3. сутта̄дхит̣т̣ха̄нататийабхӯми
32. таттха катамам̣ сутта̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
лобха̄дхит̣т̣ха̄нам̣ доса̄дхит̣т̣ха̄нам̣ моха̄дхит̣т̣ха̄нам̣ алобха̄дхит̣т̣ха̄нам̣ адоса̄дхит̣т̣ха̄нам̣ амоха̄дхит̣т̣ха̄нам̣ ка̄йакамма̄дхит̣т̣ха̄нам̣ ва̄ча̄камма̄дхит̣т̣ха̄нам̣ манокамма̄дхит̣т̣ха̄нам̣ саддхиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣ вӣрийиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣ сатиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣ сама̄дхиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣ пан̃н̃индрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ лобха̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
витаккаматхитасса [витакканимматхитасса (ка.) дха. па. 349] джантуно, тиббара̄гасса субха̄нупассино;
бхиййо тан̣ха̄ павад̣д̣хати, еса кхо га̄л̣хам̣ кароти бандханам̣.
витаккаматхитасса̄ти ка̄мара̄го. субха̄нупассиноти ка̄мара̄гаваттху. бхиййо тан̣ха̄ павад̣д̣хатӣти ка̄матан̣ха̄. еса га̄л̣хам̣ кароти бандхананти ра̄гам̣, ити йо йо дхаммо мӯланиккхитто, со йеветтха дхаммо угга̄вахитаббо [угга̄пайитаббо (пӣ. ка.)]. на бхагава̄ екам̣ дхаммам̣ а̄раббха ан̃н̃ам̣ дхаммам̣ десети. йасса витаккети ка̄мавитакко тамева витаккам̣ ка̄мавитаккена ниддисӣйати. тиббара̄гасса̄ти тассева витаккасса ваттхум̣ ниддисати. субха̄нупассино бхиййо тан̣ха̄ павад̣д̣хатӣти тамева ра̄гам̣ ка̄матан̣ха̄ти ниддисати. еса га̄л̣хам̣ кароти бандхананти тамева тан̣ха̄сам̣йоджанам̣ ниддисати. евам̣ га̄тха̄су ануминитаббам̣. евам̣ савеййа̄каран̣есу.
таттха бхагава̄ екам̣ дхаммам̣ тивидхам̣ ниддисати, ниссандато хетуто пхалато.
дадам̣ пийо [пасса сам̣йуттаника̄йе] хоти бхаджанти нам̣ бахӯ, киттин̃ча паппоти йасо ча вад̣д̣хати;
аман̇кубхӯто парисам̣ вига̄хати, виса̄радо хоти наро амаччхарӣ.
даданти йам̣ йам̣ да̄нам̣, идам̣ да̄намайикам̣ пун̃н̃акрийам̣. таттха хету. йам̣ четам̣. бхаджанти нам̣ бахӯ, киттинти йо ча калйа̄н̣о киттисаддо локе аббхуггаччхати, йам̣ бахукасса джанасса пийо бхавати мана̄по ча. йан̃ча авиппат̣иса̄рӣ ка̄лан̇кароти айам̣ ниссандо. йам̣ ка̄йасса бхеда̄ девесу упападжджатӣти идам̣ пхалам̣. идам̣ лобха̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
33. таттха катамам̣ доса̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
йо па̄н̣аматипа̄тети, муса̄ва̄дан̃ча бха̄сати;
локе адиннам̣ а̄дийати, парада̄ран̃ча гаччхати;
сура̄мерайапа̄нан̃ча, йо наро ануйун̃джати [абхигиджджхати (пӣ. ка.) пасса а. ни. 5.174].
аппаха̄йа пан̃ча вера̄ни, дуссӣло ити вуччати;
ка̄йасса бхеда̄ дуппан̃н̃о, нирайам̣ сопападжджати.
йо па̄н̣аматипа̄тетӣти дут̣т̣хо па̄н̣аматипа̄тети. муса̄ва̄дан̃ча бха̄сатӣти досопагха̄та̄йа муса̄ва̄дан̃ча бха̄сати. сура̄мерайапа̄нан̃ча, йо наро ануйун̃джатӣти досо нида̄нам̣. йо ча сура̄мерайапа̄нам̣ ануйун̃джати йатха̄парада̄равиха̄рӣ [йатха̄памудитавиха̄рӣ (ка.)] амитта̄ джанайанти.
