5. сантхававагго

1. сантхавапан̃хо

1. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ –

‘‘‘сантхавато бхайам̣ джа̄там̣, никета̄ джа̄йате раджо;

аникетамасантхавам̣, етам̣ ве мунидассана’нти.

‘‘пуна ча бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте’ти. йади, бханте на̄гасена, татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘сантхавато бхайам̣ джа̄там̣, никета̄ джа̄йате раджо. аникетамасантхавам̣, етам̣ ве мунидассана’нти, тена хи ‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте’ти, тена хи ‘сантхавато бхайам̣ джа̄там̣, никета̄ джа̄йате раджо. аникетамасантхавам̣, етам̣ ве мунидассана’нти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘сантхавато бхайам̣ джа̄там̣, никета̄ джа̄йате раджо. аникетамасантхавам̣, етам̣ ве мунидассана’нти. бхан̣итан̃ча ‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте’ти. йам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘сантхавато бхайам̣ джа̄там̣, никета̄ джа̄йате раджо. аникетамасантхавам̣, етам̣ ве мунидассана’нти, там̣ сабха̄вавачанам̣ асесавачанам̣ ниссесавачанам̣ ниппарийа̄йавачанам̣ саман̣а̄нуччхавам̣ саман̣аса̄руппам̣ саман̣аппатирӯпам̣ саман̣а̄рахам̣ саман̣агочарам̣ саман̣аппат̣ипада̄ саман̣аппат̣ипатти. йатха̄, маха̄ра̄джа, а̄ран̃н̃ако миго аран̃н̃е паване чарама̄но нира̄лайо аникето йатхиччхакам̣ сайати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккхуна̄ ‘сантхавато бхайам̣ джа̄там̣, никета̄ джа̄йате раджо. аникетамасантхавам̣, етам̣ ве мунидассана’нти чинтетаббам̣.

‘‘йам̣ пана, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте’ти, там̣ две аттхавасе сампассама̄нена бхагавата̄ бхан̣итам̣. катаме две? виха̄рада̄нам̣ на̄ма саббабуддхехи ван̣н̣итам̣ ануматам̣ тхомитам̣ пасаттхам̣, там̣ те виха̄рада̄нам̣ датва̄ джа̄тиджара̄маран̣а̄ паримуччиссантӣти. айам̣ та̄ва пат̣хамо а̄нисам̣со виха̄рада̄не.

‘‘пуна чапарам̣ виха̄ре виджджама̄не бхиккхунийо бйаттасан̇кета̄ бхависсанти, сулабхам̣ дассанам̣ дассанака̄ма̄нам̣, аникете дуддассана̄ бхависсантӣти. айам̣ дутийо а̄нисам̣со виха̄рада̄не. име две аттхавасе сампассама̄нена бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘виха̄ре ка̄райе рамме, ва̄сайеттха бахуссуте’ти, на таттха буддхапуттена а̄лайо каран̣ӣйо никете’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

сантхавапан̃хо пат̣хамо.

2. ударасам̣йатапан̃хо

2. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ –

‘‘‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, ударе сам̣йато сийа̄’ти.

‘‘пуна ча бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ имина̄ паттена саматиттикампи бхун̃джа̄ми, бхиййопи бхун̃джа̄мӣ’ти. йади, бханте на̄гасена, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, ударе сам̣йато сийа̄’ти, тена хи ‘ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ имина̄ паттена саматиттхикампи бхун̃джа̄ми, бхиййопи бхун̃джа̄мӣ’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ имина̄ паттена саматиттхикампи бхун̃джа̄ми, бхиййопи бхун̃джа̄мӣ’ти, тена хи ‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, ударе сам̣йато сийа̄’ти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, ударе сам̣йато сийа̄’ти, бхан̣итан̃ча ‘ахам̣ кхо пануда̄йи, аппекада̄ имина̄ паттена саматиттикампи бхун̃джа̄ми, бхиййопи бхун̃джа̄мӣ’ти. йам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, ударе сам̣йато сийа̄’ти, там̣ сабха̄вавачанам̣ асесавачанам̣ ниссесавачанам̣ ниппарийа̄йавачанам̣ бхӯтавачанам̣ таччхавачанам̣ йа̄тха̄вавачанам̣ авипарӣтавачанам̣ исивачанам̣ мунивачанам̣ бхагавантавачанам̣ арахантавачанам̣ паччекабуддхавачанам̣ джинавачанам̣ саббан̃н̃увачанам̣ татха̄гатасса арахато самма̄самбуддхасса вачанам̣.

‘‘ударе асам̣йато, маха̄ра̄джа, па̄н̣ампи ханати, адиннампи а̄дийати, парада̄рампи гаччхати, муса̄пи бхан̣ати, маджджампи пивати, ма̄тарампи джӣвита̄ воропети, питарампи джӣвита̄ воропети, арахантампи джӣвита̄ воропети, сан̇гхампи бхиндати, дут̣т̣хена читтена татха̄гатасса лохитампи уппа̄дети. нану, маха̄ра̄джа, девадатто ударе асам̣йато сан̇гхам̣ бхиндитва̄ каппат̣т̣хийам̣ каммам̣ а̄йӯхи [а̄йӯхати (ка.)]. еварӯпа̄ни, маха̄ра̄джа, ан̃н̃а̄нипи бахувидха̄ни ка̄ран̣а̄ни дисва̄ бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, ударе сам̣йато сийа̄’ти.

‘‘ударе сам̣йато, маха̄ра̄джа, чатусачча̄бхисамайам̣ абхисамети, чатта̄ри са̄ман̃н̃апхала̄ни саччхикароти, чатӯсу пат̣исамбхида̄су ат̣т̣хасу сама̄паттӣсу чхасу абхин̃н̃а̄су васӣбха̄вам̣ па̄пун̣а̄ти, кевалан̃ча саман̣адхаммам̣ пӯрети. нану, маха̄ра̄джа, сукапотако ударе сам̣йато хутва̄ йа̄ва та̄ватим̣сабхаванам̣ кампетва̄ саккам̣ дева̄наминдам̣ упат̣т̣ха̄намупанеси, еварӯпа̄ни, маха̄ра̄джа, ан̃н̃а̄нипи бахувидха̄ни ка̄ран̣а̄ни дисва̄ бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘уттит̣т̣хе наппамаджджеййа, ударе сам̣йато сийа̄’ти.

‘‘йам̣ пана, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘ахам̣ кхо пануда̄йи аппекада̄ имина̄ паттена саматиттикампи бхун̃джа̄ми, бхиййопи бхун̃джа̄мӣ’ти, там̣ катакиччена нит̣т̣хитакирийена сиддхаттхена вуситавоса̄нена нира̄варан̣ена саббан̃н̃уна̄ сайамбхуна̄ татха̄гатена атта̄нам̣ упа̄да̄йа бхан̣итам̣.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, вантасса вириттасса анува̄ситасса а̄турасса саппа̄йакирийа̄ иччхитабба̄ хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, сакилесасса адит̣т̣хасаччасса ударе сам̣йамо каран̣ӣйо хоти. йатха̄, маха̄ра̄джа, ман̣иратанасса саппабха̄сасса джа̄тимантасса абхиджа̄типарисуддхасса маджджананигхам̣санапарисодханена каран̣ӣйам̣ на хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гатасса буддхависайе па̄рамим̣ гатасса кирийа̄каран̣есу а̄варан̣ам̣ на хотӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

ударасам̣йатапан̃хо дутийо.

3. буддхааппа̄ба̄дхапан̃хо

3. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ ‘ахамасми, бхиккхаве, бра̄хман̣о йа̄чайого сада̄ пайатапа̄н̣и антимадехадхаро ануттаро бхисакко саллакатто’ти. пуна ча бхан̣итам̣ бхагавата̄ ‘етадаггам̣, бхиккхаве, мама са̄вака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аппа̄ба̄дха̄нам̣ йадидам̣ ба̄куло’ти. бхагавато ча сарӣре бахуккхаттум̣ а̄ба̄дхо уппанно диссати. йади, бханте на̄гасена, татха̄гато ануттаро, тена хи ‘етадаггам̣…пе… ба̄куло’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади тхеро ба̄куло аппа̄ба̄дха̄нам̣ агго, тена хи ‘ахамасми…пе… саллакатто’ти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘ахамасми…пе… саллакатто’ти, бхан̣итан̃ча ‘етадаггам̣…пе… ба̄куло’ти, тан̃ча пана ба̄хира̄нам̣ а̄гама̄нам̣ адхигама̄нам̣ парийаттӣнам̣ аттани виджджама̄натам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣.

