7. лаккхан̣асуттам̣
дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни
198. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхиккхаво’’ти. ‘‘бхадданте’’ти [бхадантети (сӣ. сйа̄. пӣ.)] те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. бхагава̄ етадавоча –
199. ‘‘дваттим̣сима̄ни, бхиккхаве, маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣а̄ни, йехи саманна̄гатасса маха̄пурисасса двева гатийо бхаванти анан̃н̃а̄. саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ ча̄туранто виджита̄вӣ джанападаттха̄варийаппатто саттаратанасаманна̄гато. тассима̄ни сатта ратана̄ни бхаванти; сеййатхидам̣, чаккаратанам̣ хаттхиратанам̣ ассаратанам̣ ман̣иратанам̣ иттхиратанам̣ гахапатиратанам̣ парин̣а̄йакаратанамева саттамам̣. паросахассам̣ кхо панасса путта̄ бхаванти сӯра̄ вӣран̇гарӯпа̄ парасенаппамаддана̄. со имам̣ патхавим̣ са̄гарапарийантам̣ адан̣д̣ена асаттхена дхаммена абхивиджийа аджджха̄васати. саче кхо пана ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, арахам̣ хоти самма̄самбуддхо локе виват̣т̣аччхадо [виват̣аччхадо (сйа̄. ка.), виваттаччхадо (сӣ. пӣ.)].
200. ‘‘катама̄ни ча та̄ни, бхиккхаве, дваттим̣са маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣а̄ни, йехи саманна̄гатасса маха̄пурисасса двева гатийо бхаванти анан̃н̃а̄? саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… саче кхо пана ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, арахам̣ хоти самма̄самбуддхо локе виват̣т̣аччхадо.
‘‘идха, бхиккхаве, маха̄пурисо суппатит̣т̣хитапа̄до хоти. йампи, бхиккхаве, маха̄пурисо суппатит̣т̣хитапа̄до хоти, идампи, бхиккхаве, маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣ам̣ бхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄пурисасса хет̣т̣ха̄па̄даталесу чакка̄ни джа̄та̄ни хонти сахасса̄ра̄ни санемика̄ни сана̄бхика̄ни сабба̄ка̄рапарипӯра̄ни [сабба̄ка̄рапарипӯра̄ни сувибхаттантара̄ни (сӣ. пӣ.)]. йампи, бхиккхаве, маха̄пурисасса хет̣т̣ха̄па̄даталесу чакка̄ни джа̄та̄ни хонти сахасса̄ра̄ни санемика̄ни сана̄бхика̄ни сабба̄ка̄рапарипӯра̄ни, идампи, бхиккхаве, маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣ам̣ бхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄пурисо а̄йатапан̣хи хоти…пе… дӣгхан̇гули хоти… мудуталунахаттхапа̄до хоти… джа̄лахаттхапа̄до хоти… уссан̇кхапа̄до хоти… ен̣иджан̇гхо хоти… т̣хитакова анонаманто убхохи па̄н̣италехи джан̣н̣ука̄ни паримасати паримаджджати… косохитаваттхагуйхо хоти… суван̣н̣аван̣н̣о хоти кан̃чанасаннибхаттачо… сукхумаччхави хоти, сукхуматта̄ чхавийа̄ раджоджаллам̣ ка̄йе на упалимпати… екекаломо хоти, екека̄ни лома̄ни ломакӯпесу джа̄та̄ни… уддхаггаломо хоти, уддхагга̄ни лома̄ни джа̄та̄ни нӣла̄ни ан̃джанаван̣н̣а̄ни кун̣д̣ала̄ват̣т̣а̄ни [кун̣д̣ала̄ватта̄ни (бахӯсу)] даккхин̣а̄ват̣т̣акаджа̄та̄ни [даккхин̣а̄ваттакаджа̄та̄ни (сӣ. сйа̄. пӣ.)] … брахмуджугатто хоти… саттуссадо хоти… сӣхапуббаддхака̄йо хоти… читантарам̣со [питантарам̣со (сйа̄.)] хоти… нигродхапариман̣д̣ало хоти, йа̄ватаквасса ка̄йо та̄ватаквасса бйа̄мо йа̄ватаквасса бйа̄мо та̄ватаквасса ка̄йо… самават̣т̣аккхандхо хоти… расаггасаггӣ хоти… сӣхахану хоти… чатта̄лӣсаданто хоти … самаданто хоти… авирал̣аданто хоти… сусуккада̄т̣хо хоти… пахӯтадживхо хоти… брахмассаро хоти каравӣкабха̄н̣ӣ… абхинӣланетто хоти… гопакхумо хоти… ун̣н̣а̄ бхамукантаре джа̄та̄ хоти, ода̄та̄ мудутӯласаннибха̄. йампи, бхиккхаве, маха̄пурисасса ун̣н̣а̄ бхамукантаре джа̄та̄ хоти, ода̄та̄ мудутӯласаннибха̄, идампи, бхиккхаве, маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣ам̣ бхавати.
‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, маха̄пурисо ун̣хӣсасӣсо хоти. йампи, бхиккхаве, маха̄пурисо ун̣хӣсасӣсо хоти, идампи, бхиккхаве, маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣ам̣ бхавати.
‘‘има̄ни кхо та̄ни, бхиккхаве, дваттим̣са маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣а̄ни, йехи саманна̄гатасса маха̄пурисасса двева гатийо бхаванти анан̃н̃а̄. саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… саче кхо пана ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, арахам̣ хоти самма̄самбуддхо локе виват̣т̣аччхадо.
‘‘има̄ни кхо, бхиккхаве, дваттим̣са маха̄пурисасса маха̄пурисалаккхан̣а̄ни ба̄хирака̄пи исайо дха̄ренти, но ча кхо те джа̄нанти – ‘имасса каммасса кат̣атта̄ идам̣ лаккхан̣ам̣ пат̣илабхатӣ’ти.
(1) суппатит̣т̣хитапа̄дата̄лаккхан̣ам̣
201. ‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато пуримам̣ джа̄тим̣ пуримам̣ бхавам̣ пуримам̣ никетам̣ пуббе мануссабхӯто сама̄но дал̣хасама̄да̄но ахоси кусалесу дхаммесу, аваттхитасама̄да̄но ка̄йасучарите вачӣсучарите маносучарите да̄насам̣вибха̄ге сӣласама̄да̄не упосатхупава̄се маттеййата̄йа петтеййата̄йа са̄ман̃н̃ата̄йа брахман̃н̃ата̄йа куле джет̣т̣ха̄пача̄йита̄йа ан̃н̃атаран̃н̃атаресу ча адхикусалесу дхаммесу. со тасса каммасса кат̣атта̄ упачитатта̄ уссаннатта̄ випулатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати. со таттха ан̃н̃е деве дасахи т̣ха̄нехи адхигган̣ха̄ти диббена а̄йуна̄ диббена ван̣н̣ена диббена сукхена диббена йасена диббена а̄дхипатеййена диббехи рӯпехи диббехи саддехи диббехи гандхехи диббехи расехи диббехи пхот̣т̣хаббехи. со тато чуто иттхаттам̣ а̄гато сама̄но имам̣ маха̄пурисалаккхан̣ам̣ пат̣илабхати. суппатит̣т̣хитапа̄до хоти. самам̣ па̄дам̣ бхӯмийам̣ никкхипати, самам̣ уддхарати, самам̣ сабба̄вантехи па̄даталехи бхӯмим̣ пхусати.
