̄йанабахуло (сйа̄. ка.) маха̄ни. 204 пасситабба̄] сампеккха̄йанадхаммо вибхӯтавиха̄рӣ таччарито таггаруко таббахуло таннинно таппон̣о таппаббха̄ро тададхимутто тададхипатеййо. йатха̄ ган̣агаруко вуччати ‘‘ган̣аба̄хулико’’ти, чӣварагаруко вуччати ‘‘чӣвараба̄хулико’’ти, паттагаруко вуччати ‘‘паттаба̄хулико’’ти, сена̄санагаруко вуччати ‘‘сена̄санаба̄хулико’’ти; евамевам̣ идхекаччо пан̃н̃а̄ гаруко хоти пан̃н̃а̄чарито пан̃н̃а̄сайо пан̃н̃а̄дхимутто пан̃н̃а̄дхаджо пан̃н̃а̄кету пан̃н̃а̄дхипатеййо вичайабахуло павичайабахуло оккха̄йанабахуло самоккха̄йанабахуло сампеккха̄йанадхаммо вибхӯтавиха̄рӣ таччарито таггаруко таббахуло таннинно таппон̣о таппаббха̄ро тададхимутто тададхипатеййо. пан̃н̃а̄ба̄хулла̄йа сам̣ваттантӣти – идам̣ пан̃н̃а̄ба̄хуллам̣.

сӣгхапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ сӣгхапан̃н̃а̄? сӣгхам̣ сӣгхам̣ сӣла̄ни парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ индрийасам̣варам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ бходжане маттан̃н̃утам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ джа̄гарийа̄нуйогам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ сӣлаккхандхам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ сама̄дхиккхандхам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ пан̃н̃а̄ккхандхам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ вимуттиккхандхам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄на̄ни пат̣ивиджджхатӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ виха̄расама̄паттийо парипӯретӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ арийасачча̄ни пат̣ивиджджхатӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ сатипат̣т̣ха̄не бха̄ветӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ саммаппадха̄не бха̄ветӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ иддхипа̄де бха̄ветӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ индрийа̄ни бха̄ветӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ бала̄ни бха̄ветӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ боджджхан̇ге бха̄ветӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ арийамаггам̣ бха̄ветӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ са̄ман̃н̃апхала̄ни саччхикаротӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ абхин̃н̃а̄йо пат̣ивиджджхатӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхам̣ сӣгхам̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаротӣти – сӣгхапан̃н̃а̄. сӣгхапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ сӣгхапан̃н̃а̄.

лахупан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ лахупан̃н̃а̄? лахум̣ лахум̣ сӣла̄ни парипӯретӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ индрийасам̣варам̣ парипӯретӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ бходжане маттан̃н̃утам̣ парипӯретӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ джа̄гарийа̄нуйогам̣ парипӯретӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ сӣлаккхандхам̣ …пе… сама̄дхиккхандхам̣ … пан̃н̃а̄ккхандхам̣… вимуттиккхандхам̣… вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ парипӯретӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄на̄ни пат̣ивиджджхатӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ виха̄расама̄паттийо парипӯретӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ арийасачча̄ни пат̣ивиджджхатӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ сатипат̣т̣ха̄не бха̄ветӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ саммаппадха̄не бха̄ветӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ иддхипа̄де бха̄ветӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ индрийа̄ни бха̄ветӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ бала̄ни бха̄ветӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ боджджхан̇ге бха̄ветӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ арийамаггам̣ бха̄ветӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ са̄ман̃н̃апхала̄ни саччхикаротӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ абхин̃н̃а̄йо пат̣ивиджджхатӣти – лахупан̃н̃а̄. лахум̣ лахум̣ параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаротӣти – лахупан̃н̃а̄. лахупан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ лахупан̃н̃а̄.

ха̄сапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ ха̄сапан̃н̃а̄? идхекаччо ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло сӣла̄ни парипӯретӣти – ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло индрийасам̣варам̣ парипӯретӣти – ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло бходжане маттан̃н̃утам̣ парипӯретӣти – ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло джа̄гарийа̄нуйогам̣ парипӯретӣти – ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло сӣлаккхандхам̣…пе… сама̄дхиккхандхам̣… пан̃н̃а̄ккхандхам̣… вимуттиккхандхам̣… вимуттин̃а̄н̣адассанаккхандхам̣ парипӯретӣти…пе… т̣ха̄на̄т̣т̣ха̄на̄ни пат̣ивиджджхатӣти… виха̄расама̄паттийо парипӯретӣти … арийасачча̄ни пат̣ивиджджхатӣти… сатипат̣т̣ха̄не бха̄ветӣти… саммаппадха̄не бха̄ветӣти… иддхипа̄де бха̄ветӣти… индрийа̄ни бха̄ветӣти… бала̄ни бха̄ветӣти… боджджхан̇ге бха̄ветӣти … арийамаггам̣ бха̄ветӣти…пе… са̄ман̃н̃апхала̄ни саччхикаротӣти – ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло абхин̃н̃а̄йо пат̣ивиджджхатӣти – ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сабахуло ведабахуло тут̣т̣хибахуло па̄моджджабахуло параматтхам̣ нибба̄нам̣ саччхикаротӣти – ха̄сапан̃н̃а̄. ха̄сапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ ха̄сапан̃н̃а̄.

7. джаванапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ джаванапан̃н̃а̄? йам̣ кин̃чи рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ рӯпам̣ аниччато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. дуккхато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. анаттато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. йа̄ ка̄чи ведана̄…пе… йа̄ ка̄чи сан̃н̃а̄… йе кечи сан̇кха̄ра̄… йам̣ кин̃чи вин̃н̃а̄н̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аджджхаттам̣ ва̄ бахиддха̄ ва̄ ол̣а̄рикам̣ ва̄ сукхумам̣ ва̄ хӣнам̣ ва̄ пан̣ӣтам̣ ва̄ йам̣ дӯре сантике ва̄, саббам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. дуккхато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. анаттато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. чаккху…пе… джара̄маран̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. дуккхато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. анаттато кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄.

рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччам̣ кхайат̣т̣хена дуккхам̣ бхайат̣т̣хена анатта̄ аса̄ракат̣т̣хена̄ти тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ рӯпаниродхе нибба̄не кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. ведана̄…пе… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣… чаккху…пе… джара̄маран̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччам̣ кхайат̣т̣хена дуккхам̣ бхайат̣т̣хена анатта̄ аса̄ракат̣т̣хена̄ти тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ джара̄маран̣аниродхе [джара̄маран̣ам̣ рӯпаниродхе (сйа̄.)] нибба̄не кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄.

рӯпам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччам̣ сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ кхайадхаммам̣ вайадхаммам̣ вира̄гадхаммам̣ ниродхадхамманти тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ рӯпаниродхе нибба̄не кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. ведана̄…пе… сан̃н̃а̄… сан̇кха̄ра̄… вин̃н̃а̄н̣ам̣… чаккху…пе… джара̄маран̣ам̣ атӣта̄на̄гатапаччуппаннам̣ аниччам̣ сан̇кхатам̣ пат̣иччасамуппаннам̣ кхайадхаммам̣ вайадхаммам̣ вира̄гадхаммам̣ ниродхадхамманти тулайитва̄ тӣрайитва̄ вибха̄вайитва̄ вибхӯтам̣ катва̄ джара̄маран̣аниродхе нибба̄не кхиппам̣ джаватӣти – джаванапан̃н̃а̄. джаванапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ джаванапан̃н̃а̄.

тиккхапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ тиккхапан̃н̃а̄? кхиппам̣ килесе чхиндатӣти – тиккхапан̃н̃а̄. уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти [бйантим̣ кароти (ка.)] анабха̄вам̣ гаметӣти – тиккхапан̃н̃а̄. уппаннам̣ бйа̄па̄давитаккам̣ на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гаметӣти – тиккхапан̃н̃а̄. уппаннам̣ вихим̣са̄витаккам̣ на̄дхива̄сети…пе… уппаннуппанне па̄паке акусале дхамме на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гаметӣти – тиккхапан̃н̃а̄. уппаннам̣ ра̄гам̣ на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гаметӣти – тиккхапан̃н̃а̄. уппаннам̣ досам̣…пе… уппаннам̣ мохам̣ … уппаннам̣ кодхам̣… уппаннам̣ упана̄хам̣… маккхам̣… пал̣а̄сам̣… иссам̣… маччхарийам̣… ма̄йам̣… са̄т̣хеййам̣… тхамбхам̣… са̄рамбхам̣… ма̄нам̣… атима̄нам̣… мадам̣… пама̄дам̣… саббе килесе… саббе дуччарите… саббе абхисан̇кха̄ре…пе… саббе бхавага̄микамме на̄дхива̄сети паджахати винодети бйантӣкароти анабха̄вам̣ гаметӣти – тиккхапан̃н̃а̄. екасмим̣ а̄сане чатта̄ро ча арийамагга̄ чатта̄ри ча са̄ман̃н̃апхала̄ни чатассо пат̣исамбхида̄йо чха абхин̃н̃а̄йо адхигата̄ хонти саччхиката̄ пхассита̄ пан̃н̃а̄йа̄ти – тиккхапан̃н̃а̄. тиккхапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ тиккхапан̃н̃а̄.

ниббедхикапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти катама̄ ниббедхикапан̃н̃а̄? идхекаччо саббасан̇кха̄ресу уббегабахуло хоти утта̄сабахуло уккан̣т̣ханабахуло аратибахуло анабхиратибахуло. бахимукхо на рамати саббасан̇кха̄ресу. аниббиддхапуббам̣ аппада̄литапуббам̣ лобхаккхандхам̣ ниббиджджхати пада̄летӣти – ниббедхикапан̃н̃а̄. аниббиддхапуббам̣ аппада̄литапуббам̣ досаккхандхам̣ ниббиджджхати пада̄летӣти – ниббедхикапан̃н̃а̄. аниббиддхапуббам̣ аппада̄литапуббам̣ мохаккхандхам̣ ниббиджджхати пада̄летӣти – ниббедхикапан̃н̃а̄. аниббиддхапуббам̣ аппада̄литапуббам̣ кодхам̣…пе… упана̄хам̣… маккхам̣… пал̣а̄сам̣… иссам̣… маччхарийам̣… ма̄йам̣… са̄т̣хеййам̣… тхамбхам̣… са̄рамбхам̣… ма̄нам̣… атима̄нам̣… мадам̣… пама̄дам̣… саббе килесе… саббе дуччарите… саббе абхисан̇кха̄ре…пе… саббе бхавага̄микамме ниббиджджхати пада̄летӣти – ниббедхикапан̃н̃а̄. ниббедхикапан̃н̃ата̄йа сам̣ваттантӣти – айам̣ ниббедхикапан̃н̃а̄.

има̄ сол̣аса пан̃н̃а̄йо. има̄хи сол̣асахи пан̃н̃а̄хи саманна̄гато пуггало пат̣исамбхидаппатто.

2. пуггалависесаниддесо

8. две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄ – еко пуббайогасампанно, еко на пуббайогасампанно. йо пуббайогасампанно со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄ – еко бахуссуто, еко на бахуссуто. йо бахуссуто, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄, двепи бахуссута̄ – еко десана̄бахуло, еко на десана̄бахуло. йо десана̄бахуло, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄, двепи бахуссута̄, двепи десана̄бахула̄ – еко гарӯпаниссито, еко на гарӯпаниссито. йо гарӯпаниссито, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄, двепи бахуссута̄, двепи десана̄бахула̄, двепи гарӯпаниссита̄ – еко виха̄рабахуло, еко на виха̄рабахуло. йо виха̄рабахуло, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄, двепи бахуссута̄, двепи десана̄бахула̄, двепи гарӯпаниссита̄, двепи виха̄рабахула̄ – еко паччавеккхан̣а̄бахуло, еко на паччавеккхан̣а̄бахуло. йо паччавеккхан̣а̄бахуло, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄, двепи бахуссута̄, двепи десана̄бахула̄, двепи гарӯпаниссита̄, двепи виха̄рабахула̄, двепи паччавеккхан̣а̄бахула̄ – еко секхапат̣исамбхидаппатто, еко асекхапат̣исамбхидаппатто. йо асекхапат̣исамбхидаппатто, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄, двепи бахуссута̄, двепи десана̄бахула̄, двепи гарӯпаниссита̄, двепи виха̄рабахула̄, двепи паччавеккхан̣а̄бахула̄, двепи асекхапат̣исамбхидаппатта̄ – еко са̄вакапа̄рамиппатто, еко на са̄вакапа̄рамиппатто. йо са̄вакапа̄рамиппатто, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

две пуггала̄ пат̣исамбхидаппатта̄, двепи пуббайогасампанна̄, двепи бахуссута̄, двепи десана̄бахула̄, двепи гарӯпаниссита̄, двепи виха̄рабахула̄, двепи паччавеккхан̣а̄бахула̄, двепи асекхапат̣исамбхидаппатта̄ – еко са̄вакапа̄рамиппатто, еко паччекасамбуддхо. йо паччекасамбуддхо, со тена атиреко хоти, адхико хоти, висесо хоти. тасса н̃а̄н̣ам̣ пабхиджджати.

паччекабуддхан̃ча садевакан̃ча локам̣ упа̄да̄йа татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо агго пат̣исамбхидаппатто пан̃н̃а̄пабхедакусало пабхиннан̃а̄н̣о адхигатапат̣исамбхидо чатувеса̄раджджаппатто дасабаладха̄рӣ пуриса̄сабхо пурисасӣхо…пе… йепи те кхаттийапан̣д̣ита̄ бра̄хман̣апан̣д̣ита̄ гахапатипан̣д̣ита̄ саман̣апан̣д̣ита̄ нипун̣а̄ катапараппава̄да̄ ва̄лаведхирӯпа̄ вобхинданта̄ ман̃н̃е чаранти пан̃н̃а̄гатена дит̣т̣хигата̄ни, те пан̃хам̣ абхисан̇кхаритва̄ абхисан̇кхаритва̄ татха̄гатам̣ упасан̇камитва̄ пуччханти гӯл̣ха̄ни ча пат̣иччханна̄ни ча. катхита̄ висаджджита̄ ча те пан̃ха̄ бхагавата̄ хонти ниддит̣т̣хака̄ран̣а̄, упаккхиттака̄ ча те бхагавато сампаджджанти. атха кхо бхагава̄ таттха атирочати, йадидам̣ пан̃н̃а̄йа̄ти агго пат̣исамбхидаппаттоти.

маха̄пан̃н̃а̄катха̄ нит̣т̣хита̄.

2. иддхикатха̄

9. ка̄ иддхи? кати иддхийо? иддхийа̄ кати бхӯмийо, кати па̄да̄, кати пада̄ни, кати мӯла̄ни? ка̄ иддхӣти? иджджханат̣т̣хена иддхи. кати иддхийоти? даса иддхийо. иддхийа̄ кати бхӯмийоти? иддхийа̄ чатассо бхӯмийо, чатта̄ро па̄да̄, ат̣т̣ха пада̄ни, сол̣аса мӯла̄ни.

10. катама̄ даса иддхийо? адхит̣т̣ха̄на̄ иддхи, викуббана̄ иддхи, маномайа̄ иддхи, н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи, сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи, арийа̄ иддхи, каммавипа̄каджа̄ иддхи, пун̃н̃авато иддхи, виджджа̄майа̄ иддхи, таттха таттха самма̄ пайогапаччайа̄ [саммаппайогапаччайа̄ (сйа̄. ка.)] иджджханат̣т̣хена иддхи.

иддхийа̄ катама̄ чатассо бхӯмийо? вивекаджа̄бхӯми пат̣хамам̣ джха̄нам̣, пӣтисукхабхӯми дутийам̣ джха̄нам̣, упеккха̄сукхабхӯми татийам̣ джха̄нам̣, адуккхамасукха̄бхӯми чатуттхам̣ джха̄нам̣. иддхийа̄ има̄ чатассо бхӯмийо иддхила̄бха̄йа иддхипат̣ила̄бха̄йа иддхивикуббаната̄йа иддхивисавита̄йа иддхивасӣбха̄ва̄йа иддхивеса̄раджджа̄йа сам̣ваттантӣти.

иддхийа̄ катаме чатта̄ро па̄да̄? идха бхиккху чхандасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, читтасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣрийасама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети, вӣмам̣са̄сама̄дхипадха̄насан̇кха̄расаманна̄гатам̣ иддхипа̄дам̣ бха̄вети. иддхийа̄ име чатта̄ро па̄да̄ иддхила̄бха̄йа иддхипат̣ила̄бха̄йа иддхивикуббаната̄йа иддхивисавита̄йа иддхивасӣбха̄ва̄йа иддхивеса̄раджджа̄йа сам̣ваттантӣти.

