2. йуганаддхавагго

1. йуганаддхакатха̄

1. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ а̄нандо косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. татра кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаво’’ти. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса паччассосум̣. а̄йасма̄ а̄нандо етадавоча –

‘‘йо хи кочи, а̄вусо, бхиккху ва̄ бхиккхунӣ ва̄ мама сантике арахаттапаттам̣ [арахаттам̣ (сйа̄.), арахаттапаттим̣ а. ни. 4.170] бйа̄кароти, саббасо чатӯхи маггехи етесам̣ ва̄ ан̃н̃атарена. катамехи чатӯхи?

‘‘идха̄вусо, бхиккху саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄вети. тасса саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄вайато магго сан̃джа̄йати. со там̣ маггам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти [бахулим̣ кароти (ка.) а. ни. 4.170 пасситабба̄]. тасса там̣ маггам̣ а̄севато бха̄вайато бахулӣкарото сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху випассана̄пуббан̇гамам̣ саматхам̣ бха̄вети. тасса випассана̄пуббан̇гамам̣ саматхам̣ бха̄вайато магго сан̃джа̄йати. со там̣ маггам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тасса там̣ маггам̣ а̄севато бха̄вайато бахулӣкарото сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ [йуганандхам̣ (ка. сӣ. ат̣т̣ха.)] бха̄вети. тасса саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вайато магго сан̃джа̄йати. со там̣ маггам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тасса там̣ маггам̣ а̄севато бха̄вайато бахулӣкарото сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

‘‘пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккхуно дхаммуддхаччавиггахитам̣ ма̄насам̣ хоти. со, а̄вусо, самайо йам̣ там̣ читтам̣ аджджхаттамева [аджджхаттан̃н̃ева (сйа̄. ка.)] сантит̣т̣хати саннисӣдати екоди хоти сама̄дхийати. тасса магго сан̃джа̄йати. со там̣ маггам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти. тасса там̣ маггам̣ а̄севато бха̄вайато бахулӣкарото сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

‘‘йо хи кочи, а̄вусо, бхиккху ва̄ бхиккхунӣ ва̄ мама сантике арахаттапаттам̣ бйа̄кароти, саббасо имехи чатӯхи маггехи, етесам̣ ва̄ ан̃н̃атарена̄’’ти.

1. суттантаниддесо

2. катхам̣ саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄вети? неккхаммавасена читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи. таттха джа̄те дхамме аниччато анупассанат̣т̣хена випассана̄, дуккхато анупассанат̣т̣хена випассана̄, анаттато анупассанат̣т̣хена випассана̄. ити пат̣хамам̣ саматхо, паччха̄ випассана̄. тена вуччати – ‘‘саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄ветӣ’’ти. бха̄ветӣти чатассо бха̄вана̄ – таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена бха̄вана̄, индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена бха̄вана̄, тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена бха̄вана̄, а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄.

магго сан̃джа̄йатӣти катхам̣ магго сан̃джа̄йати? дассанат̣т̣хена самма̄дит̣т̣хи магго сан̃джа̄йати, абхиниропанат̣т̣хена самма̄сан̇каппо магго сан̃джа̄йати, париггахат̣т̣хена самма̄ва̄ча̄ магго сан̃джа̄йати, самут̣т̣ха̄нат̣т̣хена самма̄камманто магго сан̃джа̄йати, вода̄нат̣т̣хена самма̄а̄джӣво магго сан̃джа̄йати, паггахат̣т̣хена самма̄ва̄йа̄мо магго сан̃джа̄йати, упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена самма̄сати магго сан̃джа̄йати, авиккхепат̣т̣хена самма̄сама̄дхи магго сан̃джа̄йати – евам̣ магго сан̃джа̄йати.

со там̣ маггам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти а̄севатӣти катхам̣ а̄севати? а̄ваджджанто а̄севати, джа̄нанто а̄севати, пассанто а̄севати, паччавеккханто а̄севати, читтам̣ адхит̣т̣хаханто а̄севати, саддха̄йа адхимуччанто а̄севати, вӣрийам̣ пагган̣ханто а̄севати, сатим̣ упат̣т̣ха̄пенто а̄севати, читтам̣ сама̄даханто а̄севати, пан̃н̃а̄йа паджа̄нанто а̄севати, абхин̃н̃еййам̣ абхиджа̄нанто а̄севати, парин̃н̃еййам̣ париджа̄нанто а̄севати, паха̄таббам̣ паджаханто а̄севати, бха̄ветаббам̣ бха̄венто а̄севати, саччхика̄таббам̣ саччхикаронто а̄севати – евам̣ а̄севати.

бха̄ветӣти катхам̣ бха̄вети? а̄ваджджанто бха̄вети, джа̄нанто бха̄вети, пассанто бха̄вети, паччавеккханто бха̄вети, читтам̣ адхит̣т̣хаханто бха̄вети, саддха̄йа адхимуччанто бха̄вети, вӣрийам̣ пагган̣ханто бха̄вети, сатим̣ упат̣т̣ха̄пенто бха̄вети, читтам̣ сама̄даханто бха̄вети, пан̃н̃а̄йа паджа̄нанто бха̄вети, абхин̃н̃еййам̣ абхиджа̄нанто бха̄вети, парин̃н̃еййам̣ париджа̄нанто бха̄вети, паха̄таббам̣ паджаханто бха̄вети, бха̄ветаббам̣ бха̄венто бха̄вети, саччхика̄таббам̣ саччхикаронто бха̄вети – евам̣ бха̄вети.

бахулӣкаротӣти катхам̣ бахулӣкароти? а̄ваджджанто бахулӣкароти, джа̄нанто бахулӣкароти, пассанто бахулӣкароти, паччавеккханто бахулӣкароти, читтам̣ адхит̣т̣хаханто бахулӣкароти, саддха̄йа адхимуччанто бахулӣкароти, вӣрийам̣ пагган̣ханто бахулӣкароти, сатим̣ упат̣т̣ха̄пенто бахулӣкароти, читтам̣ сама̄даханто бахулӣкароти, пан̃н̃а̄йа паджа̄нанто бахулӣкароти, абхин̃н̃еййам̣ абхиджа̄нанто бахулӣкароти, парин̃н̃еййам̣ париджа̄нанто бахулӣкароти, паха̄таббам̣ паджаханто бахулӣкароти, бха̄ветаббам̣ бха̄венто бахулӣкароти, саччхика̄таббам̣ саччхикаронто бахулӣкароти – евам̣ бахулӣкароти.

тасса там̣ маггам̣ а̄севато бха̄вайато бахулӣкарото сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти анусайа̄ бйантӣхонтӣти катхам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти? сота̄паттимаггена, сакка̄йадит̣т̣хи, вичикиччха̄, сӣлаббатапара̄ма̄со – има̄ни тӣн̣и сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; дит̣т̣ха̄нусайо, вичикиччха̄нусайо – име две анусайа̄ бйантӣхонти. сакада̄га̄мимаггена ол̣а̄рикам̣ ка̄мара̄гасан̃н̃оджанам̣, пат̣игхасан̃н̃оджанам̣ – има̄ни две сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; ол̣а̄рико ка̄мара̄га̄нусайо, пат̣игха̄нусайо – име две анусайа̄ бйантӣхонти. ана̄га̄мимаггена анусахагатам̣ ка̄мара̄гасан̃н̃оджанам̣, пат̣игхасан̃н̃оджанам̣ – има̄ни две сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; анусахагато ка̄мара̄га̄нусайо, пат̣игха̄нусайо – име две анусайа̄ бйантӣхонти. арахаттамаггена рӯпара̄го, арӯпара̄го, ма̄но, уддхаччам̣, авиджджа̄ – има̄ни пан̃ча сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; ма̄на̄нусайо, бхавара̄га̄нусайо, авиджджа̄нусайо – име тайо анусайа̄ бйантӣхонти. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

3. абйа̄па̄давасена читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи…пе… а̄локасан̃н̃а̄васена читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи…пе… пат̣иниссагга̄нупассӣ асса̄савасена пат̣иниссагга̄нупассӣ пасса̄савасена читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи. таттха джа̄те дхамме аниччато анупассанат̣т̣хена випассана̄, дуккхато анупассанат̣т̣хена випассана̄, анаттато анупассанат̣т̣хена випассана̄. ити пат̣хамам̣ саматхо, паччха̄ випассана̄. тена вуччати – ‘‘саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄ветӣ’’ти. бха̄ветӣти чатассо бха̄вана̄ – таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена бха̄вана̄, индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена бха̄вана̄, тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена бха̄вана̄, а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄.