‘‘санти кхо пана, маха̄ра̄джа, бхагавато са̄вака̄ т̣ха̄начан̇камика̄, те т̣ха̄нена чан̇камена дива̄раттим̣ вӣтина̄менти, бхагава̄ пана, маха̄ра̄джа, т̣ха̄нена чан̇камена нисаджджа̄йа сайанена дива̄раттим̣ вӣтина̄мети, йе те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ т̣ха̄начан̇камика̄, те тена ан̇гена атирека̄.

‘‘санти кхо пана, маха̄ра̄джа, бхагавато са̄вака̄ ека̄саника̄, те джӣвитахетупи дутийам̣ бходжанам̣ на бхун̃джанти, бхагава̄ пана, маха̄ра̄джа, дутийампи йа̄ва татийампи бходжанам̣ бхун̃джати, йе те, маха̄ра̄джа, бхиккхӯ ека̄саника̄, те тена ан̇гена атирека̄, анекавидха̄ни, маха̄ра̄джа, та̄ни ка̄ран̣а̄ни тесам̣ тесам̣ там̣ там̣ сандха̄йа бхан̣ита̄ни. бхагава̄ пана, маха̄ра̄джа, ануттаро сӣлена сама̄дхина̄ пан̃н̃а̄йа вимуттийа̄ вимуттин̃а̄н̣адассанена дасахи ча балехи чатӯхи веса̄раджджехи ат̣т̣ха̄расахи буддхадхаммехи чхахи аса̄дха̄ран̣ехи н̃а̄н̣ехи, кевале ча буддхависайе там̣ сандха̄йа бхан̣итам̣ ‘ахамасми…пе… саллакатто’ти.

‘‘идха, маха̄ра̄джа, мануссесу еко джа̄тима̄ хоти, еко дханава̄, еко виджджава̄, еко сиппава̄, еко сӯро, еко вичаккхан̣о, саббепете абхибхавийа ра̄джа̄ йева тесам̣ уттамо хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхагава̄ саббасатта̄нам̣ агго джет̣т̣хо сет̣т̣хо.

‘‘йам̣ пана а̄йасма̄ ба̄куло аппа̄ба̄дхо ахоси, там̣ абхинӣха̄равасена, со хи, маха̄ра̄джа, аномадассисса бхагавато ударава̄та̄ба̄дхе уппанне випассисса ча бхагавато ат̣т̣хасат̣т̣хийа̄ ча бхиккхусатасахасса̄нам̣ тин̣апуппхакароге уппанне сайам̣ та̄пасо сама̄но на̄на̄бхесаджджехи там̣ бйа̄дхим̣ апанетва̄ аппа̄ба̄дхатам̣ патто, бхан̣ито ча ‘етадаггам̣…пе… ба̄куло’ти.

‘‘бхагавато, маха̄ра̄джа, бйа̄дхимхи уппаджджантепи ануппаджджантепи дхутан̇гам̣ а̄дийантепи ана̄дийантепи наттхи бхагавата̄ садисо кочи сатто. бха̄ситампетам̣ маха̄ра̄джа бхагавата̄ дева̄тидевена сам̣йуттаника̄йаваралан̃чхаке –

‘‘‘йа̄вата̄, бхиккхаве, сатта̄ апада̄ ва̄ двипада̄ ва̄ чатуппада̄ ва̄ бахуппада̄ ва̄ рӯпино ва̄ арӯпино ва̄ сан̃н̃ино ва̄ асан̃н̃ино ва̄ невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ино ва̄, татха̄гато тесам̣ аггамаккха̄йати арахам̣ самма̄самбуддхо’ти. ‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’’ти.

буддхааппа̄ба̄дхапан̃хо татийо.

4. маггуппа̄данапан̃хо

4. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ ‘татха̄гато бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’ти. пуна ча бхан̣итам̣ ‘аддасам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ам̣ ан̃джасам̣ пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄та’нти. йади, бханте на̄гасена, татха̄гато ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄, тена хи ‘аддасам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ам̣ ан̃джасам̣ пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄та’нти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘аддасам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ам̣ ан̃джасам̣ пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄та’нти, тена хи ‘татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’ти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’ти. бхан̣итан̃ча ‘аддасам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ам̣ ан̃джасам̣ пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄та’нти, там̣ двайампи сабха̄вавачанамева, пуббака̄нам̣, маха̄ра̄джа, татха̄гата̄нам̣ антарадха̄нена асати ануса̄саке магго антарадха̄йи, там̣ [со там̣ (сӣ. пӣ. ка.)] татха̄гато маггам̣ луггам̣ палуггам̣ гӯл̣хам̣ пихитам̣ пат̣иччханнам̣ асан̃чаран̣ам̣ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ сампассама̄но [саммасама̄но (сӣ. пӣ.)] аддаса пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄там̣, там̣ка̄ран̣а̄ а̄ха ‘аддасам̣ кхва̄хам̣, бхиккхаве, пура̄н̣ам̣ маггам̣ пура̄н̣ам̣ ан̃джасам̣ пуббакехи самма̄самбуддхехи ануйа̄та’нти.

‘‘пуббака̄нам̣, маха̄ра̄джа, татха̄гата̄нам̣ антарадха̄нена асати ануса̄саке луггам̣ палуггам̣ гӯл̣хам̣ пихитам̣ пат̣иччханнам̣ асан̃чаран̣ам̣ маггам̣ йам̣ да̄ни татха̄гато сан̃чаран̣ам̣ ака̄си, там̣ка̄ран̣а̄ а̄ха ‘татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’ти.

‘‘идха, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о чаккаваттисса антарадха̄нена ман̣иратанам̣ гирисикхантаре нилӣйати, апарасса чаккаваттисса самма̄пат̣ипаттийа̄ упагаччхати, апи ну кхо там̣, маха̄ра̄джа, ман̣иратанам̣ тасса паката’’нти? ‘‘на хи, бханте, па̄катикам̣ йева там̣ ман̣иратанам̣, тена пана ниббаттита’’нти [ниббаттанти (сӣ. пӣ.)]. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, па̄катикам̣ пуббакехи татха̄гатехи анучин̣н̣ам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ сивам̣ маггам̣ асати ануса̄саке луггам̣ палуггам̣ гӯл̣хам̣ пихитам̣ пат̣иччханнам̣ асан̃чаран̣ам̣ бхагава̄ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ сампассама̄но уппа̄деси, сан̃чаран̣ам̣ ака̄си, там̣ка̄ран̣а̄ а̄ха ‘татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’ти.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, сантам̣ йева путтам̣ йонийа̄ джанайитва̄ ма̄та̄ ‘джаника̄’ти вуччати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато сантам̣ йева маггам̣ луггам̣ палуггам̣ гӯл̣хам̣ пихитам̣ пат̣иччханнам̣ асан̃чаран̣ам̣ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ сампассама̄но уппа̄деси, сан̃чаран̣ам̣ ака̄си, там̣ка̄ран̣а̄ а̄ха ‘татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’ти.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, кочи пурисо йам̣ кин̃чи нат̣т̣хам̣ пассати, ‘тена там̣ бхан̣д̣ам̣ ниббаттита’нти джано вохарати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато сантам̣ йева маггам̣ луггам̣ палуггам̣ гӯл̣хам̣ пихитам̣ пат̣иччханнам̣ асан̃чаран̣ам̣ пан̃н̃а̄чаккхуна̄ сампассама̄но уппа̄деси, сан̃чаран̣ам̣ ака̄си, там̣ка̄ран̣а̄ а̄ха ‘татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’ти.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, кочи пурисо ванам̣ содхетва̄ бхӯмим̣ нӣхарати, ‘тасса са̄ бхӯмӣ’ти джано вохарати, на чеса̄ бхӯми тена паваттита̄, там̣ бхӯмим̣ ка̄ран̣ам̣ катва̄ бхӯмиса̄мико на̄ма хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато сантам̣ йева маггам̣ луггам̣ палуггам̣ гӯл̣хам̣ пихитам̣ пат̣иччханнам̣ асан̃чаран̣ам̣ пан̃н̃а̄йа сампассама̄но уппа̄деси, сан̃чаран̣ам̣ ака̄си, там̣ка̄ран̣а̄ а̄ха ‘татха̄гато, бхиккхаве, арахам̣ самма̄самбуддхо ануппаннасса маггасса уппа̄дета̄’’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

маггуппа̄данапан̃хо чатуттхо.

