6. па̄са̄дикасуттам̣

164. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ саккесу вихарати ведхан̃н̃а̄ на̄ма сакйа̄, тесам̣ амбаване па̄са̄де.

ниган̣т̣хана̄т̣апуттака̄лан̇кирийа̄

тена кхо пана самайена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто [на̄тхапутто (сӣ. пӣ.)] па̄ва̄йам̣ адхуна̄ка̄лан̇като хоти. тасса ка̄лан̇кирийа̄йа бхинна̄ ниган̣т̣ха̄ дведхикаджа̄та̄ бхан̣д̣анаджа̄та̄ калахаджа̄та̄ вива̄да̄панна̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ мукхасаттӣхи витуданта̄ вихаранти – ‘‘на твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄си, ахам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄ми, ким̣ твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄ниссаси? миччха̄пат̣ипанно твамаси, ахамасми самма̄пат̣ипанно. сахитам̣ ме, асахитам̣ те. пуревачанӣйам̣ паччха̄ авача, паччха̄вачанӣйам̣ пуре авача. адхичин̣н̣ам̣ те випара̄ваттам̣, а̄ропито те ва̄до, ниггахито твамаси, чара ва̄даппамоккха̄йа, ниббет̣хехи ва̄ саче пахосӣ’’ти. вадхойева кхо [вадхойевеко (ка.)] ман̃н̃е ниган̣т̣хесу на̄т̣апуттийесу ваттати [ануваттати (сйа̄. ка.)]. йепи ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса са̄вака̄ гихӣ ода̄тавасана̄, тепи [те тесу (ка.)] ниган̣т̣хесу на̄т̣апуттийесу ниббиннарӯпа̄ [ниббиндарӯпа̄ (ка.)] вираттарӯпа̄ пат̣ива̄нарӯпа̄, йатха̄ там̣ дураккха̄те дхаммавинайе дуппаведите аниййа̄нике анупасамасам̣ваттанике асамма̄самбуддхаппаведите бхиннатхӯпе аппат̣исаран̣е.

165. атха кхо чундо саман̣уддесо па̄ва̄йам̣ вассам̣вут̣т̣хо [вассам̣вуттхо (сӣ. сйа̄. пӣ.)] йена са̄мага̄мо, йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо чундо саман̣уддесо а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘ниган̣т̣хо, бханте, на̄т̣апутто па̄ва̄йам̣ адхуна̄ка̄лан̇като. тасса ка̄лан̇кирийа̄йа бхинна̄ ниган̣т̣ха̄ дведхикаджа̄та̄…пе… бхиннатхӯпе аппат̣исаран̣е’’ти.

евам̣ вутте, а̄йасма̄ а̄нандо чундам̣ саман̣уддесам̣ етадавоча – ‘‘аттхи кхо идам̣, а̄вусо чунда, катха̄па̄бхатам̣ бхагавантам̣ дассана̄йа. а̄йа̄ма̄вусо чунда, йена бхагава̄ тенупасан̇камисса̄ма; упасан̇камитва̄ етаматтхам̣ бхагавато а̄рочесса̄ма̄’’ти [а̄рочеййа̄ма̄ти (сйа̄.)]. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо чундо саман̣уддесо а̄йасмато а̄нандасса паччассоси.

атха кхо а̄йасма̄ ча а̄нандо чундо ча саман̣уддесо йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, бханте, чундо саман̣уддесо евама̄ха, ‘ниган̣т̣хо, бханте, на̄т̣апутто па̄ва̄йам̣ адхуна̄ка̄лан̇като, тасса ка̄лан̇кирийа̄йа бхинна̄ ниган̣т̣ха̄…пе… бхиннатхӯпе аппат̣исаран̣е’’’ти.

асамма̄самбуддхаппаведитадхаммавинайо

166. ‘‘евам̣ хетам̣, чунда, хоти дураккха̄те дхаммавинайе дуппаведите аниййа̄нике анупасамасам̣ваттанике асамма̄самбуддхаппаведите. идха, чунда, саттха̄ ча хоти асамма̄самбуддхо, дхаммо ча дураккха̄то дуппаведито аниййа̄нико анупасамасам̣ваттанико асамма̄самбуддхаппаведито, са̄вако ча тасмим̣ дхамме на дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихарати на са̄мӣчиппат̣ипанно на анудхаммача̄рӣ, воккамма ча тамха̄ дхамма̄ ваттати. со евамасса вачанӣйо – ‘тасса те, а̄вусо, ла̄бха̄, тасса те суладдхам̣, саттха̄ ча те асамма̄самбуддхо, дхаммо ча дураккха̄то дуппаведито аниййа̄нико анупасамасам̣ваттанико асамма̄самбуддхаппаведито. тван̃ча тасмим̣ дхамме на дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихараси, на са̄мӣчиппат̣ипанно, на анудхаммача̄рӣ, воккамма ча тамха̄ дхамма̄ ваттасӣ’ти. ити кхо, чунда, саттха̄пи таттха га̄райхо, дхаммопи таттха га̄райхо, са̄вако ча таттха евам̣ па̄сам̣со. йо кхо, чунда, еварӯпам̣ са̄вакам̣ евам̣ вадеййа – ‘ета̄йасма̄ татха̄ пат̣ипаджджату, йатха̄ те саттха̄ра̄ дхаммо десито пан̃н̃атто’ти. йо ча сама̄дапети [сама̄да̄пети (сӣ. т̣т̣ха.)], йан̃ча сама̄дапети, йо ча сама̄дапито [сама̄да̄пито (сӣ. т̣т̣ха.)] татхатта̄йа пат̣ипаджджати. саббе те бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасаванти. там̣ кисса хету? евам̣ хетам̣, чунда, хоти дураккха̄те дхаммавинайе дуппаведите аниййа̄нике анупасамасам̣ваттанике асамма̄самбуддхаппаведите.

