3. татийавагго
1. пасанначиттасуттам̣
21. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘идха̄хам̣, бхиккхаве, екаччам̣ пуггалам̣ пасанначиттам̣ евам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ми – ‘имамхи ча̄йам̣ самайе пуггало ка̄лам̣ кареййа йатха̄бхатам̣ никкхитто евам̣ сагге’. там̣ кисса хету? читтам̣ хисса, бхиккхаве, пасаннам̣. четопаса̄дахету кхо пана, бхиккхаве, евамидхекачче сатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджантӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘пасанначиттам̣ н̃атва̄на, екаччам̣ идха пуггалам̣;
етаматтхан̃ча бйа̄ка̄си, буддхо бхиккхӯна сантике.
‘‘имамхи ча̄йам̣ самайе, ка̄лам̣ кайира̄тха пуггало;
сугатим̣ упападжджеййа, читтам̣ хисса паса̄дитам̣.
‘‘йатха̄ харитва̄ никкхипеййа, евамева татха̄видхо;
четопаса̄дахету хи, сатта̄ гаччханти суггати’’нти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. пат̣хамам̣.
2. меттасуттам̣
22. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘ма̄, бхиккхаве, пун̃н̃а̄нам̣ бха̄йиттха. сукхассетам̣, бхиккхаве, адхивачанам̣ ит̣т̣хасса кантасса пийасса мана̄пасса йадидам̣ пун̃н̃а̄ни [пун̃н̃а̄нанти, (а. ни. 7.62)]. абхиджа̄на̄ми кхо пана̄хам̣, бхиккхаве, дӣгхараттам̣ ката̄нам̣ пун̃н̃а̄нам̣ ит̣т̣хам̣ кантам̣ пийам̣ мана̄пам̣ випа̄кам̣ паччанубхӯтам̣. сатта васса̄ни меттачиттам̣ бха̄ветва̄ сатта сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе найимам̣ локам̣ пунара̄гама̄сим̣. сам̣ват̣т̣ама̄не судам̣, бхиккхаве, каппе а̄бхассарӯпаго хоми; виват̣т̣ама̄не каппе сун̃н̃ам̣ брахмавима̄нам̣ упападжджа̄ми.
‘‘татра судам̣, бхиккхаве, брахма̄ хоми маха̄брахма̄ абхибхӯ анабхибхӯто ан̃н̃адаттхудасо васаваттӣ. чхаттим̣саккхаттум̣ кхо пана̄хам̣, бхиккхаве, сакко ахосим̣ дева̄наминдо; анекасатаккхаттум̣ ра̄джа̄ ахосим̣ чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ ча̄туранто виджита̄вӣ джанападаттха̄варийаппатто саттаратанасаманна̄гато. ко пана ва̄до падесараджджасса!
‘‘тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘кисса ну кхо ме идам̣ каммасса пхалам̣, кисса каммасса випа̄ко, йена̄хам̣ етарахи евам̣махиддхико евам̣маха̄нубха̄во’ти? тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘тин̣н̣ам̣ кхо ме идам̣ камма̄нам̣ пхалам̣, тин̣н̣ам̣ камма̄нам̣ випа̄ко, йена̄хам̣ етарахи евам̣махиддхико евам̣маха̄нубха̄воти, сеййатхидам̣ [сеййатхӣдам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] – да̄насса, дамасса, сан̃н̃амасса̄’’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘пун̃н̃амева со сиккхеййа, а̄йатаггам̣ сукхудрайам̣;
да̄нан̃ча самачарийан̃ча, меттачиттан̃ча бха̄вайе.
‘‘ете дхамме бха̄вайитва̄, тайо сукхасамуддайе [сукхасамудрайе (сӣ. ат̣т̣ха.)];
абйа̄паджджхам̣ [абйа̄паджджам̣ (сйа̄. ка.), абйа̄баджджхам̣ (?)] сукхам̣ локам̣, пан̣д̣ито упападжджатӣ’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. дутийам̣.