5. буддхаавихет̣хакапан̃хо

5. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ ‘пуббе ва̄хам̣ мануссабхӯто сама̄но сатта̄нам̣ авихет̣хакаджа̄тико ахоси’нти. пуна ча бхан̣итам̣ ‘ломасакассапо на̄ма иси сама̄но анекасате па̄н̣е гха̄тайитва̄ ва̄джапеййам̣ маха̄йан̃н̃ам̣ йаджӣ’ти. йади, бханте на̄гасена, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘пуббе ва̄хам̣ мануссабхӯто сама̄но сатта̄нам̣ авихет̣хакаджа̄тико ахоси’нти, тена хи ‘ломасакассапена исина̄ анекасате па̄н̣е гха̄тайитва̄ ва̄джапеййам̣ маха̄йан̃н̃ам̣ йаджита’нти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади ‘ломасакассапена исина̄ анекасате па̄н̣е гха̄тайитва̄ ва̄джапеййам̣ маха̄йан̃н̃ам̣ йаджитам̣’, тена хи ‘пуббе ва̄хам̣ мануссабхӯто сама̄но сатта̄нам̣ авихет̣хакаджа̄тико ахоси’нти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘пуббе ва̄хам̣ мануссабхӯто сама̄но сатта̄нам̣ авихет̣хакаджа̄тико ахоси’нти, ‘ломасакассапена исина̄ анекасате па̄н̣е гха̄тайитва̄ ва̄джапеййам̣ маха̄йан̃н̃ам̣ йаджитам̣’, тан̃ча пана ра̄гавасена висан̃н̃ина̄, но сачетанена̄’’ти.

‘‘ат̣т̣химе, бханте на̄гасена, пуггала̄ па̄н̣ам̣ хананти. катаме ат̣т̣ха? ратто ра̄гавасена па̄н̣ам̣ ханати, дут̣т̣хо досавасена па̄н̣ам̣ ханати, мӯл̣хо мохавасена па̄н̣ам̣ ханати, ма̄нӣ ма̄навасена па̄н̣ам̣ ханати, луддхо лобхавасена па̄н̣ам̣ ханати, акин̃чано джӣвикаттха̄йа па̄н̣ам̣ ханати, ба̄ло хассавасена [ан̃н̃а̄н̣авасена (ка. сӣ.)] па̄н̣ам̣ ханати, ра̄джа̄ винайанавасена па̄н̣ам̣ ханати. име кхо, бханте на̄гасена, ат̣т̣ха пуггала̄ па̄н̣ам̣ хананти. па̄катикам̣ йева, бханте на̄гасена, бодхисаттена ката’’нти. ‘‘на, маха̄ра̄джа, па̄катикам̣ бодхисаттена катам̣, йади, маха̄ра̄джа, бодхисатто пакатибха̄вена онамеййа маха̄йан̃н̃ам̣ йаджитум̣, на йимам̣ га̄тхам̣ бхан̣еййа –

‘‘‘сасамуддапарийа̄йам̣, махим̣ са̄гаракун̣д̣алам̣;

на иччхе саха нинда̄йа, евам̣ сейха [сайха (сӣ. пӣ.)] виджа̄нахӣ’ти.

‘‘евам̣ва̄дӣ, маха̄ра̄джа, бодхисатто саха дассанена чандаватийа̄ ра̄джакан̃н̃а̄йа висан̃н̃ӣ ахоси кхиттачитто ратто висан̃н̃ибхӯто а̄кула̄куло туритатурито тена виккхиттабханталул̣итачиттена махатимаха̄пасугха̄тагаларухирасан̃чайам̣ ва̄джапеййам̣ маха̄йан̃н̃ам̣ йаджи.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, умматтако кхиттачитто джалитампи джа̄таведам̣ аккамати, купитампи а̄сӣвисам̣ ган̣ха̄ти, маттампи хаттхим̣ упети, самуддампи атӣрадассим̣ паккхандати, чанданикампи ол̣игаллампи омаддати, кан̣т̣ака̄дха̄нампи абхирухати, папа̄тепи патати, асучимпи бхаккхети, наггопи ратхийа̄ чарати, ан̃н̃ампи бахувидхам̣ акирийам̣ кароти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бодхисатто саха дассанена чандаватийа̄ ра̄джакан̃н̃а̄йа висан̃н̃ӣ ахоси кхиттачитто ратто висан̃н̃ибхӯто а̄кула̄куло туритатурито, тена виккхиттабханталул̣итачиттена махатимаха̄пасугха̄тагаларухирасан̃чайам̣ ва̄джапеййам̣ маха̄йан̃н̃ам̣ йаджи.

‘‘кхиттачиттена, маха̄ра̄джа, катам̣ па̄пам̣ дит̣т̣хадхаммепи на маха̄са̄ваджджам̣ хоти, сампара̄йе випа̄кенапи но татха̄. идха, маха̄ра̄джа, кочи умматтако ваджджхама̄паджджеййа, тасса тумхе ким̣ дан̣д̣ам̣ дха̄ретха̄’’ти? ‘‘ко, бханте, умматтакасса дан̣д̣о бхависсати, там̣ майам̣ потха̄петва̄ нӣхара̄пема, есова тасса дан̣д̣о’’ти. ‘‘ити кхо, маха̄ра̄джа, умматтакасса апара̄дхе дан̣д̣опи на бхавати, тасма̄ умматтакасса катепи на досо бхавати сатекиччхо. евамева кхо, маха̄ра̄джа, ломасакассапо иси саха дассанена чандаватийа̄ ра̄джакан̃н̃а̄йа висан̃н̃ӣ ахоси кхиттачитто ратто висан̃н̃ибхӯто висат̣апайа̄то а̄кула̄куло туритатурито, тена виккхиттабханталул̣итачиттена махатимаха̄пасугха̄тагаларухирасан̃чайам̣ ва̄джапеййам̣ маха̄йан̃н̃ам̣ йаджи. йада̄ ча пана пакатичитто ахоси пат̣иладдхассати, тада̄ пунадева паббаджитва̄ пан̃ча̄бхин̃н̃а̄йо ниббаттетва̄ брахмалокӯпаго ахосӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

буддхаавихет̣хакапан̃хо пан̃чамо.

6. чхаддантаджотипа̄ла̄раббхапан̃хо

6. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ чхадданто на̄гара̄джа̄ –

‘‘‘вадхиссаметанти пара̄масанто, ка̄са̄вамаддаккхи дхаджам̣ исӣнам̣;

дуккхена пхут̣т̣хассудапа̄ди сан̃н̃а̄, арахаддхаджо саббхи аваджджхарӯпо’ти.

