2. хаттхина̄гавагго

1. ма̄тупосакачарийа̄

1. ‘‘йада̄ ахосим̣ паване, кун̃джаро ма̄тупосако;

на тада̄ аттхи махийа̄, гун̣ена мама са̄дисо.

2. ‘‘паване дисва̄ ваначаро, ран̃н̃о мам̣ пат̣иведайи;

‘тава̄нуччхаво маха̄ра̄джа, гаджо васати ка̄нане.

3. ‘‘‘на тасса париккха̄йаттхо, напи а̄л̣акака̄суйа̄;

саха гахите [самам̣ гахите (сӣ.)] сон̣д̣а̄йа, сайамева идхехи’ти.

4. ‘‘тасса там̣ вачанам̣ сутва̄, ра̄джа̄пи тут̣т̣хама̄насо;

песеси хаттхидамакам̣, чхека̄чарийам̣ сусиккхитам̣.

5. ‘‘гантва̄ со хаттхидамако, аддаса падумассаре;

бхисамул̣а̄лам̣ [бхисамӯлам̣ (ка.)] уддхарантам̣, йа̄панаттха̄йа ма̄туйа̄.

6. ‘‘вин̃н̃а̄йа ме сӣлагун̣ам̣, лаккхан̣ам̣ упадха̄райи;

‘ехи путта̄’ти патва̄на, мама сон̣д̣а̄йа аггахи.

7. ‘‘йам̣ ме тада̄ па̄катикам̣, сарӣра̄нугатам̣ балам̣;

аджджа на̄гасахасса̄нам̣, балена самаса̄дисам̣.

8. ‘‘йадихам̣ тесам̣ пакуппеййам̣, упета̄нам̣ гахан̣а̄йа мам̣;

пат̣ибало бхаве тесам̣, йа̄ва раджджампи ма̄нусам̣.

9. ‘‘апи ча̄хам̣ сӣлараккха̄йа, сӣлапа̄рамипӯрийа̄;

на кароми читте ан̃н̃атхаттам̣, паккхипантам̣ мама̄л̣аке.

10. ‘‘йади те мам̣ таттха кот̣т̣еййум̣, пхарасӯхи томарехи ча;

нева тесам̣ пакуппеййам̣, сӣлакхан̣д̣абхайа̄ мама̄’’ти.

ма̄тупосакачарийам̣ пат̣хамам̣.

2. бхӯридаттачарийа̄

11. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, бхӯридатто махиддхико;

вирӯпаккхена маха̄ран̃н̃а̄, девалокамаган̃чхахам̣.

12. ‘‘таттха пасситва̄хам̣ деве, екантам̣ сукхасамаппите;

там̣ саггагаманаттха̄йа, сӣлаббатам̣ сама̄дийим̣.

13. ‘‘сарӣракиччам̣ катва̄на, бхутва̄ йа̄панаматтакам̣;

чатуро ан̇ге адхит̣т̣ха̄йа, семи ваммикамуддхани.

14. ‘‘чхавийа̄ чаммена мам̣сена, наха̄руат̣т̣хикехи ва̄;

йасса етена каран̣ӣйам̣, диннам̣йева хара̄ту со.

15. ‘‘сам̣сито акатан̃н̃уна̄, а̄лампа̄йано [а̄ламбан̣о (сӣ.)] мамаггахи;

пел̣а̄йа паккхипитва̄на, кӣл̣ети мам̣ тахим̣ тахим̣.

16. ‘‘пел̣а̄йа паккхипантепи, саммаддантепи па̄н̣ина̄;

а̄лампа̄йане [а̄ламбан̣е (сӣ.)] на куппа̄ми, сӣлакхан̣д̣абхайа̄ мама.

17. ‘‘сакаджӣвитапаричча̄го, тин̣ато лахуко мама;

сӣлавӣтиккамо майхам̣, патхавӣуппатанам̣ вийа.

18. ‘‘нирантарам̣ джа̄тисатам̣, чаджеййам̣ мама джӣвитам̣;

нева сӣлам̣ пабхиндеййам̣, чатуддӣпа̄на хетупи.

19. ‘‘апи ча̄хам̣ сӣлараккха̄йа, сӣлапа̄рамипӯрийа̄;

на кароми читте ан̃н̃атхаттам̣, паккхипантампи пел̣аке’’ти.

бхӯридаттачарийам̣ дутийам̣.

3. чампеййана̄гачарийа̄

20. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, чампеййако махиддхико;

тада̄пи дхаммико а̄сим̣, сӣлаббатасамаппито.

21. ‘‘тада̄пи мам̣ дхаммача̄рим̣, упавуттхам̣ упосатхам̣;

ахитун̣д̣ико гахетва̄на, ра̄джадва̄рамхи кӣл̣ати.

22. ‘‘йам̣ йам̣ со ван̣н̣ам̣ чинтайи, нӣлам̣ва пӣталохитам̣;

тасса читта̄нуваттанто, хоми чинтитасаннибхо.