167. ‘‘идха пана, чунда, саттха̄ ча хоти асамма̄самбуддхо, дхаммо ча дураккха̄то дуппаведито аниййа̄нико анупасамасам̣ваттанико асамма̄самбуддхаппаведито, са̄вако ча тасмим̣ дхамме дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихарати са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, сама̄да̄йа там̣ дхаммам̣ ваттати. со евамасса вачанӣйо – ‘тасса те, а̄вусо, ала̄бха̄, тасса те дулладдхам̣, саттха̄ ча те асамма̄самбуддхо, дхаммо ча дураккха̄то дуппаведито аниййа̄нико анупасамасам̣ваттанико асамма̄самбуддхаппаведито. тван̃ча тасмим̣ дхамме дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихараси са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, сама̄да̄йа там̣ дхаммам̣ ваттасӣ’ти. ити кхо, чунда, саттха̄пи таттха га̄райхо, дхаммопи таттха га̄райхо, са̄вакопи таттха евам̣ га̄райхо. йо кхо, чунда, еварӯпам̣ са̄вакам̣ евам̣ вадеййа – ‘аддха̄йасма̄ н̃а̄йаппат̣ипанно н̃а̄йама̄ра̄дхессатӣ’ти. йо ча пасам̣сати, йан̃ча пасам̣сати, йо ча пасам̣сито бхиййосо матта̄йа вӣрийам̣ а̄рабхати. саббе те бахум̣ апун̃н̃ам̣ пасаванти. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, чунда, хоти дураккха̄те дхаммавинайе дуппаведите аниййа̄нике анупасамасам̣ваттанике асамма̄самбуддхаппаведите.

самма̄самбуддхаппаведитадхаммавинайо

168. ‘‘идха пана, чунда, саттха̄ ча хоти самма̄самбуддхо, дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито, са̄вако ча тасмим̣ дхамме на дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихарати, на са̄мӣчиппат̣ипанно, на анудхаммача̄рӣ, воккамма ча тамха̄ дхамма̄ ваттати. со евамасса вачанӣйо – ‘тасса те, а̄вусо, ала̄бха̄, тасса те дулладдхам̣, саттха̄ ча те самма̄самбуддхо, дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито. тван̃ча тасмим̣ дхамме на дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихараси, на са̄мӣчиппат̣ипанно, на анудхаммача̄рӣ, воккамма ча тамха̄ дхамма̄ ваттасӣ’ти. ити кхо, чунда, саттха̄пи таттха па̄сам̣со, дхаммопи таттха па̄сам̣со, са̄вако ча таттха евам̣ га̄райхо. йо кхо, чунда, еварӯпам̣ са̄вакам̣ евам̣ вадеййа – ‘ета̄йасма̄ татха̄ пат̣ипаджджату йатха̄ те саттха̄ра̄ дхаммо десито пан̃н̃атто’ти. йо ча сама̄дапети, йан̃ча сама̄дапети, йо ча сама̄дапито татхатта̄йа пат̣ипаджджати. саббе те бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаванти. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, чунда, хоти сва̄ккха̄те дхаммавинайе суппаведите ниййа̄нике упасамасам̣ваттанике самма̄самбуддхаппаведите.

169. ‘‘идха пана, чунда, саттха̄ ча хоти самма̄самбуддхо, дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито, са̄вако ча тасмим̣ дхамме дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихарати са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, сама̄да̄йа там̣ дхаммам̣ ваттати. со евамасса вачанӣйо – ‘тасса те, а̄вусо, ла̄бха̄, тасса те суладдхам̣, саттха̄ ча те [саттха̄ ча те арахам̣ (сйа̄.)] самма̄самбуддхо, дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито. тван̃ча тасмим̣ дхамме дхамма̄нудхаммаппат̣ипанно вихараси са̄мӣчиппат̣ипанно анудхаммача̄рӣ, сама̄да̄йа там̣ дхаммам̣ ваттасӣ’ти. ити кхо, чунда, саттха̄пи таттха па̄сам̣со, дхаммопи таттха па̄сам̣со, са̄вакопи таттха евам̣ па̄сам̣со. йо кхо, чунда, еварӯпам̣ са̄вакам̣ евам̣ вадеййа – ‘аддха̄йасма̄ н̃а̄йаппат̣ипанно н̃а̄йама̄ра̄дхессатӣ’ти. йо ча пасам̣сати, йан̃ча пасам̣сати, йо ча пасам̣сито [пасаттхо (сйа̄.)] бхиййосо матта̄йа вӣрийам̣ а̄рабхати. саббе те бахум̣ пун̃н̃ам̣ пасаванти. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, чунда, хоти сва̄ккха̄те дхаммавинайе суппаведите ниййа̄нике упасамасам̣ваттанике самма̄самбуддхаппаведите.

са̄вака̄нутаппасаттху

170. ‘‘идха пана, чунда, саттха̄ ча локе удапа̄ди арахам̣ самма̄самбуддхо, дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито, авин̃н̃а̄питаттха̄ часса хонти са̄вака̄ саддхамме, на ча тесам̣ кевалам̣ парипӯрам̣ брахмачарийам̣ а̄викатам̣ хоти утта̄нӣкатам̣ саббасан̇га̄хападакатам̣ саппа̄т̣ихӣракатам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣. атха несам̣ саттхуно антарадха̄нам̣ хоти. еварӯпо кхо, чунда, саттха̄ са̄вака̄нам̣ ка̄лан̇като анутаппо хоти. там̣ кисса хету? саттха̄ ча но локе удапа̄ди арахам̣ самма̄самбуддхо, дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито, авин̃н̃а̄питаттха̄ чамха саддхамме, на ча но кевалам̣ парипӯрам̣ брахмачарийам̣ а̄викатам̣ хоти утта̄нӣкатам̣ саббасан̇га̄хападакатам̣ саппа̄т̣ихӣракатам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣. атха но саттхуно антарадха̄нам̣ хотӣти. еварӯпо кхо, чунда, саттха̄ са̄вака̄нам̣ ка̄лан̇като анутаппо хоти.

