2. хаттхина̄гавагго
1. ма̄тупосакачарийа̄
1. ‘‘йада̄ ахосим̣ паване, кун̃джаро ма̄тупосако;
на тада̄ аттхи махийа̄, гун̣ена мама са̄дисо.
2. ‘‘паване дисва̄ ваначаро, ран̃н̃о мам̣ пат̣иведайи;
‘тава̄нуччхаво маха̄ра̄джа, гаджо васати ка̄нане.
3. ‘‘‘на тасса париккха̄йаттхо, напи а̄л̣акака̄суйа̄;
саха гахите [самам̣ гахите (сӣ.)] сон̣д̣а̄йа, сайамева идхехи’ти.
4. ‘‘тасса там̣ вачанам̣ сутва̄, ра̄джа̄пи тут̣т̣хама̄насо;
песеси хаттхидамакам̣, чхека̄чарийам̣ сусиккхитам̣.
5. ‘‘гантва̄ со хаттхидамако, аддаса падумассаре;
бхисамул̣а̄лам̣ [бхисамӯлам̣ (ка.)] уддхарантам̣, йа̄панаттха̄йа ма̄туйа̄.
6. ‘‘вин̃н̃а̄йа ме сӣлагун̣ам̣, лаккхан̣ам̣ упадха̄райи;
‘ехи путта̄’ти патва̄на, мама сон̣д̣а̄йа аггахи.
7. ‘‘йам̣ ме тада̄ па̄катикам̣, сарӣра̄нугатам̣ балам̣;
аджджа на̄гасахасса̄нам̣, балена самаса̄дисам̣.
8. ‘‘йадихам̣ тесам̣ пакуппеййам̣, упета̄нам̣ гахан̣а̄йа мам̣;
пат̣ибало бхаве тесам̣, йа̄ва раджджампи ма̄нусам̣.
9. ‘‘апи ча̄хам̣ сӣлараккха̄йа, сӣлапа̄рамипӯрийа̄;
на кароми читте ан̃н̃атхаттам̣, паккхипантам̣ мама̄л̣аке.
10. ‘‘йади те мам̣ таттха кот̣т̣еййум̣, пхарасӯхи томарехи ча;
нева тесам̣ пакуппеййам̣, сӣлакхан̣д̣абхайа̄ мама̄’’ти.
ма̄тупосакачарийам̣ пат̣хамам̣.
2. бхӯридаттачарийа̄
11. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, бхӯридатто махиддхико;
вирӯпаккхена маха̄ран̃н̃а̄, девалокамаган̃чхахам̣.
12. ‘‘таттха пасситва̄хам̣ деве, екантам̣ сукхасамаппите;
там̣ саггагаманаттха̄йа, сӣлаббатам̣ сама̄дийим̣.
13. ‘‘сарӣракиччам̣ катва̄на, бхутва̄ йа̄панаматтакам̣;
чатуро ан̇ге адхит̣т̣ха̄йа, семи ваммикамуддхани.
14. ‘‘чхавийа̄ чаммена мам̣сена, наха̄руат̣т̣хикехи ва̄;
йасса етена каран̣ӣйам̣, диннам̣йева хара̄ту со.
15. ‘‘сам̣сито акатан̃н̃уна̄, а̄лампа̄йано [а̄ламбан̣о (сӣ.)] мамаггахи;
пел̣а̄йа паккхипитва̄на, кӣл̣ети мам̣ тахим̣ тахим̣.
16. ‘‘пел̣а̄йа паккхипантепи, саммаддантепи па̄н̣ина̄;
а̄лампа̄йане [а̄ламбан̣е (сӣ.)] на куппа̄ми, сӣлакхан̣д̣абхайа̄ мама.
17. ‘‘сакаджӣвитапаричча̄го, тин̣ато лахуко мама;
сӣлавӣтиккамо майхам̣, патхавӣуппатанам̣ вийа.
18. ‘‘нирантарам̣ джа̄тисатам̣, чаджеййам̣ мама джӣвитам̣;
нева сӣлам̣ пабхиндеййам̣, чатуддӣпа̄на хетупи.
19. ‘‘апи ча̄хам̣ сӣлараккха̄йа, сӣлапа̄рамипӯрийа̄;
на кароми читте ан̃н̃атхаттам̣, паккхипантампи пел̣аке’’ти.
бхӯридаттачарийам̣ дутийам̣.
3. чампеййана̄гачарийа̄
20. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, чампеййако махиддхико;
тада̄пи дхаммико а̄сим̣, сӣлаббатасамаппито.
21. ‘‘тада̄пи мам̣ дхаммача̄рим̣, упавуттхам̣ упосатхам̣;
ахитун̣д̣ико гахетва̄на, ра̄джадва̄рамхи кӣл̣ати.
22. ‘‘йам̣ йам̣ со ван̣н̣ам̣ чинтайи, нӣлам̣ва пӣталохитам̣;
тасса читта̄нуваттанто, хоми чинтитасаннибхо.