пан̃ча вера̄ни аппаха̄йа̄ти пан̃чаннам̣ бхиккха̄пада̄нам̣ саматиккаманам̣ саббесам̣ досаджа̄нам̣ са̄ пан̣н̣атти, тенева досаджанитена каммена дуссӣло ити вуччати сопи дхаммо хетуна̄ ниддиситаббо, ниссандена пхалена ча.
тӣн̣и ба̄ласса ба̄лалаккхан̣а̄ни – дуббха̄ситабха̄сӣ [дуббха̄ситабха̄сита̄ (пӣ. ка.) пасса а. ни. 3.3] ча хоти, дуччинтитачинтӣ ча дуккат̣акаммака̄рӣ ча. таттха йам̣ ка̄йена ча ва̄ча̄йа ча параккамати, идамасса дуккат̣акаммака̄рӣ. та̄йам̣ йатха̄ ча муса̄ва̄дам̣ бха̄сати йатха̄ пуббаниддит̣т̣хам̣, идамасса дуббха̄сита̄. йан̃ча сан̇каппети манодуччаритам̣ бйа̄па̄дам̣, идамасса дуччинтитачинтита̄. йам̣ со имехи тӣхи ба̄лалаккхан̣ехи саманна̄гато тӣн̣и таджджа̄ни дуккха̄ни доманасса̄ни анубхавати, со ча хоти сабхаггато ва̄ парисаггато ва̄ таджджам̣ катхам̣ катханти. йада̄ бхавати со ча па̄н̣а̄типа̄та̄дидасаакусалакаммапатха̄, со татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведетӣти. пуна чапарам̣ йада̄ пассати чорам̣ ра̄джа̄пара̄дхикам̣ ран̃н̃а̄ гахитам̣ джӣвита̄ воропетам̣, тассевам̣ бхавати саче мамампи ра̄джа̄ джа̄неййа мамампи ра̄джа̄ га̄ха̄петва̄ джӣвита̄ воропеййа̄ти, со татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети. пуна чапарам̣ ба̄ло йада̄ бхавати а̄сана̄ сама̄рӯл̣хо йа̄ва йа̄ ме гати бхависсати ито печча парам̣ маран̣а̄ти со татонида̄нам̣ дуккхам̣ доманассам̣ пат̣исам̣ведети ити ба̄лалаккхан̣ам̣ хету. тӣн̣и таджджа̄ни дуккха̄ни ниссандо. ка̄йасса бхеда̄ нирайесу упападжджати, идам̣ пхалам̣. идам̣ доса̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
34. таттха катамам̣ моха̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
сатан̃чева сахасса̄нам̣, каппа̄нам̣ сам̣сариссати;
атхава̄ пи тато бхиййо, габбха̄ габбхам̣ гамиссатха.
анупа̄да̄йа буддхавачанам̣, сан̇кха̄ре аттато упа̄да̄йа;
дуккхассантам̣ кариссанти, т̣ха̄наметам̣ на виджджати.
йо йам̣ анаматаггасам̣са̄рам̣ сама̄панно джа̄йате ча мӣйате ча, айам̣ авиджджа̄хетука̄. йа̄нипи ча сан̇кха̄ра̄нам̣ пайоджана̄ни, та̄нипи авиджджа̄паччайа̄ни, йам̣ адассанам̣ буддхавачанасса, айам̣ авиджджа̄суттейева ниддит̣т̣хам̣. йо ча сан̇кха̄ре аттато харати пан̃чаккхандхе пан̃ча дит̣т̣хийо упагаччхати. ‘‘етам̣ мама, есохамасми, есо ме атта̄’’ти идам̣ суттам̣ авиджджа̄йа никкхиттам̣, авиджджа̄йа никкхипитам̣. евам̣ саттха̄ сутте найена [сутанайена (пӣ.)] дхаммена ниддисати. аса̄дха̄ран̣ена там̣йева таттха ниддиситаббам̣. на ан̃н̃ам̣.
йе хи кечи, бхиккхаве, саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ ‘‘идам̣ дуккха’’нти наппаджа̄нанти чатта̄ри сачча̄ни виттха̄рена, йам̣ таттха аппаджа̄нана̄, идам̣ дуккхам̣, айам̣ хету. аппаджа̄нанто вивидхе сан̇кха̄ре абхисан̇кхароти, айам̣ ниссандо. йан̃ча дит̣т̣хигата̄ни пара̄масати ‘‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’нти айам̣ ниссандо. йам̣ пунаббхавам̣ ниббаттети, идам̣ пхалам̣. айампи дхаммо саниддит̣т̣хо хетуто ча пхалато ча ниссандато ча.