са̄вака̄нанутаппасаттху

171. ‘‘идха пана, чунда, саттха̄ ча локе удапа̄ди арахам̣ самма̄самбуддхо. дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито. вин̃н̃а̄питаттха̄ часса хонти са̄вака̄ саддхамме, кевалан̃ча тесам̣ парипӯрам̣ брахмачарийам̣ а̄викатам̣ хоти утта̄нӣкатам̣ саббасан̇га̄хападакатам̣ саппа̄т̣ихӣракатам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣. атха несам̣ саттхуно антарадха̄нам̣ хоти. еварӯпо кхо, чунда, саттха̄ са̄вака̄нам̣ ка̄лан̇като ананутаппо хоти. там̣ кисса хету? саттха̄ ча но локе удапа̄ди арахам̣ самма̄самбуддхо. дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито. вин̃н̃а̄питаттха̄ чамха саддхамме, кевалан̃ча но парипӯрам̣ брахмачарийам̣ а̄викатам̣ хоти утта̄нӣкатам̣ саббасан̇га̄хападакатам̣ саппа̄т̣ихӣракатам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣. атха но саттхуно антарадха̄нам̣ хотӣти. еварӯпо кхо, чунда, саттха̄ са̄вака̄нам̣ ка̄лан̇като ананутаппо хоти.

брахмачарийаапарипӯра̄дикатха̄

172. ‘‘етехи чепи, чунда, ан̇гехи саманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ хоти, но ча кхо саттха̄ хоти тхеро раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. евам̣ там̣ брахмачарийам̣ апарипӯрам̣ хоти тенан̇гена.

‘‘йато ча кхо, чунда, етехи чева ан̇гехи саманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ хоти, саттха̄ ча хоти тхеро раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. евам̣ там̣ брахмачарийам̣ парипӯрам̣ хоти тенан̇гена.

173. ‘‘етехи чепи, чунда, ан̇гехи саманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ хоти, саттха̄ ча хоти тхеро раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто, но ча кхвасса тхера̄ бхиккхӯ са̄вака̄ хонти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄. алам̣ самаккха̄тум̣ саддхаммасса, алам̣ уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммехи суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десетум̣. евам̣ там̣ брахмачарийам̣ апарипӯрам̣ хоти тенан̇гена.

‘‘йато ча кхо, чунда, етехи чева ан̇гехи саманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ хоти, саттха̄ ча хоти тхеро раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто, тхера̄ часса бхиккхӯ са̄вака̄ хонти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄. алам̣ самаккха̄тум̣ саддхаммасса, алам̣ уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммехи суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десетум̣. евам̣ там̣ брахмачарийам̣ парипӯрам̣ хоти тенан̇гена.

174. ‘‘етехи чепи, чунда, ан̇гехи саманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ хоти, саттха̄ ча хоти тхеро раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто, тхера̄ часса бхиккхӯ са̄вака̄ хонти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄. алам̣ самаккха̄тум̣ саддхаммасса, алам̣ уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммехи суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десетум̣. но ча кхвасса маджджхима̄ бхиккхӯ са̄вака̄ хонти…пе… маджджхима̄ часса бхиккхӯ са̄вака̄ хонти, но ча кхвасса нава̄ бхиккхӯ са̄вака̄ хонти…пе… нава̄ часса бхиккхӯ са̄вака̄ хонти, но ча кхвасса тхера̄ бхиккхунийо са̄вика̄ хонти…пе… тхера̄ часса бхиккхунийо са̄вика̄ хонти, но ча кхвасса маджджхима̄ бхиккхунийо са̄вика̄ хонти…пе… маджджхима̄ часса бхиккхунийо са̄вика̄ хонти, но ча кхвасса нава̄ бхиккхунийо са̄вика̄ хонти…пе… нава̄ часса бхиккхунийо са̄вика̄ хонти, но ча кхвасса упа̄сака̄ са̄вака̄ хонти гихӣ ода̄тавасана̄ брахмача̄рино…пе… упа̄сака̄ часса са̄вака̄ хонти гихӣ ода̄тавасана̄ брахмача̄рино, но ча кхвасса упа̄сака̄ са̄вака̄ хонти гихӣ ода̄тавасана̄ ка̄мабхогино…пе… упа̄сака̄ часса са̄вака̄ хонти гихӣ ода̄тавасана̄ ка̄мабхогино, но ча кхвасса упа̄сика̄ са̄вика̄ хонти гихинийо ода̄тавасана̄ брахмача̄ринийо…пе… упа̄сика̄ часса са̄вика̄ хонти гихинийо ода̄тавасана̄ брахмача̄ринийо, но ча кхвасса упа̄сика̄ са̄вика̄ хонти гихинийо ода̄тавасана̄ ка̄мабхогинийо…пе… упа̄сика̄ часса са̄вика̄ хонти гихинийо ода̄тавасана̄ ка̄мабхогинийо, но ча кхвасса брахмачарийам̣ хоти иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣…пе… брахмачарийан̃часса хоти иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣, но ча кхо ла̄бхаггайасаггаппаттам̣. евам̣ там̣ брахмачарийам̣ апарипӯрам̣ хоти тенан̇гена.