23. ‘‘тхалам̣ кареййамудакам̣, удакампи тхалам̣ каре;

йадихам̣ тасса пакуппеййам̣, кхан̣ена чха̄рикам̣ каре.

24. ‘‘йади читтавасӣ хессам̣, париха̄йисса̄ми сӣлато;

сӣлена парихӣнасса, уттаматтхо на сиджджхати.

25. ‘‘ка̄мам̣ бхиджджатуйам̣ ка̄йо, идхева викирӣйату;

нева сӣлам̣ пабхиндеййам̣, викиранте бхусам̣ вийа̄’’ти.

чампеййана̄гачарийам̣ татийам̣.

4. чӯл̣абодхичарийа̄

26. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, чӯл̣абодхи сусӣлава̄;

бхавам̣ дисва̄на бхайато, неккхаммам̣ абхиниккхамим̣.

27. ‘‘йа̄ ме дутийика̄ а̄си, бра̄хман̣ӣ канакасаннибха̄;

са̄пи ват̣т̣е анапеккха̄, неккхаммам̣ абхиниккхами.

28. ‘‘нира̄лайа̄ чхиннабандхӯ, анапеккха̄ куле ган̣е;

чаранта̄ га̄манигамам̣, ба̄ра̄н̣асимупа̄гамум̣.

29. ‘‘таттха васа̄ма нипака̄, асам̣сат̣т̣ха̄ куле ган̣е;

нира̄куле аппасадде, ра̄джуййа̄не васа̄мубхо.

30. ‘‘уййа̄надассанам̣ гантва̄, ра̄джа̄ аддаса бра̄хман̣им̣;

упагамма мамам̣ пуччхи, ‘туйхеса̄ ка̄ касса бхарийа̄’.

31. ‘‘евам̣ вутте ахам̣ тасса, идам̣ вачанамабравим̣;

‘на майхам̣ бхарийа̄ еса̄, сахадхамма̄ екаса̄санӣ’.

32. ‘‘тисса̄ [тасса̄ (сӣ.)] са̄раттагадхито, га̄ха̄петва̄на чет̣аке;

ниппӣл̣айанто баласа̄, антепурам̣ павесайи.

33. ‘‘одапаттакийа̄ майхам̣, сахаджа̄ екаса̄санӣ;

а̄кад̣д̣хитва̄ найантийа̄, копо ме упападжджатха.

34. ‘‘саха копе самуппанне, сӣлаббатамануссарим̣;

таттхева копам̣ нигган̣хим̣, на̄да̄сим̣ вад̣д̣хитӯпари.

35. ‘‘йади нам̣ бра̄хман̣им̣ кочи, кот̣т̣еййа тин̣хасаттийа̄;

нева сӣлам̣ пабхиндеййам̣, бодхийа̄йева ка̄ран̣а̄.

36. ‘‘на меса̄ бра̄хман̣ӣ десса̄, напи ме балам̣ на виджджати;

саббан̃н̃утам̣ пийам̣ майхам̣, тасма̄ сӣла̄нураккхиса’’нти.

чӯл̣абодхичарийам̣ чатуттхам̣.

5. махим̣сара̄джачарийа̄

37. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, махим̣со паванача̄рако;

павад̣д̣хака̄йо балава̄, маханто бхӣмадассано.

38. ‘‘паббха̄ре гиридугге [ванадугге (сӣ.)] ча, руккхамӯле дака̄сайе;

хотеттха т̣ха̄нам̣ махим̣са̄нам̣, кочи кочи тахим̣ тахим̣.

39. ‘‘вичаранто браха̄ран̃н̃е, т̣ха̄нам̣ аддаса бхаддакам̣;

там̣ т̣ха̄нам̣ упагантва̄на, тит̣т̣ха̄ми ча сайа̄ми ча.

40. ‘‘атхеттха капима̄гантва̄, па̄по анарийо лаху;

кхандхе нала̄т̣е бхамуке, муттети оханетитам̣.

41. ‘‘сакимпи дивасам̣ дутийам̣, татийам̣ чатуттхампи ча;

дӯсети мам̣ саббака̄лам̣, тена хоми упаддуто.

42. ‘‘мамам̣ упаддутам̣ дисва̄, йаккхо мам̣ идамабрави;

‘на̄сехетам̣ чхавам̣ па̄пам̣, син̇гехи ча кхурехи ча’.

43. ‘‘евам̣ вутте тада̄ йаккхе, ахам̣ там̣ идамабравим̣;

‘ким̣ твам̣ маккхеси кун̣апена, па̄пена анарийена мам̣.

44. ‘‘‘йадихам̣ тасса пакуппеййам̣, тато хӣнатаро бхаве;

сӣлан̃ча ме пабхиджджеййа, вин̃н̃ӯ ча гарахеййу мам̣.

45. ‘‘‘хӣл̣ита̄ джӣвита̄ ва̄пи, парисуддхена матам̣ варам̣;

кйа̄хам̣ джӣвитахетӯпи, ка̄ха̄мим̣ парахет̣ханам̣’.