магго сан̃джа̄йатӣти катхам̣ магго сан̃джа̄йати? дассанат̣т̣хена самма̄дит̣т̣хи магго сан̃джа̄йати, абхиниропанат̣т̣хена самма̄сан̇каппо магго сан̃джа̄йати…пе… авиккхепат̣т̣хена самма̄сама̄дхи магго сан̃джа̄йати. евам̣ магго сан̃джа̄йати.

со там̣ маггам̣ а̄севати бха̄вети бахулӣкароти а̄севатӣти катхам̣ а̄севати? а̄ваджджанто а̄севати…пе… саччхика̄таббам̣ саччхикаронто а̄севати, евам̣ а̄севати. бха̄ветӣти катхам̣ бха̄вети? а̄ваджджанто бха̄вети, джа̄нанто бха̄вети…пе… саччхика̄таббам̣ саччхикаронто бха̄вети, евам̣ бха̄вети. бахулӣкаротӣти катхам̣ бахулӣкароти? а̄ваджджанто бахулӣкароти, джа̄нанто бахулӣкароти…пе… саччхика̄таббам̣ саччхикаронто бахулӣкароти, евам̣ бахулӣкароти.

тасса там̣ маггам̣ а̄севато бха̄вайато бахулӣкарото сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонтӣти катхам̣ сан̃н̃оджана̄ пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти? сота̄паттимаггена сакка̄йадит̣т̣хи вичикиччха̄ сӣлаббатапара̄ма̄со – има̄ни тӣн̣и сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; дит̣т̣ха̄нусайо, вичикиччха̄нусайо – име две анусайа̄ бйантӣхонти. сакада̄га̄мимаггена ол̣а̄рикам̣ ка̄мара̄гасан̃н̃оджанам̣, пат̣игхасан̃н̃оджанам̣ – има̄ни две сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; ол̣а̄рико ка̄мара̄га̄нусайо пат̣игха̄нусайо – име две анусайа̄ бйантӣхонти. ана̄га̄мимаггена анусахагатам̣ ка̄мара̄гасан̃н̃оджанам̣, пат̣игхасан̃н̃оджанам̣ – има̄ни две сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; анусахагато ка̄мара̄га̄нусайо, пат̣игха̄нусайо – име две анусайа̄ бйантӣхонти. арахаттамаггена рӯпара̄го, арӯпара̄го, ма̄но, уддхаччам̣, авиджджа̄ – има̄ни пан̃ча сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти; ма̄на̄нусайо, бхавара̄га̄нусайо, авиджджа̄нусайо – име тайо анусайа̄ бйантӣхонти. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти. евам̣ саматхапуббан̇гамам̣ випассанам̣ бха̄вети.

4. катхам̣ випассана̄пуббан̇гамам̣ саматхам̣ бха̄вети? аниччато анупассанат̣т̣хена випассана̄, дуккхато анупассанат̣т̣хена випассана̄, анаттато анупассанат̣т̣хена випассана̄. таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нан̃ча восагга̄рамман̣ата̄ [воссагга̄рамман̣ата̄ (сйа̄. ка.)] читтасса екаггата̄ авиккхепо. сама̄дхи ити пат̣хамам̣ випассана̄, паччха̄ саматхо. тена вуччати – ‘‘випассана̄пуббан̇гамам̣ саматхам̣ бха̄ветӣ’’ти. бха̄ветӣти чатассо бха̄вана̄ – а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄…пе… магго сан̃джа̄йатӣти катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

рӯпам̣ аниччато анупассанат̣т̣хена випассана̄, рӯпам̣ дуккхато анупассанат̣т̣хена випассана̄, рӯпам̣ анаттато анупассанат̣т̣хена випассана̄. таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нан̃ча восагга̄рамман̣ата̄ читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи. ити пат̣хамам̣ випассана̄, паччха̄ саматхо. тена вуччати – ‘‘випассана̄пуббан̇гамам̣ саматхам̣ бха̄ветӣ’’ти. бха̄ветӣти чатассо бха̄вана̄ – а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄…пе… магго сан̃джа̄йатӣти катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣ … сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣… чаккхум̣…пе… джара̄маран̣ам̣ аниччато анупассанат̣т̣хена випассана̄, джара̄маран̣ам̣ дуккхато…пе… анаттато анупассанат̣т̣хена випассана̄. таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нан̃ча восагга̄рамман̣ата̄ читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи. ити пат̣хамам̣ випассана̄, паччха̄ саматхо. тена вуччати – ‘‘випассана̄пуббан̇гамам̣ саматхам̣ бха̄ветӣ’’ти. бха̄ветӣти чатассо бха̄вана̄ – а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄…пе… магго сан̃джа̄йатӣти катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти. евам̣ випассана̄пуббан̇гамам̣ саматхам̣ бха̄вети.

5. катхам̣ саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? сол̣асахи а̄ка̄рехи саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети. а̄рамман̣ат̣т̣хена гочарат̣т̣хена паха̄нат̣т̣хена паричча̄гат̣т̣хена вут̣т̣ха̄нат̣т̣хена виват̣т̣анат̣т̣хена сантат̣т̣хена пан̣ӣтат̣т̣хена вимуттат̣т̣хена ана̄сават̣т̣хена таран̣ат̣т̣хена анимиттат̣т̣хена аппан̣ихитат̣т̣хена сун̃н̃атат̣т̣хена екарасат̣т̣хена анативаттанат̣т̣хена йуганаддхат̣т̣хена.

катхам̣ а̄рамман̣ат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ниродха̄рамман̣о, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ ниродха̄рамман̣а̄. ити а̄рамман̣ат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘а̄рамман̣ат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти. бха̄ветӣти чатассо бха̄вана̄ – а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄…пе… магго сан̃джа̄йатӣти катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти. евам̣ а̄рамман̣ат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети.

катхам̣ гочарат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ ниродхагочара̄. ити гочарат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘гочарат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ паха̄нат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччасахагатакилесе ча кхандхе ча паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ниродхагочаро, авиджджа̄сахагатакилесе ча кхандхе ча паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ ниродхагочара̄. ити паха̄нат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘паха̄нат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ паричча̄гат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччасахагатакилесе ча кхандхе ча париччаджато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ниродхагочаро, авиджджа̄сахагатакилесе ча кхандхе ча париччаджато анупассанат̣т̣хена випассана̄ ниродхагочара̄. ити паричча̄гат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘паричча̄гат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ вут̣т̣ха̄нат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччасахагатакилесехи ча кхандхехи ча вут̣т̣хахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ниродхагочаро, авиджджа̄сахагатакилесехи ча кхандхехи ча вут̣т̣хахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ ниродхагочара̄. ити вут̣т̣ха̄нат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘вут̣т̣ха̄нат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ виват̣т̣анат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччасахагатакилесехи ча кхандхехи ча виват̣т̣ато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ниродхагочаро, авиджджа̄сахагатакилесехи ча кхандхехи ча виват̣т̣ато анупассанат̣т̣хена випассана̄ ниродхагочара̄. ити виват̣т̣анат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘виват̣т̣анат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ сантат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи санто хонти ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ санта̄ хоти ниродхагочара̄. ити сантат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘сантат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ пан̣ӣтат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи пан̣ӣто хоти ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ пан̣ӣта̄ хоти ниродхагочара̄. ити пан̣ӣтат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘пан̣ӣтат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ вимуттат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ка̄ма̄сава̄ вимутто хоти ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ авиджджа̄сава̄ вимутта̄ хоти ниродхагочара̄. ити ра̄гавира̄га̄ четовимутти авиджджа̄вира̄га̄ пан̃н̃а̄ вимуттат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘вимуттат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ ана̄сават̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ка̄ма̄савена ана̄саво хоти ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ авиджджа̄савена ана̄сава̄ хоти ниродхагочара̄. ити ана̄сават̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘ана̄сават̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ таран̣ат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччасахагатакилесе ча кхандхе ча тарато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи ниродхагочаро, авиджджа̄сахагатакилесе ча кхандхе ча тарато анупассанат̣т̣хена випассана̄ ниродхагочара̄. ити таран̣ат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘таран̣ат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ анимиттат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи саббанимиттехи анимитто хоти ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ саббанимиттехи анимитта̄ хоти ниродхагочара̄. ити анимиттат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘анимиттат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ аппан̣ихитат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи саббапан̣идхӣхи аппан̣ихито хоти ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ саббапан̣идхӣхи аппан̣ихита̄ хоти ниродхагочара̄. ити аппан̣ихитат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘аппан̣ихитат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти.