‘‘пуна ча бхан̣итам̣ ‘джотипа̄лама̄н̣аво сама̄но кассапам̣ бхагавантам̣ арахантам̣ самма̄самбуддхам̣ мун̣д̣акава̄дена саман̣акава̄дена асаббха̄хи пхаруса̄хи ва̄ча̄хи аккоси парибха̄сӣ’ти. йади, бханте на̄гасена, бодхисатто тираччха̄нагато сама̄но ка̄са̄вам̣ абхипӯджайи, тена хи ‘джотипа̄лена ма̄н̣авена кассапо бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо мун̣д̣акава̄дена саман̣акава̄дена асаббха̄хи пхаруса̄хи ва̄ча̄хи аккут̣т̣хо парибха̄сито’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади джотипа̄лена ма̄н̣авена кассапо бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо мун̣д̣акава̄дена саман̣акава̄дена асаббха̄хи пхаруса̄хи ва̄ча̄хи аккут̣т̣хо парибха̄сито, тена хи ‘чхаддантена на̄гара̄джена ка̄са̄вам̣ пӯджита’нти тампи вачанам̣ миччха̄. йади тираччха̄нагатена бодхисаттена каккхал̣акхаракат̣укаведанам̣ ведайама̄нена луддакена ниваттхам̣ ка̄са̄вам̣ пӯджитам̣, ким̣ мануссабхӯто сама̄но парипаккан̃а̄н̣о парипакка̄йа бодхийа̄ кассапам̣ бхагавантам̣ арахантам̣ самма̄самбуддхам̣ дасабалам̣ локана̄йакам̣ удитодитам̣ джалитабйа̄мобха̄сам̣ паваруттамам̣ павараручирака̄сикака̄са̄вамабхипа̄рутам̣ дисва̄ на пӯджайи? айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитабботи.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ чхадданто на̄гара̄джа̄ ‘вадхиссаметанти…пе… аваджджхарӯпо’ти. джотипа̄лена ча ма̄н̣авена кассапо бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо мун̣д̣акава̄дена саман̣акава̄дена асаббха̄хи пхаруса̄хи ва̄ча̄хи аккут̣т̣хо парибха̄сито, тан̃ча пана джа̄тивасена кулавасена. джотипа̄ло, маха̄ра̄джа, ма̄н̣аво ассаддхе аппасанне куле пачча̄джа̄то, тасса ма̄та̄питаро бхагинибха̄таро да̄сида̄сачет̣акапарива̄ракаманусса̄ брахмадевата̄ брахмагарука̄, те ‘бра̄хман̣а̄ ева уттама̄ павара̄’ти авасесе паббаджите гараханти джигуччханти, тесам̣ там̣ вачанам̣ сутва̄ джотипа̄ло ма̄н̣аво гхат̣ика̄рена кумбхака̄рена саттха̄рам̣ дассана̄йа паккосито евама̄ха ‘ким̣ пана тена мун̣д̣акена саман̣акена дит̣т̣хена̄’ти.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, аматам̣ висама̄саджджа титтакам̣ хоти, йатха̄ ча сӣтодакам̣ аггима̄саджджа ун̣хам̣ хоти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, джотипа̄ло ма̄н̣аво ассаддхе аппасанне куле пачча̄джа̄то, со кулавасена андхо хутва̄ [со куладжа̄тивасена андхо бхавитва̄ (сйа̄.)] татха̄гатам̣ аккоси парибха̄си.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, джалитападжджалито маха̄аггиккхандхо саппабха̄со удакама̄саджджа упахатаппабха̄теджо сӣтало ка̄л̣ако бхавати парипакканиггун̣д̣ипхаласадисо, евамева кхо, маха̄ра̄джа, джотипа̄ло ма̄н̣аво пун̃н̃ава̄ саддхо н̃а̄н̣авипуласаппабха̄со ассаддхе аппасанне куле пачча̄джа̄то, со кулавасена андхо хутва̄ татха̄гатам̣ аккоси парибха̄си, упагантва̄ ча буддхагун̣аман̃н̃а̄йа чет̣акабхӯто вийа ахоси, джинаса̄сане паббаджитва̄ абхин̃н̃а̄ ча сама̄паттийо ча ниббаттетва̄ брахмалокӯпаго ахосӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

чхаддантаджотипа̄ла̄раббхапан̃хо чхат̣т̣хо.

7. гхат̣ика̄рапан̃хо

7. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ ‘гхат̣ика̄расса кумбхака̄расса а̄весанам̣ саббам̣ тема̄сам̣ а̄ка̄саччхаданам̣ ат̣т̣ха̄си, на девотивассӣ’ти. пуна ча бхан̣итам̣ ‘кассапасса татха̄гатасса [бхагавато арахато самма̄самбуддхасса (ма. ни. 2.289)] кут̣и овассатӣ’ти. кисса пана, бханте на̄гасена, татха̄гатасса евамуссаннакусаламӯласса [еварӯпасса уссаннакусаламӯласса (ка.)] кут̣и овассати, татха̄гатасса на̄ма со а̄нубха̄во иччхитаббо? йади, бханте на̄гасена, гхат̣ика̄расса кумбхака̄расса а̄весанам̣ ановассам̣ а̄ка̄саччхаданам̣ ахоси, тена хи ‘татха̄гатасса кут̣и овассатӣ’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади татха̄гатасса кут̣и овассати, тена хи ‘гхат̣ика̄расса кумбхака̄расса а̄весанам̣ ановассакам̣ ахоси а̄ка̄саччхадана’нти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘гхат̣ика̄расса кумбхака̄расса а̄весанам̣ саббам̣ тема̄сам̣ а̄ка̄саччхаданам̣ ат̣т̣ха̄си, на девотивассӣ’ти. бхан̣итан̃ча ‘кассапасса татха̄гатасса кут̣и овассатӣ’ти. гхат̣ика̄ро, маха̄ра̄джа, кумбхака̄ро сӣлава̄ калйа̄н̣адхаммо уссаннакусаламӯло андхе джин̣н̣е ма̄та̄питаро посети, тасса асаммукха̄ ана̄пуччха̄йевасса гхаре тин̣ам̣ харитва̄ бхагавато кут̣им̣ чха̄десум̣, со тена тин̣ахаран̣ена акампитам̣ асан̃чалитам̣ сусан̣т̣хитам̣ випуламасамам̣ пӣтим̣ пат̣илабхати, бхиййо соманассан̃ча атулам̣ уппа̄деси ‘ахо вата ме бхагава̄ локуттамо сувиссаттхо’ти, тена тасса дит̣т̣хадхаммико випа̄ко ниббатто. на хи, маха̄ра̄джа, татха̄гато та̄ватакена вика̄рена чалати.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, синеру гирира̄джа̄ анекасатасахассава̄тасампаха̄ренапи на кампати на чалати, маходадхи вараппавараса̄гаро анекасатанахутамаха̄ган̇га̄сатасахассехипи на пӯрати на вика̄рама̄паджджати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато на та̄ватакена вика̄рена чалати.

‘‘йам̣ пана, маха̄ра̄джа, татха̄гатасса кут̣и овассати, там̣ махато джанака̄йасса анукампа̄йа. двеме, маха̄ра̄джа, аттхавасе сампассама̄на̄ татха̄гата̄ сайам̣ ниммитам̣ паччайам̣ наппат̣исеванти, ‘айам̣ аггадаккхин̣еййо саттха̄’ти бхагавато паччайам̣ датва̄ деваманусса̄ саббадуггатито паримуччиссантӣти, дассетва̄ вуттим̣ парийесантӣти ‘ма̄ ан̃н̃е упавадеййу’нти. име две аттхавасе сампассама̄на̄ татха̄гата̄ сайам̣ ниммитам̣ паччайам̣ наппат̣исеванти. йади, маха̄ра̄джа, сакко ва̄ там̣ кут̣им̣ ановассам̣ кареййа брахма̄ ва̄ сайам̣ ва̄, са̄ваджджам̣ бхавеййа там̣ йева каран̣ам̣ [ка̄ран̣ам̣ (сӣ. пӣ.)] садосам̣ саниггахам̣, име вибхӯтам̣ [вибхӯсам̣ (сӣ. пӣ.)] катва̄ локам̣ саммохенти адхикатам̣ каронтӣти, тасма̄ там̣ каран̣ам̣ ваджджанӣйам̣. на, маха̄ра̄джа, татха̄гата̄ ваттхум̣ йа̄чанти, та̄йа аваттхуйа̄чана̄йа апарибха̄сийа̄ бхавантӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

гхат̣ика̄рапан̃хо саттамо.