‘‘йато ча кхо, чунда, етехи чева ан̇гехи саманна̄гатам̣ брахмачарийам̣ хоти, саттха̄ ча хоти тхеро раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто, тхера̄ часса бхиккхӯ са̄вака̄ хонти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄. алам̣ самаккха̄тум̣ саддхаммасса, алам̣ уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммехи суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десетум̣. маджджхима̄ часса бхиккхӯ са̄вака̄ хонти…пе… нава̄ часса бхиккхӯ са̄вака̄ хонти…пе… тхера̄ часса бхиккхунийо са̄вика̄ хонти…пе… маджджхима̄ часса бхиккхунийо са̄вика̄ хонти…пе… нава̄ часса бхиккхунийо са̄вика̄ хонти…пе… упа̄сака̄ часса са̄вака̄ хонти…пе… гихӣ ода̄тавасана̄ брахмача̄рино. упа̄сака̄ часса са̄вака̄ хонти гихӣ ода̄тавасана̄ ка̄мабхогино…пе… упа̄сика̄ часса са̄вика̄ хонти гихинийо ода̄тавасана̄ брахмача̄ринийо…пе… упа̄сика̄ часса са̄вика̄ хонти гихинийо ода̄тавасана̄ ка̄мабхогинийо…пе… брахмачарийан̃часса хоти иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣, ла̄бхаггаппаттан̃ча йасаггаппаттан̃ча. евам̣ там̣ брахмачарийам̣ парипӯрам̣ хоти тенан̇гена.

175. ‘‘ахам̣ кхо пана, чунда, етарахи саттха̄ локе уппанно арахам̣ самма̄самбуддхо. дхаммо ча сва̄ккха̄то суппаведито ниййа̄нико упасамасам̣ваттанико самма̄самбуддхаппаведито. вин̃н̃а̄питаттха̄ ча ме са̄вака̄ саддхамме, кевалан̃ча тесам̣ парипӯрам̣ брахмачарийам̣ а̄викатам̣ утта̄нӣкатам̣ саббасан̇га̄хападакатам̣ саппа̄т̣ихӣракатам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣. ахам̣ кхо пана, чунда, етарахи саттха̄ тхеро раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто.

‘‘санти кхо пана ме, чунда, етарахи тхера̄ бхиккхӯ са̄вака̄ хонти вийатта̄ винӣта̄ виса̄рада̄ паттайогаккхема̄. алам̣ самаккха̄тум̣ саддхаммасса, алам̣ уппаннам̣ параппава̄дам̣ сахадхаммехи суниггахитам̣ ниггахетва̄ саппа̄т̣иха̄рийам̣ дхаммам̣ десетум̣. санти кхо пана ме, чунда, етарахи маджджхима̄ бхиккхӯ са̄вака̄…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи нава̄ бхиккхӯ са̄вака̄…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи тхера̄ бхиккхунийо са̄вика̄…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи маджджхима̄ бхиккхунийо са̄вика̄…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи нава̄ бхиккхунийо са̄вика̄…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи упа̄сака̄ са̄вака̄ гихӣ ода̄тавасана̄ брахмача̄рино…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи упа̄сака̄ са̄вака̄ гихӣ ода̄тавасана̄ ка̄мабхогино…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи упа̄сика̄ са̄вика̄ гихинийо ода̄тавасана̄ брахмача̄ринийо…пе… санти кхо пана ме, чунда, етарахи упа̄сика̄ са̄вика̄ гихинийо ода̄тавасана̄ ка̄мабхогинийо…пе… етарахи кхо пана ме, чунда, брахмачарийам̣ иддхан̃чева пхӣтан̃ча виттха̄рикам̣ ба̄худжан̃н̃ам̣ путхубхӯтам̣ йа̄ва девамануссехи суппака̄ситам̣.

176. ‘‘йа̄вата̄ кхо, чунда, етарахи саттха̄ро локе уппанна̄, на̄хам̣, чунда, ан̃н̃ам̣ екасаттха̄рампи саманупасса̄ми евам̣ла̄бхаггайасаггаппаттам̣ йатхарива̄хам̣. йа̄вата̄ кхо пана, чунда, етарахи сан̇гхо ва̄ ган̣о ва̄ локе уппанно; на̄хам̣, чунда, ан̃н̃ам̣ екам̣ сам̣гхампи саманупасса̄ми евам̣ла̄бхаггайасаггаппаттам̣ йатхарива̄йам̣, чунда, бхиккхусан̇гхо. йам̣ кхо там̣, чунда, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘сабба̄ка̄расампаннам̣ сабба̄ка̄рапарипӯрам̣ анӯнаманадхикам̣ сва̄ккха̄там̣ кевалам̣ парипӯрам̣ брахмачарийам̣ суппака̄сита’нти. идамева там̣ самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘сабба̄ка̄расампаннам̣…пе… суппака̄сита’нти.

‘‘удако [уддако (сӣ. сйа̄. пӣ.)] судам̣, чунда, ра̄мапутто евам̣ ва̄чам̣ бха̄сати – ‘пассам̣ на пассатӣ’ти. кин̃ча пассам̣ на пассатӣти? кхурасса са̄дхуниситасса таламасса пассати, дха̄ран̃ча кхвасса на пассати. идам̣ вуччати – ‘пассам̣ на пассатӣ’ти. йам̣ кхо панетам̣, чунда, удакена ра̄мапуттена бха̄ситам̣ хӣнам̣ гаммам̣ потхуджджаникам̣ анарийам̣ анаттхасам̣хитам̣ кхурамева сандха̄йа. йан̃ча там̣ [йан̃четам̣ (сйа̄. ка.)], чунда, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘пассам̣ на пассатӣ’ти, идамева там̣ [идамеветам̣ (ка.)] самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘пассам̣ на пассатӣ’ти. кин̃ча пассам̣ на пассатӣти? евам̣ сабба̄ка̄расампаннам̣ сабба̄ка̄рапарипӯрам̣ анӯнаманадхикам̣ сва̄ккха̄там̣ кевалам̣ парипӯрам̣ брахмачарийам̣ суппака̄ситанти, ити хетам̣ пассати [суппака̄ситам̣, ити хетам̣ на пассатӣти (сйа̄. ка.)]. идаметтха апакад̣д̣хеййа, евам̣ там̣ парисуддхатарам̣ асса̄ти, ити хетам̣ на пассати [на пассатӣти (сйа̄. ка.)]. идаметтха упакад̣д̣хеййа, евам̣ там̣ парипӯрам̣ [парисуддхатарам̣ (сйа̄. ка.), парипӯратарам̣ (?)] асса̄ти, ити хетам̣ на пассати. идам̣ вуччати чунда – ‘пассам̣ на пассатӣ’ти. йам̣ кхо там̣, чунда, самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘сабба̄ка̄расампаннам̣…пе… брахмачарийам̣ суппака̄сита’нти. идамева там̣ самма̄ вадама̄но вадеййа – ‘сабба̄ка̄расампаннам̣ сабба̄ка̄рапарипӯрам̣ анӯнаманадхикам̣ сва̄ккха̄там̣ кевалам̣ парипӯрам̣ брахмачарийам̣ суппака̄сита’нти.