катхам̣ сун̃н̃атат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети? уддхаччам̣ паджахато читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи сабба̄бхинивесехи сун̃н̃о хоти ниродхагочаро, авиджджам̣ паджахато анупассанат̣т̣хена випассана̄ сабба̄бхинивесехи сун̃н̃а̄ хоти ниродхагочара̄. ити сун̃н̃атат̣т̣хена саматхавипассана̄ екараса̄ хонти, йуганаддха̄ хонти, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на̄тиваттантӣти. тена вуччати – ‘‘сун̃н̃атат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄ветӣ’’ти. бха̄ветӣти чатассо бха̄вана̄ – а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄…пе… магго сан̃джа̄йатӣти катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти. евам̣ сун̃н̃атат̣т̣хена саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети. имехи сол̣асахи а̄ка̄рехи саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети, евам̣ саматхавипассанам̣ йуганаддхам̣ бха̄вети.

суттантаниддесо.

2. дхаммуддхаччава̄раниддесо

6. катхам̣ дхаммуддхаччавиггахитам̣ ма̄насам̣ хоти? аниччато манасикарото обха̄со уппаджджати, обха̄со дхаммоти обха̄сам̣ а̄ваджджати, тато виккхепо уддхаччам̣. тена уддхаччена виггахитама̄насо аниччато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, дуккхато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, анаттато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тена вуччати – ‘‘дхаммуддхаччавиггахитама̄насо хоти со самайо, йам̣ там̣ читтам̣ аджджхаттамева сантит̣т̣хати саннисӣдати екоди хоти сама̄дхийати. тасса магго сан̃джа̄йатӣ’’ти катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати, евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

аниччато манасикарото н̃а̄н̣ам̣ уппаджджати, пӣти уппаджджати, пассаддхи уппаджджати, сукхам̣ уппаджджати, адхимоккхо уппаджджати, паггахо уппаджджати, упат̣т̣ха̄нам̣ уппаджджати, упеккха̄ уппаджджати, никанти уппаджджати, ‘никанти дхаммо’ти никантим̣ а̄ваджджати. тато виккхепо уддхаччам̣. тена уддхаччена виггахитама̄насо аниччато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, дуккхато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, анаттато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тена вуччати – ‘‘дхаммуддхаччавиггахитама̄насо хоти со самайо, йам̣ там̣ читтам̣ аджджхаттамева сантит̣т̣хати саннисӣдати екоди хоти сама̄дхийати. тасса магго сан̃джа̄йатӣ’’ти. катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати, евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти.

дуккхато манасикарото…пе… анаттато манасикарото обха̄со уппаджджати…пе… н̃а̄н̣ам̣ уппаджджати, пӣти уппаджджати, пассаддхи уппаджджати, сукхам̣ уппаджджати, адхимоккхо уппаджджати, паггахо уппаджджати, упат̣т̣ха̄нам̣ уппаджджати, упеккха̄ уппаджджати, никанти уппаджджати, ‘никанти дхаммо’ти никантим̣ а̄ваджджати. тато виккхепо уддхаччам̣. тена уддхаччена виггахитама̄насо анаттато упат̣т̣ха̄нам̣, аниччато упат̣т̣ха̄нам̣, дуккхато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тена вуччати – ‘‘дхаммуддхаччавиггахитама̄насо…пе… евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти’’.

рӯпам̣ аниччато манасикарото…пе… рӯпам̣ дуккхато манасикарото… рӯпам̣ анаттато манасикарото… веданам̣…пе… сан̃н̃ам̣… сан̇кха̄ре… вин̃н̃а̄н̣ам̣… чаккхум̣…пе… джара̄маран̣ам̣ аниччато манасикарото…пе… джара̄маран̣ам̣ дуккхато манасикарото, джара̄маран̣ам̣ анаттато манасикарото обха̄со уппаджджати…пе… н̃а̄н̣ам̣ уппаджджати, пӣти уппаджджати, пассаддхи уппаджджати, сукхам̣ уппаджджати, адхимоккхо уппаджджати, паггахо уппаджджати, упат̣т̣ха̄нам̣ уппаджджати, упеккха̄ уппаджджати, никанти уппаджджати, ‘никанти дхаммо’ти никантим̣ а̄ваджджати. тато виккхепо уддхаччам̣. тена уддхаччена виггахитама̄насо. джара̄маран̣ам̣ анаттато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. джара̄маран̣ам̣ аниччато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти, джара̄маран̣ам̣ дуккхато упат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄бхӯтам̣ наппаджа̄на̄ти. тена вуччати – ‘‘дхаммуддхаччавиггахитама̄насо хоти. со самайо, йам̣ там̣ читтам̣ аджджхаттамева сантит̣т̣хати саннисӣдати екоди хоти сама̄дхийати. тасса магго сан̃джа̄йатӣ’’ти. катхам̣ магго сан̃джа̄йати…пе… евам̣ магго сан̃джа̄йати. евам̣ сан̃н̃оджана̄ни пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти. евам̣ дхаммуддхаччавиггахитам̣ ма̄насам̣ хоти.

7. обха̄се чева н̃а̄н̣е ча, пӣтийа̄ ча викампати;

пассаддхийа̄ сукхе чева, йехи читтам̣ паведхати.

адхимоккхе ча пагга̄хе, упат̣т̣ха̄не ча кампати;

упеккха̄ваджджана̄йа чева, упеккха̄йа ча никантийа̄.

има̄ни даса т̣ха̄на̄ни, пан̃н̃а̄ йасса париччита̄;

дхаммуддхаччакусало хоти, на ча саммоха гаччхати.

виккхипати чева килиссати ча, чавати читтабха̄вана̄;

виккхипати на килиссати, бха̄вана̄ париха̄йати.

виккхипати на килиссати, бха̄вана̄ на париха̄йати;

на ча виккхипате читтам̣ на килиссати, на чавати читтабха̄вана̄.

имехи чатӯхи т̣ха̄нехи читтасса сан̇кхепавиккхепавиггахитам̣ [сан̇кхепам̣ виккхепам̣ виггахитам̣ (сйа̄.)] даса т̣ха̄не сампаджа̄на̄тӣти.

йуганаддхакатха̄ нит̣т̣хита̄.

2. саччакатха̄

8. пуриманида̄нам̣. ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве [сам̣. ни. 5.1090], татха̄ни авитатха̄ни анан̃н̃атха̄ни. катама̄ни чатта̄ри? ‘идам̣ дуккха’нти, бхиккхаве, татхаметам̣ авитатхаметам̣ анан̃н̃атхаметам̣; ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти татхаметам̣ авитатхаметам̣ анан̃н̃атхаметам̣, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти татхаметам̣ авитатхаметам̣ анан̃н̃атхаметам̣, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти татхаметам̣ авитатхаметам̣ анан̃н̃атхаметам̣. има̄ни кхо, бхиккхаве, чатта̄ри татха̄ни авитатха̄ни анан̃н̃атха̄ни’’.

1. пат̣хамасуттантаниддесо

катхам̣ дуккхам̣ татхат̣т̣хена саччам̣? чатта̄ро дуккхасса дуккхат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. дуккхасса пӣл̣анат̣т̣хо, сан̇кхатат̣т̣хо, санта̄пат̣т̣хо, випарин̣а̄мат̣т̣хо – име чатта̄ро дуккхасса дуккхат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. евам̣ дуккхам̣ татхат̣т̣хена саччам̣.

катхам̣ самудайо татхат̣т̣хена саччам̣? чатта̄ро самудайасса самудайат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. самудайасса а̄йӯханат̣т̣хо, нида̄нат̣т̣хо, сам̣йогат̣т̣хо палибодхат̣т̣хо – име чатта̄ро самудайасса самудайат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. евам̣ самудайо татхат̣т̣хена саччам̣.

