3. а̄на̄па̄нассатикатха̄

1. ган̣анава̄ра

152. сол̣асаваттхукам̣ а̄на̄па̄нассатисама̄дхим̣ [а̄на̄па̄насатисама̄дхим̣ (сӣ. ат̣т̣ха.)] бха̄вайато сама̄дхика̄ни две н̃а̄н̣асата̄ни уппаджджанти – ат̣т̣ха парипантхе [парибандхе (ка.)] н̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха ча упака̄ре н̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха̄раса упаккилесе н̃а̄н̣а̄ни, тераса вода̄не н̃а̄н̣а̄ни, ба̄ттим̣са сатока̄рисса [сатока̄рӣсу (сйа̄.)] н̃а̄н̣а̄ни, чатувӣсати сама̄дхивасена н̃а̄н̣а̄ни, двесаттати випассана̄васена н̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха ниббида̄н̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха ниббида̄нуломан̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха ниббида̄пат̣иппассаддхин̃а̄н̣а̄ни, екавӣсати вимуттисукхе н̃а̄н̣а̄ни.

катама̄ни ат̣т̣ха парипантхе н̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха ча упака̄ре н̃а̄н̣а̄ни? ка̄маччхандо сама̄дхисса парипантхо, неккхаммам̣ сама̄дхисса упака̄рам̣. бйа̄па̄до сама̄дхисса парипантхо, абйа̄па̄до сама̄дхисса упака̄рам̣. тхинамиддхам̣ сама̄дхисса парипантхо, а̄локасан̃н̃а̄ сама̄дхисса упака̄рам̣. уддхаччам̣ сама̄дхисса парипантхо, авиккхепо сама̄дхисса упака̄рам̣. вичикиччха̄ сама̄дхисса парипантхо, дхаммававаттха̄нам̣ сама̄дхисса упака̄рам̣. авиджджа̄ сама̄дхисса парипантхо, н̃а̄н̣ам̣ сама̄дхисса упака̄рам̣. арати сама̄дхисса парипантхо, па̄моджджам̣ сама̄дхисса упака̄рам̣. саббепи акусала̄ дхамма̄ сама̄дхисса парипантха̄, саббепи кусала̄ дхамма̄ сама̄дхисса упака̄ра̄. има̄ни ат̣т̣ха парипантхе н̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха ча упака̄ре н̃а̄н̣а̄ни.

ган̣анава̄ро пат̣хамо.

2. сол̣асан̃а̄н̣аниддесо

153. имехи сол̣асахи а̄ка̄рехи удучиттам̣ читтам̣ самудучитам̣ читтам̣ екатте сантит̣т̣хати, нӣваран̣ехи висуджджхати. катаме те екатта̄? неккхаммам̣ екаттам̣, абйа̄па̄до екаттам̣, а̄локасан̃н̃а̄ екаттам̣, авиккхепо екаттам̣, дхаммававаттха̄нам̣ екаттам̣, н̃а̄н̣ам̣ екаттам̣, па̄моджджам̣ екаттам̣, саббепи кусала̄ дхамма̄ екатта̄.

нӣваран̣а̄ти, катаме те нӣваран̣а̄? ка̄маччхандо нӣваран̣ам̣, бйа̄па̄до нӣваран̣ам̣, тхинамиддхам̣ нӣваран̣ам̣, уддхаччакуккуччам̣ нӣваран̣ам̣, вичикиччха̄ нӣваран̣ам̣, авиджджа̄ нӣваран̣ам̣, арати нӣваран̣ам̣, саббепи акусала̄ дхамма̄ нӣваран̣а̄.

нӣваран̣а̄ти, кенат̣т̣хена нӣваран̣а̄? ниййа̄на̄варан̣ат̣т̣хена нӣваран̣а̄. катаме те ниййа̄на̄? неккхаммам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. тена ча неккхаммена арийа̄ ниййанти. ка̄маччхандо ниййа̄на̄варан̣ам̣. тена ча ка̄маччхандена нивутатта̄ неккхаммам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – ка̄маччхандо ниййа̄на̄варан̣ам̣. абйа̄па̄до арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. тена ча абйа̄па̄дена арийа̄ ниййанти. бйа̄па̄до ниййа̄на̄варан̣ам̣. тена ча бйа̄па̄дена нивутатта̄ абйа̄па̄дам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – бйа̄па̄до ниййа̄на̄варан̣ам̣. а̄локасан̃н̃а̄ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. та̄йа ча а̄локасан̃н̃а̄йа арийа̄ ниййанти. тхинамиддхам̣ ниййа̄на̄варан̣ам̣. тена ча тхинамиддхена нивутатта̄ а̄локасан̃н̃ам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – тхинамиддхам̣ ниййа̄на̄варан̣ам̣. авиккхепо арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. тена ча авиккхепена арийа̄ ниййанти. уддхаччам̣ ниййа̄на̄варан̣ам̣. тена ча уддхаччена нивутатта̄ авиккхепам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – уддхаччам̣ ниййа̄на̄варан̣ам̣. дхаммававаттха̄нам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. тена ча дхаммававаттха̄нена арийа̄ ниййанти. вичикиччха̄ ниййа̄на̄варан̣ам̣. та̄йа ча вичикиччха̄йа нивутатта̄ дхаммававаттха̄нам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – вичикиччха̄ ниййа̄на̄варан̣ам̣. н̃а̄н̣ам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. тена ча н̃а̄н̣ена арийа̄ ниййанти. авиджджа̄ ниййа̄на̄варан̣ам̣. та̄йа ча авиджджа̄йа нивутатта̄ н̃а̄н̣ам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – авиджджа̄ ниййа̄на̄варан̣ам̣. па̄моджджам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. тена ча па̄моджджена арийа̄ ниййанти. арати ниййа̄на̄варан̣ам̣. та̄йа ча аратийа̄ нивутатта̄ па̄моджджам̣ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – арати ниййа̄на̄варан̣ам̣. саббепи кусала̄ дхамма̄ арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣. техи ча кусалехи дхаммехи арийа̄ ниййанти. саббепи акусала̄ дхамма̄ ниййа̄на̄варан̣а̄. техи ча акусалехи дхаммехи нивутатта̄ кусале дхамме арийа̄нам̣ ниййа̄нам̣ наппаджа̄на̄тӣти – саббепи акусала̄ дхамма̄ ниййа̄на̄варан̣а̄. имехи ча пана нӣваран̣ехи висуддхачиттасса сол̣асаваттхукам̣ а̄на̄па̄нассатисама̄дхим̣ бха̄вайато кхан̣икасамодха̄на̄.

сол̣асан̃а̄н̣аниддесо дутийо.

3. упаккилесан̃а̄н̣аниддесо

пат̣хамаччхаккам̣

154. имехи ча пана нӣваран̣ехи висуддхачиттасса сол̣асаваттхукам̣ а̄на̄па̄нассатисама̄дхим̣ бха̄вайато кхан̣икасамодха̄на̄ катаме ат̣т̣ха̄раса упаккилеса̄ уппаджджанти? асса̄са̄димаджджхапарийоса̄нам̣ сатийа̄ анугаччхато аджджхаттавиккхепагатам̣ читтам̣ сама̄дхисса парипантхо. пасса̄са̄димаджджхапарийоса̄нам̣ сатийа̄ анугаччхато бахиддха̄виккхепагатам̣ читтам̣ сама̄дхисса парипантхо. асса̄сапат̣икан̇кхана̄ никанти тан̣ха̄чарийа̄ сама̄дхисса парипантхо. пасса̄сапат̣икан̇кхана̄ никанти тан̣ха̄чарийа̄ сама̄дхисса парипантхо. асса̄сена̄бхитуннасса пасса̄сапат̣ила̄бхе муччхана̄ сама̄дхисса парипантхо. пасса̄сена̄бхитуннасса асса̄сапат̣ила̄бхе муччхана̄ сама̄дхисса парипантхо.

анугаччхана̄ ча асса̄сам̣, пасса̄сам̣ анугаччхана̄;

сати аджджхаттавиккхепа̄, кан̇кхана̄ бахиддха̄виккхепапаттхана̄ [виккхепапантхана̄ (сйа̄.)].

асса̄сена̄бхитуннасса, пасса̄сапат̣ила̄бхе муччхана̄;

пасса̄сена̄бхитуннасса, асса̄сапат̣ила̄бхе муччхана̄.

чха ете упаккилеса̄, а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса;

йехи виккхиппама̄насса [викампама̄насса (сйа̄.)], но ча читтам̣ вимуччати;

вимоккхам̣ аппаджа̄нанта̄, те хонти парапаттийа̄ти.

дутийаччхаккам̣

155. нимиттам̣ а̄ваджджато асса̄се читтам̣ викампати – сама̄дхисса парипантхо. асса̄сам̣ а̄ваджджато нимитте читтам̣ викампати – сама̄дхисса парипантхо. нимиттам̣ а̄ваджджато пасса̄се читтам̣ викампати – сама̄дхисса парипантхо. пасса̄сам̣ а̄ваджджато нимитте читтам̣ викампати – сама̄дхисса парипантхо. асса̄сам̣ а̄ваджджато пасса̄се читтам̣ викампати – сама̄дхисса парипантхо. пасса̄сам̣ а̄ваджджато асса̄се читтам̣ викампати – сама̄дхисса парипантхо.

нимиттам̣ а̄ваджджама̄насса, асса̄се виккхипате мано;

асса̄сам̣ а̄ваджджама̄насса, нимитте читтам̣ викампати.

нимиттам̣ а̄ваджджама̄насса, пасса̄се виккхипате мано;

пасса̄сам̣ а̄ваджджама̄насса, нимитте читтам̣ викампати.

асса̄сам̣ а̄ваджджама̄насса, пасса̄се виккхипате мано;

пасса̄сам̣ а̄ваджджама̄насса, асса̄се читтам̣ викампати.

чха ете упаккилеса̄, а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса;

йехи виккхиппама̄насса, но ча читтам̣ вимуччати;

вимоккхам̣ аппаджа̄нанта̄, те хонти парапаттийа̄ти.