202. ‘‘со тена лаккхан̣ена саманна̄гато саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ ча̄туранто виджита̄вӣ джанападаттха̄варийаппатто саттаратанасаманна̄гато. тассима̄ни сатта ратана̄ни бхаванти; сеййатхидам̣, чаккаратанам̣ хаттхиратанам̣ ассаратанам̣ ман̣иратанам̣ иттхиратанам̣ гахапатиратанам̣ парин̣а̄йакаратанамева саттамам̣. паросахассам̣ кхо панасса путта̄ бхаванти сӯра̄ вӣран̇гарӯпа̄ парасенаппамаддана̄. со имам̣ патхавим̣ са̄гарапарийантам̣ акхиламанимиттамакан̣т̣акам̣ иддхам̣ пхӣтам̣ кхемам̣ сивам̣ нираббудам̣ адан̣д̣ена асаттхена дхаммена абхивиджийа аджджха̄васати. ра̄джа̄ сама̄но ким̣ лабхати? аккхамбхийо [авиккхамбхийо (сӣ. пӣ.)] хоти кеначи мануссабхӯтена паччаттхикена пачча̄миттена. ра̄джа̄ сама̄но идам̣ лабхати. ‘‘саче кхо пана ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, арахам̣ хоти самма̄самбуддхо локе виват̣т̣аччхадо. буддхо сама̄но ким̣ лабхати? аккхамбхийо хоти аббхантарехи ва̄ ба̄хирехи ва̄ паччаттхикехи пачча̄миттехи ра̄гена ва̄ досена ва̄ мохена ва̄ саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасмим̣. буддхо сама̄но идам̣ лабхати’’. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча.
203. таттхетам̣ вуччати –
‘‘сачче ча дхамме ча даме ча сам̣йаме,
сочеййасӣла̄лайупосатхесу ча;
да̄не ахим̣са̄йа аса̄хасе рато,
дал̣хам̣ сама̄да̄йа саматтама̄чари [самантама̄чари (сйа̄. ка.)].
‘‘со тена каммена дивам̣ самакками [апакками (сйа̄. ка.)],
сукхан̃ча кхид̣д̣а̄ратийо ча анвабхи [ам̣нвабхи (т̣ӣка̄)];
тато чавитва̄ пунара̄гато идха,
самехи па̄дехи пхусӣ васундхарам̣.
‘‘бйа̄кам̣су веййан̃джаника̄ сама̄гата̄,
самаппатит̣т̣хасса на хоти кхамбхана̄;
гихисса ва̄ паббаджитасса ва̄ пуна [пана (сйа̄.)],
там̣ лаккхан̣ам̣ бхавати тадаттхаджотакам̣.
‘‘аккхамбхийо хоти ага̄рама̄васам̣,
пара̄бхибхӯ саттубхи наппамаддано;
мануссабхӯтенидха хоти кеначи,
аккхамбхийо тасса пхалена каммуно.
‘‘саче ча паббаджджамупети та̄дисо,
неккхаммачханда̄бхирато вичаккхан̣о;
агго на со гаччхати джа̄ту кхамбханам̣,
наруттамо еса хи тасса дхаммата̄’’ти.
(2) па̄даталачаккалаккхан̣ам̣
204. ‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато пуримам̣ джа̄тим̣ пуримам̣ бхавам̣ пуримам̣ никетам̣ пуббе мануссабхӯто сама̄но бахуджанасса сукха̄вахо ахоси, уббегаутта̄сабхайам̣ апанудита̄, дхаммикан̃ча раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видха̄та̄, сапарива̄ран̃ча да̄нам̣ ада̄си. со тасса каммасса кат̣атта̄ упачитатта̄ уссаннатта̄ випулатта̄ ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упападжджати…пе… со тато чуто иттхаттам̣ а̄гато сама̄но имам̣ маха̄пурисалаккхан̣ам̣ пат̣илабхати. хет̣т̣ха̄па̄даталесу чакка̄ни джа̄та̄ни хонти сахасса̄ра̄ни санемика̄ни сана̄бхика̄ни сабба̄ка̄рапарипӯра̄ни сувибхаттантара̄ни.