катхам̣ ниродхо татхат̣т̣хена саччам̣? чатта̄ро ниродхасса ниродхат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. ниродхасса ниссаран̣ат̣т̣хо, вивекат̣т̣хо, асан̇кхатат̣т̣хо, аматат̣т̣хо – име чатта̄ро ниродхасса ниродхат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. евам̣ ниродхо татхат̣т̣хена саччам̣.

катхам̣ магго татхат̣т̣хена саччам̣? чатта̄ро маггасса маггат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. маггасса ниййа̄нат̣т̣хо, хетут̣т̣хо, дассанат̣т̣хо, а̄дхипатеййат̣т̣хо – име чатта̄ро маггасса маггат̣т̣ха̄ татха̄ авитатха̄ анан̃н̃атха̄. евам̣ магго татхат̣т̣хена саччам̣.

9. катиха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? чатӯха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. татхат̣т̣хена, анаттат̣т̣хена, саччат̣т̣хена, пат̣иведхат̣т̣хена – имехи чатӯха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? чатӯха̄ка̄рехи татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса дуккхат̣т̣хо татхат̣т̣хо, самудайасса самудайат̣т̣хо татхат̣т̣хо, ниродхасса ниродхат̣т̣хо татхат̣т̣хо, маггасса маггат̣т̣хо татхат̣т̣хо – имехи чатӯха̄ка̄рехи татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ анаттат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? чатӯха̄ка̄рехи анаттат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса дуккхат̣т̣хо анаттат̣т̣хо, самудайасса самудайат̣т̣хо анаттат̣т̣хо, ниродхасса ниродхат̣т̣хо анаттат̣т̣хо, маггасса маггат̣т̣хо анаттат̣т̣хо – имехи чатӯха̄ка̄рехи анаттат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ саччат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? чатӯха̄ка̄рехи саччат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса дуккхат̣т̣хо саччат̣т̣хо, самудайасса самудайат̣т̣хо саччат̣т̣хо, ниродхасса ниродхат̣т̣хо саччат̣т̣хо, маггасса маггат̣т̣хо саччат̣т̣хо – имехи чатӯха̄ка̄рехи саччат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ пат̣иведхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? чатӯха̄ка̄рехи пат̣иведхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса дуккхат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, самудайасса самудайат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо ниродхасса ниродхат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, маггасса маггат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо – имехи чатӯха̄ка̄рехи пат̣иведхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

10. катиха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? йам̣ аниччам̣ там̣ дуккхам̣, йам̣ дуккхам̣ там̣ аниччам̣, йам̣ аниччан̃ча дуккхан̃ча там̣ анатта̄. йам̣ аниччан̃ча дуккхан̃ча анатта̄ ча там̣ татхам̣. йам̣ аниччам̣ ча дуккхан̃ча анатта̄ ча татхан̃ча там̣ саччам̣. йам̣ аниччан̃ча дуккхан̃ча анатта̄ ча татхан̃ча саччан̃ча там̣ екасан̇гахитам̣. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катиха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? наваха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. татхат̣т̣хена, анаттат̣т̣хена, саччат̣т̣хена, пат̣иведхат̣т̣хена, абхин̃н̃ат̣т̣хена, парин̃н̃ат̣т̣хена, паха̄нат̣т̣хена, бха̄ванат̣т̣хена, саччхикирийат̣т̣хена – имехи наваха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? наваха̄ка̄рехи татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса дуккхат̣т̣хо татхат̣т̣хо, самудайасса самудайат̣т̣хо татхат̣т̣хо, ниродхасса ниродхат̣т̣хо татхат̣т̣хо, маггасса маггат̣т̣хо татхат̣т̣хо, абхин̃н̃а̄йа абхин̃н̃ат̣т̣хо татхат̣т̣хо, парин̃н̃а̄йа парин̃н̃ат̣т̣хо татхат̣т̣хо, паха̄насса паха̄нат̣т̣хо татхат̣т̣хо, бха̄вана̄йа бха̄ванат̣т̣хо татхат̣т̣хо, саччхикирийа̄йа саччхикирийат̣т̣хо татхат̣т̣хо – имехи наваха̄ка̄рехи татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ анаттат̣т̣хена… саччат̣т̣хена… пат̣иведхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? наваха̄ка̄рехи пат̣иведхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса дуккхат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, самудайасса самудайат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, ниродхасса ниродхат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, маггасса маггат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, абхин̃н̃а̄йа абхин̃н̃ат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, парин̃н̃а̄йа парин̃н̃ат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, паха̄насса паха̄нат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, бха̄вана̄йа бха̄ванат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо, саччхикирийа̄йа саччхикирийат̣т̣хо пат̣иведхат̣т̣хо – имехи наваха̄ка̄рехи пат̣иведхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

11. катиха̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? два̄дасахи а̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. татхат̣т̣хена, анаттат̣т̣хена, саччат̣т̣хена, пат̣иведхат̣т̣хена, абхиджа̄нанат̣т̣хена, париджа̄нанат̣т̣хена, дхаммат̣т̣хена, татхат̣т̣хена, н̃а̄тат̣т̣хена, саччхикирийат̣т̣хена, пхассанат̣т̣хена, абхисамайат̣т̣хена – имехи два̄дасахи а̄ка̄рехи чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? сол̣асахи а̄ка̄рехи татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса пӣл̣анат̣т̣хо, сан̇кхатат̣т̣хо, санта̄пат̣т̣хо, випарин̣а̄мат̣т̣хо, татхат̣т̣хо; самудайасса а̄йӯханат̣т̣хо, нида̄нат̣т̣хо, сам̣йогат̣т̣хо, палибодхат̣т̣хо татхат̣т̣хо; ниродхасса ниссаран̣ат̣т̣хо, вивекат̣т̣хо, асан̇кхатат̣т̣хо, аматат̣т̣хо татхат̣т̣хо; маггасса ниййа̄нат̣т̣хо, хетут̣т̣хо, дассанат̣т̣хо, а̄дхипатеййат̣т̣хо татхат̣т̣хо – имехи сол̣асахи а̄ка̄рехи татхат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

катхам̣ анаттат̣т̣хена…пе… саччат̣т̣хена… пат̣иведхат̣т̣хена… абхиджа̄нанат̣т̣хена… париджа̄нанат̣т̣хена… дхаммат̣т̣хена… татхат̣т̣хена… н̃а̄тат̣т̣хена… саччхикирийат̣т̣хена… пхассанат̣т̣хена… абхисамайат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни? сол̣асахи а̄ка̄рехи абхисамайат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни. дуккхасса пӣл̣анат̣т̣хо, сан̇кхатат̣т̣хо, санта̄пат̣т̣хо, випарин̣а̄мат̣т̣хо, абхисамайат̣т̣хо; самудайасса а̄йӯханат̣т̣хо, нида̄нат̣т̣хо, сам̣йогат̣т̣хо, палибодхат̣т̣хо, абхисамайат̣т̣хо; ниродхасса ниссаран̣ат̣т̣хо, вивекат̣т̣хо, асан̇кхатат̣т̣хо, аматат̣т̣хо, абхисамайат̣т̣хо; маггасса ниййа̄нат̣т̣хо, хетут̣т̣хо, дассанат̣т̣хо, а̄дхипатеййат̣т̣хо, абхисамайат̣т̣хо – имехи сол̣асахи а̄ка̄рехи абхисамайат̣т̣хена чатта̄ри сачча̄ни екасан̇гахита̄ни. йам̣ екасан̇гахитам̣ там̣ екаттам̣. екаттам̣ екена н̃а̄н̣ена пат̣ивиджджхатӣти – чатта̄ри сачча̄ни екаппат̣иведха̄ни.

12. сачча̄нам̣ кати лаккхан̣а̄ни? сачча̄нам̣ две лаккхан̣а̄ни. сан̇кхаталаккхан̣ан̃ча, асан̇кхаталаккхан̣ан̃ча – сачча̄нам̣ има̄ни две лаккхан̣а̄ни.

сачча̄нам̣ кати лаккхан̣а̄ни? сачча̄нам̣ чха лаккхан̣а̄ни. сан̇кхата̄нам̣ сачча̄нам̣ уппа̄до пан̃н̃а̄йати, вайо пан̃н̃а̄йати, т̣хита̄нам̣ ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати асан̇кхатасса саччасса на уппа̄до пан̃н̃а̄йати, на вайо пан̃н̃а̄йати, на т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати – сачча̄нам̣ има̄ни чха лаккхан̣а̄ни.