татийаччхаккам̣

156. атӣта̄нудха̄ванам̣ читтам̣ виккхепа̄нупатитам̣ – сама̄дхисса парипантхо. ана̄гатапат̣икан̇кханам̣ читтам̣ викампитам̣ – сама̄дхисса парипантхо. лӣнам̣ читтам̣ косаджджа̄нупатитам̣ – сама̄дхисса парипантхо. атипаггахитам̣ читтам̣ уддхачча̄нупатитам̣ – сама̄дхисса парипантхо. абхинатам̣ читтам̣ ра̄га̄нупатитам̣ – сама̄дхисса парипантхо. апанатам̣ читтам̣ бйа̄па̄да̄нупатитам̣ – сама̄дхисса парипантхо.

атӣта̄нудха̄ванам̣ читтам̣, ана̄гатапат̣икан̇кханам̣ лӣнам̣;

атипаггахитам̣ абхинатам̣, апанатам̣ читтам̣ на сама̄дхийати.

чха ете упаккилеса̄, а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса;

йехи упаккилит̣т̣хасан̇каппо, адхичиттам̣ наппаджа̄на̄тӣти.

157. асса̄са̄димаджджхапарийоса̄нам̣ сатийа̄ анугаччхато аджджхаттам̣ виккхепагатена читтена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. пасса̄са̄димаджджхапарийоса̄нам̣ сатийа̄ анугаччхато бахиддха̄виккхепагатена читтена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. асса̄сапат̣икан̇кхана̄йа никантийа̄ тан̣ха̄чарийа̄йа ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. пасса̄сапат̣икан̇кхана̄йа никантийа̄ тан̣ха̄чарийа̄йа ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. асса̄сена̄бхитуннасса пасса̄сапат̣ила̄бхе муччхитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. пасса̄сена̄бхитуннасса асса̄сапат̣ила̄бхе муччхитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. нимиттам̣ а̄ваджджато асса̄се читтам̣ викампитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. асса̄сам̣ а̄ваджджато нимитте читтам̣ викампитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. нимиттам̣ а̄ваджджато пасса̄се читтам̣ викампитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. пасса̄сам̣ а̄ваджджато нимитте читтам̣ викампитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. асса̄сам̣ а̄ваджджато пасса̄се читтам̣ викампитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. пасса̄сам̣ а̄ваджджато асса̄се читтам̣ викампитатта̄ ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. атӣта̄нудха̄ванена читтена виккхепа̄нупатитена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. ана̄гатапат̣икан̇кханена читтена викампитена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. лӣнена читтена косаджджа̄нупатитена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. атипаггахитена читтена уддхачча̄нупатитена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. абхинатена читтена ра̄га̄нупатитена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча. апанатена читтена бйа̄па̄да̄нупатитена ка̄йопи читтампи са̄раддха̄ ча хонти ин̃джита̄ ча пхандита̄ ча.

а̄на̄па̄нассати йасса, парипун̣н̣а̄ абха̄вита̄;

ка̄йопи ин̃джито хоти, читтампи хоти ин̃джитам̣;

ка̄йопи пхандито хоти, читтампи хоти пхандитам̣.

а̄на̄па̄нассати йасса, парипун̣н̣а̄ субха̄вита̄;

ка̄йопи анин̃джито хоти, читтампи хоти анин̃джитам̣;

ка̄йопи апхандито хоти, читтампи хоти апхандитанти.

имехи ча пана нӣваран̣ехи висуддхачиттасса сол̣асаваттхукам̣ а̄на̄па̄нассатисама̄дхим̣ бха̄вайато кхан̣икасамодха̄на̄ име ат̣т̣ха̄раса упаккилеса̄ уппаджджанти.

упаккилесан̃а̄н̣аниддесо татийо.

4. вода̄нан̃а̄н̣аниддесо

158. катама̄ни тераса вода̄не н̃а̄н̣а̄ни? атӣта̄нудха̄ванам̣ читтам̣ виккхепа̄нупатитам̣; там̣ виваджджайитва̄ екат̣т̣ха̄не сама̄дахати – евампи читтам̣ на виккхепам̣ гаччхати. ана̄гатапат̣икан̇кханам̣ читтам̣ викампитам̣; там̣ виваджджайитва̄ таттхева адхимочети – евампи читтам̣ на виккхепам̣ гаччхати. лӣнам̣ читтам̣ косаджджа̄нупатитам̣; там̣ пагган̣хитва̄ косаджджам̣ паджахати – евампи читтам̣ на виккхепам̣ гаччхати. атипаггахитам̣ читтам̣ уддхачча̄нупатитам̣; там̣ винигган̣хитва̄ уддхаччам̣ паджахати – евампи читтам̣ на виккхепам̣ гаччхати. абхинатам̣ читтам̣ ра̄га̄нупатитам̣; там̣ сампаджа̄но хутва̄ ра̄гам̣ паджахати – евампи читтам̣ на виккхепам̣ гаччхати. апанатам̣ читтам̣ бйа̄па̄да̄нупатитам̣; там̣ сампаджа̄но хутва̄ бйа̄па̄дам̣ паджахати – евампи читтам̣ на виккхепам̣ гаччхати. имехи чхахи т̣ха̄нехи парисуддхам̣ читтам̣ парийода̄там̣ екаттагатам̣ хоти.

катаме те екатта̄? да̄навосаггупат̣т̣ха̄некаттам̣, саматханимиттупат̣т̣ха̄некаттам̣, вайалаккхан̣упат̣т̣ха̄некаттам̣, ниродхупат̣т̣ха̄некаттам̣. да̄навосаггупат̣т̣ха̄некаттам̣ ча̄га̄дхимутта̄нам̣, саматханимиттупат̣т̣ха̄некаттан̃ча адхичиттамануйутта̄нам̣, вайалаккхан̣упат̣т̣ха̄некаттан̃ча випассака̄нам̣, ниродхупат̣т̣ха̄некаттан̃ча арийапуггала̄нам̣ – имехи чатӯхи т̣ха̄нехи екаттагатам̣ читтам̣ пат̣ипада̄висуддхипаккхандан̃чева хоти, упеккха̄нубрӯхитан̃ча, н̃а̄н̣ена ча сампахам̣ситам̣.

пат̣хамасса джха̄насса ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣? пат̣хамасса джха̄насса пат̣ипада̄висуддхи а̄ди, упеккха̄нубрӯхана̄ маджджхе, сампахам̣сана̄ парийоса̄нам̣. пат̣хамасса джха̄насса пат̣ипада̄висуддхи а̄ди. а̄дисса кати лаккхан̣а̄ни? а̄дисса тӣн̣и лаккхан̣а̄ни. йо тасса парипантхо тато читтам̣ висуджджхати, висуддхатта̄ читтам̣ маджджхимам̣ саматханимиттам̣ пат̣ипаджджати, пат̣ипаннатта̄ таттха читтам̣ паккхандати. йан̃ча парипантхато читтам̣ висуджджхати, йан̃ча висуддхатта̄ читтам̣ маджджхимам̣ саматханимиттам̣ пат̣ипаджджати, йан̃ча пат̣ипаннатта̄ таттха читтам̣ паккхандати. пат̣хамасса джха̄насса пат̣ипада̄висуддхи а̄ди. а̄дисса има̄ни тӣн̣и лаккхан̣а̄ни. тена вуччати – ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ а̄дикалйа̄н̣ан̃чева хоти лаккхан̣асампаннан̃ча’’.

пат̣хамасса джха̄насса упеккха̄нубрӯхана̄ маджджхе. маджджхасса кати лаккхан̣а̄ни? маджджхасса тӣн̣и лаккхан̣а̄ни. висуддхам̣ читтам̣ аджджхупеккхати, саматхапат̣ипаннам̣ аджджхупеккхати, екаттупат̣т̣ха̄нам̣ аджджхупеккхати. йан̃ча висуддхам̣ читтам̣ аджджхупеккхати, йан̃ча саматхапат̣ипаннам̣ аджджхупеккхати, йан̃ча екаттупат̣т̣ха̄нам̣ аджджхупеккхати – пат̣хамасса джха̄насса упеккха̄нубрӯхана̄ маджджхе. маджджхасса има̄ни тӣн̣и лаккхан̣а̄ни. тена вуччати – ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ маджджхекалйа̄н̣ан̃чева хоти лаккхан̣асампаннан̃ча’’.

пат̣хамасса джха̄насса сампахам̣сана̄ парийоса̄нам̣. парийоса̄насса кати лаккхан̣а̄ни? парийоса̄насса чатта̄ри лаккхан̣а̄ни. таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена сампахам̣сана̄, индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена сампахам̣сана̄, тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена сампахам̣сана̄, а̄севанат̣т̣хена сампахам̣сана̄. пат̣хамасса джха̄насса сампахам̣сана̄ парийоса̄нам̣. парийоса̄насса има̄ни чатта̄ри лаккхан̣а̄ни. тена вуччати – ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ан̃чева хоти лаккхан̣асампаннан̃ча’’. евам̣ тиваттагатам̣ читтам̣ тивидхакалйа̄н̣акам̣ дасалаккхан̣асампаннам̣ витаккасампаннан̃чева хоти вича̄расампаннан̃ча пӣтисампаннан̃ча сукхасампаннан̃ча читтасса адхит̣т̣ха̄насампаннан̃ча саддха̄сампаннан̃ча вӣрийасампаннан̃ча сатисампаннан̃ча сама̄дхисампаннан̃ча пан̃н̃а̄сампаннан̃ча.

дутийасса джха̄насса ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣? дутийасса джха̄насса пат̣ипада̄висуддхи а̄ди, упеккха̄нубрӯхана̄ маджджхе, сампахам̣сана̄ парийоса̄нам̣…пе… евам̣ тиваттагатам̣ читтам̣ тивидхакалйа̄н̣акам̣ дасалаккхан̣асампаннам̣ пӣтисампаннан̃чева хоти сукхасампаннан̃ча читтасса адхит̣т̣ха̄насампаннан̃ча саддха̄сампаннан̃ча вӣрийасампаннан̃ча сатисампаннан̃ча сама̄дхисампаннан̃ча пан̃н̃а̄сампаннан̃ча.

татийасса джха̄насса ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣…пе… евам̣ тиваттагатам̣ читтам̣ тивидхакалйа̄н̣акам̣ дасалаккхан̣асампаннам̣ сукхасампаннан̃чева хоти читтасса адхит̣т̣ха̄насампаннан̃ча саддха̄сампаннан̃ча вӣрийасампаннан̃ча сатисампаннан̃ча сама̄дхисампаннан̃ча пан̃н̃а̄сампаннан̃ча.