еттха пана кечи дхамма̄ са̄дха̄ран̣а̄ бхаванти. хету кхалу а̄дитойева сутте никкхиписсанти. йатха̄ ким̣ бхаве чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, агатигамана̄ни. таттха йан̃ча чханда̄гатим̣ гаччхати йан̃ча бхайа̄гатим̣ гаччхати, айам̣ лобхо акусаламӯлам̣. йам̣ доса̄, айам̣ досойева. йам̣ моха̄, айам̣ мохойева. евам̣ има̄ни тӣн̣и акусаламӯла̄ни а̄дитойева упапариккхитабба̄ни. йаттха екам̣ ниддиситаббам̣, таттха екам̣ ниддисӣйати. татха̄ две йатха̄ тӣн̣и, на хи а̄дӣхи аниккхитте хету ва̄ ниссандо ва̄ пхалам̣ ва̄ ниддиситаббам̣.
айан̃четтха га̄тха̄ –
чханда̄ доса̄ бхайа̄ моха̄, йо дхаммам̣ ативаттати;
нихӣйати [нихӣйате (пӣ. ка.) пасса а. ни. 4.17] тасса йасо, ка̄л̣апаккхева чандима̄.
каттха чханда̄ ча айам̣ лобхо йатха̄ ниддит̣т̣хам̣ пуббе. идам̣ моха̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
35. таттха катамам̣ алобха̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
‘‘асубха̄нупассим̣ [асубха̄нупассӣ (пӣ.) пасса дха. па. 8] вихарантам̣, индрийесу сусам̣вутам̣;
бходжанамхи ча маттан̃н̃ум̣, саддхам̣ а̄раддхавӣрийам̣;
там̣ ве наппасахати ма̄ро, ва̄то селам̣ва паббата’’нти.
таттха йа̄ асубха̄йа упапариккха̄, айам̣ ка̄месу а̄дӣнавадассанена паричча̄го. индрийесу сусам̣вуто тассева алобхасса па̄рипӯрийам̣ мама а̄йатанасочитам̣ анупа̄да̄йа. бходжанамхи ча маттан̃н̃унти расатан̣ха̄паха̄нам̣. ити айам̣ алобхо асубха̄нупассита̄йа ваттхуто дха̄райати, со алобхо хету. индрийесу гуттадва̄рата̄йа гочарато дха̄райати, бходжанематтан̃н̃ута̄йа парато дха̄райати, айам̣ ниссандо. там̣ ве наппасахати ма̄ро, ва̄то селам̣ ва паббатанти, идам̣ пхалам̣. ити йойева дхаммо а̄димхи никкхитто, сойева маджджхе чева аваса̄не ча.
на̄хам̣, бхиккхаве, ан̃н̃ам̣ екадхаммампи саманупасса̄ми асамуппаннасса ка̄маччхандасса ануппа̄да̄йа уппаннасса ва̄ паха̄на̄йа, йатхайидам̣ [йадидам̣ (пӣ. ка.) пасса а. ни. 1.17] асубханимиттам̣. таттха асубханимиттам̣ манасикаронтасса ануппанно чева ка̄маччхандо на уппаджджати, уппанно ча ка̄маччхандо пахӣйати. идам̣ алобхасса ваттху. йам̣ пуна ануппанно ка̄мара̄го парийа̄дийати рӯпара̄гам̣ арӯпара̄гам̣, ити пхалам̣. ити айампи ча дхаммо ниддит̣т̣хо хетуто ча ниссандато ча пхалато ча. идам̣ алобха̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ адоса̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
екампи че па̄н̣амадут̣т̣хачитто, метта̄йати кусало [кусалӣ (ка.) пасса итиву. 27] тена хоти;
саббе ча па̄н̣е манаса̄нукампам̣ [анукампама̄но (пӣ.)], пахӯтамарийо пакароти пун̃н̃ам̣.