‘‘со тена лаккхан̣ена саманна̄гато саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… ра̄джа̄ сама̄но ким̣ лабхати? маха̄парива̄ро хоти; маха̄сса хонти парива̄ра̄ бра̄хман̣агахапатика̄ негамаджа̄напада̄ ган̣акамаха̄матта̄ анӣкат̣т̣ха̄ дова̄рика̄ амачча̄ па̄рисаджджа̄ ра̄джа̄но бхогийа̄ кума̄ра̄. ра̄джа̄ сама̄но идам̣ лабхати. саче кхо пана ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, арахам̣ хоти самма̄самбуддхо локе виват̣т̣аччхадо. буддхо сама̄но ким̣ лабхати? маха̄парива̄ро хоти; маха̄сса хонти парива̄ра̄ бхиккхӯ бхиккхунийо упа̄сака̄ упа̄сика̄йо дева̄ манусса̄ асура̄ на̄га̄ гандхабба̄. буддхо сама̄но идам̣ лабхати’’. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча.
205. таттхетам̣ вуччати –
‘‘пуре пураттха̄ пурима̄су джа̄тису,
мануссабхӯто бахунам̣ сукха̄вахо;
уббхегаутта̄сабхайа̄панӯдано,
гуттӣсу раккха̄варан̣есу уссуко.
‘‘со тена каммена дивам̣ самакками,
сукхан̃ча кхид̣д̣а̄ратийо ча анвабхи;
тато чавитва̄ пунара̄гато идха,
чакка̄ни па̄десу дувесу виндати.
‘‘самантанемӣни сахассара̄ни ча,
бйа̄кам̣су веййан̃джаника̄ сама̄гата̄;
дисва̄ кума̄рам̣ сатапун̃н̃алаккхан̣ам̣,
парива̄рава̄ хессати саттумаддано.
татха̄ хӣ чакка̄ни самантанемини,
саче на паббаджджамупети та̄дисо;
ваттети чаккам̣ патхавим̣ паса̄сати,
тасса̄нуйанта̄дха [тасса̄нуйутта̄ идха (сӣ. пӣ.), тасса̄нуйанта̄ идха (сйа̄. ка.)] бхаванти кхаттийа̄.
‘‘маха̄йасам̣ сам̣парива̄райанти нам̣,
саче ча паббаджджамупети та̄дисо;
неккхаммачханда̄бхирато вичаккхан̣о,
дева̄манусса̄сурасаккараккхаса̄ [саттараккхаса̄ (ка.) сӣ. сйа̄ат̣т̣хакатха̄ олокетабба̄].
‘‘гандхаббана̄га̄ вихага̄ чатуппада̄,
ануттарам̣ девамануссапӯджитам̣;
маха̄йасам̣ сам̣парива̄райанти на’’нти.
(3-5) а̄йатапан̣хита̄дитилаккхан̣ам̣
206. ‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато пуримам̣ джа̄тим̣ пуримам̣ бхавам̣ пуримам̣ никетам̣ пуббе мануссабхӯто сама̄но па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато ахоси нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ виха̄си. со тасса каммасса кат̣атта̄ упачитатта̄ уссаннатта̄ випулатта̄…пе… со тато чуто иттхаттам̣ а̄гато сама̄но има̄ни тӣн̣и маха̄пурисалаккхан̣а̄ни пат̣илабхати. а̄йатапан̣хи ча хоти, дӣгхан̇гули ча брахмуджугатто ча.
‘‘со техи лаккхан̣ехи саманна̄гато саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… ра̄джа̄ сама̄но ким̣ лабхати? дӣгха̄йуко хоти чират̣т̣хитико, дӣгхама̄йум̣ па̄лети, на сакка̄ хоти антара̄ джӣвита̄ воропетум̣ кеначи мануссабхӯтена паччаттхикена пачча̄миттена. ра̄джа̄ сама̄но идам̣ лабхати… буддхо сама̄но ким̣ лабхати? дӣгха̄йуко хоти чират̣т̣хитико, дӣгхама̄йум̣ па̄лети, на сакка̄ хоти антара̄ джӣвита̄ воропетум̣ паччаттхикехи пачча̄миттехи саман̣ена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ девена ва̄ ма̄рена ва̄ брахмуна̄ ва̄ кеначи ва̄ локасмим̣. буддхо сама̄но идам̣ лабхати’’. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча.