46. ‘‘мамева̄йам̣ ман̃н̃ама̄но, ан̃н̃епевам̣ кариссати;

тева тасса вадхиссанти, са̄ ме мутти бхависсати.

47. ‘‘хӣнамаджджхимауккат̣т̣хе, саханто авама̄нитам̣;

евам̣ лабхати саппан̃н̃о, манаса̄ йатха̄ паттхита’’нти.

махим̣сара̄джачарийам̣ пан̃чамам̣.

6. рурура̄джачарийа̄

48. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, сутаттаканакасаннибхо;

мигара̄джа̄ руруна̄ма, парамасӣласама̄хито.

49. ‘‘рамме падесе раман̣ӣйе, вивитте амануссаке;

таттха ва̄сам̣ упаган̃чхим̣, ган̇га̄кӯле манораме.

50. ‘‘атха упари ган̇га̄йа, дханикехи парипӣл̣ито;

пурисо ган̇га̄йа папати, ‘джӣва̄ми ва̄ мара̄ми ва̄’.

51. ‘‘раттиндивам̣ со ган̇га̄йа, вуйхама̄но маходаке;

раванто карун̣ам̣ равам̣, маджджхе ган̇га̄йа гаччхати.

52. ‘‘тасса̄хам̣ саддам̣ сутва̄на, карун̣ам̣ паридевато;

ган̇га̄йа тӣре т̣хатва̄на, апуччхим̣ ‘коси твам̣ наро’.

53. ‘‘со ме пут̣т̣хо ча бйа̄ка̄си, аттано каран̣ам̣ тада̄;

‘дханикехи бхӣто тасито, паккхандохам̣ маха̄надим̣’.

54. ‘‘тасса катва̄на ка̄рун̃н̃ам̣, чаджитва̄ мама джӣвитам̣;

пависитва̄ нӣхарим̣ тасса, андхака̄рамхи раттийа̄.

55. ‘‘ассаттхака̄ламан̃н̃а̄йа, тасса̄хам̣ идамабравим̣;

‘екам̣ там̣ варам̣ йа̄ча̄ми, ма̄ мам̣ кассачи па̄вада’.

56. ‘‘нагарам̣ гантва̄на а̄чиккхи, пуччхито дханахетуко;

ра̄джа̄нам̣ со гахетва̄на, упаган̃чхи мамантикам̣.

57. ‘‘йа̄вата̄ каран̣ам̣ саббам̣, ран̃н̃о а̄рочитам̣ майа̄;

ра̄джа̄ сутва̄на вачанам̣, усум̣ тасса пакаппайи;

‘идхева гха̄тайисса̄ми, миттадуббхим̣ [миттадӯбхим̣ (сӣ.)] ана̄рийам̣’.

58. ‘‘тамахам̣ анураккханто, нимминим̣ мама аттана̄;

‘тит̣т̣хатесо маха̄ра̄джа, ка̄мака̄ро бхава̄ми те’.

59. ‘‘анураккхим̣ мама сӣлам̣, на̄раккхим̣ мама джӣвитам̣;

сӣлава̄ хи тада̄ а̄сим̣, бодхийа̄йева ка̄ран̣а̄’’ти.

рурура̄джачарийам̣ чхат̣т̣хам̣.

7. ма̄тан̇гачарийа̄

60. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, джат̣ило уггата̄пано;

ма̄тан̇го на̄ма на̄мена, сӣлава̄ сусама̄хито.

61. ‘‘ахан̃ча бра̄хман̣о еко, ган̇га̄кӯле васа̄мубхо;

ахам̣ васа̄ми упари, хет̣т̣ха̄ васати бра̄хман̣о.

62. ‘‘вичаранто анукӯламхи, уддхам̣ ме ассамаддаса;

таттха мам̣ парибха̄сетва̄, абхисапи муддхапха̄ланам̣.

63. ‘‘йадихам̣ тасса пакуппеййам̣, йади сӣлам̣ на гопайе;

олокетва̄нахам̣ тасса, кареййам̣ чха̄рикам̣ вийа.

64. ‘‘йам̣ со тада̄ мам̣ абхисапи, купито дут̣т̣хама̄насо;

тассева маттхаке нипати, йогена там̣ памочайим̣.

65. ‘‘анураккхим̣ мама сӣлам̣, на̄раккхим̣ мама джӣвитам̣;

сӣлава̄ хи тада̄ а̄сим̣, бодхийа̄йева ка̄ран̣а̄’’ти.

ма̄тан̇гачарийам̣ саттамам̣.

8. дхаммадевапуттачарийа̄

66. ‘‘пуна̄парам̣ йада̄ хоми, маха̄паккхо махиддхико;

дхаммо на̄ма маха̄йаккхо, саббалока̄нукампако.

67. ‘‘дасакусалакаммапатхе, сама̄дапенто маха̄джанам̣;