екампи че па̄н̣амадут̣т̣хачитто метта̄йатӣти айам̣ адосо. ниггха̄тена асса̄до, кусало тена хотӣти тена кусалена дхаммена сам̣йутто дхаммапан̃н̃аттим̣ гаччхати. кусалоти йатха̄ пан̃н̃а̄йа пан̃н̃о пан̣д̣иччена пан̣д̣ито. пахӯтамарийо пакароти пун̃н̃анти тасса̄йева випа̄ко айам̣ локийасса, на хи локуттарасса. таттха йа̄ метта̄йана̄, айам̣ хету. йам̣ кусало бхавати айам̣ ниссандо. йа̄ва абйа̄паджджо бхӯмийам̣ бахупун̃н̃ам̣ пасавати, идам̣ пхалам̣. ити адосо ниддит̣т̣хо хетуто ча ниссандато ча пхалато ча.
ека̄даса̄нисам̣са̄ метта̄йа четовимуттийа̄. таттха йа̄ метта̄четовимутти, айам̣ арийадхаммесу ра̄гавира̄га̄ четовимутти, локика̄йа бхӯмика̄ хету, йам̣ сукхам̣ а̄йатим̣ мана̄по хоти манусса̄нам̣, име ека̄даса дхамма̄ ниссандо. йан̃ча аката̄вӣ брахмака̄йе упападжджати. идам̣ пхалам̣. идам̣ адоса̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
36. таттха катамам̣ амоха̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
пан̃н̃а̄ хи сет̣т̣ха̄ локасмим̣, йа̄йам̣ ниббедхага̄минӣ [ниббедхабха̄гинӣ (пӣ. ка.) пасса итиву. 41];
йа̄йа самма̄ паджа̄на̄ти, джа̄тимаран̣асан̇кхайам̣.
пан̃н̃а̄ хи сет̣т̣ха̄ти ваттхум̣. ниббедхага̄минӣти нибба̄нага̄минийам̣ йатха̄бхӯтам̣ пат̣ивиджджхати. самма̄ паджа̄на̄ти, джа̄тимаран̣асан̇кхайанти амохо. пан̃н̃а̄ти хету. йам̣ паджа̄на̄ти айам̣ ниссандо. йо джа̄тимаран̣асан̇кхайо, идам̣ пхалам̣. ити амохо ниддит̣т̣хо хетуна̄ ча ниссандена ча пхалена ча.
тӣн̣има̄ни, бхиккхаве [итиву. 62 тиканипа̄те], индрийа̄ни анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣ ан̃н̃индрийам̣ ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣. таттха катамам̣ анан̃н̃а̄тан̃н̃асса̄мӣтиндрийам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху анабхисаметасса дуккхасса арийасаччасса абхисамайа̄йа чхандам̣ джанети ва̄йамати, вӣрийам̣ а̄рабхати, читтам̣ пагган̣ха̄ти падахати. евам̣ чатуннам̣ арийасачча̄нам̣ ка̄таббам̣. таттха катамам̣ ан̃н̃индрийам̣? идха, бхиккхаве, бхиккху ‘‘идам̣ дуккхам̣ арийасачча’’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, йа̄ ча магго, идам̣ ан̃н̃индрийам̣. а̄саваккхайа̄ ана̄саво хоти, идам̣ вуччати ан̃н̃а̄та̄виндрийам̣. татха̄йам̣ пан̃н̃а̄, айам̣ хету. йам̣ чхандам̣ джанети ва̄йамати, йа̄ паджа̄на̄ти, айам̣ ниссандо. йена саббасо а̄сава̄нам̣ кхайа̄ хету, йам̣ кхайе н̃а̄н̣амуппаджджати, ануппа̄де н̃а̄н̣ан̃ча, айам̣ ниссандо. йам̣ арахаттам̣, идам̣ пхалам̣. таттха кхӣн̣а̄ ме джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйанти, идам̣ кхайе н̃а̄н̣ам̣. на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄мӣти идам̣ ануппа̄де н̃а̄н̣ам̣. ити има̄ни индрийа̄ни амохо ниддит̣т̣хо хетуна̄ ча ниссандена ча пхалена ча. има̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни ниддит̣т̣ха̄ни.