207. таттхетам̣ вуччати –
‘‘ма̄ран̣авадхабхайаттано [маран̣авадхабхайаттано (сӣ. пӣ. ка.), маран̣авадхабхайаматтано (сйа̄.)] видитва̄,
пат̣ивирато парам̣ ма̄ран̣а̄йахоси;
тена сучаритена саггамагама̄ [тена со сучаритена саггамагама̄си (сйа̄.)],
сукатапхалавипа̄каманубхоси.
‘‘чавийа пунаридха̄гато сама̄но,
пат̣илабхати идха тӣн̣и лаккхан̣а̄ни;
бхавати випуладӣгхапа̄сан̣хико,
брахма̄ва суджу субхо суджа̄тагатто.
‘‘субхуджо сусу сусан̣т̣хито суджа̄то,
мудуталунан̇гулийасса хонти;
дӣгха̄ тӣбхи пурисавараггалаккхан̣ехи,
чирайапана̄йа [чирайа̄пана̄йа (сйа̄.)] кума̄рама̄дисанти.
‘‘бхавати йади гихӣ чирам̣ йапети,
чиратарам̣ паббаджати йади тато хи;
йа̄пайати ча васиддхибха̄вана̄йа,
ити дӣгха̄йуката̄йа там̣ нимитта’’нти.
(6) саттуссадата̄лаккхан̣ам̣
208. ‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато пуримам̣ джа̄тим̣ пуримам̣ бхавам̣ пуримам̣ никетам̣ пуббе мануссабхӯто сама̄но да̄та̄ ахоси пан̣ӣта̄нам̣ расита̄нам̣ кха̄данӣйа̄нам̣ бходжанӣйа̄нам̣ са̄йанӣйа̄нам̣ леханӣйа̄нам̣ па̄на̄нам̣. со тасса каммасса кат̣атта̄…пе… со тато чуто иттхаттам̣ а̄гато сама̄но имам̣ маха̄пурисалаккхан̣ам̣ пат̣илабхати, саттуссадо хоти, саттасса уссада̄ хонти; убхосу хаттхесу уссада̄ хонти, убхосу па̄десу уссада̄ хонти, убхосу ам̣сакӯт̣есу уссада̄ хонти, кхандхе уссадо хоти.
‘‘со тена лаккхан̣ена саманна̄гато саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… ра̄джа̄ сама̄но ким̣ лабхати? ла̄бхӣ хоти пан̣ӣта̄нам̣ расита̄нам̣ кха̄данӣйа̄нам̣ бходжанӣйа̄нам̣ са̄йанӣйа̄нам̣ леханӣйа̄нам̣ па̄на̄нам̣. ра̄джа̄ сама̄но идам̣ лабхати… буддхо сама̄но ким̣ лабхати? ла̄бхӣ хоти пан̣ӣта̄нам̣ расита̄нам̣ кха̄данӣйа̄нам̣ бходжанӣйа̄нам̣ са̄йанӣйа̄нам̣ леханӣйа̄нам̣ па̄на̄нам̣. буддхо сама̄но идам̣ лабхати’’. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча.
209. таттхетам̣ вуччати –
‘‘кхаджджабходжджаматха леййа са̄йийам̣,
уттамаггарасада̄йако аху;
тена со сучаритена каммуна̄,
нандане чирамабхиппамодати.
‘‘сатта чуссаде идха̄дхигаччхати,
хаттхапа̄дамудутан̃ча виндати;
а̄ху бйан̃джананимиттаковида̄,
кхаджджабходжджарасала̄бхита̄йа нам̣.
‘‘йам̣ гихиссапи [на там̣ гихисса̄пи (сйа̄.)] тадаттхаджотакам̣,
паббаджджампи ча тада̄дхигаччхати;
кхаджджабходжджарасала̄бхируттамам̣,
а̄ху саббагихибандханаччхида’’нти.