8. бра̄хман̣ара̄джава̄дапан̃хо

8. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ татха̄гатена ‘ахамасми, бхиккхаве, бра̄хман̣о йа̄чайого’ти. пуна ча бхан̣итам̣ ‘ра̄джа̄хамасми села̄’ти. йади, бханте на̄гасена, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘ахамасми, бхиккхаве, бра̄хман̣о йа̄чайого’ти, тена хи ‘ра̄джа̄хамасми села̄’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘ра̄джа̄хамасми села̄’ти, тена хи ‘ахамасми, бхиккхаве, бра̄хман̣о йа̄чайого’ти тампи вачанам̣ миччха̄. кхаттийо ва̄ хи бхавеййа бра̄хман̣о ва̄, наттхи ека̄йа джа̄тийа̄ две ван̣н̣а̄ на̄ма, айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘ахамасми, бхиккхаве, бра̄хман̣о йа̄чайого’ти, пуна ча бхан̣итам̣ ‘ра̄джа̄хамасми села̄’ти, таттха ка̄ран̣ам̣ аттхи, йена ка̄ран̣ена татха̄гато бра̄хман̣о ча ра̄джа̄ ча хотӣ’’ти.

‘‘ким̣ пана там̣, бханте на̄гасена, ка̄ран̣ам̣, йена ка̄ран̣ена татха̄гато бра̄хман̣о ча ра̄джа̄ ча хоти’’? ‘‘саббе, маха̄ра̄джа, па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ татха̄гатасса ба̄хита̄ пахӣна̄ апагата̄ бйапагата̄ уччхинна̄ кхӣн̣а̄ кхайам̣ патта̄ ниббута̄ упасанта̄, тасма̄ татха̄гато ‘бра̄хман̣о’ти вуччати.

‘‘бра̄хман̣о на̄ма сам̣сайаманекам̣сам̣ виматипатхам̣ вӣтиватто, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, сам̣сайаманекам̣сам̣ виматипатхам̣ вӣтиватто, тена ка̄ран̣ена татха̄гато ‘бра̄хман̣о’ти вуччати.

‘‘бра̄хман̣о на̄ма саббабхавагатийониниссат̣о малараджагатавиппамутто асаха̄йо, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, саббабхавагатийониниссат̣о малараджагатавиппамутто асаха̄йо, тена ка̄ран̣ена татха̄гато ‘бра̄хман̣о’ти вуччати.

‘‘бра̄хман̣а̄ на̄ма аггасет̣т̣хаварапаварадиббавиха̄рабахуло, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, аггасет̣т̣хаварапаварадиббавиха̄рабахуло, тена̄пи капаран̣ена татха̄гато ‘‘бра̄хман̣о’’ти вуччати.

‘‘бра̄хман̣о на̄ма аджджхайана аджджха̄пана да̄наппат̣иггахан̣а дама сам̣йаманийамапуббаманусит̣т̣хи павен̣и вам̣са дхаран̣о, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, аджджхайана аджджха̄пана да̄наппат̣иггахан̣а дама сам̣йама нийама пуббаджина̄чин̣н̣а анусит̣т̣хи павен̣и вам̣са дхаран̣о тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато ‘бра̄хман̣о’ти вуччати.

‘‘бра̄хман̣о на̄ма браха̄сукхавиха̄раджджха̄наджха̄йӣ; бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, браха̄сукхавиха̄раджджха̄наджха̄йӣ, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато ‘бра̄хман̣о’ти вуччати.

‘‘бра̄хман̣о на̄ма саббабхава̄бхавагатӣсу абхиджа̄тиваттитаманучаритам̣ джа̄на̄ти, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, саббабхава̄бхавагатӣсу абхиджа̄тиваттитаманучаритам̣ джа̄на̄ти, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато ‘бра̄хман̣о’ти вуччати.

‘‘бра̄хман̣оти, маха̄ра̄джа, бхагавато нетам̣ на̄мам̣ ма̄тара̄ катам̣, на питара̄ катам̣, на бха̄тара̄ катам̣, на бхагинийа̄ катам̣, на митта̄маччехи катам̣, на н̃а̄тиса̄лохитехи катам̣, на саман̣абра̄хман̣ехи катам̣, на девата̄хи катам̣, вимоккхантикаметам̣ буддха̄нам̣ бхагаванта̄нам̣ на̄мам̣ бодхийа̄ йева мӯле ма̄расенам̣ видхамитва̄ атӣта̄на̄гатапаччуппанне па̄паке акусале дхамме ба̄хетва̄ саха саббан̃н̃утан̃а̄н̣асса пат̣ила̄бха̄ пат̣иладдхапа̄тубхӯтасамуппаннаматте саччхика̄ пан̃н̃атти йадидам̣ бра̄хман̣оти, тена ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘бра̄хман̣о’’’ти.

‘‘кена пана, бханте на̄гасена, ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘ра̄джа̄’’’ти? ‘‘ра̄джа̄ на̄ма, маха̄ра̄джа, йо кочи раджджам̣ ка̄рети локамануса̄сати, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, дасасахассийа̄ локадха̄туйа̄ дхаммена раджджам̣ ка̄рети, садевакам̣ локам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ ануса̄сати, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘ра̄джа̄’ти.

‘‘ра̄джа̄ на̄ма, маха̄ра̄джа, саббаджанамануссе абхибхавитва̄ нандайанто н̃а̄тисан̇гхам̣, сочайанто амиттасан̇гхам̣, махатимаха̄йасасирихарам̣ тхираса̄радан̣д̣ам̣ анӯнасатасала̄ка̄лан̇катам̣ усса̄пети пан̣д̣аравималасетаччхаттам̣, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, сочайанто ма̄расенам̣ миччха̄пат̣ипаннам̣, нандайанто девамануссе самма̄пат̣ипанне дасасахассийа̄ локадха̄туйа̄ махатимаха̄йасасирихарам̣ кхантитхираса̄радан̣д̣ам̣ н̃а̄н̣аварасатасала̄ка̄лан̇катам̣ усса̄пети аггаваравимуттипан̣д̣аравималасетаччхаттам̣, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘ра̄джа̄’ти.

‘‘ра̄джа̄ на̄ма упагатасампаттаджана̄нам̣ бахӯнамабхиванданӣйо бхавати, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, упагатасампаттадеваманусса̄нам̣ бахӯнамабхиванданӣйо, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘ра̄джа̄’ти.

‘‘ра̄джа̄ на̄ма йасса кассачи а̄ра̄дхакасса пасӣдитва̄ варитам̣ варам̣ датва̄ ка̄мена таппайати, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, йасса кассачи ка̄йена ва̄ча̄йа манаса̄ а̄ра̄дхакасса пасӣдитва̄ варитам̣ варамануттарам̣ саббадуккхапаримуттим̣ датва̄ асесака̄маварена ча таппайати, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘ра̄джа̄’ти.

‘‘ра̄джа̄ на̄ма а̄н̣ам̣ вӣтиккамантам̣ вигарахати джха̄пети [джа̄пети (сӣ. пӣ.)] дхам̣сети, бхагаватопи, маха̄ра̄джа, са̄санаваре а̄н̣ам̣ атиккаманто аладжджӣ ман̇кубха̄вена он̃н̃а̄то хӣл̣ито гарахито бхавитва̄ ваджджати джинаса̄санаварамха̄, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘ра̄джа̄’ти.

‘‘ра̄джа̄ на̄ма пуббака̄нам̣ дхаммика̄нам̣ ра̄джӯнам̣ павен̣иманусит̣т̣хийа̄ дхамма̄дхаммаманудӣпайитва̄ дхаммена раджджам̣ ка̄райама̄но пихайито пийо паттхито бхавати джанаманусса̄нам̣, чирам̣ ра̄джакулавам̣сам̣ т̣хапайати дхаммагун̣абалена, бхагава̄пи, маха̄ра̄джа, пуббака̄нам̣ сайамбхӯнам̣ павен̣иманусит̣т̣хийа̄ дхамма̄дхаммаманудӣпайитва̄ дхаммена локамануса̄сама̄но пихайито пийо паттхито деваманусса̄нам̣ чирам̣ са̄санам̣ паваттети дхаммагун̣абалена, тена̄пи ка̄ран̣ена татха̄гато вуччати ‘ра̄джа̄’ти. еваманекавидхам̣, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣ам̣, йена ка̄ран̣ена татха̄гато бра̄хман̣опи бхавеййа ра̄джа̄пи бхавеййа, сунипун̣о бхиккху каппампи но нам̣ сампа̄деййа, ким̣ атибахум̣ бхан̣итена, сам̣кхиттам̣ сампат̣иччхитабба’’нти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

бра̄хман̣ара̄джава̄дапан̃хо ат̣т̣хамо.