чатуттхасса джха̄насса ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣…пе… евам̣ тиваттагатам̣ читтам̣ тивидхакалйа̄н̣акам̣ дасалаккхан̣асампаннан̃ча упеккха̄сампаннан̃чева хоти читтасса адхит̣т̣ха̄насампаннан̃ча саддха̄сампаннан̃ча вӣрийасампаннан̃ча сатисампаннан̃ча сама̄дхисампаннан̃ча пан̃н̃а̄сампаннан̃ча.

а̄ка̄са̄нан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄…пе… вин̃н̃а̄н̣ан̃ча̄йатанасама̄паттийа̄… а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄… невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасама̄паттийа̄ ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣…пе… евам̣ тиваттагатам̣ читтам̣ тивидхакалйа̄н̣акам̣ дасалаккхан̣асампаннам̣ упеккха̄сампаннан̃чева хоти читтасса адхит̣т̣ха̄насампаннам̣ ча…пе… пан̃н̃а̄сампаннан̃ча.

аничча̄нупассана̄йа ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣…пе… евам̣ тиваттагатам̣ читтам̣ тивидхакалйа̄н̣акам̣ дасалаккхан̣асампаннам̣ витаккасампаннан̃чева хоти вича̄расампаннан̃ча пӣтисампаннан̃ча сукхасампаннан̃ча читтасса адхит̣т̣ха̄насампаннан̃ча саддха̄сампаннан̃ча вӣрийасампаннан̃ча сатисампаннан̃ча сама̄дхисампаннан̃ча пан̃н̃а̄сампаннан̃ча. дуккха̄нупассана̄йа…пе… анатта̄нупассана̄йа… ниббида̄нупассана̄йа… вира̄га̄нупассана̄йа… ниродха̄нупассана̄йа… пат̣иниссагга̄нупассана̄йа… кхайа̄нупассана̄йа… вайа̄нупассана̄йа… випарин̣а̄ма̄нупассана̄йа… анимитта̄нупассана̄йа… аппан̣ихита̄нупассана̄йа… сун̃н̃ата̄нупассана̄йа… адхипан̃н̃а̄дхаммавипассана̄йа… йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассана̄йа… а̄дӣнава̄нупассана̄йа… пат̣исан̇кха̄нупассана̄йа… виват̣т̣ана̄нупассана̄йа… пан̃н̃а̄сампаннан̃ча.

сота̄паттимаггасса…пе… сакада̄га̄мимаггасса… ана̄га̄мимаггасса… арахаттамаггасса ко а̄ди, ким̣ маджджхе, ким̣ парийоса̄нам̣? арахаттамаггасса пат̣ипада̄висуддхи а̄ди упеккха̄нубрӯхана̄ маджджхе, сампахам̣сана̄ парийоса̄нам̣. арахаттамаггасса пат̣ипада̄висуддхи а̄ди. а̄дисса кати лаккхан̣а̄ни? а̄дисса тӣн̣и лаккхан̣а̄ни. йо тасса парипантхо тато читтам̣ висуджджхати, висуддхатта̄ читтам̣ маджджхимам̣ саматханимиттам̣ пат̣ипаджджати, пат̣ипаннатта̄ таттха читтам̣ паккхандати. йан̃ча парипантхато читтам̣ висуджджхати, йан̃ча висуддхатта̄ читтам̣ маджджхимам̣ саматханимиттам̣ пат̣ипаджджати, йан̃ча пат̣ипаннатта̄ таттха читтам̣ паккхандати – арахаттамаггасса пат̣ипада̄висуддхи а̄ди. а̄дисса има̄ни тӣн̣и лаккхан̣а̄ни. тена вуччати – ‘‘арахаттамагго а̄дикалйа̄н̣о чева хоти лаккхан̣асампанно ча’’.

арахаттамаггасса упеккха̄нубрӯхана̄ маджджхе. маджджхасса кати лаккхан̣а̄ни? маджджхасса тӣн̣и лаккхан̣а̄ни. висуддхам̣ читтам̣ аджджхупеккхати, саматхапат̣ипаннам̣ аджджхупеккхати, екаттупат̣т̣ха̄нам̣ аджджхупеккхати. йан̃ча висуддхам̣ читтам̣ аджджхупеккхати, йан̃ча саматхапат̣ипаннам̣ аджджхупеккхати, йан̃ча екаттупат̣т̣ха̄нам̣ аджджхупеккхати. тена вуччати – ‘‘арахаттамагго маджджхекалйа̄н̣о чева хоти лаккхан̣асампанно ча’’.

арахаттамаггасса сампахам̣сана̄ парийоса̄нам̣. парийоса̄насса кати лаккхан̣а̄ни? парийоса̄насса чатта̄ри лаккхан̣а̄ни. таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена сампахам̣сана̄, индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена сампахам̣сана̄, тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена сампахам̣сана̄, а̄севанат̣т̣хена сампахам̣сана̄. арахаттамаггасса сампахам̣сана̄ парийоса̄нам̣. парийоса̄насса има̄ни чатта̄ри лаккхан̣а̄ни. тена вуччати – ‘‘арахаттамагго парийоса̄накалйа̄н̣о чева хоти лаккхан̣асампанно ча’’. евам̣ тиваттагатам̣ читтам̣ тивидхакалйа̄н̣акам̣ дасалаккхан̣асампаннам̣ витаккасампаннан̃чева хоти вича̄расампаннан̃ча пӣтисампаннан̃ча сукхасампаннан̃ча читтасса адхит̣т̣ха̄насампаннан̃ча саддха̄сампаннан̃ча вӣрийасампаннан̃ча сатисампаннан̃ча сама̄дхисампаннан̃ча пан̃н̃а̄сампаннан̃ча.

159. нимиттам̣ асса̄сапасса̄са̄, ана̄рамман̣амекачиттасса;

аджа̄нато ча тайо дхамме, бха̄вана̄ нупалаббхати.

нимиттам̣ асса̄сапасса̄са̄, ана̄рамман̣амекачиттасса;

джа̄нато ча тайо дхамме, бха̄вана̄ упалаббхатӣти.

катхам̣ име тайо дхамма̄ екачиттасса а̄рамман̣а̄ на хонти, на чиме тайо дхамма̄ авидита̄ хонти, на ча читтам̣ виккхепам̣ гаччхати, падха̄нан̃ча пан̃н̃а̄йати, пайоган̃ча са̄дхети, висесамадхигаччхати? сеййатха̄пи руккхо саме бхӯмибха̄ге никкхитто. таменам̣ пурисо какачена чхиндеййа. руккхе пхут̣т̣хакакачаданта̄нам̣ васена пурисасса сати упат̣т̣хита̄ хоти; на а̄гате ва̄ гате ва̄ какачаданте манаси кароти. на а̄гата̄ ва̄ гата̄ ва̄ какачаданта̄ авидита̄ хонти, падха̄нан̃ча пан̃н̃а̄йати, пайоган̃ча са̄дхети. йатха̄ руккхо саме бхӯмибха̄ге никкхитто. евам̣ упанибандхана̄ нимиттам̣. йатха̄ какачаданта̄, евам̣ асса̄сапасса̄са̄. йатха̄ руккхе пхут̣т̣хакакачаданта̄нам̣ васена пурисасса сати упат̣т̣хита̄ хоти, на а̄гате ва̄ гате ва̄ какачаданте манаси кароти, на а̄гата̄ ва̄ гата̄ ва̄ какачаданта̄ авидита̄ хонти, падха̄нан̃ча пан̃н̃а̄йати, пайоган̃ча са̄дхети. евамевам̣ бхиккху на̄сикагге ва̄ мукханимитте ва̄ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ нисинно хоти, на а̄гате ва̄ гате ва̄ асса̄сапасса̄се манаси кароти, на а̄гата̄ ва̄ гата̄ ва̄ асса̄сапасса̄са̄ авидита̄ хонти, падха̄нан̃ча пан̃н̃а̄йати, пайоган̃ча са̄дхети. висесамадхигаччхати падха̄нан̃ча.

катамам̣ падха̄нам̣? а̄раддхавӣрийасса ка̄йопи читтампи камманийам̣ хоти – идам̣ падха̄нам̣. катамо пайого? а̄раддхавӣрийасса упаккилеса̄ пахӣйанти, витакка̄ вӯпасаманти – айам̣ пайого. катамо висесо? а̄раддхавӣрийасса сан̃н̃оджана̄ пахӣйанти, анусайа̄ бйантӣхонти [анусайа̄ бйа̄санти (сйа̄.)]. айам̣ висесо. евам̣ име тайо дхамма̄ екачиттасса а̄рамман̣а̄ на хонти, на чиме тайо дхамма̄ авидита̄ хонти, на ча читтам̣ виккхепам̣ гаччхати, падха̄нан̃ча пан̃н̃а̄йати, пайоган̃ча са̄дхети, висесамадхигаччхати.

160. а̄на̄па̄нассати йасса, парипун̣н̣а̄ субха̄вита̄;

анупуббам̣ паричита̄, йатха̄ буддхена десита̄;

со имам̣ локам̣ пабха̄сети, аббха̄ муттова чандима̄ти.

а̄нанти асса̄со, но пасса̄со. апа̄нанти [апа̄нанти (ка.)] пасса̄со, но асса̄со. асса̄савасена упат̣т̣ха̄нам̣ сати, пасса̄савасена упат̣т̣ха̄нам̣ сати.

йо ассасати тассупат̣т̣ха̄ти, йо пассасати тассупат̣т̣ха̄ти. парипун̣н̣а̄ти париггахат̣т̣хена парипун̣н̣а̄, парива̄рат̣т̣хена парипун̣н̣а̄, парипӯрат̣т̣хена парипун̣н̣а̄. субха̄вита̄ти чатассо бха̄вана̄ – таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена бха̄вана̄, индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена бха̄вана̄, тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена бха̄вана̄, а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. тассиме чатта̄ро бха̄ванат̣т̣ха̄ йа̄нӣката̄ хонти ваттхуката̄ анут̣т̣хита̄ паричита̄ сусама̄раддха̄.