(7-8) карачаран̣амудуджа̄лата̄лаккхан̣а̄ни
210. ‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато пуримам̣ джа̄тим̣ пуримам̣ бхавам̣ пуримам̣ никетам̣ пуббе мануссабхӯто сама̄но чатӯхи сан̇гахаваттхӯхи джанам̣ сан̇га̄хако ахоси – да̄нена пеййаваджджена [пийава̄чена (сйа̄. ка.)] аттхачарийа̄йа сама̄наттата̄йа. со тасса каммасса кат̣атта̄…пе… со тато чуто иттхаттам̣ а̄гато сама̄но има̄ни две маха̄пурисалаккхан̣а̄ни пат̣илабхати. мудуталунахаттхапа̄до ча хоти джа̄лахаттхапа̄до ча.
‘‘со техи лаккхан̣ехи саманна̄гато саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… ра̄джа̄ сама̄но ким̣ лабхати? сусан̇гахитапариджано хоти, сусан̇гахита̄сса хонти бра̄хман̣агахапатика̄ негамаджа̄напада̄ ган̣акамаха̄матта̄ анӣкат̣т̣ха̄ дова̄рика̄ амачча̄ па̄рисаджджа̄ ра̄джа̄но бхогийа̄ кума̄ра̄. ра̄джа̄ сама̄но идам̣ лабхати… буддхо сама̄но ким̣ лабхати? сусан̇гахитапариджано хоти, сусан̇гахита̄сса хонти бхиккхӯ бхиккхунийо упа̄сака̄ упа̄сика̄йо дева̄ манусса̄ асура̄ на̄га̄ гандхабба̄. буддхо сама̄но идам̣ лабхати’’. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча.
211. таттхетам̣ вуччати –
‘‘да̄нампи чаттхачарийатан̃ча [да̄нампи ча аттхачарийатампи ча (сӣ. пӣ.)],
пийава̄дитан̃ча сама̄наттатан̃ча [пийавадатан̃ча сама̄начхандатан̃ча (сӣ. пӣ.)];
карийачарийасусан̇гахам̣ бахӯнам̣,
анаваматена гун̣ена йа̄ти саггам̣.
‘‘чавийа пунаридха̄гато сама̄но,
карачаран̣амудутан̃ча джа̄лино ча;
атиручирасуваггудассанеййам̣,
пат̣илабхати дахаро сусу кума̄ро.
‘‘бхавати париджанассаво видхеййо,
махимам̣ а̄васито сусан̇гахито;
пийавадӯ хитасукхатам̣ джигӣсама̄но [джигим̣ сама̄но (сӣ. сйа̄. пӣ.)],
абхиручита̄ни гун̣а̄ни а̄чарати.
‘‘йади ча джахати саббака̄мабхогам̣,
катхайати дхаммакатхам̣ джино джанасса;
вачанапат̣икарасса̄бхиппасанна̄,
сутва̄на дхамма̄нудхаммама̄чарантӣ’’ти.
(9-10) уссан̇кхапа̄дауддхаггаломата̄лаккхан̣а̄ни
212. ‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато пуримам̣ джа̄тим̣ пуримам̣ бхавам̣ пуримам̣ никетам̣ пуббе мануссабхӯто сама̄но [сама̄но бахуно джанасса (сӣ. пӣ.)] аттхӯпасам̣хитам̣ дхаммӯпасам̣хитам̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ ахоси, бахуджанам̣ нидам̣сеси, па̄н̣ӣнам̣ хитасукха̄вахо дхаммайа̄гӣ. со тасса каммасса кат̣атта̄…пе… со тато чуто иттхаттам̣ а̄гато сама̄но има̄ни две маха̄пурисалаккхан̣а̄ни пат̣илабхати. уссан̇кхапа̄до ча хоти, уддхаггаломо ча.
‘‘со техи лаккхан̣ехи саманна̄гато, саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… ра̄джа̄ сама̄но ким̣ лабхати? агго ча хоти сет̣т̣хо ча па̄моккхо ча уттамо ча паваро ча ка̄мабхогӣнам̣. ра̄джа̄ сама̄но идам̣ лабхати… буддхо сама̄но ким̣ лабхати? агго ча хоти сет̣т̣хо ча па̄моккхо ча уттамо ча паваро ча саббасатта̄нам̣. буддхо сама̄но идам̣ лабхати’’. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча.