сан̇га̄йитаббадхаммо

177. тасма̄тиха, чунда, йе во майа̄ дхамма̄ абхин̃н̃а̄ десита̄, таттха саббехева сан̇гамма сама̄гамма аттхена аттхам̣ бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сан̇га̄йитаббам̣ на вивадитаббам̣, йатхайидам̣ брахмачарийам̣ аддханийам̣ асса чират̣т̣хитикам̣, тадасса бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄нам̣. катаме ча те, чунда, дхамма̄ майа̄ абхин̃н̃а̄ десита̄, йаттха саббехева сан̇гамма сама̄гамма аттхена аттхам̣ бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сан̇га̄йитаббам̣ на вивадитаббам̣, йатхайидам̣ брахмачарийам̣ аддханийам̣ асса чират̣т̣хитикам̣, тадасса бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄нам̣? сеййатхидам̣ – чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄, чатта̄ро саммаппадха̄на̄, чатта̄ро иддхипа̄да̄, пан̃чиндрийа̄ни, пан̃ча бала̄ни, сатта боджджхан̇га̄, арийо ат̣т̣хан̇гико магго. име кхо те, чунда, дхамма̄ майа̄ абхин̃н̃а̄ десита̄. йаттха саббехева сан̇гамма сама̄гамма аттхена аттхам̣ бйан̃джанена бйан̃джанам̣ сан̇га̄йитаббам̣ на вивадитаббам̣, йатхайидам̣ брахмачарийам̣ аддханийам̣ асса чират̣т̣хитикам̣, тадасса бахуджанахита̄йа бахуджанасукха̄йа лока̄нукампа̄йа аттха̄йа хита̄йа сукха̄йа деваманусса̄нам̣.

сан̃н̃а̄петаббавидхи

178. ‘‘тесан̃ча во, чунда, самагга̄нам̣ саммодама̄на̄нам̣ авивадама̄на̄нам̣ сиккхатам̣ [сиккхитаббам̣ (бахӯсу)] ан̃н̃атаро сабрахмача̄рӣ сан̇гхе дхаммам̣ бха̄сеййа. татра че тумха̄кам̣ евамасса – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ аттхан̃чева миччха̄ ган̣ха̄ти, бйан̃джана̄ни ча миччха̄ ропетӣ’ти. тасса нева абхинандитаббам̣ на пат̣иккоситаббам̣, анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ со евамасса вачанӣйо – ‘имасса ну кхо, а̄вусо, аттхасса има̄ни ва̄ бйан̃джана̄ни ета̄ни ва̄ бйан̃джана̄ни катама̄ни опа̄йикатара̄ни, имесан̃ча [имесам̣ ва̄ (сйа̄. пӣ. ка.), имесам̣ (сӣ.)] бйан̃джана̄нам̣ айам̣ ва̄ аттхо есо ва̄ аттхо катамо опа̄йикатаро’ти? со че евам̣ вадеййа – ‘имасса кхо, а̄вусо, аттхасса има̄нева бйан̃джана̄ни опа̄йикатара̄ни, йа̄ чева [йан̃чева (сӣ. ка.), т̣ӣка̄ олокетабба̄] ета̄ни; имесан̃ча [имедам̣ (саббаттха)] бйан̃джана̄нам̣ айамева аттхо опа̄йикатаро, йа̄ чева [йан̃чева (сӣ. ка.), т̣ӣка̄ олокетабба̄] есо’ти. со нева усса̄детаббо на апаса̄детаббо, анусса̄детва̄ анапаса̄детва̄ свева са̄дхукам̣ сан̃н̃а̄петаббо тасса ча аттхасса тесан̃ча бйан̃джана̄нам̣ нисантийа̄.

179. ‘‘апаропи че, чунда, сабрахмача̄рӣ сан̇гхе дхаммам̣ бха̄сеййа. татра че тумха̄кам̣ евамасса – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ аттхан̃хи кхо миччха̄ ган̣ха̄ти бйан̃джана̄ни самма̄ ропетӣ’ти. тасса нева абхинандитаббам̣ на пат̣иккоситаббам̣, анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ со евамасса вачанӣйо – ‘имесам̣ ну кхо, а̄вусо, бйан̃джана̄нам̣ айам̣ ва̄ аттхо есо ва̄ аттхо катамо опа̄йикатаро’ти? со че евам̣ вадеййа – ‘имесам̣ кхо, а̄вусо, бйан̃джана̄нам̣ айамева аттхо опа̄йикатаро, йа̄ чева есо’ти. со нева усса̄детаббо на апаса̄детаббо, анусса̄детва̄ анапаса̄детва̄ свева са̄дхукам̣ сан̃н̃а̄петаббо тассева аттхасса нисантийа̄.

180. ‘‘апаропи че, чунда, сабрахмача̄рӣ сан̇гхе дхаммам̣ бха̄сеййа. татра че тумха̄кам̣ евамасса – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ аттхан̃хи кхо самма̄ ган̣ха̄ти бйан̃джана̄ни миччха̄ ропетӣ’ти. тасса нева абхинандитаббам̣ на пат̣иккоситаббам̣; анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ со евамасса вачанӣйо – ‘имасса ну кхо, а̄вусо, аттхасса има̄ни ва̄ бйан̃джана̄ни ета̄ни ва̄ бйан̃джана̄ни катама̄ни опа̄йикатара̄нӣ’ти? со че евам̣ вадеййа – ‘имасса кхо, а̄вусо, аттхасса има̄нева бйан̃джана̄ни опайикатара̄ни, йа̄ни чева ета̄нӣ’ти. со нева усса̄детаббо на апаса̄детаббо; анусса̄детва̄ анапаса̄детва̄ свева са̄дхукам̣ сан̃н̃а̄петаббо тесан̃н̃ева бйан̃джана̄нам̣ нисантийа̄.