9. га̄тха̄бхигӣтабходжанакатха̄пан̃хо

9. ‘‘бханте на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ –

‘‘‘га̄тха̄бхигӣтам̣ ме абходжанеййам̣ [абходжанӣйам̣ (ка.) су. ни. 81 пасситаббам̣], сампассатам̣ бра̄хман̣а неса дхамма̄;

га̄тха̄бхигӣтам̣ пануданти буддха̄, дхамме сатӣ бра̄хман̣а вуттиреса̄’ти.

‘‘пуна ча бхагава̄ париса̄йа дхаммам̣ десенто катхенто анупуббикатхам̣ пат̣хамам̣ та̄ва да̄накатхам̣ катхети, паччха̄ сӣлакатхам̣, тасса бхагавато саббалокиссарасса бха̄ситам̣ сутва̄ деваманусса̄ абхисан̇кхаритва̄ да̄нам̣ денти, тасса там̣ уййоджитам̣ да̄нам̣ са̄вака̄ парибхун̃джанти. йади, бханте на̄гасена, бхагавата̄ бхан̣итам̣ ‘га̄тха̄бхигӣтам̣ ме абходжанеййа’нти, тена хи ‘бхагава̄ да̄накатхам̣ пат̣хамам̣ катхетӣ’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади да̄накатхам̣ пат̣хамам̣ катхети, тена хи ‘га̄тха̄бхигӣтам̣ ме абходжанеййа’нти тампи вачанам̣ миччха̄. ким̣ ка̄ран̣ам̣? йо со, бханте, даккхин̣еййо гихӣнам̣ пин̣д̣апа̄тада̄насса випа̄кам̣ катхети, тасса те дхаммакатхам̣ сутва̄ пасанначитта̄ апара̄парам̣ да̄нам̣ денти, йе там̣ да̄нам̣ парибхун̃джанти, саббе те га̄тха̄бхигӣтам̣ парибхун̃джанти. айампи убхато кот̣ико пан̃хо нипун̣о гамбхӣро тапа̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ ‘га̄тха̄бхигӣтам̣ ме абходжанеййам̣, сампассатам̣ бра̄хман̣а неса дхаммо. га̄тха̄бхигӣтам̣ пануданти буддха̄, дхамме сатӣ бра̄хман̣а вуттиреса̄’ти, катхети ча бхагава̄ пат̣хамам̣ да̄накатхам̣, тан̃ча пана кирийам̣ саббесам̣ татха̄гата̄нам̣ пат̣хамам̣ да̄накатха̄йа, таттха читтам̣ абхирама̄петва̄ паччха̄ сӣле нийодженти. йатха̄, маха̄ра̄джа, манусса̄ тарун̣ада̄рака̄нам̣ пат̣хамам̣ та̄ва кӣл̣а̄бхан̣д̣ака̄ни денти. сеййатхидам̣, ван̇какам̣ гхат̣икам̣ чин̇гулакам̣ патта̄л̣хакам̣ ратхакам̣ дханукам̣, паччха̄ те саке саке камме нийодженти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато пат̣хамам̣ да̄накатха̄йа читтам̣ абхирама̄петва̄ паччха̄ сӣле нийоджети.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, бхисакко на̄ма а̄тура̄нам̣ пат̣хамам̣ та̄ва чатӯхапан̃ча̄хам̣ телам̣ па̄йети балакаран̣а̄йа синехана̄йа, паччха̄ виречети. евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гато пат̣хамам̣ та̄ва да̄накатха̄йа читтам̣ абхирама̄петва̄ паччха̄ сӣле нийоджети. да̄йака̄нам̣, маха̄ра̄джа, да̄напатӣнам̣ читтам̣ мудукам̣ хоти маддавам̣ синиддхам̣, тена те да̄насетусан̇камена да̄нана̄ва̄йа сам̣са̄раса̄гарапа̄раманугаччханти, тасма̄ тесам̣ пат̣хамам̣ каммабхӯмимануса̄сати, на ча кеначи [тена (сӣ. пӣ.)] вин̃н̃аттима̄паджджатӣ’’ти.

‘‘бханте на̄гасена, ‘вин̃н̃атти’нти йам̣ вадеси, кати пана та̄ вин̃н̃аттийо’’ти? ‘‘двема̄, маха̄ра̄джа, вин̃н̃аттийо ка̄йавин̃н̃атти вачӣвин̃н̃атти ча̄ти. таттха аттхи ка̄йавин̃н̃атти са̄ваджджа̄, аттхи анаваджджа̄. аттхи вачӣвин̃н̃атти са̄ваджджа̄, аттхи анаваджджа̄.

‘‘катама̄ ка̄йавин̃н̃атти са̄ваджджа̄? идхекаччо бхиккху кула̄ни упагантва̄ анока̄се т̣хито т̣ха̄нам̣ бхан̃джати, айам̣ ка̄йавин̃н̃атти са̄ваджджа̄. та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ на парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе он̃н̃а̄то хоти хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато, бхинна̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, идхекаччо бхиккху кула̄ни упагантва̄ анока̄се т̣хито галам̣ пан̣а̄метва̄ морапеккхитам̣ пеккхати ‘евам̣ име пассантӣ’ти, тена ча те пассанти. айампи ка̄йавин̃н̃атти са̄ваджджа̄. та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ на парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе он̃н̃а̄то хоти хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато, бхинна̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, идхекаччо бхиккху ханука̄йа ва̄ бхамука̄йа ва̄ ан̇гут̣т̣хена ва̄ вин̃н̃а̄пети, айампи ка̄йавин̃н̃атти са̄ваджджа̄, та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ на парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе он̃н̃а̄то хоти хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато, бхинна̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘катама̄ ка̄йавин̃н̃атти анаваджджа̄? идха бхиккху кула̄ни упагантва̄ сато сама̄хито сампаджа̄но т̣ха̄непи ат̣т̣ха̄непи йатха̄нусит̣т̣хим̣ гантва̄ т̣ха̄не тит̣т̣хати, да̄тука̄месу тит̣т̣хати, ада̄тука̄месу паккамати. айам̣ ка̄йавин̃н̃атти анаваджджа̄, та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе ван̣н̣ито хоти тхуто пасаттхо саллекхита̄ча̄ро, парисуддха̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати. бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, бхагавата̄ дева̄тидевена –

‘на ве йа̄чанти саппан̃н̃а̄, дхӣро ча ведитумарахати [арийа̄ гараханти йа̄чанам̣ (сӣ. пӣ.)];

уддисса арийа̄ тит̣т̣ханти, еса̄ арийа̄на йа̄чана̄’ти.

‘‘катама̄ вачӣвин̃н̃атти са̄ваджджа̄? идха, маха̄ра̄джа, бхиккху ва̄ча̄йа бахувидхам̣ вин̃н̃а̄пети чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рам̣, айам̣ вачӣвин̃н̃атти са̄ваджджа̄, та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ на парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе он̃н̃а̄то хоти хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато, бхинна̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, идхекаччо бхиккху паресам̣ са̄венто евам̣ бхан̣ати ‘имина̄ ме аттхо’ти, та̄йа ча ва̄ча̄йа паресам̣ са̄вита̄йа тасса ла̄бхо уппаджджати, айампи вачӣвин̃н̃атти са̄ваджджа̄, та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ на парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе он̃н̃а̄то хоти хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато, бхинна̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, идхекаччо бхиккху вачӣвиппха̄рена париса̄йа са̄вети ‘еван̃ча еван̃ча бхиккхӯнам̣ да̄табба’нти, тан̃ча те вачанам̣ сутва̄ парикиттитам̣ абхихаранти, айампи вачӣвин̃н̃атти са̄ваджджа̄, та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ на парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе он̃н̃а̄то хоти хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато, бхинна̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘нану, маха̄ра̄джа, тхеропи са̄рипутто аттхан̇гате сӯрийе раттибха̄ге гила̄но сама̄но тхерена маха̄моггалла̄нена бхесаджджам̣ пуччхӣйама̄но ва̄чам̣ бхинди, тасса тена вачӣбхедена бхесаджджам̣ уппаджджи. атха тхеро са̄рипутто ‘вачӣбхедена ме имам̣ бхесаджджам̣ уппаннам̣, ма̄ ме а̄джӣво бхиджджӣ’ти а̄джӣвабхедабхайа̄ там̣ бхесаджджам̣ паджахи на упаджӣви. евампи вачӣвин̃н̃атти са̄ваджджа̄, та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ на парибхун̃джанти. со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе он̃н̃а̄то хоти хӣл̣ито кхӣл̣ито гарахито парибхӯто ачиттӣкато, бхинна̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати.

