1. пат̣хамасуттантаниддесо
184. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхаданте’’ти [‘‘бхадданте’’ти (ка.)] те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
‘‘пан̃чима̄ни, бхиккхаве, индрийа̄ни. катама̄ни пан̃ча? саддхиндрийам̣, вӣрийиндрийам̣, сатиндрийам̣, сама̄дхиндрийам̣, пан̃н̃индрийам̣ – има̄ни кхо, бхиккхаве, пан̃чиндрийа̄ни’’ [сам̣. ни. 5.471].
185. има̄ни пан̃чиндрийа̄ни катиха̄ка̄рехи висуджджханти? има̄ни пан̃чиндрийа̄ни паннарасахи а̄ка̄рехи висуджджханти. ассаддхе пуггале париваджджайато, саддхе пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, паса̄данӣйе суттанте паччавеккхато – имехи тӣха̄ка̄рехи саддхиндрийам̣ висуджджхати. кусӣте пуггале париваджджайато, а̄раддхавӣрийе пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, саммаппадха̄не паччавеккхато – имехи тӣха̄ка̄рехи вӣрийиндрийам̣ висуджджхати. мут̣т̣хассатӣ пуггале париваджджайато, упат̣т̣хитассатӣ пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, сатипат̣т̣ха̄не паччавеккхато – имехи тӣха̄ка̄рехи сатиндрийам̣ висуджджхати. асама̄хите пуггале париваджджайато, сама̄хите пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, джха̄навимоккхе паччавеккхато – имехи тӣха̄ка̄рехи сама̄дхиндрийам̣ висуджджхати. дуппан̃н̃е пуггале париваджджайато, пан̃н̃аванте пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, гамбхӣран̃а̄н̣ачарийам̣ паччавеккхато – имехи тӣха̄ка̄рехи пан̃н̃индрийам̣ висуджджхати. ити име пан̃ча пуггале париваджджайато, пан̃ча пуггале севато бхаджато пайирупа̄сато, пан̃ча суттантаккхандхе паччавеккхато – имехи паннарасахи а̄ка̄рехи има̄ни пан̃чиндрийа̄ни висуджджханти.
катиха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти, катиха̄ка̄рехи пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄вана̄ хоти? дасаха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти, дасаха̄ка̄рехи пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄вана̄ хоти. ассаддхийам̣ паджаханто саддхиндрийам̣ бха̄вети, саддхиндрийам̣ бха̄венто ассаддхийам̣ паджахати; косаджджам̣ паджаханто вӣрийиндрийам̣ бха̄вети, вӣрийиндрийам̣ бха̄венто косаджджам̣ паджахати; пама̄дам̣ паджаханто сатиндрийам̣ бха̄вети, сатиндрийам̣ бха̄венто пама̄дам̣ паджахати; уддхаччам̣ паджаханто сама̄дхиндрийам̣ бха̄вети, сама̄дхиндрийам̣ бха̄венто уддхаччам̣ паджахати; авиджджам̣ паджаханто пан̃н̃индрийам̣ бха̄вети, пан̃н̃индрийам̣ бха̄венто авиджджам̣ паджахати. имехи дасаха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти, имехи дасаха̄ка̄рехи пан̃чаннам̣ индрийа̄нам̣ бха̄вана̄ хоти.