181. ‘‘апаропи че, чунда, сабрахмача̄рӣ сан̇гхе дхаммам̣ бха̄сеййа. татра че тумха̄кам̣ евамасса – ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ аттхан̃чева самма̄ ган̣ха̄ти бйан̃джана̄ни ча самма̄ ропетӣ’ти. тасса ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитаббам̣ анумодитаббам̣; тасса ‘са̄дхӯ’ти бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ со евамасса вачанӣйо – ‘ла̄бха̄ но а̄вусо, суладдхам̣ но а̄вусо, йе майам̣ а̄йасмантам̣ та̄дисам̣ сабрахмача̄рим̣ пасса̄ма евам̣ аттхупетам̣ бйан̃джанупета’нти.

паччайа̄нун̃н̃а̄така̄ран̣ам̣

182. ‘‘на во ахам̣, чунда, дит̣т̣хадхаммика̄нам̣йева а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа дхаммам̣ десеми. на пана̄хам̣, чунда, сампара̄йика̄нам̣йева а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа дхаммам̣ десеми. дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ чева̄хам̣, чунда, а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа дхаммам̣ десеми; сампара̄йика̄нан̃ча а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа. тасма̄тиха, чунда, йам̣ во майа̄ чӣварам̣ анун̃н̃а̄там̣, алам̣ во там̣ – йа̄вадева сӣтасса пат̣игха̄та̄йа, ун̣хасса пат̣игха̄та̄йа, д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапа [сирим̣сапа (сйа̄.)] сампхасса̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, йа̄вадева хирикопӣнапат̣иччха̄данаттхам̣. йо во майа̄ пин̣д̣апа̄то анун̃н̃а̄то, алам̣ во со йа̄вадева имасса ка̄йасса т̣хитийа̄ йа̄пана̄йа вихим̣сӯпаратийа̄ брахмачарийа̄нуггаха̄йа, ити пура̄н̣ан̃ча веданам̣ пат̣ихан̇кха̄ми, наван̃ча веданам̣ на уппа̄десса̄ми, йа̄тра̄ ча ме бхависсати анаваджджата̄ ча пха̄сувиха̄ро ча [ча̄ти (бахӯсу)]. йам̣ во майа̄ сена̄санам̣ анун̃н̃а̄там̣, алам̣ во там̣ йа̄вадева сӣтасса пат̣игха̄та̄йа, ун̣хасса пат̣игха̄та̄йа, д̣ам̣самакасава̄та̄тапасарӣсапасампхасса̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа, йа̄вадева утупариссайавинодана пат̣исалла̄на̄ра̄маттхам̣. йо во майа̄ гила̄напаччайабхесаджджа париккха̄ро анун̃н̃а̄то, алам̣ во со йа̄вадева уппанна̄нам̣ веййа̄ба̄дхика̄нам̣ ведана̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа абйа̄паджджапарамата̄йа [абйа̄паджджхапарамата̄йа̄ти (сӣ. сйа̄. пӣ.), абйа̄баджджхапарамата̄йа (?)].

сукхаллика̄нуйого

183. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘сукхаллика̄нуйогамануйутта̄ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ вихарантӣ’ти. евам̣ва̄дино [вадама̄на̄ (сйа̄.)], чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘катамо со, а̄вусо, сукхаллика̄нуйого? сукхаллика̄нуйога̄ хи бахӯ анекавихита̄ на̄наппака̄рака̄’ти.

‘‘чатта̄роме, чунда, сукхаллика̄нуйога̄ хӣна̄ гамма̄ потхуджджаника̄ анарийа̄ анаттхасам̣хита̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро?

‘‘идха, чунда, екаччо ба̄ло па̄н̣е вадхитва̄ вадхитва̄ атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети. айам̣ пат̣хамо сукхаллика̄нуйого.

‘‘пуна чапарам̣, чунда, идхекаччо адиннам̣ а̄дийитва̄ а̄дийитва̄ атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети. айам̣ дутийо сукхаллика̄нуйого.

‘‘пуна чапарам̣, чунда, идхекаччо муса̄ бхан̣итва̄ бхан̣итва̄ атта̄нам̣ сукхети пӣн̣ети. айам̣ татийо сукхаллика̄нуйого.

‘‘пуна чапарам̣, чунда, идхекаччо пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄рети. айам̣ чатуттхо сукхаллика̄нуйого.

‘‘име кхо, чунда, чатта̄ро сукхаллика̄нуйога̄ хӣна̄ гамма̄ потхуджджаника̄ анарийа̄ анаттхасам̣хита̄ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттанти.

‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘‘име чатта̄ро сукхаллика̄нуйоге ануйутта̄ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ вихарантӣ’ти. те во [те (сӣ. пӣ.)] ‘ма̄хевам̣’ тиссу вачанӣйа̄. на те во самма̄ вадама̄на̄ вадеййум̣, аббха̄чиккхеййум̣ асата̄ абхӯтена.

184. ‘‘чатта̄роме, чунда, сукхаллика̄нуйога̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти. катаме чатта̄ро?

‘‘идха, чунда, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ пат̣хамо сукхаллика̄нуйого.

‘‘пуна чапарам̣, чунда, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄…пе… дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ дутийо сукхаллика̄нуйого.

‘‘пуна чапарам̣, чунда, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄…пе… татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ татийо сукхаллика̄нуйого.

‘‘пуна чапарам̣, чунда, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. айам̣ чатуттхо сукхаллика̄нуйого.