сачча̄нам̣ кати лаккхан̣а̄ни? сачча̄нам̣ два̄даса лаккхан̣а̄ни. дуккхасаччасса уппа̄до пан̃н̃а̄йати, вайо пан̃н̃а̄йати, т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати; самудайасаччасса уппа̄до пан̃н̃а̄йати, вайо пан̃н̃а̄йати, т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати; маггасаччасса уппа̄до пан̃н̃а̄йати, вайо пан̃н̃а̄йати, т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати; ниродхасаччасса на уппа̄до пан̃н̃а̄йати, на вайо пан̃н̃а̄йати, на т̣хитасса ан̃н̃атхаттам̣ пан̃н̃а̄йати – сачча̄нам̣ има̄ни два̄даса лаккхан̣а̄ни.

чатуннам̣ сачча̄нам̣ кати кусала̄, кати акусала̄, кати абйа̄ката̄? самудайасаччам̣ акусалам̣, маггасаччам̣ кусалам̣, ниродхасаччам̣ абйа̄катам̣. дуккхасаччам̣ сийа̄ кусалам̣, сийа̄ акусалам̣, сийа̄ абйа̄катам̣.

сийа̄ тӣн̣и сачча̄ни екасаччена сан̇гахита̄ни, екасаччам̣ тӣхи саччехи сан̇гахитам̣? ваттхувасена парийа̄йена сийа̄ти. катхан̃ча сийа̄? йам̣ дуккхасаччам̣ акусалам̣, самудайасаччам̣ акусалам̣ – евам̣ акусалат̣т̣хена две сачча̄ни екасаччена сан̇гахита̄ни, екасаччам̣ двӣхи саччехи сан̇гахитам̣. йам̣ дуккхасаччам̣ кусалам̣, маггасаччам̣ кусалам̣ – евам̣ кусалат̣т̣хена две сачча̄ни екасаччена сан̇гахита̄ни, екасаччам̣ двӣхи саччехи сан̇гахитам̣. йам̣ дуккхасаччам̣ абйа̄катам̣, ниродхасаччам̣ абйа̄катам̣ – евам̣ абйа̄катат̣т̣хена две сачча̄ни екасаччена сан̇гахита̄ни, екасаччам̣ двӣхи саччехи сан̇гахитам̣. евам̣ сийа̄ тӣн̣и сачча̄ни екасаччена сан̇гахита̄ни, екасаччам̣ тӣхи саччехи сан̇гахитам̣ ваттхувасена парийа̄йена̄ти.

2. дутийасуттантапа̄л̣и

13. ‘‘пуббе ме, бхиккхаве [сам̣. ни. 3.26], самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато етадахоси – ‘ко ну кхо рӯпасса асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣ам̣; ко ведана̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣ам̣; ко сан̃н̃а̄йа асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣ам̣; ко сан̇кха̄ра̄нам̣ асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣ам̣; ко вин̃н̃а̄н̣асса асса̄до, ко а̄дӣнаво, ким̣ ниссаран̣а’нти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘йам̣ кхо рӯпам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣ – айам̣ рӯпасса асса̄до. йам̣ рӯпам̣ аниччам̣, там̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣ – айам̣ рӯпасса а̄дӣнаво. йо рӯпасмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣ – идам̣ рӯпасса ниссаран̣ам̣. йам̣ веданам̣ пат̣ичча…пе… йам̣ сан̃н̃ам̣ пат̣ичча… йам̣ сан̇кха̄ре пат̣ичча… йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣ – айам̣ вин̃н̃а̄н̣асса асса̄до. йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣ там̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣ – айам̣ вин̃н̃а̄н̣асса а̄дӣнаво. йо вин̃н̃а̄н̣асмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣ – идам̣ вин̃н̃а̄н̣асса ниссаран̣ам̣’’.

‘‘йа̄вакӣван̃ча̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ на̄ббхан̃н̃а̄сим̣, нева та̄ва̄хам̣, бхиккхаве, садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ‘ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти паччан̃н̃а̄сим̣ [абхисамбуддхо паччан̃н̃а̄сим̣ (сйа̄.) сам̣. ни. 3.26 пасситабба̄] йато ча кхва̄хам̣, бхиккхаве, имесам̣ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ евам̣ асса̄дан̃ча асса̄дато а̄дӣнаван̃ча а̄дӣнавато ниссаран̣ан̃ча ниссаран̣ато йатха̄бхӯтам̣ аббхан̃н̃а̄сим̣, атха̄хам̣, бхиккхаве, ‘садеваке локе сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхо’ти паччан̃н̃а̄сим̣. н̃а̄н̣ан̃ча пана ме дассанам̣ удапа̄ди – ‘акуппа̄ ме вимутти [четовимутти (сйа̄. ка.) сам̣. ни. 3.27 пасситабба̄]. айамантима̄ джа̄ти, наттхи да̄ни пунаббхаво’’’ти.

3. дутийасуттантаниддесо

14. йам̣ рӯпам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ рӯпасса асса̄доти – паха̄наппат̣иведхо самудайасаччам̣. йам̣ рӯпам̣ аниччам̣ там̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, айам̣ рӯпасса а̄дӣнавоти – парин̃н̃а̄пат̣иведхо дуккхасаччам̣. йо рӯпасмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ рӯпасса ниссаран̣анти – саччхикирийа̄пат̣иведхо ниродхасаччам̣. йа̄ имесу тӣсу т̣ха̄несу дит̣т̣хи сан̇каппо ва̄ча̄ камманто а̄джӣво ва̄йа̄мо сати сама̄дхи – бха̄вана̄пат̣иведхо маггасаччам̣.

йам̣ веданам̣ пат̣ичча…пе… йам̣ сан̃н̃ам̣ пат̣ичча… йам̣ сан̇кха̄ре пат̣ичча… йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ пат̣ичча уппаджджати сукхам̣ соманассам̣, айам̣ вин̃н̃а̄н̣асса асса̄доти – паха̄наппат̣иведхо самудайасаччам̣. йам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ аниччам̣ там̣ дуккхам̣ випарин̣а̄мадхаммам̣, айам̣ вин̃н̃а̄н̣асса а̄дӣнавоти – парин̃н̃а̄пат̣иведхо дуккхасаччам̣. йо вин̃н̃а̄н̣асмим̣ чхандара̄гавинайо чхандара̄гаппаха̄нам̣, идам̣ вин̃н̃а̄н̣асса ниссаран̣анти – саччхикирийа̄пат̣иведхо ниродхасаччам̣. йа̄ имесу тӣсу т̣ха̄несу дит̣т̣хи сан̇каппо ва̄ча̄ камманто а̄джӣво ва̄йа̄мо сати сама̄дхи – бха̄вана̄пат̣иведхо маггасаччам̣.

15. саччанти катиха̄ка̄рехи саччам̣? есанат̣т̣хена, париггахат̣т̣хена, пат̣иведхат̣т̣хена. катхам̣ есанат̣т̣хена саччам̣? джара̄маран̣ам̣ ким̣нида̄нам̣, ким̣самудайам̣, ким̣джа̄тикам̣, ким̣пабхаванти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. джара̄маран̣ам̣ джа̄тинида̄нам̣, джа̄тисамудайам̣, джа̄тиджа̄тикам̣, джа̄типпабхаванти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. джара̄маран̣ан̃ча паджа̄на̄ти, джара̄маран̣асамудайан̃ча паджа̄на̄ти, джара̄маран̣аниродхан̃ча паджа̄на̄ти, джара̄маран̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

джа̄ти ким̣нида̄на̄, ким̣самудайа̄, ким̣джа̄тика̄, ким̣пабхава̄ти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. джа̄ти бхаванида̄на̄, бхавасамудайа̄, бхаваджа̄тика̄, бхаваппабхава̄ти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. джа̄тин̃ча паджа̄на̄ти, джа̄тисамудайан̃ча паджа̄на̄ти, джа̄тиниродхан̃ча паджа̄на̄ти, джа̄тиниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

бхаво ким̣нида̄но, ким̣самудайо, ким̣джа̄тико, ким̣пабхавоти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. бхаво упа̄да̄нанида̄но, упа̄да̄насамудайо, упа̄да̄наджа̄тико, упа̄да̄наппабхавоти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. бхавам̣ ча паджа̄на̄ти, бхавасамудайан̃ча паджа̄на̄ти, бхаваниродхан̃ча паджа̄на̄ти, бхаваниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