3. убхайаттхасуттам̣
23. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘екадхаммо, бхиккхаве, бха̄вито бахулӣкато убхо аттхе самадхигайха тит̣т̣хати – дит̣т̣хадхаммикан̃чева аттхам̣ сампара̄йикан̃ча. катамо екадхаммо? аппама̄до кусалесу дхаммесу. айам̣ кхо, бхиккхаве, екадхаммо бха̄вито бахулӣкато убхо аттхе самадхигайха тит̣т̣хати – дит̣т̣хадхаммикан̃чева аттхам̣ сампара̄йикан̃ча̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘аппама̄дам̣ пасам̣санти, пун̃н̃акирийа̄су пан̣д̣ита̄;
аппаматто убхо аттхе, адхиган̣ха̄ти пан̣д̣ито.
‘‘дит̣т̣хе дхамме ча йо аттхо, йо чаттхо сампара̄йико;
аттха̄бхисамайа̄ дхӣро, пан̣д̣итоти павуччатӣ’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. татийам̣.
4. ат̣т̣хипун̃джасуттам̣
24. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘екапуггаласса, бхиккхаве, каппам̣ сандха̄вато сам̣сарато сийа̄ евам̣ маха̄ ат̣т̣хикан̇кало ат̣т̣хипун̃джо ат̣т̣хира̄си йатха̄йам̣ вепулло паббатоः саче сам̣ха̄рако асса, самбхатан̃ча на винассеййа̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘екассекена каппена, пуггалассат̣т̣хисан̃чайо;
сийа̄ паббатасамо ра̄си, ити вуттам̣ махесина̄.
‘‘со кхо пана̄йам̣ аккха̄то, вепулло паббато маха̄;
уттаро гиджджхакӯт̣асса, магадха̄нам̣ гириббадже.
‘‘йато ча арийасачча̄ни, саммаппан̃н̃а̄йа пассати;
дуккхам̣ дуккхасамуппа̄дам̣, дуккхасса ча атиккамам̣;
арийан̃чат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣, дуккхӯпасамага̄минам̣.
‘‘са саттаккхаттум̣ парамам̣, сандха̄витва̄на пуггало;
дуккхассантакаро хоти, саббасам̣йоджанаккхайа̄’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. чатуттхам̣.
5. муса̄ва̄дасуттам̣
25. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘екадхаммам̣ атӣтасса, бхиккхаве, пурисапуггаласса на̄хам̣ тасса кин̃чи па̄пакаммам̣ акаран̣ӣйанти вада̄ми. катамам̣ екадхаммам̣? йадидам̣ [йатхайидам̣ (сӣ. сйа̄. ка.), йатха̄йидам̣ (пӣ.)] бхиккхаве, сампаджа̄намуса̄ва̄до’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘екадхаммам̣ атӣтасса, муса̄ва̄дисса джантуно;
витин̣н̣апаралокасса, наттхи па̄пам̣ ака̄рийа’’нти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. пан̃чамам̣.
6. да̄насуттам̣
26. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘еван̃че, бхиккхаве, сатта̄ джа̄неййум̣ да̄насам̣вибха̄гасса випа̄кам̣ йатха̄хам̣ джа̄на̄ми, на адатва̄ бхун̃джеййум̣, на ча несам̣ маччхерамалам̣ читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хеййа. йопи несам̣ асса чаримо а̄лопо чаримам̣ кабал̣ам̣, татопи на асам̣вибхаджитва̄ бхун̃джеййум̣, саче несам̣ пат̣игга̄хака̄ ассу. йасма̄ ча кхо, бхиккхаве, сатта̄ на евам̣ джа̄нанти да̄насам̣вибха̄гасса випа̄кам̣ йатха̄хам̣ джа̄на̄ми, тасма̄ адатва̄ бхун̃джанти, маччхерамалан̃ча несам̣ читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хатӣ’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘евам̣ че сатта̄ джа̄неййум̣, йатха̄вуттам̣ махесина̄;
випа̄кам̣ сам̣вибха̄гасса, йатха̄ хоти махаппхалам̣.
‘‘винеййа маччхерамалам̣, виппасаннена четаса̄;
даджджум̣ ка̄лена арийесу, йаттха диннам̣ махаппхалам̣.
‘‘аннан̃ча датва̄ [датва̄на (сйа̄.)] бахуно, даккхин̣еййесу даккхин̣ам̣;
ито чута̄ мануссатта̄, саггам̣ гаччханти да̄йака̄.