‘‘име кхо, чунда, чатта̄ро сукхаллика̄нуйога̄ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттанти.

‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘‘име чатта̄ро сукхаллика̄нуйоге ануйутта̄ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ вихарантӣ’ти. те во ‘евам̣’ тиссу вачанӣйа̄. самма̄ те во вадама̄на̄ вадеййум̣, на те во аббха̄чиккхеййум̣ асата̄ абхӯтена.

сукхаллика̄нуйога̄нисам̣со

185. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘име пана̄вусо, чатта̄ро сукхаллика̄нуйоге ануйутта̄нам̣ вихаратам̣ кати пхала̄ни ката̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄’ти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘име кхо, а̄вусо, чатта̄ро сукхаллика̄нуйоге ануйутта̄нам̣ вихаратам̣ чатта̄ри пхала̄ни чатта̄ро а̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄. катаме чатта̄ро? идха̄вусо, бхиккху тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о. идам̣ пат̣хамам̣ пхалам̣, пат̣хамо а̄нисам̣со. пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ сакада̄га̄мӣ хоти, сакидева имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кароти. идам̣ дутийам̣ пхалам̣, дутийо а̄нисам̣со. пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти, таттха паринибба̄йӣ ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. идам̣ татийам̣ пхалам̣, татийо а̄нисам̣со. пуна чапарам̣, а̄вусо, бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. идам̣ чатуттхам̣ пхалам̣ чатуттхо а̄нисам̣со. име кхо, а̄вусо, чатта̄ро сукхаллика̄нуйоге ануйутта̄нам̣ вихаратам̣ има̄ни чатта̄ри пхала̄ни, чатта̄ро а̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄’’ти.

кхӣн̣а̄саваабхаббат̣ха̄нам̣

186. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘ат̣т̣хитадхамма̄ саман̣а̄ сакйапуттийа̄ вихарантӣ’ти. евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘аттхи кхо, а̄вусо, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена са̄вака̄нам̣ дхамма̄ десита̄ пан̃н̃атта̄ йа̄ваджӣвам̣ анатиккаманӣйа̄. сеййатха̄пи, а̄вусо, индакхӣло ва̄ айокхӣло ва̄ гамбхӣранемо суникха̄то ачало асампаведхӣ. евамева кхо, а̄вусо, тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена са̄вака̄нам̣ дхамма̄ десита̄ пан̃н̃атта̄ йа̄ваджӣвам̣ анатиккаманӣйа̄. йо со, а̄вусо, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄ вимутто, абхаббо со нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чаритум̣. абхаббо, а̄вусо, кхӣн̣а̄саво бхиккху сан̃чичча па̄н̣ам̣ джӣвита̄ воропетум̣; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху адиннам̣ тхеййасан̇кха̄там̣ а̄дийитум̣; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитум̣; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху сампаджа̄намуса̄ бха̄ситум̣; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху саннидхика̄ракам̣ ка̄ме парибхун̃джитум̣ сеййатха̄пи пуббе а̄га̄рикабхӯто; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху чханда̄гатим̣ гантум̣; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху доса̄гатим̣ гантум̣; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху моха̄гатим̣ гантум̣; абхаббо кхӣн̣а̄саво бхиккху бхайа̄гатим̣ гантум̣. йо со, а̄вусо, бхиккху арахам̣ кхӣн̣а̄саво вуситава̄ катакаран̣ӣйо охитабха̄ро ануппаттасадаттхо париккхӣн̣абхавасам̣йоджано саммадан̃н̃а̄ вимутто, абхаббо со има̄ни нава т̣ха̄на̄ни аджджха̄чариту’’нти.

пан̃ха̄бйа̄каран̣ам̣

187. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘атӣтам̣ кхо аддха̄нам̣ а̄раббха саман̣о готамо атӣракам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ пан̃н̃апети, но ча кхо ана̄гатам̣ аддха̄нам̣ а̄раббха атӣракам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ пан̃н̃апети, тайидам̣ ким̣су тайидам̣ катхам̣сӯ’ти? те ча ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ ан̃н̃авихитакена н̃а̄н̣адассанена ан̃н̃авихитакам̣ н̃а̄н̣адассанам̣ пан̃н̃апетаббам̣ ман̃н̃анти йатхарива ба̄ла̄ абйатта̄. атӣтам̣ кхо, чунда, аддха̄нам̣ а̄раббха татха̄гатасса сата̄нуса̄ри н̃а̄н̣ам̣ хоти; со йа̄ватакам̣ а̄кан̇кхати та̄ватакам̣ ануссарати. ана̄гатан̃ча кхо аддха̄нам̣ а̄раббха татха̄гатасса бодхиджам̣ н̃а̄н̣ам̣ уппаджджати – ‘айамантима̄ джа̄ти, наттхида̄ни пунаббхаво’ти. ‘атӣтам̣ чепи, чунда, хоти абхӯтам̣ атаччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, на там̣ татха̄гато бйа̄кароти. атӣтам̣ чепи, чунда, хоти бхӯтам̣ таччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, тампи татха̄гато на бйа̄кароти. атӣтам̣ чепи чунда, хоти бхӯтам̣ таччхам̣ аттхасам̣хитам̣, татра ка̄лан̃н̃ӯ татха̄гато хоти тасса пан̃хасса веййа̄каран̣а̄йа. ана̄гатам̣ чепи, чунда, хоти абхӯтам̣ атаччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, на там̣ татха̄гато бйа̄кароти…пе… тасса пан̃хасса веййа̄каран̣а̄йа. паччуппаннам̣ чепи, чунда, хоти абхӯтам̣ атаччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, на там̣ татха̄гато бйа̄кароти. паччуппаннам̣ чепи, чунда, хоти бхӯтам̣ таччхам̣ анаттхасам̣хитам̣, тампи татха̄гато на бйа̄кароти. паччуппаннам̣ чепи, чунда, хоти бхӯтам̣ таччхам̣ аттхасам̣хитам̣, татра ка̄лан̃н̃ӯ татха̄гато хоти тасса пан̃хасса веййа̄каран̣а̄йа.