упа̄да̄нам̣ ким̣нида̄нам̣, ким̣самудайам̣, ким̣джа̄тикам̣, ким̣пабхаванти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. упа̄да̄нам̣ тан̣ха̄нида̄нам̣, тан̣ха̄самудайам̣, тан̣ха̄джа̄тикам̣, тан̣ха̄пабхаванти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. упа̄да̄нан̃ча паджа̄на̄ти, упа̄да̄насамудайан̃ча паджа̄на̄ти, упа̄да̄наниродхан̃ча паджа̄на̄ти упа̄да̄наниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

тан̣ха̄ ким̣нида̄на̄, ким̣самудайа̄, ким̣джа̄тика̄, ким̣пабхава̄ти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. тан̣ха̄ ведана̄нида̄на̄, ведана̄самудайа̄, ведана̄джа̄тика̄, ведана̄пабхава̄ти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. тан̣хан̃ча паджа̄на̄ти, тан̣ха̄самудайан̃ча паджа̄на̄ти, тан̣ха̄ниродхан̃ча паджа̄на̄ти, тан̣ха̄ниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

ведана̄ ким̣нида̄на̄, ким̣самудайа̄, ким̣джа̄тика̄, ким̣пабхава̄ти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. ведана̄ пхассанида̄на̄, пхассасамудайа̄, пхассаджа̄тика̄, пхассаппабхава̄ти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. веданан̃ча паджа̄на̄ти, ведана̄самудайан̃ча паджа̄на̄ти, ведана̄ниродхан̃ча паджа̄на̄ти, ведана̄ниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

пхассо ким̣нида̄но, ким̣самудайо, ким̣джа̄тико, ким̣пабхавоти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. пхассо сал̣а̄йатананида̄но, сал̣а̄йатанасамудайо, сал̣а̄йатанаджа̄тико, сал̣а̄йатанаппабхавоти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. пхассан̃ча паджа̄на̄ти, пхассасамудайан̃ча паджа̄на̄ти, пхассаниродхан̃ча паджа̄на̄ти, пхассаниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

сал̣а̄йатанам̣ ким̣нида̄нам̣, ким̣самудайам̣, ким̣джа̄тикам̣, ким̣пабхаванти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. сал̣а̄йатанам̣ на̄марӯпанида̄нам̣, на̄марӯпасамудайам̣, на̄марӯпаджа̄тикам̣, на̄марӯпаппабхаванти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. сал̣а̄йатанан̃ча паджа̄на̄ти, сал̣а̄йатанасамудайан̃ча паджа̄на̄ти, сал̣а̄йатананиродхан̃ча паджа̄на̄ти, сал̣а̄йатананиродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

на̄марӯпам̣ ким̣нида̄нам̣, ким̣самудайам̣, ким̣джа̄тикам̣, ким̣пабхаванти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. на̄марӯпам̣ вин̃н̃а̄н̣анида̄нам̣, вин̃н̃а̄н̣асамудайам̣, вин̃н̃а̄н̣аджа̄тикам̣, вин̃н̃а̄н̣аппабхаванти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. на̄марӯпан̃ча паджа̄на̄ти, на̄марӯпасамудайан̃ча паджа̄на̄ти, на̄марӯпаниродхан̃ча паджа̄на̄ти, на̄марӯпаниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

вин̃н̃а̄н̣ам̣ ким̣нида̄нам̣, ким̣самудайам̣, ким̣джа̄тикам̣, ким̣пабхаванти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. вин̃н̃а̄н̣ам̣ сан̇кха̄ранида̄нам̣, сан̇кха̄расамудайам̣, сан̇кха̄раджа̄тикам̣, сан̇кха̄раппабхаванти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. вин̃н̃а̄н̣ан̃ча паджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣асамудайан̃ча паджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣аниродхан̃ча паджа̄на̄ти, вин̃н̃а̄н̣аниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

сан̇кха̄ра̄ ким̣нида̄на̄, ким̣самудайа̄, ким̣джа̄тика̄, ким̣пабхава̄ти – евам̣ есанат̣т̣хена саччам̣. сан̇кха̄ра̄ авиджджа̄нида̄на̄, авиджджа̄самудайа̄, авиджджа̄джа̄тика̄, авиджджа̄пабхава̄ти – евам̣ париггахат̣т̣хена саччам̣. сан̇кха̄ре ча паджа̄на̄ти, сан̇кха̄расамудайан̃ча паджа̄на̄ти, сан̇кха̄раниродхан̃ча паджа̄на̄ти, сан̇кха̄раниродхага̄миним̣ пат̣ипадан̃ча паджа̄на̄ти – евам̣ пат̣иведхат̣т̣хена саччам̣.

16. джара̄маран̣ам̣ дуккхасаччам̣, джа̄ти самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. джа̄ти дуккхасаччам̣, бхаво самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. бхаво дуккхасаччам̣, упа̄да̄нам̣ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. упа̄да̄нам̣ дуккхасаччам̣, тан̣ха̄ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. тан̣ха̄ дуккхасаччам̣, ведана̄ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. ведана̄ дуккхасаччам̣, пхассо самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. пхассо дуккхасаччам̣, сал̣а̄йатанам̣ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. сал̣а̄йатанам̣ дуккхасаччам̣, на̄марӯпам̣ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. на̄марӯпам̣ дуккхасаччам̣, вин̃н̃а̄н̣ам̣ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. вин̃н̃а̄н̣ам̣ дуккхасаччам̣, сан̇кха̄ра̄ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. сан̇кха̄ра̄ дуккхасаччам̣, авиджджа̄ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣.

джара̄маран̣ам̣ сийа̄ дуккхасаччам̣, сийа̄ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччам̣. джа̄ти сийа̄ дуккхасаччам̣, сийа̄ самудайасаччам̣…пе… бхаво сийа̄ дуккхасаччам̣, сийа̄ самудайасаччам̣, убхиннампи ниссаран̣ам̣ ниродхасаччам̣, ниродхаппаджа̄нана̄ маггасаччанти.

бха̄н̣ава̄ро.

саччакатха̄ нит̣т̣хита̄.

3. боджджхан̇гакатха̄

17. са̄ваттхинида̄нам̣. ‘‘саттиме, бхиккхаве [сам̣. ни. 5.200], боджджхан̇га̄. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го, дхаммавичайасамбоджджхан̇го, вӣрийасамбоджджхан̇го, пӣтисамбоджджхан̇го, пассаддхисамбоджджхан̇го, сама̄дхисамбоджджхан̇го, упеккха̄самбоджджхан̇го – име кхо, бхиккхаве, сатта боджджхан̇га̄’’.

боджджхан̇га̄ти кенат̣т̣хена боджджхан̇га̄? бодха̄йа сам̣ваттантӣти – боджджхан̇га̄. буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анубуджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пат̣ибуджджхантӣти – боджджхан̇га̄. самбуджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

буджджханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анубуджджханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, пат̣ибуджджханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, самбуджджханат̣т̣хена боджджхан̇га̄.

бодхентӣти – боджджхан̇га̄. анубодхентӣти – боджджхан̇га̄. пат̣ибодхентӣти – боджджхан̇га̄. самбодхентӣти – боджджхан̇га̄.

бодханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анубодханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, пат̣ибодханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, самбодханат̣т̣хена боджджхан̇га̄.

бодхипаккхийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анубодхипаккхийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, пат̣ибодхипаккхийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, самбодхипаккхийат̣т̣хена боджджхан̇га̄.

буддхилабханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, буддхипат̣илабханат̣т̣хена боджджхан̇га̄, буддхиропанат̣т̣хена боджджхан̇га̄, буддхиабхиропанат̣т̣хена боджджхан̇га̄, буддхипа̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, буддхисампа̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄.

мӯламӯлака̄дидасакам̣

18. мӯлат̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлачарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлапариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлапарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлапарипӯран̣ат̣т̣хена [мӯлапарипӯрат̣т̣хена (сйа̄. ка.) евамупарипи] боджджхан̇га̄, мӯлапарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлапат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, мӯлапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

хетут̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетучарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, хетупат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

паччайат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайачарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, паччайапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

висуддхат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхичарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, висуддхипат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

анаваджджат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджачарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, анаваджджапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

неккхаммат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммачарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, неккхаммапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

вимуттат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттичарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, вимуттипат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

ана̄сават̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савачарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, ана̄савапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

вивекат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекачарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, вивекапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

восаггат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггачарийат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапариггахат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапарива̄рат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапарипӯран̣ат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапарипа̄кат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапат̣исамбхидат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хена боджджхан̇га̄, восаггапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ваппатта̄нампи боджджхан̇га̄.