23. ‘‘тхалам̣ кареййамудакам̣, удакампи тхалам̣ каре;
йадихам̣ тасса пакуппеййам̣, кхан̣ена чха̄рикам̣ каре.
24. ‘‘йади читтавасӣ хессам̣, париха̄йисса̄ми сӣлато;
сӣлена парихӣнасса, уттаматтхо на сиджджхати.
25. ‘‘ка̄мам̣ бхиджджатуйам̣ ка̄йо, идхева викирӣйату;
нева сӣлам̣ пабхиндеййам̣, викиранте бхусам̣ вийа̄’’ти.
чампеййана̄гачарийам̣ татийам̣.
4. чӯл̣абодхичарийа̄
26. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, чӯл̣абодхи сусӣлава̄;
бхавам̣ дисва̄на бхайато, неккхаммам̣ абхиниккхамим̣.
27. ‘‘йа̄ ме дутийика̄ а̄си, бра̄хман̣ӣ канакасаннибха̄;
са̄пи ват̣т̣е анапеккха̄, неккхаммам̣ абхиниккхами.
28. ‘‘нира̄лайа̄ чхиннабандхӯ, анапеккха̄ куле ган̣е;
чаранта̄ га̄манигамам̣, ба̄ра̄н̣асимупа̄гамум̣.
29. ‘‘таттха васа̄ма нипака̄, асам̣сат̣т̣ха̄ куле ган̣е;
нира̄куле аппасадде, ра̄джуййа̄не васа̄мубхо.
30. ‘‘уййа̄надассанам̣ гантва̄, ра̄джа̄ аддаса бра̄хман̣им̣;
упагамма мамам̣ пуччхи, ‘туйхеса̄ ка̄ касса бхарийа̄’.
31. ‘‘евам̣ вутте ахам̣ тасса, идам̣ вачанамабравим̣;
‘на майхам̣ бхарийа̄ еса̄, сахадхамма̄ екаса̄санӣ’.
32. ‘‘тисса̄ [тасса̄ (сӣ.)] са̄раттагадхито, га̄ха̄петва̄на чет̣аке;
ниппӣл̣айанто баласа̄, антепурам̣ павесайи.
33. ‘‘одапаттакийа̄ майхам̣, сахаджа̄ екаса̄санӣ;
а̄кад̣д̣хитва̄ найантийа̄, копо ме упападжджатха.
34. ‘‘саха копе самуппанне, сӣлаббатамануссарим̣;
таттхева копам̣ нигган̣хим̣, на̄да̄сим̣ вад̣д̣хитӯпари.
35. ‘‘йади нам̣ бра̄хман̣им̣ кочи, кот̣т̣еййа тин̣хасаттийа̄;
нева сӣлам̣ пабхиндеййам̣, бодхийа̄йева ка̄ран̣а̄.
36. ‘‘на меса̄ бра̄хман̣ӣ десса̄, напи ме балам̣ на виджджати;
саббан̃н̃утам̣ пийам̣ майхам̣, тасма̄ сӣла̄нураккхиса’’нти.
чӯл̣абодхичарийам̣ чатуттхам̣.
5. махим̣сара̄джачарийа̄
37. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, махим̣со паванача̄рако;
павад̣д̣хака̄йо балава̄, маханто бхӣмадассано.
38. ‘‘паббха̄ре гиридугге [ванадугге (сӣ.)] ча, руккхамӯле дака̄сайе;
хотеттха т̣ха̄нам̣ махим̣са̄нам̣, кочи кочи тахим̣ тахим̣.
39. ‘‘вичаранто браха̄ран̃н̃е, т̣ха̄нам̣ аддаса бхаддакам̣;
там̣ т̣ха̄нам̣ упагантва̄на, тит̣т̣ха̄ми ча сайа̄ми ча.
40. ‘‘атхеттха капима̄гантва̄, па̄по анарийо лаху;
кхандхе нала̄т̣е бхамуке, муттети оханетитам̣.
41. ‘‘сакимпи дивасам̣ дутийам̣, татийам̣ чатуттхампи ча;
дӯсети мам̣ саббака̄лам̣, тена хоми упаддуто.
42. ‘‘мамам̣ упаддутам̣ дисва̄, йаккхо мам̣ идамабрави;
‘на̄сехетам̣ чхавам̣ па̄пам̣, син̇гехи ча кхурехи ча’.
43. ‘‘евам̣ вутте тада̄ йаккхе, ахам̣ там̣ идамабравим̣;
‘ким̣ твам̣ маккхеси кун̣апена, па̄пена анарийена мам̣.
44. ‘‘‘йадихам̣ тасса пакуппеййам̣, тато хӣнатаро бхаве;
сӣлан̃ча ме пабхиджджеййа, вин̃н̃ӯ ча гарахеййу мам̣.
