2. сумедхапаттхана̄катха̄

1. каппе ча сатасахассе, чатуро ча асан̇кхийе;

амарам̣ на̄ма нагарам̣, дассанеййам̣ манорамам̣.

2. дасахи саддехи авивиттам̣, аннапа̄насама̄йутам̣;

хаттхисаддам̣ ассасаддам̣, бхерисан̇кхаратха̄ни ча;

кха̄датха пиватха чева, аннапа̄нена гхоситам̣.

3. нагарам̣ саббан̇гасампаннам̣, саббакаммамупа̄гатам̣;

саттаратанасампаннам̣, на̄на̄джанасама̄кулам̣;

самиддхам̣ деванагарам̣ва, а̄ва̄сам̣ пун̃н̃акамминам̣.

4. нагаре амараватийа̄, сумедхо на̄ма бра̄хман̣о;

анекакот̣исанничайо, пахӯтадханадхан̃н̃ава̄.

5. аджджха̄йако мантадхаро, тин̣н̣ам̣ веда̄на па̄рагӯ;

лаккхан̣е итиха̄се ча, садхамме па̄рамим̣ гато.

6. рахогато нисӣдитва̄, евам̣ чинтесахам̣ тада̄;

‘‘дуккхо пунаббхаво на̄ма, сарӣрасса ча бхеданам̣.

7. ‘‘джа̄тидхаммо джара̄дхаммо, бйа̄дхидхаммо сахам̣ [чахам̣ (сӣ. сйа̄.)] тада̄;

аджарам̣ аматам̣ кхемам̣, парийесисса̄ми ниббутим̣.

8. ‘‘йам̣нӯнимам̣ пӯтика̄йам̣, на̄на̄кун̣апапӯритам̣;

чхад̣д̣айитва̄на гаччхеййам̣, анапеккхо анаттхико.

9. ‘‘аттхи хехити со магго, на со сакка̄ на хетуйе;

парийесисса̄ми там̣ маггам̣, бхавато паримуттийа̄.

10. ‘‘йатха̄пи дуккхе виджджанте, сукхам̣ на̄мапи виджджати;

евам̣ бхаве виджджама̄не, вибхавопи иччхитаббако.

11. ‘‘йатха̄пи ун̣хе виджджанте, апарам̣ виджджати сӣталам̣;

евам̣ тивидхагги виджджанте, нибба̄нам̣ иччхитаббакам̣.

12. ‘‘йатха̄пи па̄пе виджджанте, калйа̄н̣амапи виджджати;

евамева джа̄ти виджджанте, аджа̄типиччхитаббакам̣.

13. ‘‘йатха̄ гӯтхагато пурисо, тал̣а̄кам̣ дисва̄на пӯритам̣;

на гавесати там̣ тал̣а̄кам̣, на досо тал̣а̄касса со.

14. ‘‘евам̣ килесамаладхова, виджджанте аматантал̣е;

на гавесати там̣ тал̣а̄кам̣, на досо аматантал̣е.

15. ‘‘йатха̄ арӣхи парируддхо, виджджанте гаманампатхе;

на пала̄йати со пурисо, на досо ан̃джасасса со.

16. ‘‘евам̣ килесапарируддхо, виджджама̄не сиве патхе;

на гавесати там̣ маггам̣, на досо сиваман̃джасе.

17. ‘‘йатха̄пи бйа̄дхито пурисо, виджджама̄не тикиччхаке;

на тикиччха̄пети там̣ бйа̄дхим̣, на досо со тикиччхаке.

18. ‘‘евам̣ килесабйа̄дхӣхи, дуккхито парипӣл̣ито;

на гавесати там̣ а̄чарийам̣, на досо со вина̄йаке.

19. ‘‘йатха̄пи кун̣апам̣ пурисо, кан̣т̣хе бандхам̣ джигуччхийа;

мочайитва̄на гаччхеййа, сукхӣ серӣ сайам̣васӣ.

20. ‘‘татхевимам̣ пӯтика̄йам̣, на̄на̄кун̣апасан̃чайам̣;

чхад̣д̣айитва̄на гаччхеййам̣, анапеккхо анаттхико.

21. ‘‘йатха̄ учча̄рат̣т̣ха̄намхи, карӣсам̣ нарана̄рийо;

чхад̣д̣айитва̄на гаччханти, анапеккха̄ анаттхика̄.

22. ‘‘евамева̄хам̣ имам̣ ка̄йам̣, на̄на̄кун̣апапӯритам̣;

чхад̣д̣айитва̄на гаччхиссам̣, ваччам̣ катва̄ йатха̄ кут̣им̣.

23. ‘‘йатха̄пи джаджджарам̣ на̄вам̣, палуггам̣ удага̄хиним̣ [удакага̄хин̣им̣ (сӣ.), удакага̄хиним̣ (сйа̄.)];

са̄мӣ чхад̣д̣етва̄ гаччханти, анапеккха̄ анаттхика̄.