таттха катама̄ни кусаламӯла̄ни са̄дха̄ран̣а̄ни? кусалан̃ча во, бхиккхаве, десесса̄ми кусаламӯлан̃чева. таттха катамам̣ кусаламӯлам̣? алобхо адосо амохо. таттха катамам̣ кусалам̣? ат̣т̣ха самматта̄ни самма̄дит̣т̣хи йа̄ва самма̄сама̄дхи. таттха йа̄ни кусаламӯла̄ни, айам̣ хету. йан̃ча алобхо тӣн̣и камма̄ни самут̣т̣ха̄пети сан̇каппам̣ ва̄йа̄мам̣ сама̄дхин̃ча, айам̣ алобхасса ниссандо. таттха йо адосо, айам̣ хету. йам̣ тайо дхамме пат̣т̣хапети самма̄ва̄чам̣ самма̄каммантам̣ самма̄а̄джӣван̃ча, айам̣ ниссандо. таттха йо амохо хету, йам̣ две дхамме упат̣т̣хапети авипарӣтадассанампи ча анабхила̄панам̣, айам̣ ниссандо. имасса брахмачарийасса йам̣ пхалам̣, та̄ две вимуттийо ра̄гавира̄га̄ четовимутти авиджджа̄ вира̄га̄ ча пан̃н̃а̄вимутти, идам̣ пхалам̣. ити има̄ни тӣн̣и кусаламӯла̄ни ниддит̣т̣ха̄ни хетуто ча ниссандато ча пхалато ча. евам̣ са̄дха̄ран̣а̄ни кусала̄ни пат̣ивиджджхитабба̄ни.
йаттха дуве йаттха тӣн̣и. айан̃четтха га̄тха̄.
‘‘туламатулан̃ча самбхавам̣, бхавасан̇кха̄рамавассаджи муни;
аджджхаттарато сама̄хито, абхинди кавачамиваттасамбхава’’нти.
туламатулан̃ча самбхаванти туласан̇кхатам̣ атуласан̇кхатам̣. таттха йе сан̇кхата̄ тулам̣, те две дхамма̄ асса̄до ча а̄дӣнаво ча тулита̄ бхаванти. еттако ка̄месу асса̄до. еттако а̄дӣнаво имасса, идам̣ ниссаран̣анти ити нибба̄нам̣ паджа̄на̄ти. двӣхи ка̄ран̣ехи атулам̣ на ча сакка̄ тулайитум̣. еттакам̣ етам̣ нетам̣ параматтхӣти тена атулам̣. атха па̄пун̣а̄ ратанам̣ каритва̄ аччхарийабха̄вена атулам̣. таттха кусаласса ча абхисамбхава̄ джа̄нана̄ пассана̄, айам̣ амохо. йам̣ таттха н̃а̄та̄ осиран̣а̄ бхавасан̇кха̄ра̄нам̣, айам̣ алобхо. йам̣ аджджхаттарато сама̄хитоти виккхепапат̣исам̣харан̣а̄, айам̣ адосо. ити има̄ни тӣн̣и кусаламӯла̄ни. туламатуласамбхаванти айам̣ амохо. йо бхавасан̇кха̄ра̄нам̣ самосаран̣ам̣ лобхо самма̄сама̄дхӣнам̣ асса̄до, айам̣ хету. йам̣ аджджхаттарато авиджджан̣д̣акосам̣ самбхедо, айам̣ ниссандо. са̄ паватти има̄ни тӣн̣и ниддит̣т̣ха̄ни кусаламӯла̄ни хетуто ча ниссандато ча пхалато ча.
етта̄вата̄ еса̄ паватти ча ниватти ча акусаламӯлехи паваттати, кусаламӯлехи ниваттатӣти имехи ча тӣхи саббам̣ акусаламӯлам̣ самосаран̣ам̣ гаччхати. со дхамме ва̄ вачанато ниддит̣т̣хо тан̣ха̄ти ва̄ кодхоти ва̄ асампаджан̃н̃анти ва̄ анусайоти ва̄ маккхоти ва̄ пал̣а̄соти ва̄ ассатӣти ва̄ исса̄ти ва̄ маччхарийанти ва̄ ан̃н̃а̄н̣анти ва̄, техи йе ча ваттхӯхи ниддиситаббам̣. йассима̄ни две вачана̄ни дхаммапада̄ни ниддит̣т̣ха̄ни на со аттхи килеса̄, йо имесу навасу падесу самодха̄нам̣ самосаран̣ам̣ гаччхати. айам̣ килесо, на ча лобхо, на ча досо, на ча мохо.
йатха̄ акусаламӯла̄ни, евам̣ кусала̄ни пат̣иккхепена ниддиситабба̄ни.