йа̄нӣката̄ти йаттха йаттха а̄кан̇кхати таттха таттха васиппатто хоти балаппатто веса̄раджджаппатто. тасса ме те дхамма̄ а̄ваджджанапат̣ибаддха̄ [а̄ваджджанапат̣ибандха̄ (ка.) евамӣдисесу падесу] хонти а̄кан̇кхапат̣ибаддха̄ манасика̄рапат̣ибаддха̄ читтуппа̄дапат̣ибаддха̄. тена вуччати – ‘‘йа̄нӣката̄’’ти. ваттхуката̄ти йасмим̣ йасмим̣ ваттхусмим̣ читтам̣ сва̄дхит̣т̣хитам̣ хоти, тасмим̣ тасмим̣ ваттхусмим̣ сати супат̣т̣хита̄ хоти. йасмим̣ йасмим̣ ва̄ пана ваттхусмим̣ сати сӯпат̣т̣хита̄ [супат̣т̣хита̄ (ка.)] хоти, тасмим̣ тасмим̣ ваттхусмим̣ читтам̣ сва̄дхит̣т̣хитам̣ хоти. тена вуччати – ‘‘ваттхуката̄’’ти. анут̣т̣хита̄ти ваттхусмим̣ йена йена читтам̣ абхинӣхарати тена тена сати анупариваттати. йена йена ва̄ пана сати анупариваттати тена тена читтам̣ абхинӣхарати. тена вуччати – ‘‘анут̣т̣хита̄’’ти. паричита̄ти париггахат̣т̣хена паричита̄, парива̄рат̣т̣хена паричита̄, парипӯрат̣т̣хена паричита̄. сатийа̄ паригган̣ханто джина̄ти па̄паке акусале дхамме. тена вуччати – ‘‘паричита̄’’ти. сусама̄раддха̄ти чатта̄ро сусама̄раддха̄ – таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена сусама̄раддха̄, индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена сусама̄раддха̄, тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена сусама̄раддха̄, таппаччанӣка̄нам̣ килеса̄нам̣ сусамӯхататта̄ [сусамухататта̄ (ка.)] сусама̄раддха̄.

161. сусаманти аттхи самам̣, аттхи сусамам̣. катамам̣ самам̣? йе таттха джа̄та̄ анаваджджа̄ кусала̄ бодхипаккхийа̄ – идам̣ самам̣. катамам̣ сусамам̣? йам̣ тесам̣ тесам̣ дхамма̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ ниродхо нибба̄нам̣ – идам̣ сусамам̣. ити идан̃ча самам̣ идан̃ча сусамам̣ н̃а̄там̣ хоти дит̣т̣хам̣ видитам̣ саччхикатам̣ пхасситам̣ пан̃н̃а̄йа. а̄раддхам̣ хоти вӣрийам̣ асаллӣнам̣, упат̣т̣хита̄ сати асаммӯл̣а̄ [апамут̣т̣ха̄ (сйа̄.)], пассаддхо ка̄йо аса̄раддхо, сама̄хитам̣ читтам̣ екаггам̣. тена вуччати – ‘‘сусама̄раддха̄’’ти.

анупуббам̣ паричита̄ти дӣгхам̣ асса̄савасена пурима̄ пурима̄ паричита̄, паччхима̄ паччхима̄ анупаричита̄. дӣгхам̣ пасса̄савасена пурима̄ пурима̄ паричита̄, паччхима̄ паччхима̄ анупаричита̄. рассам̣ асса̄савасена пурима̄ пурима̄ паричита̄, паччхима̄ паччхима̄ анупаричита̄. рассам̣ пасса̄савасена пурима̄ пурима̄ паричита̄, паччхима̄ паччхима̄ анупаричита̄…пе… пат̣иниссагга̄нупассӣ асса̄савасена пурима̄ пурима̄ паричита̄, паччхима̄ паччхима̄ анупаричита̄. пат̣иниссагга̄нупассӣ пасса̄савасена пурима̄ пурима̄ паричита̄, паччхима̄ паччхима̄ анупаричита̄. сабба̄пи сол̣асаваттхука̄ а̄на̄па̄нассатийо ан̃н̃аман̃н̃ам̣ паричита̄ чева хонти анупаричита̄ ча. тена вуччати – ‘‘анупуббапаричита̄’’ти.

йатха̄ти даса йатхаттха̄ – аттадаматхаттхо йатхаттхо, аттасаматхаттхо йатхаттхо, аттапаринибба̄панаттхо йатхаттхо, абхин̃н̃аттхо йатхаттхо, парин̃н̃аттхо йатхаттхо, паха̄наттхо йатхаттхо, бха̄ванаттхо йатхаттхо, саччхикирийаттхо йатхаттхо, сачча̄бхисамайаттхо йатхаттхо, ниродхе патит̣т̣ха̄пакаттхо йатхаттхо.

буддхоти йо со бхагава̄ сайамбхӯ ана̄чарийако пуббе анануссутесу дхаммесу са̄мам̣ сачча̄ни абхисамбуджджхи, таттха ча саббан̃н̃утам̣ па̄пун̣и, балесу ча васӣбха̄вам̣.

162. буддхоти кенат̣т̣хена буддхо? буджджхита̄ сачча̄нӣти – буддхо. бодхета̄ паджа̄йа̄ти – буддхо. саббан̃н̃ута̄йа буддхо. саббадасса̄вита̄йа буддхо. анан̃н̃анеййата̄йа буддхо. висавита̄йа [викатита̄йа (сйа̄.)] буддхо. кхӣн̣а̄савасан̇кха̄тена буддхо. нирупалепасан̇кха̄тена [нирупаккилесасан̇кха̄тена (сйа̄.)] буддхо. екантавӣтара̄готи – буддхо. екантавӣтадосоти – буддхо. екантавӣтамохоти – буддхо. екантаниккилесоти – буддхо. ека̄йанамаггам̣ гатоти – буддхо. еко ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуддхоти – буддхо. абуддхивихататта̄ буддхипат̣ила̄бха̄ – буддхо. буддхоти нетам̣ на̄мам̣ ма̄тара̄ катам̣, на питара̄ катам̣, на бха̄тара̄ катам̣, на бхагинийа̄ катам̣, на митта̄маччехи катам̣, на н̃а̄тиса̄лохитехи катам̣, на саман̣абра̄хман̣ехи катам̣, на девата̄хи катам̣. вимоккхантикаметам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ бодхийа̄ мӯле саха саббан̃н̃утан̃а̄н̣асса пат̣ила̄бха̄ саччхика̄ пан̃н̃атти йадидам̣ – буддхоти. десита̄ти аттадаматхаттхо йатхаттхо йатха̄ буддхена десито, аттасаматхаттхо йатхаттхо йатха̄ буддхена десито, аттапаринибба̄панаттхо йатхаттхо йатха̄ буддхена десито…пе… ниродхе патит̣т̣ха̄пакаттхо йатхаттхо йатха̄ буддхена десито.

соти гахат̣т̣хо ва̄ хоти паббаджито ва̄. локоти. кхандхалоко дха̄тулоко а̄йатаналоко випаттибхавалоко випаттисамбхавалоко сампаттибхавалоко сампаттисамбхавалоко. еко локо – саббе сатта̄ а̄ха̄рат̣т̣хитика̄…пе… ат̣т̣ха̄раса лока̄ – ат̣т̣ха̄раса дха̄туйо. пабха̄сетӣти аттадаматхаттхам̣ йатхаттхам̣ абхисамбуддхатта̄. со имам̣ локам̣ обха̄сети бха̄сети пабха̄сети. аттасаматхаттхам̣ йатхаттхам̣ абхисамбуддхатта̄. со имам̣ локам̣ обха̄сети бха̄сети пабха̄сети. аттапаринибба̄панаттхам̣ йатхаттхам̣ абхисамбуддхатта̄. со имам̣ локам̣ обха̄сети бха̄сети пабха̄сети…пе… ниродхе патит̣т̣ха̄пакаттхам̣ йатхаттхам̣ абхисамбуддхатта̄. со имам̣ локам̣ обха̄сети бха̄сети пабха̄сети.

аббха̄ муттова чандима̄ти йатха̄ аббха̄, евам̣ килеса̄. йатха̄ чандо, евам̣ арийан̃а̄н̣ам̣. йатха̄ чандима̄ девапутто, евам̣ бхиккху. йатха̄ чандо аббха̄ мутто махика̄ мутто дхӯмараджа̄ мутто ра̄хугахан̣а̄ [ра̄хупа̄н̣а̄ (сйа̄.)] виппамутто бха̄сате ча тапате ча вирочате [вирочати (сйа̄.)] ча, евамевам̣ бхиккху саббакилесехи виппамутто бха̄сате ча тапате ча вирочате ча. тена вуччати – аббха̄ муттова чандима̄ти. има̄ни тераса вода̄не н̃а̄н̣а̄ни.

вода̄нан̃а̄н̣аниддесо чатуттхо.

бха̄н̣ава̄ро.

5. сатока̄рин̃а̄н̣аниддесо

163. катама̄ни ба̄ттим̣са сатока̄рисса н̃а̄н̣а̄ни? идха бхиккху аран̃н̃агато ва̄ руккхамӯлагато ва̄ сун̃н̃а̄га̄рагато ва̄ нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со сатова ассасати сато пассасати. дӣгхам̣ ва̄ ассасанто ‘‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти. дӣгхам̣ ва̄ пассасанто ‘‘дӣгхам̣ пассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти. рассам̣ ва̄ ассасанто ‘‘рассам̣ ассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти. рассам̣ ва̄ пассасанто ‘‘рассам̣ пассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти. ‘‘саббака̄йапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. ‘‘саббака̄йапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. пӣтипат̣исам̣ведӣ…пе… сукхапат̣исам̣ведӣ… читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ … пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣… читтапат̣исам̣ведӣ… абхиппамодайам̣ читтам̣… сама̄дахам̣ читтам̣… вимочайам̣ читтам̣… аничча̄нупассӣ… вира̄га̄нупассӣ… ниродха̄нупассӣ… ‘‘пат̣иниссагга̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. ‘‘пат̣иниссагга̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати.