45. ‘‘‘хӣл̣ита̄ джӣвита̄ ва̄пи, парисуддхена матам̣ варам̣;
кйа̄хам̣ джӣвитахетӯпи, ка̄ха̄мим̣ парахет̣ханам̣’.
46. ‘‘мамева̄йам̣ ман̃н̃ама̄но, ан̃н̃епевам̣ кариссати;
тева тасса вадхиссанти, са̄ ме мутти бхависсати.
47. ‘‘хӣнамаджджхимауккат̣т̣хе, саханто авама̄нитам̣;
евам̣ лабхати саппан̃н̃о, манаса̄ йатха̄ паттхита’’нти.
махим̣сара̄джачарийам̣ пан̃чамам̣.
6. рурура̄джачарийа̄
48. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, сутаттаканакасаннибхо;
мигара̄джа̄ руруна̄ма, парамасӣласама̄хито.
49. ‘‘рамме падесе раман̣ӣйе, вивитте амануссаке;
таттха ва̄сам̣ упаган̃чхим̣, ган̇га̄кӯле манораме.
50. ‘‘атха упари ган̇га̄йа, дханикехи парипӣл̣ито;
пурисо ган̇га̄йа папати, ‘джӣва̄ми ва̄ мара̄ми ва̄’.
51. ‘‘раттиндивам̣ со ган̇га̄йа, вуйхама̄но маходаке;
раванто карун̣ам̣ равам̣, маджджхе ган̇га̄йа гаччхати.
52. ‘‘тасса̄хам̣ саддам̣ сутва̄на, карун̣ам̣ паридевато;
ган̇га̄йа тӣре т̣хатва̄на, апуччхим̣ ‘коси твам̣ наро’.
53. ‘‘со ме пут̣т̣хо ча бйа̄ка̄си, аттано каран̣ам̣ тада̄;
‘дханикехи бхӣто тасито, паккхандохам̣ маха̄надим̣’.
54. ‘‘тасса катва̄на ка̄рун̃н̃ам̣, чаджитва̄ мама джӣвитам̣;
пависитва̄ нӣхарим̣ тасса, андхака̄рамхи раттийа̄.
55. ‘‘ассаттхака̄ламан̃н̃а̄йа, тасса̄хам̣ идамабравим̣;
‘екам̣ там̣ варам̣ йа̄ча̄ми, ма̄ мам̣ кассачи па̄вада’.
56. ‘‘нагарам̣ гантва̄на а̄чиккхи, пуччхито дханахетуко;
ра̄джа̄нам̣ со гахетва̄на, упаган̃чхи мамантикам̣.
57. ‘‘йа̄вата̄ каран̣ам̣ саббам̣, ран̃н̃о а̄рочитам̣ майа̄;
ра̄джа̄ сутва̄на вачанам̣, усум̣ тасса пакаппайи;
‘идхева гха̄тайисса̄ми, миттадуббхим̣ [миттадӯбхим̣ (сӣ.)] ана̄рийам̣’.
58. ‘‘тамахам̣ анураккханто, нимминим̣ мама аттана̄;
‘тит̣т̣хатесо маха̄ра̄джа, ка̄мака̄ро бхава̄ми те’.
59. ‘‘анураккхим̣ мама сӣлам̣, на̄раккхим̣ мама джӣвитам̣;
сӣлава̄ хи тада̄ а̄сим̣, бодхийа̄йева ка̄ран̣а̄’’ти.
рурура̄джачарийам̣ чхат̣т̣хам̣.
7. ма̄тан̇гачарийа̄
60. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, джат̣ило уггата̄пано;
ма̄тан̇го на̄ма на̄мена, сӣлава̄ сусама̄хито.
61. ‘‘ахан̃ча бра̄хман̣о еко, ган̇га̄кӯле васа̄мубхо;
ахам̣ васа̄ми упари, хет̣т̣ха̄ васати бра̄хман̣о.
62. ‘‘вичаранто анукӯламхи, уддхам̣ ме ассамаддаса;
таттха мам̣ парибха̄сетва̄, абхисапи муддхапха̄ланам̣.
63. ‘‘йадихам̣ тасса пакуппеййам̣, йади сӣлам̣ на гопайе;
олокетва̄нахам̣ тасса, кареййам̣ чха̄рикам̣ вийа.
64. ‘‘йам̣ со тада̄ мам̣ абхисапи, купито дут̣т̣хама̄насо;
тассева маттхаке нипати, йогена там̣ памочайим̣.
65. ‘‘анураккхим̣ мама сӣлам̣, на̄раккхим̣ мама джӣвитам̣;
сӣлава̄ хи тада̄ а̄сим̣, бодхийа̄йева ка̄ран̣а̄’’ти.
ма̄тан̇гачарийам̣ саттамам̣.
8. дхаммадевапуттачарийа̄
66. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, маха̄паккхо махиддхико;
дхаммо на̄ма маха̄йаккхо, саббалока̄нукампако.
67. ‘‘дасакусалакаммапатхе, сама̄дапенто маха̄джанам̣;