24. ‘‘евамева̄хам̣ имам̣ ка̄йам̣, наваччхиддам̣ дхувассавам̣;

чхад̣д̣айитва̄на гаччхиссам̣, джин̣н̣ана̄вам̣ва са̄мика̄.

25. ‘‘йатха̄пи пурисо чорехи, гаччханто бхан̣д̣ама̄дийа;

бхан̣д̣аччхедабхайам̣ дисва̄, чхад̣д̣айитва̄на гаччхати.

26. ‘‘евамева айам̣ ка̄йо, маха̄чорасамо вийа;

паха̄йимам̣ гамисса̄ми, кусалаччхедана̄ бхайа̄’’.

27. ева̄хам̣ чинтайитва̄на, некакот̣исатам̣ дханам̣;

на̄тха̄на̄тха̄нам̣ датва̄на, химавантамупа̄гамим̣.

28. химавантасса̄видӯре, дхаммико на̄ма паббато;

ассамо сукато майхам̣, пан̣н̣аса̄ла̄ сума̄пита̄.

29. чан̇камам̣ таттха ма̄песим̣, пан̃чадосавиваджджитам̣;

ат̣т̣хагун̣асамӯпетам̣, абхин̃н̃а̄балама̄харим̣.

30. са̄т̣акам̣ паджахим̣ таттха, навадосамупа̄гатам̣;

ва̄качӣрам̣ нива̄сесим̣, два̄дасагун̣амупа̄гатам̣.

31. ат̣т̣хадосасама̄кин̣н̣ам̣, паджахим̣ пан̣н̣аса̄лакам̣;

упа̄гамим̣ руккхамӯлам̣, гун̣е дасахупа̄гатам̣.

32. ва̄питам̣ ропитам̣ дхан̃н̃ам̣, паджахим̣ ниравасесато;

анекагун̣асампаннам̣, паваттапхалама̄дийим̣.

33. таттхаппадха̄нам̣ падахим̣, нисаджджат̣т̣ха̄начан̇каме;

аббхантарамхи сатта̄хе, абхин̃н̃а̄балапа̄пун̣им̣.

34. евам̣ ме сиддхиппаттасса, васӣбхӯтасса са̄сане;

дӣпан̇каро на̄ма джино, уппаджджи локана̄йако.

35. уппаджджанте ча джа̄йанте, буджджханте дхаммадесане;

чатуро нимитте на̄ддасам̣, джха̄наратисамаппито.

36. паччантадесависайе, нимантетва̄ татха̄гатам̣;

тасса а̄гаманам̣ маггам̣, содхенти тут̣т̣хама̄наса̄.

37. ахам̣ тена самайена, никкхамитва̄ сакассама̄;

дхунанто ва̄качӣра̄ни, гаччха̄ми амбаре тада̄.

38. ведаджа̄там̣ джанам̣ дисва̄, тут̣т̣хахат̣т̣хам̣ памодитам̣;

орохитва̄на гагана̄, мануссе пуччхи та̄ваде.

39. ‘‘тут̣т̣хахат̣т̣хо памудито, ведаджа̄то маха̄джано;

касса содхӣйати магго, ан̃джасам̣ ват̣ума̄йанам̣’’.

40. те ме пут̣т̣ха̄ вийа̄кам̣су, ‘‘буддхо локе ануттаро;

дӣпан̇каро на̄ма джино, уппаджджи локана̄йако;

тасса содхӣйати магго, ан̃джасам̣ ват̣ума̄йанам̣’’.

41. буддхотивачанам̣ [буддхоти мама (сӣ. сйа̄. ка.)] сутва̄на, пӣти уппаджджи та̄ваде;

буддхо буддхоти катхайанто, соманассам̣ паведайим̣.

42. таттха т̣хатва̄ вичинтесим̣, тут̣т̣хо сам̣виггама̄насо;

‘‘идха бӣджа̄ни рописсам̣, кхан̣о ве ма̄ упаччага̄.

43. ‘‘йади буддхасса содхетха, екока̄сам̣ дада̄тха ме;

ахампи содхайисса̄ми, ан̃джасам̣ ват̣ума̄йанам̣’’.

44. адам̣су те мамока̄сам̣, содхетум̣ ан̃джасам̣ тада̄;

буддхо буддхоти чинтенто, маггам̣ содхемахам̣ тада̄.

45. анит̣т̣хите мамока̄се, дӣпан̇каро маха̄муни;

чатӯхи сатасахассехи, чхал̣абхин̃н̃ехи та̄дихи;

кхӣн̣а̄савехи вималехи, пат̣ипаджджи ан̃джасам̣ джино.

46. паччуггамана̄ ваттанти, ваджджанти бхерийо бахӯ;

а̄модита̄ нарамарӯ, са̄дхука̄рам̣ паваттайум̣.

47. дева̄ мануссе пассанти, манусса̄пи ча девата̄;

убхопи те пан̃джалика̄, ануйанти татха̄гатам̣.

48. дева̄ диббехи турийехи, манусса̄ ма̄нусехи ча [ма̄нуссакехи ча ма̄нусакехи ча (сйа̄. ка.)];

убхопи те ваджджайанта̄, ануйанти татха̄гатам̣.