164. идха̄ти имисса̄ дит̣т̣хийа̄, имисса̄ кхантийа̄, имисса̄ ручийа̄, имасмим̣ а̄да̄йе, имасмим̣ дхамме, имасмим̣ винайе, имасмим̣ дхаммавинайе, имасмим̣ па̄вачане, имасмим̣ брахмачарийе, имасмим̣ саттхуса̄сане. тена вуччати – ‘‘идха̄’’ти. бхиккхӯти путхуджджанакалйа̄н̣ако ва̄ хоти бхиккху секкхо ва̄ араха̄ ва̄ акуппадхаммо. аран̃н̃анти никкхамитва̄ бахи индакхӣла̄ саббаметам̣ аран̃н̃ам̣. руккхамӯланти йаттха бхиккхуно а̄санам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти ман̃чо ва̄ пӣт̣хам̣ ва̄ бхиси ва̄ тат̣т̣ика̄ ва̄ чаммакхан̣д̣о ва̄ тин̣асантхаро [тин̣асан̣т̣харо (сйа̄.)] ва̄ пан̣н̣асантхаро ва̄ пала̄ласантхаро [пала̄сасан̣т̣харо (сйа̄.)] ва̄, таттха бхиккху чан̇камати ва̄ тит̣т̣хати ва̄ нисӣдати ва̄ сеййам̣ ва̄ каппети. сун̃н̃анти кеначи ана̄кин̣н̣ам̣ хоти гахат̣т̣хехи ва̄ паббаджитехи ва̄. ага̄ранти [а̄га̄ранти (сйа̄.)] виха̄ро ад̣д̣хайого па̄са̄до хаммийам̣ гуха̄. нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ти нисинно хоти паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄. уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа̄ти уджуко хоти ка̄йо т̣хито [панидхито (сйа̄.)] супан̣ихито. паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ти. парӣти париггахат̣т̣хо. мукханти ниййа̄нат̣т̣хо. сатӣти упат̣т̣ха̄нат̣т̣хо. тена вуччати – ‘‘паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄’’ти.

165. сатова ассасати, сато пассасатӣти ба̄ттим̣са̄йа а̄ка̄рехи сато ка̄рӣ хоти. дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена сато ка̄рӣ хоти. дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена сато ка̄рӣ хоти. рассам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена сато ка̄рӣ хоти. рассам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена сато ка̄рӣ хоти…пе… пат̣иниссагга̄нупассӣ асса̄савасена пат̣иниссагга̄нупассӣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена сато ка̄рӣ хоти.

пат̣хамачатукканиддесо

166. катхам̣ дӣгхам̣ ассасанто ‘‘дӣгхам̣ ассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти, дӣгхам̣ пассасанто ‘‘дӣгхам̣ пассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти? дӣгхам̣ асса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасати, дӣгхам̣ пасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те пассасати, дӣгхам̣ асса̄сапасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасатипи пассасатипи. дӣгхам̣ асса̄сапасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасатопи пассасатопи чхандо уппаджджати. чхандавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ асса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасати, чхандавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ пасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те пассасати, чхандавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ асса̄сапасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасатипи пассасатипи. чхандавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ асса̄сапасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасатопи пассасатопи па̄моджджам̣ уппаджджати. па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ асса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасати, па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ пасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те пассасати, па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ асса̄сапасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасатипи пассасатипи. па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ дӣгхам̣ асса̄сапасса̄сам̣ аддха̄насан̇кха̄те ассасатопи пассасатопи дӣгхам̣ асса̄сапасса̄са̄пи читтам̣ виваттати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. имехи наваха̄ка̄рехи дӣгхам̣ асса̄сапасса̄са̄ ка̄йо. упат̣т̣ха̄нам̣ сати. анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ ка̄йам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

167. анупассатӣти катхам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати? аниччато анупассати, но ниччато. дуккхато анупассати, но сукхато. анаттато анупассати, но аттато. ниббиндати, но нандати. вираджджати, но раджджати. ниродхети, но самудети. пат̣иниссаджджати, но а̄дийати. аниччато анупассанто ниччасан̃н̃ам̣ паджахати. дуккхато анупассанто сукхасан̃н̃ам̣ паджахати. анаттато анупассанто аттасан̃н̃ам̣ паджахати. ниббинданто нандим̣ паджахати. вираджджанто ра̄гам̣ паджахати. ниродхенто самудайам̣ паджахати. пат̣иниссаджджанто а̄да̄нам̣ паджахати. евам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати.

бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄ – таттха джа̄та̄нам̣ дхамма̄нам̣ анативаттанат̣т̣хена бха̄вана̄, индрийа̄нам̣ екарасат̣т̣хена бха̄вана̄, тадупагавӣрийава̄ханат̣т̣хена бха̄вана̄, а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. дӣгхам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато видита̄ ведана̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. видита̄ сан̃н̃а̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти. видита̄ витакка̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти.

катхам̣ видита̄ ведана̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти? катхам̣ ведана̄йа уппа̄до видито хоти? авиджджа̄самудайа̄ ведана̄самудайоти – паччайасамудайат̣т̣хена ведана̄йа уппа̄до видито хоти. тан̣ха̄самудайа̄ ведана̄самудайоти… каммасамудайа̄ ведана̄самудайоти… пхассасамудайа̄ ведана̄самудайоти паччайасамудайат̣т̣хена ведана̄йа уппа̄до видито хоти. ниббаттилаккхан̣ам̣ пассатопи ведана̄йа уппа̄до видито хоти. евам̣ ведана̄йа уппа̄до видито хоти.

катхам̣ ведана̄йа упат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти? аниччато манасикарото кхайатупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. дуккхато манасикарото бхайатупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. анаттато манасикарото сун̃н̃атупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. евам̣ ведана̄йа упат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти.

катхам̣ ведана̄йа аттхан̇гамо видито хоти? авиджджа̄ниродха̄ ведана̄ниродхоти – паччайаниродхат̣т̣хена ведана̄йа аттхан̇гамо видито хоти. тан̣ха̄ниродха̄ ведана̄ниродхоти …пе… камманиродха̄ ведана̄ниродхоти…пе… пхассаниродха̄ ведана̄ниродхоти паччайаниродхат̣т̣хена ведана̄йа аттхан̇гамо видито хоти. випарин̣а̄малаккхан̣ам̣ пассатопи ведана̄йа аттхан̇гамо видито хоти. евам̣ ведана̄йа аттхан̇гамо видито хоти. евам̣ видита̄ ведана̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти.

катхам̣ видита̄ сан̃н̃а̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти? катхам̣ сан̃н̃а̄йа уппа̄до видито хоти? авиджджа̄самудайа̄ сан̃н̃а̄самудайоти – паччайасамудайат̣т̣хена сан̃н̃а̄йа уппа̄до видито хоти. тан̣ха̄самудайа̄ сан̃н̃а̄самудайоти…пе… каммасамудайа̄ сан̃н̃а̄самудайоти…пе… пхассасамудайа̄ сан̃н̃а̄самудайоти – паччайасамудайат̣т̣хена сан̃н̃а̄йа уппа̄до видито хоти. ниббаттилаккхан̣ам̣ пассатопи сан̃н̃а̄йа уппа̄до видито хоти. евам̣ сан̃н̃а̄йа уппа̄до видито хоти.

катхам̣ сан̃н̃а̄йа упат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти? аниччато манасикарото кхайатупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. дуккхато манасикарото бхайатупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. анаттато манасикарото сун̃н̃атупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. евам̣ сан̃н̃а̄йа упат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти.

катхам̣ сан̃н̃а̄йа аттхан̇гамо видито хоти? авиджджа̄ниродха̄ сан̃н̃а̄ниродхоти – паччайаниродхат̣т̣хена сан̃н̃а̄йа аттхан̇гамо видито хоти. тан̣ха̄ниродха̄ сан̃н̃а̄ниродхоти…пе… камманиродха̄ сан̃н̃а̄ниродхоти…пе… пхассаниродха̄ сан̃н̃а̄ниродхоти – паччайаниродхат̣т̣хена сан̃н̃а̄йа аттхан̇гамо видито хоти. випарин̣а̄малаккхан̣ам̣ пассатопи сан̃н̃а̄йа аттхан̇гамо видито хоти. евам̣ сан̃н̃а̄йа аттхан̇гамо видито хоти. евам̣ видита̄ сан̃н̃а̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти.

катхам̣ видита̄ витакка̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти? катхам̣ витакка̄нам̣ уппа̄до видито хоти? авиджджа̄самудайа̄ витаккасамудайоти – паччайасамудайат̣т̣хена витакка̄нам̣ уппа̄до видито хоти. тан̣ха̄самудайа̄ витаккасамудайоти…пе… каммасамудайа̄ витаккасамудайоти…пе… сан̃н̃а̄самудайа̄ витаккасамудайоти – паччайасамудайат̣т̣хена витакка̄нам̣ уппа̄до видито хоти. ниббаттилаккхан̣ам̣ пассатопи витакка̄нам̣ уппа̄до видито хоти. евам̣ витакка̄нам̣ уппа̄до видито хоти.

катхам̣ витакка̄нам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти? аниччато манасикарото кхайатупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. дуккхато манасикарото бхайатупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. анаттато манасикарото сун̃н̃атупат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти. евам̣ витакка̄нам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ видитам̣ хоти.

катхам̣ витакка̄нам̣ аттхан̇гамо видито хоти? авиджджа̄ниродха̄ витакканиродхоти – паччайаниродхат̣т̣хена витакка̄нам̣ аттхан̇гамо видито хоти. тан̣ха̄ниродха̄ витакканиродхоти…пе… камманиродха̄ витакканиродхоти…пе… сан̃н̃а̄ниродха̄ витакканиродхоти – паччайаниродхат̣т̣хена витакка̄нам̣ аттхан̇гамо видито хоти. випарин̣а̄малаккхан̣ам̣ пассатопи витакка̄нам̣ аттхан̇гамо видито хоти. евам̣ витакка̄нам̣ аттхан̇гамо видито хоти. евам̣ видита̄ витакка̄ уппаджджанти, видита̄ упат̣т̣хаханти, видита̄ аббхаттхам̣ гаччханти.

168. дӣгхам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети, гочаран̃ча паджа̄на̄ти, саматтхан̃ча пат̣ивиджджхати…пе… маггам̣ самодха̄нети, дхамме самодха̄нети, гочаран̃ча паджа̄на̄ти, саматтхан̃ча пат̣ивиджджхати.