катиха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни хонти субха̄вита̄ни? дасаха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни хонти субха̄вита̄ни. ассаддхийасса пахӣнатта̄ суппахӣнатта̄ саддхиндрийам̣ бха̄витам̣ хоти субха̄витам̣; саддхиндрийасса бха̄витатта̄ субха̄витатта̄ ассаддхийам̣ пахӣнам̣ хоти суппахӣнам̣. косаджджасса пахӣнатта̄ суппахӣнатта̄ вӣрийиндрийам̣ бха̄витам̣ хоти субха̄витам̣; вӣрийиндрийасса бха̄витатта̄ субха̄витатта̄ косаджджам̣ пахӣнам̣ хоти суппахӣнам̣. пама̄дасса пахӣнатта̄ суппахӣнатта̄ сатиндрийам̣ бха̄витам̣ хоти субха̄витам̣; сатиндрийасса бха̄витатта̄ субха̄витатта̄ пама̄до пахӣно хоти суппахӣно. уддхаччасса пахӣнатта̄ суппахӣнатта̄ сама̄дхиндрийам̣ бха̄витам̣ хоти субха̄витам̣; сама̄дхиндрийасса бха̄витатта̄ субха̄витатта̄ уддхаччам̣ пахӣнам̣ хоти суппахӣнам̣. авиджджа̄йа пахӣнатта̄ пан̃н̃индрийам̣ бха̄витам̣ хоти субха̄витам̣; пан̃н̃индрийасса бха̄витатта̄ субха̄витатта̄ авиджджа̄ пахӣна̄ хоти суппахӣна̄. имехи дасаха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни хонти субха̄вита̄ни.
186. катиха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти, катиха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни чева хонти субха̄вита̄ни ча пат̣иппассаддха̄ни ча суппат̣иппассаддха̄ни ча? чатӯха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти чатӯха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни чева хонти субха̄вита̄ни ча пат̣иппассаддха̄ни ча суппат̣иппассаддха̄ни ча. сота̄паттимаггаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти; сота̄паттипхалаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни чева хонти субха̄вита̄ни ча пат̣иппассаддха̄ни ча суппат̣иппассаддха̄ни ча. сакада̄га̄мимаггаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти; сакада̄га̄мипхалаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни чева хонти субха̄вита̄ни ча пат̣иппассаддха̄ни ча суппат̣иппассаддха̄ни ча. ана̄га̄мимаггаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти; ана̄га̄мипхалаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни чева хонти субха̄вита̄ни ча пат̣иппассаддха̄ни ча суппат̣иппассаддха̄ни ча. арахаттамаггаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти; арахаттапхалаккхан̣е пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни чева хонти субха̄вита̄ни ча пат̣иппассаддха̄ни ча суппат̣иппассаддха̄ни ча. ити чатассо маггависуддхийо, чатассо пхалависуддхийо, чатассо самуччхедависуддхийо, чатассо пат̣иппассаддхивисуддхийо. имехи чатӯха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вийанти; имехи чатӯха̄ка̄рехи пан̃чиндрийа̄ни бха̄вита̄ни чева хонти субха̄вита̄ни ча пат̣иппассаддха̄ни ча суппат̣иппассаддха̄ни ча.
катинам̣ пуггала̄нам̣ индрийабха̄вана̄; кати пуггала̄ бха̄витиндрийа̄? ат̣т̣ханнам̣ пуггала̄нам̣ индрийабха̄вана̄; тайо пуггала̄ бха̄витиндрийа̄. катамесам̣ ат̣т̣ханнам̣ пуггала̄нам̣ индрийабха̄вана̄? саттаннан̃ча секкха̄нам̣, путхуджджанакалйа̄н̣акасса ча – имесам̣ ат̣т̣ханнам̣ пуггала̄нам̣ индрийабха̄вана̄. катаме тайо пуггала̄ бха̄витиндрийа̄? саванена буддхо татха̄гатасса са̄вако кхӣн̣а̄саво бха̄витиндрийо, сайам̣ бхӯтат̣т̣хена паччекасамбуддхо бха̄витиндрийо, аппамеййат̣т̣хена татха̄гато арахам̣ самма̄самбуддхо бха̄витиндрийо – име тайо пуггала̄ бха̄витиндрийа̄. ити имесам̣ ат̣т̣ханнам̣ пуггала̄нам̣ индрийабха̄вана̄; име тайо пуггала̄ бха̄витиндрийа̄.
суттантаниддесо пат̣хамо.