‘‘катама̄ вачӣвин̃н̃атти анаваджджа̄? идха, маха̄ра̄джа, бхиккху сати паччайе бхесаджджам̣ вин̃н̃а̄пети н̃а̄типава̄ритесу кулесу, айам̣ вачӣвин̃н̃атти анаваджджа̄, та̄йа ча вин̃н̃а̄питам̣ арийа̄ парибхун̃джанти, со ча пуггало арийа̄нам̣ самайе ван̣н̣ито хоти тхомито пасаттхо, парисуддха̄джӣвотвева сан̇кхам̣ гаччхати, анумато татха̄гатехи арахантехи самма̄самбуддхехи.

‘‘йам̣ пана, маха̄ра̄джа, татха̄гато касибха̄радва̄джасса бра̄хман̣асса бходжанам̣ паджахи [паджахати (ка.)], там̣ а̄вет̣ханавинивет̣ханакад̣д̣хананиггахаппат̣икаммена ниббатти, тасма̄ татха̄гато там̣ пин̣д̣апа̄там̣ пат̣иккхипи на упаджӣвӣ’’ти.

‘‘саббака̄лам̣, бханте на̄гасена, татха̄гате бхун̃джама̄не девата̄ диббам̣ оджам̣ патте а̄киранти, уда̄ху ‘сӯкарамаддаве ча мадхупа̄йа̄се ча̄’ти двӣсу йева пин̣д̣апа̄тесу а̄кирим̣сӯ’’ти? ‘‘саббака̄лам̣, маха̄ра̄джа, татха̄гате бхун̃джама̄не девата̄ диббам̣ оджам̣ гахетва̄ упатит̣т̣хитва̄ уддхат̣уддхат̣е а̄лопе а̄киранти.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о сӯдо ран̃н̃о бхун̃джантасса сӯпам̣ гахетва̄ упатит̣т̣хитва̄ кабал̣е кабал̣е сӯпам̣ а̄кирати, евамева кхо, маха̄ра̄джа, саббака̄лам̣ татха̄гате бхун̃джама̄не девата̄ диббам̣ оджам̣ гахетва̄ упатит̣т̣хитва̄ уддхат̣уддхат̣е а̄лопе диббам̣ оджам̣ а̄киранти. веран̃джа̄йампи, маха̄ра̄джа, татха̄гатасса суккхайавапулаке [суккхайавамӯлаке (ка.)] бхун̃джама̄насса девата̄ диббена оджена темайитва̄ темайитва̄ упасам̣харим̣су, тена татха̄гатасса ка̄йо упачито ахосӣ’’ти. ‘‘ла̄бха̄ вата, бханте на̄гасена, та̄сам̣ девата̄нам̣, йа̄ татха̄гатасса сарӣраппат̣иджаггане сататам̣ самитам̣ уссуккама̄панна̄. са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

га̄тха̄бхигӣтабходжанакатха̄пан̃хо навамо.

10. дхаммадесана̄йа аппоссуккапан̃хо

10. ‘‘бханте на̄гасена, тумхе бхан̣атха ‘татха̄гатена чатӯхи ча асан̇кхйеййехи каппа̄нам̣ сатасахассена ча еттхантаре саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ парипа̄читам̣ махато джанака̄йасса самуддхаран̣а̄йа̄’ти. пуна ча ‘саббан̃н̃утам̣ паттасса аппоссукката̄йа читтам̣ нами, но дхаммадесана̄йа̄’ти.

‘‘йатха̄ на̄ма, бханте на̄гасена, исса̄со ва̄ исса̄сантева̄сӣ ва̄ бахуке дивасе сан̇га̄маттха̄йа упа̄санам̣ сиккхитва̄ сампатте маха̄йуддхе осаккеййа, евамева кхо, бханте на̄гасена, татха̄гатена чатӯхи ча асан̇кхйеййехи каппа̄нам̣ сатасахассена ча еттхантаре саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ парипа̄четва̄ махато джанака̄йасса самуддхаран̣а̄йа саббан̃н̃утам̣ паттена дхаммадесана̄йа осаккитам̣.

‘‘йатха̄ ва̄ пана, бханте на̄гасена, малло ва̄ маллантева̄сӣ ва̄ бахуке дивасе ниббуддхам̣ сиккхитва̄ сампатте маллайуддхе осаккеййа, евамева кхо, бханте на̄гасена, татха̄гатена чатӯхи ча асан̇кхйеййехи каппа̄нам̣ сатасахассена ча еттхантаре саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ парипа̄четва̄ махато джанака̄йасса самуддхаран̣а̄йа саббан̃н̃утам̣ паттена дхаммадесана̄йа осаккитам̣.

‘‘ким̣ ну кхо, бханте на̄гасена, татха̄гатена бхайа̄ осаккитам̣, уда̄ху апа̄кат̣ата̄йа осаккитам̣, уда̄ху дуббалата̄йа осаккитам̣, уда̄ху асаббан̃н̃ута̄йа осаккитам̣, ким̣ таттха ка̄ран̣ам̣, ин̇гха ме твам̣ ка̄ран̣ам̣ брӯхи кан̇кха̄витаран̣а̄йа. йади, бханте на̄гасена, татха̄гатена чатӯхи ча асан̇кхйеййехи каппа̄нам̣ сатасахассена ча еттхантаре саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ парипа̄читам̣ махато джанака̄йасса самуддхаран̣а̄йа, тена хи ‘саббан̃н̃утам̣ паттасса аппоссукката̄йа читтам̣ нами, но дхаммадесана̄йа̄’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади саббан̃н̃утам̣ паттасса аппоссукката̄йа читтам̣ нами но дхаммадесана̄йа, тена хи ‘татха̄гатена чатӯхи ча асан̇кхйеййети каппа̄нам̣ сатасахассена ча еттхантаре саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ парипа̄читам̣ махато джанака̄йасса самуддхаран̣а̄йа̄’ти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо гамбхӣро дунниббет̣хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘парипа̄читан̃ча, маха̄ра̄джа, татха̄гатена чатӯхи ча асан̇кхйеййехи каппа̄нам̣ сатасахассена ча еттхантаре саббан̃н̃утан̃а̄н̣ам̣ махато джанака̄йасса самуддхаран̣а̄йа, паттасаббан̃н̃утасса ча аппоссукката̄йа читтам̣ нами, но дхаммадесана̄йа. тан̃ча пана дхаммасса гамбхӣранипун̣адуддасадуранубодхасукхумадуппат̣иведхатам̣ сатта̄нан̃ча а̄лайа̄ра̄матам̣ сакка̄йадит̣т̣хийа̄ дал̣хасуггахитатан̃ча дисва̄ ‘ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’ти аппоссукката̄йа читтам̣ нами, но дхаммадесана̄йа, сатта̄нам̣ пат̣иведхачинтанама̄насам̣ йеветам̣.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, бхисакко саллакатто анекабйа̄дхипарипӣл̣итам̣ нарам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ чинтайати ‘кена ну кхо упаккамена катамена ва̄ бхесаджджена имасса бйа̄дхи вӯпасамеййа̄’ти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гатасса саббакилесабйа̄дхипарипӣл̣итам̣ джанам̣ дхаммасса ча гамбхӣранипун̣адуддасадуранубодхасукхумадуппат̣иведхатам̣ дисва̄ ‘ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’ти аппоссукката̄йа читтам̣ нами, но дхаммадесана̄йа, сатта̄нам̣ пат̣иведхачинтанама̄насам̣ йеветам̣.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, ран̃н̃о кхаттийасса муддха̄васиттасса дова̄рикаанӣкат̣т̣хапа̄рисаджджанегамабхат̣абала [балаттха (сӣ. пӣ.)] амаччара̄джан̃н̃ара̄джӯпаджӣвине джане дисва̄ евам̣ читтамуппаджджеййа ‘ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо име сан̇ган̣хисса̄мӣ’ти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, татха̄гатасса дхаммасса гамбхӣранипун̣адуддасадуранубодхасукхумадуппат̣иведхатам̣ сатта̄нан̃ча а̄лайа̄ра̄матам̣ сакка̄йадит̣т̣хийа̄ дал̣хасуггахитатан̃ча дисва̄ ‘ким̣ ну кхо, катхам̣ ну кхо’ти аппоссукката̄йа читтам̣ нами, но дхаммадесана̄йа, сатта̄нам̣ пат̣иведхачинтанама̄насам̣ йеветам̣.