иддхийа̄ катама̄ни ат̣т̣ха пада̄ни? чхандам̣ че бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣. чхандо на сама̄дхи, сама̄дхи на чхандо. ан̃н̃о чхандо, ан̃н̃о сама̄дхи. вӣрийам̣ че бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣. вӣрийам̣ на сама̄дхи, сама̄дхи на вӣрийам̣. ан̃н̃ам̣ вӣрийам̣, ан̃н̃о сама̄дхи. читтам̣ че бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣. читтам̣ на сама̄дхи, сама̄дхи на читтам̣. ан̃н̃ам̣ читтам̣, ан̃н̃о сама̄дхи. вӣмам̣сам̣ че бхиккху нисса̄йа лабхати сама̄дхим̣, лабхати читтасса екаггатам̣. вӣмам̣са̄ на сама̄дхи, сама̄дхи на вӣмам̣са̄. ан̃н̃а̄ вӣмам̣са̄, ан̃н̃о сама̄дхи. иддхийа̄ има̄ни ат̣т̣ха пада̄ни иддхила̄бха̄йа иддхипат̣ила̄бха̄йа иддхивикуббаната̄йа иддхивисавита̄йа иддхивасӣбха̄ва̄йа иддхивеса̄раджджа̄йа сам̣ваттантӣти.

иддхийа̄ катама̄ни сол̣аса мӯла̄ни? анонатам̣ [анон̣атам̣ (ка.)] читтам̣ косадждже на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. ануннатам̣ [(анун̣н̣атам̣ (ка.)] читтам̣ уддхачче на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. анабхинатам̣ читтам̣ ра̄ге на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. анапанатам̣ читтам̣ бйа̄па̄де на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. анисситам̣ читтам̣ дит̣т̣хийа̄ на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. аппат̣ибаддхам̣ читтам̣ чхандара̄ге на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. виппамуттам̣ читтам̣ ка̄мара̄ге на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. висан̃н̃уттам̣ читтам̣ килесе на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. вимарийа̄дикатам̣ читтам̣ килесамарийа̄де на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. екаттагатам̣ [екаггатам̣ (сйа̄.)] читтам̣ на̄наттакилесехи [на̄наттакилесе (сйа̄.)] на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. саддха̄йа париггахитам̣ читтам̣ ассаддхийе на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. вӣрийена париггахитам̣ читтам̣ косадждже на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. сатийа̄ париггахитам̣ читтам̣ пама̄де на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. сама̄дхина̄ париггахитам̣ читтам̣ уддхачче на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. пан̃н̃а̄йа париггахитам̣ читтам̣ авиджджа̄йа на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. обха̄сагатам̣ читтам̣ авиджджандхака̄ре на ин̃джатӣти – а̄нен̃джам̣. иддхийа̄ има̄ни сол̣аса мӯла̄ни иддхила̄бха̄йа иддхипат̣ила̄бха̄йа иддхивикуббаната̄йа иддхивисавита̄йа иддхивасӣбха̄ва̄йа иддхивеса̄раджджа̄йа сам̣ваттантӣти.

дасаиддхиниддесо

10. катама̄ адхит̣т̣ха̄на̄ иддхи? идха бхиккху анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣ тиробха̄вам̣; тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати, сеййатха̄пи а̄ка̄се. патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти, сеййатха̄пи удаке. удакепи абхиджджама̄не [абхиджджама̄но (ка.) дӣ. ни. 1.238 пасситабба̄] гаччхати, сеййатха̄пи патхавийам̣. а̄ка̄сепи паллан̇кена камати, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о. имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ пара̄масати паримаджджати. йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттетӣти.

идха̄ти имисса̄ дит̣т̣хийа̄ имисса̄ кхантийа̄ имисса̄ ручийа̄ имасмим̣ а̄да̄йе имасмим̣ дхамме имасмим̣ винайе имасмим̣ дхаммавинайе имасмим̣ па̄вачане имасмим̣ брахмачарийе имасмим̣ саттхуса̄сане. тена вуччати – ‘‘идха̄’’ти. бхиккхӯти путхуджджанакалйа̄н̣ако ва̄ хоти бхиккху секхо ва̄ араха̄ ва̄ акуппадхаммо. анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхотӣти на̄наппака̄рам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти. екопи хутва̄ бахудха̄ хотӣти пакатийа̄ еко бахукам̣ а̄ваджджати, сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ сатасахассам̣ ва̄ а̄ваджджати. а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘бахуло хомӣ’’ти [хотӯти (ка.)]. бахуло хоти. йатха̄йасма̄ чӯл̣апантхако [чуллапантхако (сйа̄.)] екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, евамевам̣ со иддхима̄ четовасиппатто екопи хутва̄ бахудха̄ хоти. бахудха̄пи хутва̄ еко хотӣти пакатийа̄ бахуко екам̣ а̄ваджджати; а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘еко хомӣ’’ти. еко хоти. йатха̄йасма̄ чӯл̣апантхако бахудха̄пи хутва̄ еко хоти, евамевам̣ со иддхима̄ четовасиппатто бахудха̄пи хутва̄ еко хоти.

11. а̄вибха̄ванти кеначи ана̄ват̣ам̣ хоти аппат̣иччханнам̣ виват̣ам̣ па̄кат̣ам̣. тиробха̄ванти кеначи а̄ват̣ам̣ хоти пат̣иччханнам̣ пихитам̣ пат̣икуджджитам̣. тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати, сеййатха̄пи а̄ка̄сети пакатийа̄ а̄ка̄сакасин̣асама̄паттийа̄ ла̄бхӣ хоти. тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ а̄ваджджати. а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘а̄ка̄со хотӯ’’ти. а̄ка̄со хоти. тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати. йатха̄ манусса̄ пакатийа̄ аниддхиманто кеначи ана̄ват̣е апариккхитте асаджджама̄на̄ гаччханти, евамевам̣ со иддхима̄ четовасиппатто тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати, сеййатха̄пи а̄ка̄се.

патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти, сеййатха̄пи удакети пакатийа̄ а̄покасин̣асама̄паттийа̄ ла̄бхӣ хоти. патхавим̣ а̄ваджджати. а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘удакам̣ хотӯ’’ти. удакам̣ хоти. со патхавийа̄ уммуджджанимуджджам̣ кароти. йатха̄ манусса̄ пакатийа̄ аниддхиманто удаке уммуджджанимуджджам̣ каронти, евамевам̣ со иддхима̄ четовасиппатто патхавийа̄ уммуджджанимуджджам̣ кароти, сеййатха̄пи удаке.

удакепи абхиджджама̄не гаччхати, сеййатха̄пи патхавийанти пакатийа̄ патхавӣкасин̣асама̄паттийа̄ ла̄бхӣ хоти. удакам̣ а̄ваджджати. а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘патхавӣ хотӯ’’ти. патхавӣ хоти. со абхиджджама̄не удаке гаччхати. йатха̄ манусса̄ пакатийа̄ аниддхиманто абхиджджама̄на̄йа патхавийа̄ гаччханти, евамевам̣ со иддхима̄ четовасиппатто абхиджджама̄не удаке гаччхати, сеййатха̄пи патхавийам̣.

а̄ка̄сепи паллан̇кена камати, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣оти пакатийа̄ патхавӣкасин̣асама̄паттийа̄ ла̄бхӣ хоти. а̄ка̄сам̣ а̄ваджджати. а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘патхавӣ хотӯ’’ти. патхавӣ хоти. со а̄ка̄се анталиккхе чан̇каматипи тит̣т̣хатипи нисӣдатипи сеййампи каппети. йатха̄ манусса̄ пакатийа̄ аниддхиманто патхавийа̄ чан̇камантипи тит̣т̣хантипи нисӣдантипи сеййампи каппенти, евамевам̣ со иддхима̄ четовасиппатто а̄ка̄се анталиккхе чан̇каматипи тит̣т̣хатипи нисӣдатипи сеййампи каппети, сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о.

12. имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ пара̄масати паримаджджатӣти идха со иддхима̄ четовасиппатто нисиннако ва̄ нипаннако ва̄ чандимасӯрийе а̄ваджджати. а̄ваджджитва̄ н̃а̄н̣ена адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘хаттхапа̄се хотӯ’’ти. хаттхапа̄се хоти. со нисиннако ва̄ нипаннако ва̄ чандимасӯрийе па̄н̣ина̄ а̄масати пара̄масати паримаджджати. йатха̄ манусса̄ пакатийа̄ аниддхиманто кин̃чидева рӯпагатам̣ хаттхапа̄се а̄масанти пара̄масанти паримаджджанти, евамевам̣ со иддхима̄ четовасиппатто нисиннако ва̄ нипаннако ва̄ чандимасӯрийе па̄н̣ина̄ а̄масати пара̄масати паримаджджати.

йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттетӣти саче со иддхима̄ четовасиппатто брахмалокам̣ гантука̄мо хоти, дӯрепи сантике адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘сантике хотӯ’’ти. сантике хоти. сантикепи дӯре адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘дӯре хотӯ’’ти. дӯре хоти. бахукампи тхокам̣ адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘тхокам̣ хотӯ’’ти. тхокам̣ хоти. тхокампи бахукам̣ адхит̣т̣ха̄ти – ‘‘бахукам̣ хотӯ’’ти. бахукам̣ хоти. диббена чаккхуна̄ тасса брахмуно рӯпам̣ пассати. дибба̄йа сотадха̄туйа̄ тасса брахмуно саддам̣ сун̣а̄ти. четопарийан̃а̄н̣ена тасса брахмуно читтам̣ паджа̄на̄ти. саче со иддхима̄ четовасиппатто диссама̄нена ка̄йена брахмалокам̣ гантука̄мо хоти, ка̄йавасена читтам̣ парин̣а̄мети, ка̄йавасена читтам̣ адхит̣т̣ха̄ти. ка̄йавасена читтам̣ парин̣а̄метва̄, ка̄йавасена читтам̣ адхит̣т̣хахитва̄, сукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча оккамитва̄ диссама̄нена ка̄йена брахмалокам̣ гаччхати. саче со иддхима̄ четовасиппатто адиссама̄нена ка̄йена брахмалокам̣ гантука̄мо хоти, читтавасена ка̄йам̣ парин̣а̄мети, читтавасена ка̄йам̣ адхит̣т̣ха̄ти. читтавасена ка̄йам̣ парин̣а̄метва̄, читтавасена ка̄йам̣ адхит̣т̣хахитва̄ сукхасан̃н̃ан̃ча лахусан̃н̃ан̃ча оккамитва̄ адиссама̄нена ка̄йена брахмалокам̣ гаччхати. со тасса брахмуно пурато рӯпим̣ [рӯпам̣ (сйа̄. ка.) дӣ. ни. 1.236 пасситабба̄] абхиниммина̄ти маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ [саббан̇гапаччан̇гам̣ (сйа̄. ка.)] ахӣниндрийам̣. саче со иддхима̄ чан̇камати, ниммитопи таттха чан̇камати. саче со иддхима̄ тит̣т̣хати, ниммитопи таттха тит̣т̣хати. саче со иддхима̄ нисӣдати, ниммитопи таттха нисӣдати. саче со иддхима̄ сеййам̣ каппети, ниммитопи таттха сеййам̣ каппети. саче со иддхима̄ дхӯма̄йати, ниммитопи таттха дхӯма̄йати. саче со иддхима̄ паджджалати, ниммитопи таттха паджджалати. саче со иддхима̄ дхаммам̣ бха̄сати, ниммитопи таттха дхаммам̣ бха̄сати. саче со иддхима̄ пан̃хам̣ пуччхати, ниммитопи таттха пан̃хам̣ пуччхати. саче со иддхима̄ пан̃хам̣ пут̣т̣хо висаджджети, ниммитопи таттха пан̃хам̣ пут̣т̣хо висаджджети. саче со иддхима̄ тена брахмуна̄ саддхим̣ сантит̣т̣хати саллапати са̄каччхам̣ сама̄паджджати, ниммитопи таттха тена брахмуна̄ саддхим̣ сантит̣т̣хати саллапати са̄каччхам̣ сама̄паджджати. йан̃н̃адева со иддхима̄ кароти, там̣ тадева хи со ниммито каротӣти – айам̣ адхит̣т̣ха̄на̄ иддхи.

13. катама̄ викуббана̄ иддхи? сикхисса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса абхибхӯ на̄ма са̄вако брахмалоке т̣хито сахассилокадха̄тум̣ [сахассӣлокадха̄тум̣ (сйа̄.) ваттху сам̣. ни. 1.185] сарена вин̃н̃а̄песи. со диссама̄ненапи ка̄йена дхаммам̣ десеси; адиссама̄ненапи ка̄йена дхаммам̣ десеси; диссама̄ненапи хет̣т̣химена упад̣д̣хака̄йена адиссама̄ненапи упаримена упад̣д̣хака̄йена дхаммам̣ десеси. диссама̄ненапи упаримена упад̣д̣хака̄йена, адиссама̄ненапи хет̣т̣химена упад̣д̣хака̄йена дхаммам̣ десеси. со пакативан̣н̣ам̣ виджахитва̄ кума̄ракаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, на̄гаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, супан̣н̣аван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, йаккхаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, индаван̣н̣ам̣ ва̄ [асураван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, индаван̣н̣ам̣ ва̄ (сйа̄.)] дассети, деваван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, брахмаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, самуддаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, паббатаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, ванаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, сӣхаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, бйаггхаван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, дӣпиван̣н̣ам̣ ва̄ дассети, хаттхимпи дассети, ассампи дассети, ратхампи дассети, паттимпи дассети, вивидхампи сена̄бйӯхам̣ дассетӣти – айам̣ викуббана̄ иддхи.

14. катама̄ маномайа̄ иддхи? идха бхиккху имамха̄ ка̄йа̄ ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхиниммина̄ти рӯпим̣ маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ ахӣниндрийам̣. сеййатха̄пи пурисо мун̃джамха̄ ӣсикам̣ пава̄хеййа. тасса евамасса – ‘‘айам̣ мун̃джо, айам̣ ӣсика̄. ан̃н̃о мун̃джо, ан̃н̃а̄ ӣсика̄. мун̃джамха̄ твева ӣсика̄ пава̄л̣ха̄’’ти. сеййатха̄ ва̄ пана пурисо асим̣ косийа̄ пава̄хеййа. тасса евамасса – ‘‘айам̣ аси, айам̣ коси. ан̃н̃о аси, ан̃н̃а̄ коси. косийа̄ твева аси пава̄л̣хо’’ти. сеййатха̄ ва̄ пана пурисо ахим̣ каран̣д̣а̄ уддхареййа. тасса евамасса – ‘‘айам̣ ахи, айам̣ каран̣д̣о. ан̃н̃о ахи, ан̃н̃о каран̣д̣о. каран̣д̣а̄ твева ахи уббхато’’ти. евамевам̣ бхиккху имамха̄ ка̄йа̄ ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхиниммина̄ти рӯпим̣ маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ ахӣниндрийам̣. айам̣ маномайа̄ иддхи.

15. катама̄ н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи? аничча̄нупассана̄ ниччасан̃н̃а̄йа паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи. дуккха̄нупассана̄ сукхасан̃н̃а̄йа… анатта̄нупассана̄ аттасан̃н̃а̄йа… ниббида̄нупассана̄йа нандийа̄… вира̄га̄нупассана̄йа ра̄гасса… ниродха̄нупассана̄йа самудайасса… пат̣иниссагга̄нупассана̄йа а̄да̄насса паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи. а̄йасмато ба̄куласса н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи, а̄йасмато сам̣киччасса н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи, а̄йасмато бхӯтапа̄ласса н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи. айам̣ н̃а̄н̣авиппха̄ра̄ иддхи.

16. катама̄ сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи? пат̣хамена джха̄нена нӣваран̣а̄нам̣ паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи. дутийена джха̄нена витаккавича̄ра̄нам̣ паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи. татийена джха̄нена пӣтийа̄ паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти…пе… чатуттхена джха̄нена сукхадуккха̄нам̣ паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти…пе… а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ рӯпасан̃н̃а̄йа пат̣игхасан̃н̃а̄йа на̄наттасан̃н̃а̄йа паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти…пе… вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄ а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти…пе… а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасан̃н̃а̄йа паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти…пе… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасан̃н̃а̄йа паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи. а̄йасмато са̄рипуттасса сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи, а̄йасмато сан̃джӣвасса сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи, а̄йасмато кха̄н̣укон̣д̣ан̃н̃асса сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи, уттара̄йа упа̄сика̄йа сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи, са̄ма̄ватийа̄ упа̄сика̄йа сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи. айам̣ сама̄дхивиппха̄ра̄ иддхи.

17. катама̄ арийа̄ иддхи? идха бхиккху [ма. ни. 3.462 пасситабба̄] саче а̄кан̇кхати – ‘‘пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘‘аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’’нти, аппат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘‘аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихареййа’’нти, пат̣икӯласан̃н̃ӣ таттха вихарати. саче а̄кан̇кхати – ‘‘пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихареййам̣ сато сампаджа̄но’’ти, упеккхако таттха вихарати сато сампаджа̄но.

катхам̣ пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати? анит̣т̣хасмим̣ ваттхусмим̣ метта̄йа ва̄ пхарати, дха̄туто ва̄ упасам̣харати. евам̣ пат̣икӯле аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати.