49. диббам̣ манда̄равам̣ пуппхам̣, падумам̣ па̄ричхаттакам̣;

дисодисам̣ окиранти, а̄ка̄санабхагата̄ марӯ.

50. диббам̣ чанданачун̣н̣ан̃ча, варагандхан̃ча кевалам̣;

дисодисам̣ окиранти, а̄ка̄санабхагата̄ [а̄ка̄се набхага̄ (сйа̄.)] марӯ.

51. чампакам̣ саралам̣ нӣпам̣, на̄гапунна̄гакетакам̣;

дисодисам̣ уккхипанти, бхӯмиталагата̄ нара̄.

52. кесе мун̃читва̄хам̣ таттха, ва̄качӣран̃ча чаммакам̣;

калале паттхаритва̄на, авакуджджо нипаджджахам̣.

53. ‘‘аккамитва̄на мам̣ буддхо, саха сиссехи гаччхату;

ма̄ нам̣ калале аккамиттха, хита̄йа ме бхависсати’’.

54. патхавийам̣ нипаннасса, евам̣ ме а̄си четасо;

‘‘иччхама̄но ахам̣ аджджа, килесе джха̄пайе мама.

55. ‘‘ким̣ ме ан̃н̃а̄тавесена, дхаммам̣ саччхикатенидха;

саббан̃н̃утам̣ па̄пун̣итва̄, буддхо хессам̣ садеваке.

56. ‘‘ким̣ ме екена тин̣н̣ена, пурисена тха̄мадассина̄;

саббан̃н̃утам̣ па̄пун̣итва̄, санта̄рессам̣ садевакам̣.

57. ‘‘имина̄ ме адхика̄рена, катена пурисуттаме;

саббан̃н̃утам̣ па̄пун̣итва̄, та̄реми джанатам̣ бахум̣.

58. ‘‘сам̣са̄расотам̣ чхиндитва̄, виддхам̣сетва̄ тайо бхаве;

дхаммана̄вам̣ сама̄руйха, санта̄рессам̣ садевакам̣’’.

59. мануссаттам̣ лин̇гасампатти, хету саттха̄радассанам̣;

паббаджджа̄ гун̣асампатти, адхика̄ро ча чхандата̄;

ат̣т̣хадхаммасамодха̄на̄, абхинӣха̄ро самиджджхати.

60. дӣпан̇каро локавидӯ, а̄хутӣнам̣ пат̣иггахо;

уссӣсаке мам̣ т̣хатва̄на, идам̣ вачанамабрави.

61. ‘‘пассатха имам̣ та̄пасам̣, джат̣илам̣ уггата̄панам̣;

апаримеййито каппе, буддхо локе бхависсати.

62. ‘‘аху капилавхайа̄ рамма̄, никкхамитва̄ татха̄гато;

падха̄нам̣ падахитва̄на, катва̄ дуккарака̄рикам̣.

63. ‘‘аджапа̄ларуккхамӯласмим̣, нисӣдитва̄ татха̄гато;

таттха па̄йа̄сам̣ паггайха, неран̃джарамупехити.

64. ‘‘неран̃джара̄йа тӣрамхи, па̄йа̄сам̣ ада со джино;

пат̣ийаттаварамаггена, бодхимӯламупехити.

65. ‘‘тато падаккхин̣ам̣ катва̄, бодхиман̣д̣ам̣ ануттаро [ануттарам̣ (сйа̄. кам̣.)];

ассаттхаруккхамӯламхи, буджджхиссати маха̄йасо.

66. ‘‘имасса джаника̄ ма̄та̄, ма̄йа̄ на̄ма бхависсати;

пита̄ суддходано на̄ма, айам̣ хессати готамо.

67. ‘‘ана̄сава̄ вӣтара̄га̄, сантачитта̄ сама̄хита̄;

колито упатиссо ча, агга̄ хессанти са̄вака̄;

а̄нандо на̄мупат̣т̣ха̄ко, упат̣т̣хиссатимам̣ [упат̣т̣хиссати там̣ (сӣ.)] джинам̣.

68. ‘‘кхема̄ уппалаван̣н̣а̄ ча, агга̄ хессанти са̄вика̄;

ана̄сава̄ вӣтара̄га̄, сантачитта̄ сама̄хита̄;

бодхи тасса бхагавато, ассаттхоти павуччати.

69. ‘‘читто ча хаттха̄л̣авако [хаттха̄лавако (сӣ.)], агга̄ хессантупат̣т̣хака̄;

уттара̄ нандама̄та̄ ча, агга̄ хессантупат̣т̣хика̄’’.

70. идам̣ сутва̄на вачанам̣, асамасса махесино;

а̄модита̄ нарамарӯ, буддхабӣджам̣ кира [буддхабӣджан̇куро (сӣ. сйа̄.)] айам̣.

71. уккут̣т̣хисадда̄ ваттанти, аппхот̣енти [аппхот̣хенти (сӣ.)] хасанти ча;

катан̃джалӣ намассанти, дасасахассӣ садевака̄.