‘‘апи ча, маха̄ра̄джа, саббесам̣ татха̄гата̄нам̣ дхаммата̄ еса̄, йам̣ брахмуна̄ а̄йа̄чита̄ дхаммам̣ десенти. таттха пана ким̣ ка̄ран̣ам̣? йе тена самайена манусса̄ та̄пасапарибба̄джака̄ саман̣абра̄хман̣а̄, саббете брахмадевата̄ хонти брахмагарука̄ брахмапара̄йан̣а̄, тасма̄ тасса балавато йасавато н̃а̄тасса пан̃н̃а̄тасса уттарасса аччуггатасса онаманена садевако локо онамиссати окаппессати адхимуччиссатӣти имина̄ ча, маха̄ра̄джа, ка̄ран̣ена татха̄гата̄ брахмуна̄ а̄йа̄чита̄ дхаммам̣ десенти.

‘‘йатха̄, маха̄ра̄джа, кочи ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матто ва̄ йасса онамати апачитим̣ кароти, балаватарасса тасса онаманена авасеса̄ джаната̄ онамати апачитим̣ кароти, евамева кхо, маха̄ра̄джа, брахме онамите татха̄гата̄нам̣ садевако локо онамиссати, пӯджитапӯджако маха̄ра̄джа, локо, тасма̄ со брахма̄ саббесам̣ татха̄гата̄нам̣ а̄йа̄чати дхаммадесана̄йа, тена ча ка̄ран̣ена татха̄гата̄ брахмуна̄ а̄йа̄чита̄ дхаммам̣ десентӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, суниббет̣хито пан̃хо, атибхадракам̣ веййа̄каран̣ам̣, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

дхаммадесана̄йа аппоссуккапан̃хо дасамо.

11. а̄чарийа̄на̄чарийапан̃хо

11. ‘‘бханте, на̄гасена, бха̄ситампетам̣ бхагавата̄ –

‘‘‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджати;

садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи ме пат̣ипуггало’ти [маха̄ва. 11].

‘‘пуна ча бхан̣итам̣ ‘ити кхо, бхиккхаве, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄чарийо ме сама̄но антева̄сим̣ мам̣ сама̄нам̣ аттана̄ самасамам̣ т̣хапеси, ул̣а̄ра̄йа ча мам̣ пӯджа̄йа пӯджесӣ’ти. йади, бханте на̄гасена, татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджати. садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи ме пат̣ипуггало’ти, тена хи ‘ити кхо, бхиккхаве, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄чарийо ме сама̄но антева̄сим̣ мам̣ сама̄нам̣ аттана̄ самасамам̣ т̣хапесӣ’ти йам̣ вачанам̣, там̣ миччха̄. йади татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘ити кхо, бхиккхаве, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄чарийо ме сама̄но антева̄сим̣ мам̣ сама̄нам̣ аттана̄ самасамам̣ т̣хапесӣ’ти, тена хи ‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджати. садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи ме пат̣ипуггало’ти тампи вачанам̣ миччха̄. айампи убхато кот̣ико пан̃хо тава̄нуппатто, со тайа̄ нибба̄хитаббо’’ти.

‘‘бха̄ситампетам̣, маха̄ра̄джа, татха̄гатена ‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджати. садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи ме пат̣ипуггало’ти, бхан̣итан̃ча ‘ити кхо, бхиккхаве, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄чарийо ме сама̄но антева̄сим̣ мам̣ сама̄нам̣ аттана̄ самасамам̣ т̣хапеси, ул̣а̄ра̄йа ча мам̣ пӯджа̄йа пӯджесӣ’ти.

‘‘тан̃ча пана вачанам̣ пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттассева сато а̄чарийабха̄вам̣ сандха̄йа бха̄ситам̣.

‘пан̃чиме, маха̄ра̄джа, пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттасса сато а̄чарийа̄, йехи анусит̣т̣хо бодхисатто таттха таттха дивасам̣ вӣтина̄меси. катаме пан̃ча? йе те, маха̄ра̄джа, ат̣т̣ха бра̄хман̣а̄ джа̄таматте бодхисатте лаккхан̣а̄ни паригган̣хим̣су, сеййатхӣдам̣, ра̄мо дхаджо лаккхан̣о мантӣ йан̃н̃о суйа̄мо субходжо судаттоти. те тасса соттхим̣ паведайитва̄ раккха̄каммам̣ акам̣су, те ча пат̣хамам̣ а̄чарийа̄.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, бодхисаттасса пита̄ суддходано ра̄джа̄ йам̣ тена самайена абхиджа̄там̣ удиччаджа̄тимантам̣ падакам̣ веййа̄каран̣ам̣ чхал̣ан̇гавантам̣ саббамиттам̣ на̄ма бра̄хман̣ам̣ упанетва̄ сован̣н̣ена бхин̇га̄рена [бхин̇ка̄рена (сӣ. пӣ.)] удакам̣ он̣оджетва̄ ‘имам̣ кума̄рам̣ сиккха̄пехӣ’ти ада̄си, айам̣ дутийо а̄чарийо.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, йа̄ са̄ девата̄ бодхисаттам̣ сам̣веджесӣ, йасса̄ вачанам̣ сутва̄ бодхисатто сам̣вигго уббигго тасмим̣ йева кхан̣е неккхаммам̣ никкхамитва̄ паббаджи, айам̣ татийо а̄чарийо.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, а̄л̣а̄ро ка̄ла̄мо а̄кин̃чан̃н̃а̄йатанасса парикаммам̣ а̄чиккхи, айам̣ чатуттхо а̄чарийо.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, удако ра̄мапутто невасан̃н̃а̄на̄сан̃н̃а̄йатанасса парикаммам̣ а̄чиккхи [а̄чиккхати (ка.)], айам̣ пан̃чамо а̄чарийо. име кхо, маха̄ра̄джа, пуббева самбодха̄ анабхисамбуддхасса бодхисаттасса сато пан̃ча а̄чарийа̄. те ча пана а̄чарийа̄ локийе дхамме. имасмин̃ча пана, маха̄ра̄джа, локуттаре дхамме саббан̃н̃утан̃а̄н̣аппат̣иведха̄йа наттхи татха̄гатасса ануттаро ануса̄сако, сайамбхӯ, маха̄ра̄джа, татха̄гато ана̄чарийако, тасма̄ ка̄ран̣а̄ татха̄гатена бхан̣итам̣ ‘на ме а̄чарийо аттхи, садисо ме на виджджати. садевакасмим̣ локасмим̣, наттхи ме пат̣ипуггало’ти. ‘‘са̄дху, бханте на̄гасена, еваметам̣ татха̄ сампат̣иччха̄мӣ’’ти.

а̄чарийа̄на̄чарийапан̃хо ека̄дасамо.

сантхававагго пан̃чамо.

имасмим̣ вагге ека̄даса пан̃хо.

мен̣д̣акапан̃хо нит̣т̣хито.