‘‘те ча саггагата̄ [саггам̣ гата̄ (сӣ. пӣ. ка.)] таттха, моданти ка̄мака̄мино;
випа̄кам̣ сам̣вибха̄гасса, анубхонти амаччхара̄’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. чхат̣т̣хам̣.
7. метта̄бха̄вана̄суттам̣
27. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄, вуттамарахата̄ти ме сутам̣ –
‘‘йа̄ни ка̄ничи, бхиккхаве, опадхика̄ни пун̃н̃акирийаваттхӯни сабба̄ни та̄ни метта̄йа четовимуттийа̄ калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣. метта̄йева та̄ни четовимутти адхиггахетва̄ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, йа̄ ка̄чи та̄ракарӯпа̄нам̣ пабха̄ сабба̄ та̄ чандийа̄ пабха̄йа калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣, чандапабха̄йева та̄ адхиггахетва̄ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча; евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи опадхика̄ни пун̃н̃акирийаваттхӯни сабба̄ни та̄ни метта̄йа четовимуттийа̄ калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣, метта̄йева та̄ни четовимутти адхиггахетва̄ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, васса̄нам̣ паччхиме ма̄се сарадасамайе виддхе вигатавала̄хаке деве [набхе (сӣ.)] а̄диччо набхам̣ аббхуссаккама̄но [аббхуггамама̄но (ка. ат̣т̣ха.)] саббам̣ а̄ка̄сагатам̣ [а̄ка̄сам̣ (сйа̄.)] тамагатам̣ абхивихачча [абхихачча (сйа̄.)] бха̄сате ча тапате ча вирочати ча; евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи опадхика̄ни пун̃н̃акирийаваттхӯни сабба̄ни та̄ни метта̄йа четовимуттийа̄ калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣, метта̄йева та̄ни четовимутти адхиггахетва̄ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ осадхита̄рака̄ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча; евамева кхо, бхиккхаве, йа̄ни ка̄ничи опадхика̄ни пун̃н̃акирийаваттхӯни сабба̄ни та̄ни метта̄йа четовимуттийа̄ калам̣ на̄ггханти сол̣асим̣, метта̄йева та̄ни четовимутти адхиггахетва̄ бха̄сате ча тапате ча вирочати ча̄’’ти. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча. таттхетам̣ ити вуччати –
‘‘йо ча меттам̣ бха̄вайати, аппама̄н̣ам̣ пат̣иссато;
танӯ [тану (сӣ.)] сам̣йоджана̄ хонти, пассато упадхиккхайам̣.
‘‘екампи че па̄н̣амадут̣т̣хачитто, метта̄йати кусало тена хоти;
саббе ча па̄н̣е манаса̄нукампам̣, пахӯтамарийо пакароти пун̃н̃ам̣.
‘‘йе [йо (сӣ.)] саттасан̣д̣ам̣ патхавим̣ виджитва̄, ра̄джисайо [ра̄джӣсайо (сӣ.)] йаджама̄на̄нупарийага̄;
ассамедхам̣ пурисамедхам̣, самма̄па̄сам̣ ва̄джапеййам̣ нираггал̣ам̣.
‘‘меттасса читтасса субха̄витасса, калампи те на̄нубхаванти сол̣асим̣;
чандаппабха̄ та̄раган̣а̄ва саббе.
‘‘йо на ханти на гха̄тети, на джина̄ти на джа̄пайе;
меттам̣со саббабхӯтесу, верам̣ тасса на кеначӣ’’ти.
айампи аттхо вутто бхагавата̄, ити ме сутанти. саттамам̣.
татийо вагго нит̣т̣хито.
тассудда̄нам̣ –
читтам̣ меттам̣ [джха̄йӣ (сӣ. сйа̄.), джха̄йи (пӣ. ка.)] убхо аттхе, пун̃джам̣ вепуллапаббатам̣;
сампаджа̄намуса̄ва̄до, да̄нан̃ча меттабха̄вана̄ [меттабха̄ван̃ча (сӣ. сйа̄. пӣ.), меттава̄чан̃ча (ка.)].
саттима̄ни ча [саттима̄нидха (сӣ. ка.)] сутта̄ни, пурима̄ни ча вӣсати;
екадхаммесу суттанта̄, саттавӣсатисан̇гаха̄ти.
екаканипа̄то нит̣т̣хито.