19. мӯлат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. хетут̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паччайат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. висуддхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анаваджджат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. неккхаммат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вимуттат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ана̄сават̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вивекат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. восаггат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

мӯлачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. хетучарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паччайачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. висуддхичарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анаваджджачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. неккхаммачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вимуттичарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ана̄савачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вивекачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. восаггачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

мӯлапариггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… восаггапариггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. мӯлапарива̄рат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… восаггапарива̄рат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. мӯлапарипӯран̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… восаггапарипӯрат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. мӯлапарипа̄кат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… восаггапарипа̄кат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. мӯлапат̣исамбхидат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… восаггапат̣исамбхидат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. мӯлапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… восаггапат̣исамбхида̄па̄панат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. мӯлапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… восаггапат̣исамбхида̄йа васӣбха̄ват̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе….

париггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. парива̄рат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. парипӯран̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екаггат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. авиккхепат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ависа̄рат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ана̄вилат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анин̃джанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екаттупат̣т̣ха̄навасена читтасса т̣хитат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. а̄рамман̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. гочарат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паричча̄гат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вут̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. виват̣т̣анат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сантат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пан̣ӣтат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вимуттат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ана̄сават̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. таран̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анимиттат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. аппан̣ихитат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сун̃н̃атат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екарасат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анативаттанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. йуганаддхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниййа̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. хетут̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. а̄дхипатеййат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

саматхасса авиккхепат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. випассана̄йа анупассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. саматхавипассана̄нам̣ екарасат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. йуганаддхасса анативаттанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сиккха̄йа сама̄да̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. а̄рамман̣асса гочарат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. лӣнасса читтасса паггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. уддхатасса читтасса ниггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. убховисуддха̄нам̣ аджджхупеккханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. висеса̄дхигамат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. уттари пат̣иведхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сачча̄бхисамайат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниродхе патит̣т̣ха̄пакат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

саддхиндрийасса адхимоккхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… пан̃н̃индрийасса дассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. саддха̄баласса ассаддхийе акампийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… пан̃н̃а̄баласса авиджджа̄йа акампийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сатисамбоджджхан̇гасса упат̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… упеккха̄самбоджджхан̇гасса пат̣исан̇кха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. самма̄дит̣т̣хийа̄ дассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… самма̄сама̄дхисса авиккхепат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

индрийа̄нам̣ а̄дхипатеййат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. бала̄нам̣ акампийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниййа̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. маггасса хетут̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сатипат̣т̣ха̄на̄нам̣ упат̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. саммаппадха̄на̄нам̣ падаханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. иддхипа̄да̄нам̣ иджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сачча̄нам̣ татхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пайога̄нам̣ пат̣иппассаддхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пхала̄нам̣ саччхикирийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

витаккасса абхиниропанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вича̄расса упавича̄рат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пӣтийа̄ пхаран̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сукхасса абхисанданат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса екаггат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

а̄ваджджанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. виджа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паджа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сан̃джа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екодат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. абхин̃н̃а̄йа н̃а̄тат̣т̣хам̣ [абхин̃н̃еййаттхам̣ (сйа̄.)] буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. парин̃н̃а̄йа тӣран̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паха̄насса паричча̄гат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. бха̄вана̄йа екарасат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. саччхикирийа̄йа пхассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. кхандха̄нам̣ кхандхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дха̄тӯнам̣ дха̄тут̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. а̄йатана̄нам̣ а̄йатанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сан̇кхата̄нам̣ сан̇кхатат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. асан̇кхатасса асан̇кхатат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

читтат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читта̄нантарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса вут̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса виват̣т̣анат̣т̣хам̣ [виваджджанат̣т̣хам̣ (сйа̄.)] буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса хетут̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса паччайат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса ваттхут̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса бхӯмат̣т̣хам̣ [бхуммат̣т̣хам̣ (сйа̄.) пат̣и. ма. 1.14 пасситабба̄] буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса а̄рамман̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса гочарат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса чарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса гатат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса абхинӣха̄рат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса ниййа̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. читтасса ниссаран̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

екатте а̄ваджджанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте виджа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте паджа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте сан̃джа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте екодат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ( ) [(екатте упанибандханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄) (саббаттха)]. екатте паккханданат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте пасӣданат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте сантит̣т̣ханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте вимуччанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте етам̣ сантанти пассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте йа̄нӣкатат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте ваттхукатат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте анут̣т̣хитат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте паричитат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте сусама̄раддхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте париггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте парива̄рат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте парипӯран̣ат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте самодха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте а̄севанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте бха̄ванат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте бахулӣкаммат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте сусамуггатат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте сувимуттат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте буджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте анубуджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте пат̣ибуджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте самбуджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте бодханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте анубодханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте пат̣ибодханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте самбуджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте бодхипаккхийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте анубодхипаккхийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте пат̣ибодхипаккхийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте самбодхипаккхийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте джотанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте уджджотанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте ануджотанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте пат̣иджотанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. екатте сан̃джотанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

пата̄панат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вирочанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. килеса̄нам̣ санта̄панат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. амалат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вималат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниммалат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. самат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. самайат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вивекат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вивекачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вира̄гат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вира̄гачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниродхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниродхачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. восаггат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. восаггачарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вимуттат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вимуттичарийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

чхандат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса мӯлат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса па̄дат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса падха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса иджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса адхимоккхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса паггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса упат̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса авиккхепат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. чхандасса дассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

вӣрийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… читтат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… вӣмам̣сат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа мӯлат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа па̄дат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа падха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа иджджханат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа адхимоккхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа паггахат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа упат̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа авиккхепат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вӣмам̣са̄йа дассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

дуккхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дуккхасса пӣл̣анат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дуккхасса сан̇кхатат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дуккхасса санта̄пат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дуккхасса випарин̣а̄мат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. самудайат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. самудайасса а̄йӯханат̣т̣хам̣ нида̄нат̣т̣хам̣ сан̃н̃огат̣т̣хам̣ палибодхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниродхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниродхасса ниссаран̣ат̣т̣хам̣ вивекат̣т̣хам̣ асан̇кхатат̣т̣хам̣ аматат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. маггат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. маггасса ниййа̄нат̣т̣хам̣ хетут̣т̣хам̣ дассанат̣т̣хам̣ а̄дхипатеййат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

татхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анаттат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. саччат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пат̣иведхат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. абхиджа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. париджа̄нанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дхаммат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дха̄тут̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. н̃а̄тат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. саччхикирийат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пхассанат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. абхисамайат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

неккхаммам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. абйа̄па̄дам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. а̄локасан̃н̃ам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. авиккхепам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дхаммававаттха̄нам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. н̃а̄н̣ам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. па̄моджджам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пат̣хамам̣ джха̄нам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… арахаттамаггам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. арахаттапхаласама̄паттим̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

адхимоккхат̣т̣хена саддхиндрийам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… дассанат̣т̣хена пан̃н̃индрийам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ассаддхийе акампийат̣т̣хена саддха̄балам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… авиджджа̄йа акампийат̣т̣хена пан̃н̃а̄балам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена сатисамбоджджхан̇гам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… пат̣исан̇кха̄нат̣т̣хена упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

дассанат̣т̣хена самма̄дит̣т̣хим̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄…пе… авиккхепат̣т̣хена самма̄сама̄дхим̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. а̄дхипатеййат̣т̣хена индрийам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. акампийат̣т̣хена балам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. ниййа̄нат̣т̣хам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. хетут̣т̣хена маггам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена сатипат̣т̣ха̄нам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. падаханат̣т̣хена саммаппадха̄нам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. иджджханат̣т̣хена иддхипа̄дам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. татхат̣т̣хена саччам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. авиккхепат̣т̣хена саматхам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анупассанат̣т̣хе випассанам̣ …пе… екарасат̣т̣хена саматхавипассанам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. анативаттанат̣т̣хена йуганаддхам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхим̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. авиккхепат̣т̣хена читтависуддхим̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. дассанат̣т̣хена дит̣т̣хивисуддхим̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. муттат̣т̣хена вимоккхам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пат̣иведхат̣т̣хена виджджам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. паричча̄гат̣т̣хена вимуттим̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. самуччхедат̣т̣хена кхайе н̃а̄н̣ам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пат̣иппассаддхат̣т̣хена ануппа̄де н̃а̄н̣ам̣ буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

чхандам̣ мӯлат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. манасика̄рам̣ самут̣т̣ха̄нат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пхассам̣ самодха̄нат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. веданам̣ самосаран̣ат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сама̄дхим̣ памукхат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. сатим̣ а̄дхипатеййат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. пан̃н̃ам̣ татуттарат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. вимуттим̣ са̄рат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄. аматогадхам̣ нибба̄нам̣ парийоса̄нат̣т̣хена буджджхантӣти – боджджхан̇га̄.