катхам̣ аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати? ит̣т̣хасмим̣ ваттхусмим̣ асубха̄йа ва̄ пхарати, аниччато ва̄ упасам̣харати. евам̣ аппат̣икӯле пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати.

катхам̣ пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати? анит̣т̣хасмин̃ча ит̣т̣хасмин̃ча ваттхусмим̣ метта̄йа ва̄ пхарати, дха̄туто ва̄ упасам̣харати. евам̣ пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча аппат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати.

катхам̣ аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати? ит̣т̣хасмин̃ча анит̣т̣хасмин̃ча ваттхусмим̣ асубха̄йа ва̄ пхарати, аниччато ва̄ упасам̣харати. евам̣ аппат̣икӯле ча пат̣икӯле ча пат̣икӯласан̃н̃ӣ вихарати.

катхам̣ пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихарати сато сампаджа̄но? идха бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ нева сумано хоти на думмано, упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа нева сумано хоти на думмано, упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. евам̣ пат̣икӯле ча аппат̣икӯле ча тадубхайам̣ абхиниваджджетва̄ упеккхако вихарати сато сампаджа̄но. айам̣ арийа̄ иддхи.

18. катама̄ каммавипа̄каджа̄ иддхи? саббесам̣ паккхӣнам̣, саббесам̣ дева̄нам̣, екачча̄нам̣ манусса̄нам̣, екачча̄нам̣ винипа̄тика̄нам̣. айам̣ каммавипа̄каджа̄ иддхи.

катама̄ пун̃н̃авато иддхи? ра̄джа̄ чаккаваттӣ [чаккаватти (сйа̄.)] веха̄сам̣ гаччхати саддхим̣ чатуран̇гинийа̄ сена̄йа, антамасо ассабандхагопурисе [ассабандхагопаке пурисе (сйа̄.)] упа̄да̄йа. джотикасса гахапатисса пун̃н̃авато иддхи, джат̣иласса гахапатисса пун̃н̃авато иддхи, мен̣д̣акасса гахапатисса пун̃н̃авато иддхи, гхоситасса гахапатисса пун̃н̃авато иддхи, пан̃чаннам̣ маха̄пун̃н̃а̄нам̣ пун̃н̃авато иддхи. айам̣ пун̃н̃авато иддхи.

катама̄ виджджа̄майа̄ иддхи? виджджа̄дхара̄ виджджам̣ париджаппетва̄ веха̄сам̣ гаччханти, а̄ка̄се анталиккхе хаттхимпи дассенти, ассампи дассенти, ратхампи дассенти, паттимпи дассенти, вивидхампи сена̄бйӯхам̣ дассенти. айам̣ виджджа̄майа̄ иддхи.

катхам̣ таттха таттха самма̄ пайогапаччайа̄ иджджханат̣т̣хена иддхи? неккхаммена ка̄маччхандасса паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – таттха таттха самма̄ пайогапаччайа̄ иджджханат̣т̣хена иддхи. абйа̄па̄дена бйа̄па̄дасса паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – таттха таттха самма̄ пайогапаччайа̄ иджджханат̣т̣хена иддхи…пе… арахаттамаггена саббакилеса̄нам̣ паха̄нат̣т̣хо иджджхатӣти – таттха таттха самма̄ пайогапаччайа̄ иджджханат̣т̣хена иддхи. евам̣ таттха таттха самма̄ пайогапаччайа̄ иджджханат̣т̣хена иддхи. има̄ даса иддхийо.

иддхикатха̄ нит̣т̣хита̄.

3. абхисамайакатха̄

19. абхисамайоти. кена абхисамети? читтена абхисамети.

хан̃чи читтена абхисамети, тена хи ан̃н̃а̄н̣ӣ абхисамети? на ан̃н̃а̄н̣ӣ абхисамети. н̃а̄н̣ена абхисамети.

хан̃чи н̃а̄н̣ена абхисамети, тена хи ачиттена ча н̃а̄н̣ена ча ачиттако [тена хи ачиттако (сйа̄.)] абхисамети? на ачиттако абхисамети. читтена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

хан̃чи читтена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети, тена хи ка̄ма̄вачарачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на ка̄ма̄вачарачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

тена хи рӯпа̄вачарачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на рӯпа̄вачарачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

тена хи арӯпа̄вачарачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на арӯпа̄вачарачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

тена хи каммассакатачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на каммассакатачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

тена хи сачча̄нуломикачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на сачча̄нуломикачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

тена хи атӣтачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на атӣтачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

тена хи ана̄гатачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на ана̄гатачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

тена хи паччуппанналокийачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? на паччуппанналокийачиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети. локуттарамаггаккхан̣е паччуппанначиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

катхам̣ локуттарамаггаккхан̣е паччуппанначиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети? локуттарамаггаккхан̣е уппа̄да̄дхипатеййам̣ читтам̣ н̃а̄н̣асса хету паччайо ча. там̣сампайуттам̣ ниродхагочарам̣ дассана̄дхипатеййам̣ н̃а̄н̣ам̣ читтасса хету паччайо ча. там̣сампайуттам̣ н̃а̄н̣ам̣ ниродхагочарам̣. евам̣ локуттарамаггаккхан̣е паччуппанначиттена ча н̃а̄н̣ена ча абхисамети.

20. ким̣ ну еттакойева абхисамайоти? на хи.локуттарамаггаккхан̣е дассана̄бхисамайо самма̄дит̣т̣хи, абхиниропана̄бхисамайо самма̄сан̇каппо, париггаха̄бхисамайо самма̄ва̄ча̄, самут̣т̣ха̄на̄бхисамайо самма̄камманто, вода̄на̄бхисамайо самма̄а̄джӣво, паггаха̄бхисамайо самма̄ва̄йа̄мо, упат̣т̣ха̄на̄бхисамайо самма̄сати, авиккхепа̄бхисамайо самма̄сама̄дхи; упат̣т̣ха̄на̄бхисамайо сатисамбоджджхан̇го, павичайа̄бхисамайо дхаммавичайасамбоджджхан̇го, паггаха̄бхисамайо вӣрийасамбоджджхан̇го, пхаран̣а̄бхисамайо пӣтисамбоджджхан̇го, упасама̄бхисамайо пассаддхисамбоджджхан̇го, авиккхепа̄бхисамайо сама̄дхисамбоджджхан̇го, пат̣исан̇кха̄на̄бхисамайо упеккха̄самбоджджхан̇го; ассаддхийе акампийа̄бхисамайо саддха̄балам̣, косадждже акампийа̄бхисамайо вӣрийабалам̣, пама̄де акампийа̄бхисамайо сатибалам̣, уддхачче акампийа̄бхисамайо сама̄дхибалам̣, авиджджа̄йа акампийа̄бхисамайо пан̃н̃а̄балам̣; адхимоккха̄бхисамайо саддхиндрийам̣, паггаха̄бхисамайо вӣрийиндрийам̣, упат̣т̣ха̄на̄бхисамайо сатиндрийам̣, авиккхепа̄бхисамайо сама̄дхиндрийам̣, дассана̄бхисамайо пан̃н̃индрийам̣. а̄дхипатеййат̣т̣хена индрийа̄бхисамайо, акампийат̣т̣хена бала̄бхисамайо, ниййа̄нат̣т̣хена боджджхан̇га̄бхисамайо, хетут̣т̣хена магга̄бхисамайо, упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена сатипат̣т̣ха̄на̄бхисамайо, падахат̣т̣хена саммаппадха̄на̄бхисамайо, иджджханат̣т̣хена иддхипа̄да̄бхисамайо, татхат̣т̣хена сачча̄бхисамайо, авиккхепат̣т̣хена саматха̄бхисамайо, анупассанат̣т̣хена випассана̄бхисамайо, екарасат̣т̣хена саматхавипассана̄бхисамайо, анативаттанат̣т̣хена йуганаддха̄бхисамайо, сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхиабхисамайо, авиккхепат̣т̣хена висуддхиабхисамайо, дассанат̣т̣хена дит̣т̣хивисуддхиабхисамайо, муттат̣т̣хена вимоккха̄бхисамайо, пат̣иведхат̣т̣хена виджджа̄бхисамайо, паричча̄гат̣т̣хена вимуттиабхисамайо, самуччхедат̣т̣хена кхайе н̃а̄н̣ам̣ абхисамайо. чхандо мӯлат̣т̣хена абхисамайо, манасика̄ро самут̣т̣ха̄нат̣т̣хена абхисамайо, пхассо самодха̄нат̣т̣хена абхисамайо, ведана̄ самосаран̣ат̣т̣хена абхисамайо, сама̄дхи памукхат̣т̣хена абхисамайо, сати а̄дхипатеййат̣т̣хена абхисамайо, пан̃н̃а̄ татуттарат̣т̣хена абхисамайо, вимутти са̄рат̣т̣хена абхисамайо, аматогадхам̣ нибба̄нам̣ парийоса̄нат̣т̣хена абхисамайо.