индрийа̄ни самодха̄нетӣти катхам̣ индрийа̄ни самодха̄нети? адхимоккхат̣т̣хена саддхиндрийам̣ самодха̄нети, паггахат̣т̣хена вӣрийиндрийам̣ самодха̄нети, упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена сатиндрийам̣ самодха̄нети, авиккхепат̣т̣хена сама̄дхиндрийам̣ самодха̄нети, дассанат̣т̣хена пан̃н̃индрийам̣ самодха̄нети. айам̣ пуггало има̄ни индрийа̄ни имасмим̣ а̄рамман̣е самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘индрийа̄ни самодха̄нетӣ’’ти.

гочаран̃ча паджа̄на̄тӣти йам̣ тасса а̄рамман̣ам̣, там̣ тасса гочарам̣. йам̣ тасса гочарам̣, там̣ тасса а̄рамман̣ам̣. паджа̄на̄тӣти пуггало. паджа̄нана̄ пан̃н̃а̄.

саманти а̄рамман̣асса упат̣т̣ха̄нам̣ самам̣, читтасса авиккхепо самам̣, читтасса адхит̣т̣ха̄нам̣ самам̣, читтасса вода̄нам̣ самам̣. аттхоти анаваджджат̣т̣хо никкилесат̣т̣хо вода̄нат̣т̣хо парамат̣т̣хо. пат̣ивиджджхатӣти а̄рамман̣асса упат̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати, читтасса авиккхепат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати, читтасса адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати, читтасса вода̄нат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

бала̄ни самодха̄нетӣти катхам̣ бала̄ни самодха̄нети? ассаддхийе акампийат̣т̣хена саддха̄балам̣ самодха̄нети, косадждже акампийат̣т̣хена вӣрийабалам̣ самодха̄нети, пама̄де акампийат̣т̣хена сатибалам̣ самодха̄нети, уддхачче акампийат̣т̣хена сама̄дхибалам̣ самодха̄нети, авиджджа̄йа акампийат̣т̣хена пан̃н̃а̄балам̣ самодха̄нети. айам̣ пуггало има̄ни бала̄ни имасмим̣ а̄рамман̣е самодха̄нети. тена вуччати – бала̄ни самодха̄нетӣти. гочаран̃ча паджа̄на̄тӣти…пе… тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

боджджхан̇ге самодха̄нетӣти катхам̣ боджджхан̇ге самодха̄нети? упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена сатисамбоджджхан̇гам̣ самодха̄нети, павичайат̣т̣хена дхаммавичайасамбоджджхан̇гам̣ самодха̄нети, паггахат̣т̣хена вӣрийасамбоджджхан̇гам̣ самодха̄нети, пхаран̣ат̣т̣хена пӣтисамбоджджхан̇гам̣ самодха̄нети, упасамат̣т̣хена пассаддхисамбоджджхан̇гам̣ самодха̄нети, авиккхепат̣т̣хена сама̄дхисамбоджджхан̇гам̣ самодха̄нети, пат̣исан̇кха̄нат̣т̣хена упеккха̄самбоджджхан̇гам̣ самодха̄нети. айам̣ пуггало име боджджхан̇ге имасмим̣ а̄рамман̣е самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘боджджхан̇ге самодха̄нетӣ’’ти. гочаран̃ча паджа̄на̄тӣти…пе… тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

маггам̣ самодха̄нетӣти катхам̣ маггам̣ самодха̄нети? дассанат̣т̣хена самма̄дит̣т̣хим̣ самодха̄нети, абхиниропанат̣т̣хена самма̄сан̇каппам̣ самодха̄нети, париггахат̣т̣хена самма̄ва̄чам̣ самодха̄нети, самут̣т̣ха̄нат̣т̣хена самма̄каммантам̣ самодха̄нети, вода̄нат̣т̣хена самма̄а̄джӣвам̣ самодха̄нети, паггахат̣т̣хена самма̄ва̄йа̄мам̣ самодха̄нети, упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена самма̄сатим̣ самодха̄нети, авиккхепат̣т̣хена самма̄сама̄дхим̣ самодха̄нети. айам̣ пуггало имам̣ маггам̣ имасмим̣ а̄рамман̣е самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘маггам̣ самодха̄нетӣ’’ти. гочаран̃ча паджа̄на̄тӣти…пе… тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

дхамме самодха̄нетӣти катхам̣ дхамме самодха̄нети? а̄дхипатеййат̣т̣хена индрийа̄ни самодха̄нети, акампийат̣т̣хена бала̄ни самодха̄нети, ниййа̄нат̣т̣хена боджджхан̇ге самодха̄нети, хетут̣т̣хена маггам̣ самодха̄нети, упат̣т̣ха̄нат̣т̣хена сатипат̣т̣ха̄нам̣ самодха̄нети, падаханат̣т̣хена саммаппадха̄нам̣ самодха̄нети, иджджханат̣т̣хена иддхипа̄дам̣ самодха̄нети татхат̣т̣хена саччам̣ самодха̄нети, авиккхепат̣т̣хена саматхам̣ самодха̄нети, анупассанат̣т̣хена випассанам̣ самодха̄нети, екарасат̣т̣хена саматхавипассанам̣ самодха̄нети, анативаттанат̣т̣хена йуганаддхам̣ самодха̄нети, сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхим̣ самодха̄нети, авиккхепат̣т̣хена читтависуддхим̣ самодха̄нети, дассанат̣т̣хена дит̣т̣хивисуддхим̣ самодха̄нети, вимуттат̣т̣хена вимоккхам̣ самодха̄нети, пат̣иведхат̣т̣хена виджджам̣ самодха̄нети, паричча̄гат̣т̣хена вимуттим̣ самодха̄нети, самуччхедат̣т̣хена кхайе н̃а̄н̣ам̣ самодха̄нети, пат̣иппассаддхат̣т̣хена ануппа̄де н̃а̄н̣ам̣ самодха̄нети, чхандам̣ мӯлат̣т̣хена самодха̄нети, манасика̄рам̣ самут̣т̣ха̄нат̣т̣хена самодха̄нети, пхассам̣ самодха̄нат̣т̣хена самодха̄нети, веданам̣ самосаран̣ат̣т̣хена самодха̄нети, сама̄дхим̣ памукхат̣т̣хена самодха̄нети, сатим̣ а̄дхипатеййат̣т̣хена самодха̄нети, пан̃н̃ам̣ татуттарат̣т̣хена самодха̄нети, вимуттим̣ са̄рат̣т̣хена самодха̄нети, аматогадхам̣ нибба̄нам̣ парийоса̄нат̣т̣хена самодха̄нети. айам̣ пуггало име дхамме имасмим̣ а̄рамман̣е самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘дхамме самодха̄нетӣ’’ти.

гочаран̃ча паджа̄на̄тӣти йам̣ тасса а̄рамман̣ам̣, там̣ тасса гочарам̣. йам̣ тасса гочарам̣, там̣ тасса а̄рамман̣ам̣ паджа̄на̄тӣти пуггало. паджа̄нана̄ пан̃н̃а̄. саманти а̄рамман̣асса упат̣т̣ха̄нам̣ самам̣, читтасса авиккхепо самам̣, читтасса адхит̣т̣ха̄нам̣ самам̣, читтасса вода̄нам̣ самам̣. аттхоти анаваджджат̣т̣хо никкилесат̣т̣хо вода̄нат̣т̣хо парамат̣т̣хо. пат̣ивиджджхатӣти а̄рамман̣асса упат̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати, читтасса авиккхепат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати, читтасса адхит̣т̣ха̄нат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати, читтасса вода̄нат̣т̣хам̣ пат̣ивиджджхати. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

169. катхам̣ рассам̣ ассасанто ‘‘рассам̣ ассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти, рассам̣ пассасанто ‘‘рассам̣ пассаса̄мӣ’’ти паджа̄на̄ти? рассам̣ асса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасати, рассам̣ пасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те пассасати, рассам̣ асса̄сапасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасатипи пассасатипи. рассам̣ асса̄сапасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасатопи пассасатопи чхандо уппаджджати. чхандавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ асса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасати. чхандавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ пасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те пассасати. чхандавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ асса̄сапасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасатипи пассасатипи. чхандавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ асса̄сапасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасатопи пассасатопи па̄моджджам̣ уппаджджати. па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ асса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасати, па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ пасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те пассасати, па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ асса̄сапасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасатипи пассасатипи. па̄моджджавасена тато сукхуматарам̣ рассам̣ асса̄сапасса̄сам̣ иттарасан̇кха̄те ассасатопи пассасатопи расса̄ асса̄сапасса̄са̄ читтам̣ виваттати, упеккха̄ сан̣т̣ха̄ти. имехи наваха̄ка̄рехи расса̄ асса̄сапасса̄са̄ ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ ка̄йам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. рассам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато видита̄ ведана̄ уппаджджанти…пе… рассам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети…пе… тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

170. катхам̣ ‘‘саббака̄йапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘саббака̄йапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? ка̄йоти две ка̄йа̄ – на̄мака̄йо ча рӯпака̄йо ча. катамо на̄мака̄йо? ведана̄, сан̃н̃а̄, четана̄, пхассо, манасика̄ро, на̄ман̃ча на̄мака̄йо ча, йе ча вуччанти читтасан̇кха̄ра̄ – айам̣ на̄мака̄йо. катамо рӯпака̄йо? чатта̄ро ча маха̄бхӯта̄, чатуннан̃ча маха̄бхӯта̄нам̣ упа̄да̄йарӯпам̣, асса̄со ча пасса̄со ча, нимиттан̃ча упанибандхана̄, йе ча вуччанти ка̄йасан̇кха̄ра̄ – айам̣ рӯпака̄йо.

катхам̣ те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти? дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти. дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти. рассам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти. рассам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти.

а̄ваджджато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, паджа̄нато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, пассато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, паччавеккхато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, читтам̣ адхит̣т̣хахато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, саддха̄йа адхимуччато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, вӣрийам̣ пагган̣хато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, сатим̣ упат̣т̣ха̄пайато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, читтам̣ сама̄дахато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, пан̃н̃а̄йа паджа̄нато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, абхин̃н̃еййам̣ абхиджа̄нато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, парин̃н̃еййам̣ париджа̄нато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, паха̄таббам̣ паджахато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, бха̄ветаббам̣ бха̄вайато те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти, саччхика̄таббам̣ саччхикарото те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти. евам̣ те ка̄йа̄ пат̣ивидита̄ хонти. саббака̄йапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄са̄ ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣, но сати. сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ ка̄йам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄.