идам̣ амоха̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
37. таттха катамам̣ ка̄йакамма̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
ка̄йена кусалам̣ каре, асса ка̄йена сам̣вуто;
ка̄йадуччаритам̣ хитва̄, ка̄йена сучаритам̣ чаре.
тӣн̣има̄ни, бхиккхаве, сучарита̄ни [итиву. 69 сучаритасутте]. па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ, адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ, идам̣ ка̄йакамма̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ ва̄ча̄камма̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
субха̄ситам̣ [су. ни. 452 суттанипа̄те] уттамама̄ху санто, дхаммам̣ бхан̣е на̄дхаммам̣ там̣ дутийам̣;
пийам̣ бхан̣е на̄ппийам̣ там̣ татийам̣, саччам̣ бхан̣е на̄ликам̣ там̣ чатуттхам̣.
чатта̄рима̄ни ча вачӣсучарита̄ни идам̣ ва̄ча̄камма̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ манокамма̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
манена кусалам̣ каммам̣, манаса̄ сам̣вуто бхаве;
манодуччаритам̣ хитва̄, манаса̄ сучаритам̣ чаре.
тӣн̣има̄ни маносучарита̄ни, анабхиджджха̄, абйа̄па̄до, самма̄дит̣т̣хи, идам̣ манокамма̄дхит̣т̣ха̄нам̣. има̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни сутта̄ни.
таттха катама̄ни са̄дха̄ран̣а̄ни сутта̄ни?
ва̄ча̄нураккхӣ манаса̄ сусам̣вуто, ка̄йена ча на̄кусалам̣ кайира̄ [акусалам̣ на кайира̄ (пӣ. ка.) пасса дха. па. 281];
ете тайо каммапатхе висодхайе, а̄ра̄дхайе маггамисиппаведитам̣.
тиссо има̄, бхиккхаве, па̄рисуддхийо – ка̄йакаммапа̄рисуддхи, ва̄ча̄каммапа̄рисуддхи, манокаммапа̄рисуддхи.
таттха катама̄ ка̄йакаммапа̄рисуддхи? па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ, адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ, ка̄месумиччха̄ча̄ра̄ вераман̣ӣ. таттха катама̄ вачӣкаммапа̄рисуддхи? муса̄ва̄да̄ вераман̣ӣ…пе… сампхаппала̄па̄ вераман̣ӣ. таттха катама̄ манокаммапа̄рисуддхи? анабхиджджха̄ абйа̄па̄до самма̄дит̣т̣хи. идам̣ са̄дха̄ран̣асуттам̣.
ити са̄дха̄ран̣а̄ни ча сутта̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни ча сутта̄ни пат̣ивиджджхитабба̄ни. пат̣ивиджджхитва̄ ва̄ча̄йа ка̄йена ча суттасса аттхо ниддиситаббо.
38. таттха катамам̣ саддхиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
йасса саддха̄ [сам̣. ни. 1.260; тхерага̄. 507 ат̣т̣хаканипа̄те ча пасситаббам̣] татха̄гате, ачала̄ суппатит̣т̣хита̄;
сӣлан̃ча йасса калйа̄н̣ам̣, арийакантам̣ пасам̣ситам̣.
сан̇гхе паса̄до йассаттхи, уджубхӯтан̃ча дассанам̣;
адалиддоти там̣ а̄ху, амогхам̣ тасса джӣвитам̣.
саддха̄ ве нандика̄ а̄ра̄дхико, но тасса саддхоти;
саббам̣ сийа̄ти бхагавантам̣, татха̄рӯпо дхаммасампаса̄до.
идам̣ саддхиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ вӣрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
а̄рамбхатха [а̄рабхатха (пӣ.) пасса сам̣. ни. 1.185] никкаматха, йун̃джатха буддхаса̄сане;
дхуна̄тха маччуно сенам̣, нал̣а̄га̄рам̣ва кун̃джаро.
чатта̄роме, бхиккхаве, саммаппадха̄на̄, идам̣ вӣрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ сатиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
сатӣмато сада̄ бхаддам̣, бхаддаматтху сатӣмато;
сатӣмато сада̄ [суве (сам̣. ни. 1.238)] сеййо, сатӣма̄ сукхамедхати.
чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ виттха̄рена ка̄табба̄, идам̣ сатиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ сама̄дхиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
а̄кан̇кхато те нарадаммаса̄ратхи, дева̄ манусса̄ манаса̄ вичинтитам̣;
саббена джан̃н̃а̄ касин̣а̄пи па̄н̣ино, сантам̣ сама̄дхим̣ аран̣ам̣ нисевато.