21. ким̣ ну еттакойева абхисамайоти? на хи. сота̄паттимаггаккхан̣е дассана̄бхисамайо самма̄дит̣т̣хи…пе… аматогадхам̣ нибба̄нам̣ парийоса̄нат̣т̣хена абхисамайо.

ким̣ ну еттакойева абхисамайоти? на хи. сота̄паттипхалаккхан̣е дассана̄бхисамайо самма̄дит̣т̣хи…пе… пат̣иппассаддхат̣т̣хена ануппа̄де н̃а̄н̣ам̣ абхисамайо. чхандо мӯлат̣т̣хена абхисамайо…пе… аматогадхам̣ 5 нибба̄нам̣ парийоса̄нат̣т̣хена абхисамайо.

ким̣ ну еттакойева абхисамайоти?

на хи. сакада̄га̄мимаггаккхан̣е…пе… сакада̄га̄мипхалаккхан̣е… ана̄га̄мимаггаккхан̣е… ана̄га̄мипхалаккхан̣е… арахаттамаггаккхан̣е…пе… арахаттапхалаккхан̣е дассана̄бхисамайо самма̄дит̣т̣хи, абхиниропана̄бхисамайо самма̄сан̇каппо…пе… пат̣иппассаддхат̣т̣хена ануппа̄де н̃а̄н̣ам̣ абхисамайо. чхандо мӯлат̣т̣хена абхисамайо…пе… аматогадхам̣ нибба̄нам̣ парийоса̄нат̣т̣хена абхисамайо.

йва̄йам̣ [сйа̄йам̣ (сйа̄. пӣ.)] килесе паджахати, атӣте килесе паджахати…пе… ана̄гате килесе паджахати, паччуппанне килесе паджахати, атӣте килесе паджахатӣти. хан̃чи атӣте килесе паджахати, тена хи кхӣн̣ам̣ кхепети, нируддхам̣ ниродхети, вигатам̣ вигамети, аттхан̇гатам̣ аттхан̇гамети, атӣтам̣ йам̣ на аттхи там̣ паджахатӣти? на атӣте килесе паджахатӣти. ана̄гате килесе паджахатӣти. хан̃чи ана̄гате килесе паджахати, тена хи аджа̄там̣ паджахати, аниббаттам̣ паджахати, ануппаннам̣ паджахати, апа̄тубхӯтам̣ паджахати, ана̄гатам̣ йам̣ на аттхи там̣ паджахатӣти? на ана̄гате килесе паджахатӣти. паччуппанне килесе паджахатӣти. хан̃чи паччуппанне килесе паджахати, тена хи ратто ра̄гам̣ паджахати, дут̣т̣хо досам̣ паджахати, мӯл̣хо мохам̣ паджахати, винибаддхо ма̄нам̣ паджахати, пара̄мат̣т̣хо дит̣т̣хим̣ паджахати,

виккхепагато уддхаччам̣ паджахати, анит̣т̣хан̇гато вичикиччхам̣ паджахати, тха̄магато анусайам̣ паджахати, кан̣хасуккадхамма̄ йуганаддха̄ самамева ваттанти, сам̣килесика̄ [там̣сам̣килесика̄ (сйа̄. ка.)] маггабха̄вана̄ хоти?

на хи атӣте килесе паджахати, на ана̄гате килесе паджахати, на паччуппанне килесе паджахатӣти. хан̃чи на атӣте килесе паджахати, на ана̄гате…пе… на паччуппанне килесе паджахати, тена хи наттхи маггабха̄вана̄, наттхи пхаласаччхикирийа̄, наттхи килесаппаха̄нам̣, наттхи дхамма̄бхисамайоти? аттхи маггабха̄вана̄, аттхи пхаласаччхикирийа̄, аттхи килесаппаха̄нам̣, аттхи дхамма̄бхисамайо. йатха̄ катхам̣ вийа? сеййатха̄пи тарун̣о руккхо аджа̄тапхало. таменам̣ пурисо мӯлам̣ чхиндеййа. йе тасса руккхасса аджа̄тапхала̄, те аджа̄та̄йева на джа̄йанти, аниббатта̄йева на ниббаттанти, ануппанна̄йева на уппаджджанти, апа̄тубхӯта̄йева на па̄тубхаванти. евамевам̣ уппа̄до хету, уппа̄до паччайо килеса̄нам̣ ниббаттийа̄ти. уппа̄де а̄дӣнавам̣ дисва̄ ануппа̄де читтам̣ паккхандати. ануппа̄де читтасса паккхандатта̄ йе уппа̄дапаччайа̄ килеса̄ ниббаттеййум̣, те аджа̄та̄йева на джа̄йанти, аниббатта̄йева на ниббаттанти, ануппанна̄йева на уппаджджанти, апа̄тубхӯта̄йева на па̄тубхаванти. евам̣ хетуниродха̄ дуккханиродхо. паваттам̣ хету, нимиттам̣ хету, а̄йӯхана̄ хету. а̄йӯхана̄ паччайо килеса̄нам̣ ниббаттийа̄ти. а̄йӯхане а̄дӣнавам̣ дисва̄ ана̄йӯхане читтам̣ паккхандати. ана̄йӯхане читтасса паккхандатта̄, йе а̄йӯханапаччайа̄ килеса̄ ниббаттеййум̣, те аджа̄та̄йева на джа̄йанти, аниббатта̄йева на ниббаттанти, ануппанна̄йева на уппаджджанти, апа̄тубхӯта̄йева на па̄тубхаванти. евам̣ хетуниродха̄ дуккханиродхо. евам̣ аттхи маггабха̄вана̄, аттхи пхаласаччхикирийа̄, аттхи килесаппаха̄нам̣, аттхи дхамма̄бхисамайоти.

абхисамайакатха̄ нит̣т̣хита̄.

4. вивекакатха̄

22. са̄ваттхинида̄нам̣ [сам̣ ни. 3.5.149 пасситабба̄]. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи балакаран̣ӣйа̄ камманта̄ карӣйанти, саббе те патхавим̣ нисса̄йа патхавийам̣ патит̣т̣ха̄йа евамете балакаран̣ӣйа̄ камманта̄ карӣйанти, евамевам̣, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкароти.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкароти? идха, бхиккхаве, бхиккху самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. самма̄сан̇каппам̣…пе… самма̄ва̄чам̣… самма̄каммантам̣… самма̄а̄джӣвам̣… самма̄ва̄йа̄мам̣… самма̄сатим̣… самма̄сама̄дхим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄вети, арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкароти.

23. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи [йепиме (сйа̄.) сам̣. ни. 5.150 пасситабба̄] бӣджага̄мабхӯтага̄ма̄ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджанти, саббе те патхавим̣ нисса̄йа патхавийам̣ патит̣т̣ха̄йа евамете бӣджага̄мабхӯтага̄ма̄ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджанти; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄венто арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкаронто вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ па̄пун̣а̄ти дхаммесу.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄венто арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкаронто вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ па̄пун̣а̄ти дхаммесу? идха, бхиккхаве, бхиккху самма̄дит̣т̣хим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. самма̄сан̇каппам̣ бха̄вети…пе… самма̄ва̄чам̣ бха̄вети… самма̄каммантам̣ бха̄вети… самма̄а̄джӣвам̣ бха̄вети… самма̄ва̄йа̄мам̣ бха̄вети… самма̄сатим̣ бха̄вети… самма̄сама̄дхим̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бха̄венто арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ бахулӣкаронто вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ па̄пун̣а̄ти дхаммесӯ’’ти.

1. магган̇ганиддесо

24. самма̄дит̣т̣хийа̄ пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄. самма̄сан̇каппасса…пе… самма̄ва̄ча̄йа… самма̄каммантасса… самма̄а̄джӣвасса… самма̄ва̄йа̄масса… самма̄сатийа̄… самма̄сама̄дхисса пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄.

самма̄дит̣т̣хийа̄ катаме пан̃ча вивека̄? виккхамбханавивеко, тадан̇гавивеко самуччхедавивеко, пат̣иппассаддхививеко, ниссаран̣авивеко. виккхамбханавивеко ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇гавивеко ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхедавивеко ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхививеко ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣авивеко ча ниродхо нибба̄нам̣. самма̄дит̣т̣хийа̄ име пан̃ча вивека̄. имесу пан̃часу вивекесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣.