саббака̄йапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ [асса̄сапасса̄са̄ (сйа̄.)] сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи, авиккхепат̣т̣хена читтависуддхи, дассанат̣т̣хена дит̣т̣хивисуддхи. йо таттха сам̣варат̣т̣хо, айам̣ адхисӣласиккха̄. йо таттха авиккхепат̣т̣хо, айам̣ адхичиттасиккха̄. йо таттха дассанат̣т̣хо, айам̣ адхипан̃н̃а̄сиккха̄. има̄ тиссо сиккха̄йо а̄ваджджанто сиккхати, джа̄нанто сиккхати, пассанто сиккхати, паччавеккханто сиккхати, читтам̣ адхит̣т̣хаханто сиккхати, саддха̄йа адхимуччанто сиккхати, вӣрийам̣ пагган̣ханто сиккхати, сатим̣ упат̣т̣хапенто сиккхати, читтам̣ сама̄даханто сиккхати, пан̃н̃а̄йа паджа̄нанто сиккхати, абхин̃н̃еййам̣ абхиджа̄нанто сиккхати, парин̃н̃еййам̣ париджа̄нанто сиккхати, паха̄таббам̣ паджаханто сиккхати, бха̄ветаббам̣ бха̄венто сиккхати, саччхика̄таббам̣ саччхикаронто сиккхати.

саббака̄йапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато видита̄ ведана̄ уппаджджанти…пе… саббака̄йапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети…пе… тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

171. катхам̣ ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? катамо ка̄йасан̇кха̄ро? дӣгхам̣ асса̄са̄ ка̄йика̄. ете дхамма̄ ка̄йапат̣ибаддха̄ ка̄йасан̇кха̄ра̄. те ка̄йасан̇кха̄ре пассамбхенто ниродхенто вӯпасаменто сиккхати. дӣгхам̣ пасса̄са̄ ка̄йика̄. ете дхамма̄ ка̄йапат̣ибаддха̄ ка̄йасан̇кха̄ра̄. те ка̄йасан̇кха̄ре пассамбхенто ниродхенто вӯпасаменто сиккхати. рассам̣ асса̄са̄ рассам̣ пасса̄са̄. саббака̄йапат̣исам̣ведӣ асса̄са̄ саббака̄йапат̣исам̣ведӣ пасса̄са̄ ка̄йика̄. ете дхамма̄ ка̄йапат̣ибаддха̄ ка̄йасан̇кха̄ра̄. те ка̄йасан̇кха̄ре пассамбхенто ниродхенто вӯпасаменто сиккхати.

йатха̄рӯпехи ка̄йасан̇кха̄рехи йа̄ ка̄йасса а̄намана̄ винамана̄ саннамана̄ пан̣амана̄ ин̃джана̄ пхандана̄ чалана̄ пакампана̄ – пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣти сиккхати, пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣти сиккхати. йатха̄рӯпехи ка̄йасан̇кха̄рехи йа̄ ка̄йасса на а̄намана̄ на винамана̄ на саннамана̄ на пан̣амана̄ анин̃джана̄ апхандана̄ ачалана̄ акампана̄ сантам̣ сукхумам̣ пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣти сиккхати, пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣти сиккхати.

ити кира ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. евам̣ санте ва̄тӯпаладдхийа̄ ча пабха̄вана̄ на хоти, асса̄сапасса̄са̄нан̃ча пабха̄вана̄ на хоти, а̄на̄па̄нассатийа̄ ча пабха̄вана̄ на хоти, а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса ча пабха̄вана̄ на хоти; на ча нам̣ там̣ сама̄паттим̣ пан̣д̣ита̄ сама̄паджджантипи вут̣т̣хахантипи.

ити кира ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. евам̣ санте ва̄тӯпаладдхийа̄ ча пабха̄вана̄ хоти, асса̄сапасса̄са̄нан̃ча пабха̄вана̄ хоти, а̄на̄па̄нассатийа̄ ча пабха̄вана̄ хоти. а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса ча пабха̄вана̄ хоти; тан̃ча нам̣ сама̄паттим̣ пан̣д̣ита̄ сама̄паджджантипи вут̣т̣хахантипи. йатха̄ катхам̣ вийа? сеййатха̄пи кам̣се а̄кот̣ите пат̣хамам̣ ол̣а̄рика̄ садда̄ паваттанти. ол̣а̄рика̄нам̣ садда̄нам̣ нимиттам̣ суггахитатта̄ суманасикататта̄ сӯпадха̄ритатта̄ нируддхепи ол̣а̄рике садде, атха паччха̄ сукхумака̄ садда̄ паваттанти. сукхумака̄нам̣ садда̄нам̣ нимиттам̣ суггахитатта̄ суманасикататта̄ сӯпадха̄ритатта̄ нируддхепи сукхумаке садде, атха паччха̄ сукхумасадданимитта̄рамман̣ата̄пи читтам̣ паваттати. евамевам̣ пат̣хамам̣ ол̣а̄рика̄ асса̄сапасса̄са̄ паваттанти; ол̣а̄рика̄нам̣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ нимиттам̣ суггахитатта̄ суманасикататта̄ сӯпадха̄ритатта̄ нируддхепи ол̣а̄рике асса̄сапасса̄се, атха паччха̄ сукхумака̄ асса̄сапасса̄са̄ паваттанти. сукхумака̄нам̣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ нимиттам̣ суггахитатта̄ суманасикататта̄ сӯпадха̄ритатта̄ нируддхепи сукхумаке асса̄сапасса̄се, атха паччха̄ сукхумакаасса̄сапасса̄са̄нам̣ нимитта̄рамман̣ата̄пи читтам̣ на виккхепам̣ гаччхати.

евам̣ санте ва̄тӯпаладдхийа̄ ча пабха̄вана̄ хоти, асса̄сапасса̄са̄нан̃ча пабха̄вана̄ хоти, а̄на̄па̄нассатийа̄ ча пабха̄вана̄ хоти, а̄на̄па̄нассатисама̄дхисса ча пабха̄вана̄ хоти; тан̃ча нам̣ сама̄паттим̣ пан̣д̣ита̄ сама̄паджджантипи вут̣т̣хахантипи. пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ асса̄сапасса̄са̄ ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. ка̄йо упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ ка̄йам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ ка̄йам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣, асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи, авиккхепат̣т̣хена читтависуддхи, дассанат̣т̣хена дит̣т̣хивисуддхи. йо таттха сам̣варат̣т̣хо, айам̣ адхисӣласиккха̄; йо таттха авиккхепат̣т̣хо, айам̣ адхичиттасиккха̄; йо таттха дассанат̣т̣хо айам̣ адхипан̃н̃а̄сиккха̄. има̄ тиссо сиккха̄йо а̄ваджджанто сиккхати…пе… саччхика̄таббам̣ саччхикаронто сиккхати, пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато видита̄ ведана̄ уппаджджанти…пе… пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети…пе… тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

ат̣т̣ха анупассана̄н̃а̄н̣а̄ни, ат̣т̣ха ча упат̣т̣ха̄на̄нуссатийо, чатта̄ри суттантикаваттхӯни ка̄йе ка̄йа̄нупассана̄йа.

бха̄н̣ава̄ро.

дутийачатукканиддесо

172. катхам̣ ‘‘пӣтипат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати ‘‘пӣтипат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? катама̄ пӣти? дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато уппаджджати пӣти па̄моджджам̣. йа̄ пӣти па̄моджджам̣ а̄модана̄ памодана̄ ха̄со паха̄со витти одагйам̣ аттаманата̄. читтасса дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато уппаджджати пӣти па̄моджджам̣…пе… рассам̣ асса̄савасена, рассам̣ пасса̄савасена, саббака̄йапат̣исам̣ведӣ асса̄савасена, саббака̄йапат̣исам̣ведӣ пасса̄савасена, пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ асса̄савасена, пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато уппаджджати пӣти па̄моджджам̣. йа̄ пӣти па̄моджджам̣ а̄модана̄ памодана̄ ха̄со паха̄со витти одагйам̣ аттаманата̄ читтасса – айам̣ пӣти.

катхам̣ са̄ пӣти пат̣ивидита̄ хоти? дӣгхам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена са̄ пӣти пат̣ивидита̄ хоти. дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена са̄ пӣти пат̣ивидита̄ хоти. рассам̣ асса̄савасена…пе… рассам̣ пасса̄савасена… саббака̄йапат̣исам̣ведӣ асса̄савасена… саббака̄йапат̣исам̣ведӣ пасса̄савасена… пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ асса̄савасена… пассамбхайам̣ ка̄йасан̇кха̄рам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена са̄ пӣти пат̣ивидита̄ хоти. а̄ваджджато са̄ пӣти пат̣ивидита̄ хоти, джа̄нато…пе… пассато… паччавеккхато… читтам̣ адхит̣т̣хахато… саддха̄йа адхимуччато… вӣрийам̣ пагган̣хато… сатим̣ упат̣т̣ха̄пайато… читтам̣ сама̄дахато… пан̃н̃а̄йа паджа̄нато… абхин̃н̃еййам̣ абхиджа̄нато… парин̃н̃еййам̣ париджа̄нато… паха̄таббам̣ паджахато… бха̄ветаббам̣ бха̄вайато… саччхика̄таббам̣ саччхикарото са̄ пӣти пат̣ивидита̄ хоти. евам̣ са̄ пӣти пат̣ивидита̄ хоти.

пӣтипат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ веданам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ведана̄су ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ веданам̣ анупассати? аниччато анупассати…пе… евам̣ там̣ веданам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. пӣтипат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… пӣтипат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато…пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

173. катхам̣ ‘‘сукхапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘сукхапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? сукханти две сукха̄ни – ка̄йикан̃ча сукхам̣, четасикан̃ча сукхам̣. катамам̣ ка̄йикам̣ сукхам̣? йам̣ ка̄йикам̣ са̄там̣ ка̄йикам̣ сукхам̣, ка̄йасампхассаджам̣ са̄там̣ сукхам̣ ведайитам̣, ка̄йасампхассаджа̄ са̄та̄ сукха̄ ведана̄ – идам̣ ка̄йикам̣ сукхам̣. катамам̣ четасикам̣ сукхам̣? йам̣ четасикам̣ са̄там̣ четасикам̣ сукхам̣, четосампхассаджам̣ са̄там̣ сукхам̣ ведайитам̣, четосампхассаджа̄ са̄та̄ сукха̄ ведана̄ – идам̣ четасикам̣ сукхам̣.