20. са̄ваттхинида̄нам̣. татра кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘а̄вусо бхиккхаво’’ти [а̄вусоти (сйа̄.) сам̣. ни. 5.185 пасситабба̄]. ‘‘а̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато са̄рипуттасса паччассосум̣. а̄йасма̄ са̄рипутто етадавоча –

‘‘саттиме, а̄вусо, боджджхан̇га̄. катаме сатта? сатисамбоджджхан̇го, дхаммавичайасамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го – име кхо, а̄вусо, сатта боджджхан̇га̄. имесам̣ кхва̄хам̣, а̄вусо, саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ йена йена боджджхан̇гена а̄кан̇кха̄ми пуббан̣хасамайам̣ вихаритум̣, тена тена боджджхан̇гена пуббан̣хасамайам̣ вихара̄ми. йена йена боджджхан̇гена а̄кан̇кха̄ми маджджханхикасамайам̣…пе… са̄йанхасамайам̣ вихаритум̣, тена тена боджджхан̇гена са̄йанхасамайам̣ вихара̄ми. сатисамбоджджхан̇го ити че ме, ‘а̄вусо, хоти, аппама̄н̣о’ти ме хоти, ‘сусама̄раддхо’ти ме хоти. тит̣т̣хантан̃ча нам̣ [тит̣т̣хантам̣ чарам̣ (сйа̄.) сам̣. ни. 5.185 пасситабба̄] ‘тит̣т̣хатӣ’ти паджа̄на̄ми. сачепи ме чавати, ‘идаппаччайа̄ ме чаватӣ’ти паджа̄на̄ми. дхаммавичайасамбоджджхан̇го…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го ити че ме, а̄вусо, хоти, ‘аппама̄н̣о’ти ме хоти, ‘сусама̄раддхо’ти ме хоти. тит̣т̣хантан̃ча нам̣ ‘тит̣т̣хатӣ’ти паджа̄на̄ми. сачепи ме чавати, ‘идаппаччайа̄ ме чаватӣ’ти паджа̄на̄ми.

‘‘сеййатха̄пи, а̄вусо, ран̃н̃о ва̄ ра̄джамаха̄маттасса ва̄ на̄на̄ратта̄нам̣ дусса̄нам̣ дуссакаран̣д̣ако пӯро асса. со йан̃н̃адева дуссайугам̣ а̄кан̇кхеййа пуббан̣хасамайам̣ па̄рупитум̣, там̣ тадева дуссайугам̣ пуббан̣хасамайам̣ па̄рупеййа. йан̃н̃адева дуссайугам̣ а̄кан̇кхеййа маджджханхикасамайам̣…пе… са̄йанхасамайам̣ па̄рупитум̣, там̣ тадева дуссайугам̣ са̄йанхасамайам̣ па̄рупеййа. евамева кхва̄хам̣, а̄вусо, имесам̣ саттаннам̣ боджджхан̇га̄нам̣ йена йена боджджхан̇гена а̄кан̇кха̄ми пуббан̣хасамайам̣ вихаритум̣, тена тена боджджхан̇гена пуббан̣хасамайам̣ вихара̄ми. йена йена боджджхан̇гена а̄кан̇кха̄ми маджджханхикасамайам̣…пе… са̄йанхасамайам̣ вихаритум̣, тена тена боджджхан̇гена са̄йанхасамайам̣ вихара̄ми. сатисамбоджджхан̇го ити че ме, а̄вусо, хоти, ‘аппама̄н̣о’ти ме хоти, ‘сусама̄раддхо’ти ме хоти. тит̣т̣хантан̃ча нам̣ ‘тит̣т̣хатӣ’ти паджа̄на̄ми. сачепи ме чавати, ‘идаппаччайа̄ ме чаватӣ’ти паджа̄на̄ми…пе… упеккха̄самбоджджхан̇го ити че ме, а̄вусо, хоти, ‘аппама̄н̣о’ти ме хоти, ‘сусама̄раддхо’ти ме хоти. тит̣т̣хантан̃ча нам̣ ‘тит̣т̣хатӣ’ти паджа̄на̄ми. сачепи ме чавати, ‘идаппаччайа̄ ме чаватӣ’ти паджа̄на̄ми’’.

суттантаниддесо

21. катхам̣ сатисамбоджджхан̇го ити че ме хотӣти боджджхан̇го? йа̄вата̄ ниродхӯпат̣т̣ха̄ти та̄вата̄ сатисамбоджджхан̇го. ити че ме хотӣти боджджхан̇го. сеййатха̄пи телаппадӣпасса джха̄йато йа̄вата̄ аччи та̄вата̄ ван̣н̣о, йа̄вата̄ ван̣н̣о та̄вата̄ аччи. евамева йа̄вата̄ ниродхӯпат̣т̣ха̄ти та̄вата̄ сатисамбоджджхан̇го. ити че ме хотӣти боджджхан̇го.

катхам̣ аппама̄н̣о ити че ме хотӣти боджджхан̇го? пама̄н̣абаддха̄ [пама̄н̣аванта̄ (сйа̄.), ат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄] килеса̄, саббе ча парийут̣т̣ха̄на̄, йе ча сан̇кха̄ра̄ понобхавика̄ аппама̄н̣о ниродхо ачалат̣т̣хена асан̇кхатат̣т̣хена. йа̄вата̄ ниродхӯпат̣т̣ха̄ти та̄вата̄ аппама̄н̣о. ити че ме хотӣти боджджхан̇го.

катхам̣ сусама̄раддхо ити че ме хотӣти – боджджхан̇го? висама̄ килеса̄, саббе ча парийут̣т̣ха̄на̄, йе ча сан̇кха̄ра̄ понобхавика̄, самадхаммо ниродхо сантат̣т̣хена пан̣ӣтат̣т̣хена. йа̄вата̄ ниродхӯпат̣т̣ха̄ти та̄вата̄ сусама̄раддхо ити че ме хотӣти боджджхан̇го.

катхам̣ ‘‘тит̣т̣хантан̃ча нам̣ тит̣т̣хатӣ’’ти паджа̄на̄ми; сачепи чавати ‘‘идаппаччайа̄ чаватӣ’’ти паджа̄на̄ми? катиха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати? катиха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го чавати? ат̣т̣хаха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати. ат̣т̣хаха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го чавати.

катамехи ат̣т̣хаха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати? ануппа̄дам̣ а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати, уппа̄дам̣ ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати, аппаваттам̣ а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати, паваттам̣ ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати, анимиттам̣ а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати, нимиттам̣ ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати, ниродхам̣ а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати, сан̇кха̄ре ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати – имехи ат̣т̣хаха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го тит̣т̣хати.

катамехи ат̣т̣хаха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го чавати? уппа̄дам̣ а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати, ануппа̄дам̣ ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати, паваттам̣ а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати, аппаваттам̣ ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати, нимиттам̣ а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати, анимиттам̣ ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати, сан̇кха̄ре а̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати, ниродхам̣ ана̄ваджджитатта̄ сатисамбоджджхан̇го чавати – имехи ат̣т̣хаха̄ка̄рехи сатисамбоджджхан̇го чавати. евам̣ ‘‘тит̣т̣хантан̃ча нам̣ тит̣т̣хатӣ’’ти паджа̄на̄ми. сачепи чавати, ‘‘идаппаччайа̄ ме чаватӣ’’ти паджа̄на̄ми…пе….