самма̄дит̣т̣хийа̄ катаме пан̃ча вира̄га̄? виккхамбханавира̄го, тадан̇гавира̄го, самуччхедавира̄го, пат̣иппассаддхивира̄го, ниссаран̣авира̄го. виккхамбханавира̄го ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇гавира̄го ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхедавира̄го ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхивира̄го ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣авира̄го ча ниродхо нибба̄нам̣. самма̄дит̣т̣хийа̄ име пан̃ча вира̄га̄. имесу пан̃часу вира̄гесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣.

самма̄дит̣т̣хийа̄ катаме пан̃ча ниродха̄? виккхамбхананиродхо, тадан̇ганиродхо, самуччхеданиродхо, пат̣иппассаддхиниродхо, ниссаран̣аниродхо. виккхамбхананиродхо ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇ганиродхо ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхеданиродхо ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхиниродхо ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣аниродхо ча амата̄ дха̄ту. самма̄дит̣т̣хийа̄ име пан̃ча ниродха̄. имесу пан̃часу ниродхесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣.

самма̄дит̣т̣хийа̄ катаме пан̃ча воссагга̄? виккхамбханавоссагго, тадан̇гавоссагго, самуччхедавоссагго, пат̣иппассаддхивоссагго, ниссаран̣авоссагго. виккхамбханавоссагго ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇гавоссагго ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхедавоссагго ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхивоссагго ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣авоссагго ча ниродхо нибба̄нам̣. самма̄дит̣т̣хийа̄ име пан̃ча воссагга̄. имесу пан̃часу воссаггесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣. самма̄дит̣т̣хийа̄ име пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄.

25. самма̄сан̇каппасса …пе… самма̄ва̄ча̄йа… самма̄каммантасса… самма̄а̄джӣвасса… самма̄ва̄йа̄масса… самма̄сатийа̄… самма̄сама̄дхисса катаме пан̃ча вивека̄? виккхамбханавивеко, тадан̇гавивеко, самуччхедавивеко, пат̣иппассаддхививеко, ниссаран̣авивеко. виккхамбханавивеко ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇гавивеко ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхедавивеко ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхививеко ча пхалаккхан̣е ниссаран̣авивеко ча ниродхо нибба̄нам̣. самма̄сама̄дхисса име пан̃ча вивека̄. имесу пан̃часу вивекесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣.

самма̄сама̄дхисса катаме пан̃ча вира̄га̄? виккхамбханавира̄го, тадан̇гавира̄го, самуччхедавира̄го, пат̣иппассаддхивира̄го, ниссаран̣авира̄го. виккхамбханавира̄го ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇гавира̄го ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхедавира̄го ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхивира̄го ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣авира̄го ча ниродхо нибба̄нам̣. самма̄сама̄дхисса име пан̃ча вира̄га̄. имесу пан̃часу вира̄гесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣.

самма̄сама̄дхисса катаме пан̃ча ниродха̄? виккхамбхананиродхо, тадан̇ганиродхо, самуччхеданиродхо, пат̣иппассаддхиниродхо, ниссаран̣аниродхо. виккхамбхананиродхо ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇ганиродхо ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхеданиродхо ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхиниродхо ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣аниродхо ча амата̄ дха̄ту. самма̄сама̄дхисса име пан̃ча ниродха̄. имесу пан̃часу ниродхесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣.

самма̄сама̄дхисса катаме пан̃ча воссагга̄? виккхамбханавоссагго, тадан̇гавоссагго, самуччхедавоссагго, пат̣иппассаддхивоссагго, ниссаран̣авоссагго. виккхамбханавоссагго ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇гавоссагго ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхедавоссагго ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхивоссагго ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣авоссагго ча ниродхо нибба̄нам̣. самма̄сама̄дхисса име пан̃ча воссагга̄. имесу пан̃часу воссаггесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣. самма̄сама̄дхисса име пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄.

26. ‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи балакаран̣ӣйа̄ камманта̄ карӣйанти, саббе те патхавим̣ нисса̄йа патхавийам̣ патит̣т̣ха̄йа евамете балакаран̣ӣйа̄ камманта̄ карӣйанти; евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа сатта боджджхан̇ге бха̄вети, сатта боджджхан̇ге бахулӣкароти…пе… сатта боджджхан̇ге бха̄венто сатта боджджхан̇ге бахулӣкаронто вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ па̄пун̣а̄ти дхаммесу…пе… пан̃ча бала̄ни бха̄вети, пан̃ча бала̄ни бахулӣкароти…пе… пан̃ча бала̄ни бха̄венто пан̃ча бала̄ни бахулӣкаронто вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ па̄пун̣а̄ти дхаммесу…пе… пан̃чиндрийа̄ни бха̄вети, пан̃чиндрийа̄ни бахулӣкароти…пе….

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йе кечи бӣджага̄мабхӯтага̄ма̄ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджанти, саббе те патхавим̣ нисса̄йа патхавийам̣ патит̣т̣ха̄йа евамете бӣджага̄мабхӯтага̄ма̄ вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ а̄паджджанти, евамевам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа пан̃чиндрийа̄ни бха̄венто пан̃чиндрийа̄ни бахулӣкаронто вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ па̄пун̣а̄ти дхаммесу.

‘‘катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа сӣле патит̣т̣ха̄йа пан̃чиндрийа̄ни бха̄венто пан̃чиндрийа̄ни бахулӣкаронто вуддхим̣ вирӯл̣хим̣ вепуллам̣ па̄пун̣а̄ти дхаммесу? идха, бхиккхаве, бхиккху саддхиндрийам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. вӣрийиндрийам̣ бха̄вети…пе… сатиндрийам̣ бха̄вети…пе… сама̄дхиндрийам̣ бха̄вети…пе… пан̃н̃индрийам̣ бха̄вети вивеканисситам̣ вира̄ганисситам̣ ниродханисситам̣ воссаггапарин̣а̄мим̣. евам̣ кхо, бхиккхаве, бхиккху сӣлам̣ нисса̄йа…пе… па̄пун̣а̄ти дхаммесӯ’’ти.

2. индрийаниддесо

27. саддхиндрийасса пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄. вӣрийиндрийасса…пе… сатиндрийасса… сама̄дхиндрийасса… пан̃н̃индрийасса пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄.

саддхиндрийасса катаме пан̃ча вивека̄? виккхамбханавивеко, тадан̇гавивеко, самуччхедавивеко, пат̣иппассаддхививеко, ниссаран̣авивеко. виккхамбханавивеко ча нӣваран̣а̄нам̣ пат̣хамаджджха̄нам̣ бха̄вайато, тадан̇гавивеко ча дит̣т̣хигата̄нам̣ ниббедхабха̄гийам̣ сама̄дхим̣ бха̄вайато, самуччхедавивеко ча локуттарам̣ кхайага̄мимаггам̣ бха̄вайато, пат̣иппассаддхививеко ча пхалаккхан̣е, ниссаран̣авивеко ча ниродхо нибба̄нам̣. саддхиндрийасса име пан̃ча вивека̄. имесу пан̃часу вивекесу чхандаджа̄то хоти саддха̄дхимутто, читтан̃часса сва̄дхит̣т̣хитам̣…пе… саддхиндрийасса име пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄.

вӣрийиндрийасса…пе… сатиндрийасса…пе… сама̄дхиндрийасса… пан̃н̃индрийасса катаме пан̃ча вивека̄? виккхамбханавивеко, тадан̇гавивеко, самуччхедавивеко, пат̣иппассаддхививеко, ниссаран̣авивеко…пе… пан̃н̃индрийасса име пан̃ча вивека̄, пан̃ча вира̄га̄, пан̃ча ниродха̄, пан̃ча воссагга̄, два̄даса ниссайа̄ти.

вивекакатха̄ нит̣т̣хита̄.

5. чарийа̄катха̄

28. чарийа̄ти, ат̣т̣ха чарийа̄йо – ирийа̄патхачарийа̄, а̄йатаначарийа̄, сатичарийа̄, сама̄дхичарийа̄, н̃а̄н̣ачарийа̄, маггачарийа̄, паттичарийа̄, локаттхачарийа̄ти.

ирийа̄патхачарийа̄ти чатӯсу ирийа̄патхесу. а̄йатаначарийа̄ти чхасу аджджхаттикаба̄хиресу а̄йатанесу. сатичарийа̄ти чатӯсу сатипат̣т̣ха̄несу. сама̄дхичарийа̄ти чатӯсу джха̄несу. н̃а̄н̣ачарийа̄ти чатӯсу арийасаччесу. маггачарийа̄ти чатӯсу арийамаггесу. паттичарийа̄ти чатӯсу са̄ман̃н̃апхалесу. локаттхачарийа̄ти татха̄гатесу арахантесу самма̄самбуддхесу падесе [падесо (сйа̄.)] паччекабуддхесу падесе са̄вакесу.