катхам̣ те сукха̄ пат̣ивидита̄ хонти? дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те сукха̄ пат̣ивидита̄ хонти. дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те сукха̄ пат̣ивидита̄ хонти…пе… саччхика̄таббам̣ саччхикарото те сукха̄ пат̣ивидита̄ хонти. евам̣ те сукха̄ пат̣ивидита̄ хонти. сукхапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ веданам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ведана̄су ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ веданам̣ анупассати. аниччато анупассати…пе… евам̣ там̣ веданам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. сукхапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… сукхапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато…пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

174. катхам̣ ‘‘читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? катамо читтасан̇кха̄ро? дӣгхам̣ асса̄савасена сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча четасика̄ – ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄ читтасан̇кха̄ра̄. дӣгхам̣ пасса̄савасена сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча четасика̄ – ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄ читтасан̇кха̄ра̄…пе… сукхапат̣исам̣ведӣ асса̄савасена… сукхапат̣исам̣ведӣ пасса̄савасена сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча четасика̄ – ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄ читтасан̇кха̄ра̄ – айам̣ читтасан̇кха̄ро.

катхам̣ те читтасан̇кха̄ра̄ пат̣ивидита̄ хонти? дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те читтасан̇кха̄ра̄ пат̣ивидита̄ хонти. дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена те читтасан̇кха̄ра̄ пат̣ивидита̄ хонти…пе… саччхика̄таббам̣ саччхикарото те читтасан̇кха̄ра̄ пат̣ивидита̄ хонти. евам̣ те читтасан̇кха̄ра̄ пат̣ивидита̄ хонти. читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣ ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ те н̃а̄н̣ена там̣ веданам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ведана̄су ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ веданам̣ анупассати? аниччато анупассати…пе… евам̣ там̣ веданам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато…пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

175. катхам̣ ‘‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? катамо читтасан̇кха̄ро? дӣгхам̣ асса̄савасена сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча четасика̄ – ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄ читтасан̇кха̄ра̄. те читтасан̇кха̄ре пассамбхенто ниродхенто вӯпасаменто сиккхати. дӣгхам̣ пасса̄савасена сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча четасика̄ – ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄ читтасан̇кха̄ра̄. те читтасан̇кха̄ре пассамбхенто ниродхенто вӯпасаменто сиккхати. читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ асса̄савасена… читтасан̇кха̄рапат̣исам̣ведӣ пасса̄савасена сан̃н̃а̄ ча ведана̄ ча четасика̄ – ете дхамма̄ читтапат̣ибаддха̄ читтасан̇кха̄ра̄. те читтасан̇кха̄ре пассамбхенто ниродхенто вӯпасаменто сиккхати. пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ асса̄сапасса̄савасена ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. ведана̄ упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ веданам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘ведана̄су ведана̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ веданам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ веданам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато…пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

ат̣т̣ха анупассана̄н̃а̄н̣а̄ни ат̣т̣ха ча упат̣т̣ха̄на̄нуссатийо чатта̄ри суттантикаваттхӯни ведана̄су ведана̄нупассана̄йа.

татийачатукканиддесо

176. катхам̣ ‘‘читтапат̣исам̣ведӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘читтапат̣исам̣ведӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? катамам̣ там̣ читтам̣? дӣгхам̣ асса̄савасена вин̃н̃а̄н̣ам̣ читтам̣. йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано мана̄йатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту. дӣгхам̣ пасса̄савасена …пе… пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ асса̄савасена… пассамбхайам̣ читтасан̇кха̄рам̣ пасса̄савасена вин̃н̃а̄н̣ам̣ читтам̣. йам̣ читтам̣ мано ма̄насам̣ хадайам̣ пан̣д̣арам̣ мано ма̄найатанам̣ маниндрийам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣аккхандхо таджджа̄ мановин̃н̃а̄н̣адха̄ту – идам̣ читтам̣.

катхам̣ там̣ читтам̣ пат̣ивидитам̣ хоти? дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ читтам̣ пат̣ивидитам̣ хоти. дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато сати упат̣т̣хита̄ хоти. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ читтам̣ пат̣ивидитам̣ хоти…пе… саччхика̄таббам̣ саччхикарото там̣ читтам̣ пат̣ивидитам̣ хоти. евам̣ там̣ читтам̣ пат̣ивидитам̣ хоти. читтапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена вин̃н̃а̄н̣ам̣ читтам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. читтам̣ упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ читтам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘читте читта̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ читтам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ читтам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. читтапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… читтапат̣исам̣ведӣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато…пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

177. катхам̣ ‘‘абхиппамодайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’’ти, ‘‘абхиппамодайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? катамо читтасса абхиппамодо? дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато уппаджджати читтасса абхиппамодо. йа̄ читтасса а̄модана̄ памодана̄ ха̄со паха̄со витти одагйам̣ аттаманата̄. читтасса дӣгхам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато уппаджджати читтасса абхиппамодо. йа̄ читтасса а̄модана̄ памодана̄ ха̄со паха̄со витти одагйам̣ аттаманата̄ читтасса…пе… читтапат̣исам̣ведӣ асса̄савасена… читтапат̣исам̣ведӣ пасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато уппаджджати читтасса абхиппамодо. йа̄ читтасса а̄модана̄ памодана̄ ха̄со паха̄со витти одагйам̣ аттаманата̄ читтасса – айам̣ читтасса абхиппамодо. абхиппамодайам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄савасена вин̃н̃а̄н̣ам̣ читтам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. читтам̣ упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ читтам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘читте читта̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ читтам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ читтам̣ анупассатӣти. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. абхиппамодайам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… абхиппамодайам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато…пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

178. катхам̣ ‘‘сама̄дахам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘сама̄дахам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? катамо сама̄дхи [катаман̃ча сама̄дхиндийам̣ (сйа̄.)]? дӣгхам̣ асса̄савасена читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи, йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити ават̣т̣хити [адхит̣т̣ити (сйа̄.)] ависа̄ха̄ро авиккхепо ависа̄хат̣ама̄насата̄ [ависа̄хатама̄насата̄ (сйа̄. ка.)] саматхо сама̄дхиндрийам̣ сама̄дхибалам̣ самма̄сама̄дхи. дӣгхам̣ пасса̄савасена читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи…пе… сама̄дахам̣ читтам̣ асса̄савасена…пе… сама̄дахам̣ читтам̣ пасса̄савасена читтасса екаггата̄ авиккхепо сама̄дхи. йа̄ читтасса т̣хити сан̣т̣хити ават̣т̣хити ависа̄ха̄ро авиккхепо ависа̄хат̣ама̄насата̄ саматхо сама̄дхиндрийам̣ сама̄дхибалам̣ самма̄сама̄дхи – айам̣ сама̄дхи. сама̄дахам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄савасена вин̃н̃а̄н̣ам̣ читтам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ сати анупассана̄ н̃а̄н̣ам̣. читтам̣ упат̣т̣ха̄нам̣, но сати; сати упат̣т̣ха̄нан̃чева сати ча. та̄йа сатийа̄ тена н̃а̄н̣ена там̣ читтам̣ анупассати. тена вуччати – ‘‘читте читта̄нупассана̄сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄’’ти.

анупассатӣти катхам̣ там̣ читтам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ читтам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. сама̄дахам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… сама̄дахам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато…пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

179. катхам̣ ‘‘вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘вимочайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? ‘‘ра̄гато вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘ра̄гато вимочайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. ‘‘досато вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘досато вимочайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. ‘‘мохато вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати…пе… ма̄нато вимочайам̣ читтам̣… дит̣т̣хийа̄ вимочайам̣ читтам̣… вичикиччха̄йа вимочайам̣ читтам̣… тхинато вимочайам̣ читтам̣… уддхаччато вимочайам̣ читтам̣… ахирикато вимочайам̣ читтам̣… ‘‘аноттаппато вимочайам̣ читтам̣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘аноттаппато вимочайам̣ читтам̣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати. вимочайам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄савасена вин̃н̃а̄н̣ам̣ читтам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ сати…пе….

анупассатӣти катхам̣ там̣ читтам̣ анупассати…пе… евам̣ там̣ читтам̣ анупассати. бха̄вана̄ти чатассо бха̄вана̄…пе… а̄севанат̣т̣хена бха̄вана̄. вимочайам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄са̄нам̣ сам̣варат̣т̣хена сӣлависуддхи…пе… вимочайам̣ читтам̣ асса̄сапасса̄савасена читтасса екаггатам̣ авиккхепам̣ паджа̄нато …пе… паджа̄нанто индрийа̄ни самодха̄нети. тена вуччати – ‘‘саматтхан̃ча пат̣ивиджджхатӣ’’ти.

ат̣т̣ха анупассана̄н̃а̄н̣а̄ни ат̣т̣ха ча упат̣т̣ха̄на̄нуссатийо чатта̄ри суттантикаваттхӯни читте читта̄нупассана̄йа.

чатуттхачатукканиддесо

180. катхам̣ ‘‘аничча̄нупассӣ ассасисса̄мӣ’’ти сиккхати, ‘‘аничча̄нупассӣ пассасисса̄мӣ’’ти сиккхати? аниччанти ким̣ аниччам̣? пан̃чаккхандха̄ аничча̄. кенат̣т̣хена аничча̄? уппа̄давайат̣т̣хена аничча̄. пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайам̣ пассанто кати лаккхан̣а̄ни пассати, вайам̣ пассанто кати лаккхан̣а̄ни пассати, удайаббайам̣ пассанто кати лаккхан̣а̄ни пассати? пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайам̣ пассанто пан̃чавӣсати лаккхан̣а̄ни пассати, вайам̣ пассанто пан̃чавӣсати лаккхан̣а̄ни пассати. пан̃чаннам̣ кхандха̄нам̣ удайаббайам̣ пассанто има̄ни пан̃н̃а̄са лаккхан̣а̄ни пассати.