тайоме, бхиккхаве, сама̄дхӣ – савитакко савича̄ро, авитакко вича̄раматто, авитакко авича̄ро. идам̣ сама̄дхиндрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣.
таттха катамам̣ пан̃н̃индрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣?
пан̃н̃а̄ хи сет̣т̣ха̄ локасминти виттха̄рена.
тиссо има̄, бхиккхаве, пан̃н̃а̄ – сутамайӣ, чинта̄майӣ, бха̄вана̄майӣ, идам̣ пан̃н̃индрийа̄дхит̣т̣ха̄нам̣ суттам̣, има̄ни индрийа̄дхит̣т̣ха̄на̄ни аса̄дха̄ран̣а̄ни сутта̄ни.
39. таттха катама̄ни са̄дха̄ран̣а̄ни индрийа̄дхит̣т̣ха̄на̄ни сутта̄ни?
авӣтара̄го [а. ни. 6.54] ка̄месу, йасса пан̃чиндрийа̄ мудӯ;
саддха̄ сати ча вӣрийам̣, саматхо ча випассана̄;
та̄дисам̣ бхиккхума̄саджджа, пуббева упахан̃н̃ати.
пан̃чима̄ни индрийа̄ни. саддхиндрийа̄дииндрийам̣ дат̣т̣хаббам̣. тӣсу авеччаппаса̄де виттха̄рена суттам̣ ка̄таббам̣. има̄ни са̄дха̄ран̣а̄ни индрийа̄дхит̣т̣ха̄на̄ни сутта̄ни. йам̣ йасса самбандхам̣ кусаласса ва̄ акусаласса ва̄ тена тена адхит̣т̣ха̄нена там̣ суттам̣ ниддиситаббам̣, наттхан̃н̃о дхаммо ниддиситаббо. таттха са̄дха̄ран̣ам̣ кусалам̣ на̄пи кусалам̣ акусалам̣ йатха̄ са̄дха̄ран̣а̄ни ча кусаламӯла̄ни са̄дха̄ран̣а̄ни ча акусаламӯла̄ни уппаннам̣ ка̄мавитаккам̣ паджахати…пе… чатта̄ро саммаппадха̄на̄ кусалам̣ акусалан̃ча.
таттхима̄ удда̄нага̄тха̄
витакко хи маматтхико [паматтхико (пӣ.)], дадам̣ пийо наро ити;
йо па̄н̣аматипа̄тети, тӣн̣и тасса ба̄лалаккхан̣ам̣.
сатан̃чева сахасса̄нам̣, йе ча саман̣абра̄хман̣а̄;
чханда̄ доса̄ бхайа̄ моха̄, чатӯхи агатӣхи ча.
асубха̄нупассим̣ вихарантам̣, нимиттесу асубха̄ ча;
екампи че пийам̣ па̄н̣ам̣, митта̄ саче субха̄сита̄.
пан̃н̃а̄ хи сет̣т̣ха̄ локасмим̣, анун̃н̃а̄ тӣн̣и индрийа̄ни;
кусала̄кусаламӯла̄ни ча, туламатулан̃ча самбхавам̣.
ка̄йена кусалам̣ каре, тӣн̣и сучарита̄ни ча;
субха̄ситам̣ уттамама̄ху, санто вачӣсучарита̄ни ча.
ка̄йена ча кусалам̣ кайира̄, манодуччарита̄ни ча;
ка̄йа̄нураккхӣ ча сада̄, тиссо ча па̄рисуддхийо.
йасса саддха̄ татха̄гате, самуппа̄де ча десито;
а̄рамбхатха никкаматха, йа̄ ча саммаппадха̄ната̄.
сатӣмато сада̄ бхаддам̣, сатипат̣т̣ха̄набха̄вана̄;
а̄кан̇кхато ча анан̃н̃а̄н̣ам̣, йе ча тӣн̣и сама̄дхайо.
пан̃н̃а̄ хи сет̣т̣ха̄ локасмим̣, тиссо пан̃н̃а̄ пака̄сита̄;
авӣтара̄го ка̄месу, татхева пан̃чиндрийа̄.
ити тхерасса маха̄качча̄йанасса
джамбуванава̄сино пет̣акопадесе
татийабхӯми сутта̄дхит̣т̣ха̄нам̣ на̄ма.