ирийа̄патхачарийа̄ ча пан̣идхисампанна̄нам̣. а̄йатаначарийа̄ ча индрийесу гуттадва̄ра̄нам̣. сатичарийа̄ ча аппама̄давиха̄рӣнам̣. сама̄дхичарийа̄ ча адхичиттамануйутта̄нам̣. н̃а̄н̣ачарийа̄ ча буддхисампанна̄нам̣. маггачарийа̄ ча самма̄пат̣ипанна̄нам̣. паттичарийа̄ ча адхигатапхала̄нам̣. локаттхачарийа̄ ча татха̄гата̄нам̣ араханта̄нам̣ самма̄самбуддха̄нам̣ падесе паччекабуддха̄нам̣ падесе са̄вака̄нам̣. има̄ ат̣т̣ха чарийа̄йо.

29. апара̄пи ат̣т̣ха чарийа̄йо. адхимуччанто саддха̄йа чарати, пагган̣ханто вӣрийена чарати, упат̣т̣ха̄пенто сатийа̄ чарати, авиккхепам̣ каронто сама̄дхина̄ чарати, паджа̄нанто пан̃н̃а̄йа чарати, виджа̄нанто вин̃н̃а̄н̣ачарийа̄йа чарати, евам̣ пат̣ипаннасса кусала̄ дхамма̄ а̄йа̄пентӣти а̄йатаначарийа̄йа чарати, евам̣ пат̣ипанно висесамадхигаччхатӣти висесачарийа̄йа чарати. има̄ ат̣т̣ха чарийа̄йо.

апара̄пи ат̣т̣ха чарийа̄йо. дассаначарийа̄ ча самма̄дит̣т̣хийа̄, абхиниропаначарийа̄ ча самма̄сан̇каппасса, париггахачарийа̄ ча самма̄ва̄ча̄йа, самут̣т̣ха̄начарийа̄ ча самма̄каммантасса, вода̄начарийа̄ ча самма̄а̄джӣвасса, паггахачарийа̄ ча самма̄ва̄йа̄масса, упат̣т̣ха̄начарийа̄ ча самма̄сатийа̄, авиккхепачарийа̄ ча самма̄сама̄дхисса. има̄ ат̣т̣ха чарийа̄йоти.

чарийа̄катха̄ нит̣т̣хита̄.

6. па̄т̣иха̄рийакатха̄

30. ‘‘тӣн̣има̄ни, бхиккхаве [а. ни. 3.61 пасситабба̄], па̄т̣иха̄рийа̄ни. катама̄ни тӣн̣и? иддхипа̄т̣иха̄рийам̣, а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, иддхипа̄т̣иха̄рийам̣? идха, бхиккхаве, екаччо анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣ тиробха̄вам̣…пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети. идам̣ вуччати, бхиккхаве, иддхипа̄т̣иха̄рийам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣? идха, бхиккхаве, екаччо нимиттена а̄дисати – ‘евампи те мано, иттхампи те мано, итипи те читта’нти. со бахум̣ чепи а̄дисати, татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄. идха пана, бхиккхаве, екаччо на хева кхо нимиттена а̄дисати, апи ча кхо манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати – ‘евампи те мано, иттхампи те мано, итипи те читта’нти. со бахум̣ чепи а̄дисати, татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄. идха пана, бхиккхаве, екаччо на хева кхо нимиттена а̄дисати, напи манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати, апи ча кхо витаккайато вича̄райато витаккавиппха̄расаддам̣ сутва̄ а̄дисати – ‘евампи те мано, иттхампи те мано, итипи те читта’нти. со бахум̣ чепи а̄дисати, татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄. идха пана, бхиккхаве, екаччо на хева кхо нимиттена а̄дисати, напи манусса̄нам̣ ва̄ аманусса̄нам̣ ва̄ девата̄нам̣ ва̄ саддам̣ сутва̄ а̄дисати, напи витаккайато вича̄райато витаккавиппха̄расаддам̣ сутва̄ а̄дисати, апи ча кхо авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхим̣ сама̄паннасса четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти – ‘йатха̄ имасса бхото маносан̇кха̄ра̄ пан̣ихита̄ имасса [татха̄ имасса (сйа̄.), йатха̄ имасса (ка.) а. ни. 3.61 пасситабба̄] читтасса анантара̄ амукам̣ на̄ма витаккам̣ витаккайиссатӣ’ти [витаккессатӣти (сйа̄.) а. ни. 3.61]. со бахум̣ чепи а̄дисати, татхева там̣ хоти, но ан̃н̃атха̄. идам̣ вуччати, бхиккхаве, а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣.

‘‘катаман̃ча, бхиккхаве, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣? идха, бхиккхаве, екаччо евамануса̄сати – ‘евам̣ витаккетха, ма̄ евам̣ витаккайиттха. евам̣ манаси каротха, ма̄ евам̣ манаси кариттха. идам̣ паджахатха, идам̣ упасампаджджа вихаратха̄’ти. идам̣ вуччати, бхиккхаве, ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, тӣн̣и па̄т̣иха̄рийа̄ни’’.

31. неккхаммам̣ иджджхатӣти – иддхи. ка̄маччхандам̣ пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе тена неккхаммена саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘там̣ кхо пана неккхаммам̣ евам̣ а̄севитаббам̣, евам̣ бха̄ветаббам̣, евам̣ бахулӣка̄таббам̣, евам̣ таданудхаммата̄ сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣.

абйа̄па̄до иджджхатӣти – иддхи. бйа̄па̄дам̣ пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе тена абйа̄па̄дена саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘со кхо пана абйа̄па̄до евам̣ а̄севитаббо, евам̣ бха̄ветаббо, евам̣ бахулӣка̄таббо, евам̣ таданудхаммата̄ сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣.

а̄локасан̃н̃а̄ иджджхатӣти – иддхи. тхинамиддхам̣ пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе та̄йа а̄локасан̃н̃а̄йа саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘са̄ кхо пана а̄локасан̃н̃а̄ евам̣ а̄севитабба̄, евам̣ бха̄ветабба̄, евам̣ бахулӣка̄табба̄, евам̣ таданудхаммата̄ сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣.

авиккхепо иджджхатӣти – иддхи. уддхаччам̣ пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе тена авиккхепена саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘со кхо пана авиккхепо евам̣ а̄севитаббо, евам̣ бха̄ветаббо, евам̣ бахулӣка̄таббо, евам̣ таданудхаммата̄ сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣.

дхаммававаттха̄нам̣ иджджхатӣти – иддхи. вичикиччхам̣ пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе тена дхаммававаттха̄нена саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘там̣ кхо пана дхаммававаттха̄нам̣ евам̣ а̄севитаббам̣, евам̣ бха̄ветаббам̣, евам̣ бахулӣка̄таббам̣, евам̣ таданудхаммата̄, сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣.

н̃а̄н̣ам̣ иджджхатӣти – иддхи. авиджджам̣ пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе тена н̃а̄н̣ена саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘там̣ кхо пана н̃а̄н̣ам̣ евам̣ а̄севитаббам̣, евам̣ бха̄ветаббам̣, евам̣ бахулӣка̄таббам̣, евам̣ таданудхаммата̄ сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣.

па̄моджджам̣ иджджхатӣти – иддхи. аратим̣ пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе тена па̄моджджена саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘там̣ кхо пана па̄моджджам̣ евам̣ а̄севитаббам̣, евам̣ бха̄ветаббам̣, евам̣ бахулӣка̄таббам̣, евам̣ таданудхаммата̄ сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣…пе….

пат̣хамам̣ джха̄нам̣ иджджхатӣти – иддхи. нӣваран̣е пат̣ихаратӣти – па̄т̣иха̄рийам̣. йе тена пат̣хамена джха̄нена саманна̄гата̄, саббе те висуддхачитта̄ ана̄виласан̇каппа̄ти – а̄десана̄па̄т̣иха̄рийам̣. ‘‘там̣ кхо пана пат̣хамам̣ джха̄нам̣ евам̣ а̄севитаббам̣, евам̣ бха̄ветаббам̣, евам̣ бахулӣка̄таббам̣, евам̣ таданудхаммата̄ сати упат̣т̣ха̄петабба̄’’ти – ануса̄санӣпа̄т̣иха̄рийам̣…пе….