213. таттхетам̣ вуччати –
‘‘аттхадхаммасахитам̣ [аттхадхаммасам̣хитам̣ (ка. сӣ. пӣ.), аттхадхаммупасам̣хитам̣ (ка.)] пуре гирам̣,
ерайам̣ бахуджанам̣ нидам̣сайи;
па̄н̣инам̣ хитасукха̄вахо аху,
дхаммайа̄гамайаджӣ [дхаммайа̄гам̣ ассаджи (ка.)] амаччхарӣ.
‘‘тена со сучаритена каммуна̄,
суггатим̣ ваджати таттха модати;
лаккхан̣а̄ни ча дуве идха̄гато,
уттамаппамукхата̄йа [уттамасукхата̄йа (сйа̄.), уттамапамуккхата̄йа (ка.)] виндати.
‘‘уббхамуппатиталомава̄ сасо,
па̄даган̣т̣хираху са̄дхусан̣т̣хита̄;
мам̣салохита̄чита̄ тачоттхата̄,
упаричаран̣асобхана̄ [упариджа̄нусобхана̄ (сйа̄.), упари ча пана собхана̄ (сӣ. пӣ.)] аху.
‘‘гехама̄васати че татха̄видхо,
аггатам̣ ваджати ка̄мабхогинам̣;
тена уттаритаро на виджджати,
джамбудӣпамабхибхуййа ирийати.
‘‘паббаджампи ча аноманиккамо,
аггатам̣ ваджати саббапа̄н̣инам̣;
тена уттаритаро на виджджати,
саббалокамабхибхуййа вихаратӣ’’ти.
(11) ен̣иджан̇гхалаккхан̣ам̣
214. ‘‘йампи, бхиккхаве, татха̄гато пуримам̣ джа̄тим̣ пуримам̣ бхавам̣ пуримам̣ никетам̣ пуббе мануссабхӯто сама̄но саккаччам̣ ва̄чета̄ ахоси сиппам̣ ва̄ виджджам̣ ва̄ чаран̣ам̣ ва̄ каммам̣ ва̄ – ‘ким̣ тиме кхиппам̣ виджа̄неййум̣, кхиппам̣ пат̣ипаджджеййум̣, на чирам̣ килиссеййу’’нти. со тасса каммасса кат̣атта̄…пе… со тато чуто иттхаттам̣ а̄гато сама̄но имам̣ маха̄пурисалаккхан̣ам̣ пат̣илабхати. ен̣иджан̇гхо хоти.
‘‘со тена лаккхан̣ена саманна̄гато саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ…пе… ра̄джа̄ сама̄но ким̣ лабхати? йа̄ни та̄ни ра̄джа̄раха̄ни ра̄джан̇га̄ни ра̄джӯпабхога̄ни ра̄джа̄нуччхавика̄ни та̄ни кхиппам̣ пат̣илабхати. ра̄джа̄ сама̄но идам̣ лабхати… буддхо сама̄но ким̣ лабхати? йа̄ни та̄ни саман̣а̄раха̄ни саман̣ан̇га̄ни саман̣ӯпабхога̄ни саман̣а̄нуччхавика̄ни, та̄ни кхиппам̣ пат̣илабхати. буддхо сама̄но идам̣ лабхати’’. етаматтхам̣ бхагава̄ авоча.
215. таттхетам̣ вуччати –
‘‘сиппесу виджджа̄чаран̣есу каммесу [каммасу (сӣ. пӣ.)],
катхам̣ виджа̄неййум̣ [виджа̄неййа (сӣ. пӣ.), виджа̄неййу (сйа̄.)] лахунти иччхати;
йадӯпагха̄та̄йа на хоти кассачи,
ва̄чети кхиппам̣ на чирам̣ килиссати.