188. ‘‘ити кхо, чунда, атӣта̄на̄гатапаччуппаннесу дхаммесу татха̄гато ка̄лава̄дӣ [ка̄лава̄дӣ саччава̄дӣ (сйа̄.)] бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ, тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати. йан̃ча кхо, чунда, садевакасса локасса сама̄ракасса сабрахмакасса сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа дит̣т̣хам̣ сутам̣ мутам̣ вин̃н̃а̄там̣ паттам̣ парийеситам̣ анувичаритам̣ манаса̄, саббам̣ татха̄гатена абхисамбуддхам̣, тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати. йан̃ча, чунда, раттим̣ татха̄гато ануттарам̣ самма̄самбодхим̣ абхисамбуджджхати, йан̃ча раттим̣ анупа̄дисеса̄йа нибба̄надха̄туйа̄ паринибба̄йати, йам̣ етасмим̣ антаре бха̄сати лапати ниддисати. саббам̣ там̣ татхева хоти но ан̃н̃атха̄, тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати. йатха̄ва̄дӣ, чунда, татха̄гато татха̄ка̄рӣ, йатха̄ка̄рӣ татха̄ва̄дӣ. ити йатха̄ва̄дӣ татха̄ка̄рӣ, йатха̄ка̄рӣ татха̄ва̄дӣ, тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати. садеваке локе, чунда, сама̄раке сабрахмаке сассаман̣абра̄хман̣ийа̄ паджа̄йа садеваманусса̄йа татха̄гато абхибхӯ анабхибхӯто ан̃н̃адаттхудасо васаваттӣ, тасма̄ ‘татха̄гато’ти вуччати.

абйа̄катат̣т̣ха̄нам̣

189. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘ким̣ ну кхо, а̄вусо, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘абйа̄катам̣ кхо, а̄вусо, бхагавата̄ – ‘‘хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’’нти.

‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘ким̣ пана̄вусо, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘етампи кхо, а̄вусо, бхагавата̄ абйа̄катам̣ – ‘‘на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’’нти.

‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘ким̣ пана̄вусо, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘абйа̄катам̣ кхо етам̣, а̄вусо, бхагавата̄ – ‘‘хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’’нти.

‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘ким̣ пана̄вусо, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘етампи кхо, а̄вусо, бхагавата̄ абйа̄катам̣ – ‘‘нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’’’нти.

‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘касма̄ панетам̣, а̄вусо, саман̣ена готамена абйа̄ката’нти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘на хетам̣, а̄вусо, аттхасам̣хитам̣ на дхаммасам̣хитам̣ на а̄дибрахмачарийакам̣ на ниббида̄йа на вира̄га̄йа на ниродха̄йа на упасама̄йа на абхин̃н̃а̄йа на самбодха̄йа на нибба̄на̄йа сам̣ваттати, тасма̄ там̣ бхагавата̄ абйа̄ката’нти.

бйа̄катат̣т̣ха̄нам̣

190. ‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘ким̣ пана̄вусо, саман̣ена готамена бйа̄ката’нти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘идам̣ дуккханти кхо, а̄вусо, бхагавата̄ бйа̄катам̣, айам̣ дуккхасамудайоти кхо, а̄вусо, бхагавата̄ бйа̄катам̣, айам̣ дуккханиродхоти кхо, а̄вусо, бхагавата̄ бйа̄катам̣, айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти кхо, а̄вусо, бхагавата̄ бйа̄ката’нти.

‘‘т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, чунда, виджджати, йам̣ ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евам̣ вадеййум̣ – ‘касма̄ панетам̣, а̄вусо, саман̣ена готамена бйа̄ката’нти? евам̣ва̄дино, чунда, ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ евамассу вачанӣйа̄ – ‘етан̃хи, а̄вусо, аттхасам̣хитам̣, етам̣ дхаммасам̣хитам̣, етам̣ а̄дибрахмачарийакам̣ екантаниббида̄йа вира̄га̄йа ниродха̄йа упасама̄йа абхин̃н̃а̄йа самбодха̄йа нибба̄на̄йа сам̣ваттати. тасма̄ там̣ бхагавата̄ бйа̄ката’нти.

пуббантасахагатадит̣т̣хиниссайа̄

191. ‘‘йепи те, чунда, пуббантасахагата̄ дит̣т̣хиниссайа̄, тепи во майа̄ бйа̄ката̄, йатха̄ те бйа̄ка̄табба̄. йатха̄ ча те на бйа̄ка̄табба̄, ким̣ во ахам̣ те татха̄ [таттха (сйа̄. ка.)] бйа̄карисса̄ми? йепи те, чунда, апарантасахагата̄ дит̣т̣хиниссайа̄, тепи во майа̄ бйа̄ката̄, йатха̄ те бйа̄ка̄табба̄. йатха̄ ча те на бйа̄ка̄табба̄, ким̣ во ахам̣ те татха̄ бйа̄карисса̄ми? катаме ча те, чунда, пуббантасахагата̄ дит̣т̣хиниссайа̄, йе во майа̄ бйа̄ката̄, йатха̄ те бйа̄ка̄табба̄. (йатха̄ ча те на бйа̄ка̄табба̄, ким̣ во ахам̣ те татха̄ бйа̄карисса̄ми) [(йатха̄ ча те на бйа̄ка̄табба̄) саббаттха]? санти кхо, чунда, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘сассато атта̄ ча локо ча, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. санти пана, чунда, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘асассато атта̄ ча локо ча…пе… сассато ча асассато ча атта̄ ча локо ча… нева сассато на̄сассато атта̄ ча локо ча… сайам̣като атта̄ ча локо ча… парам̣като атта̄ ча локо ча… сайам̣като ча парам̣като ча атта̄ ча локо ча… асайам̣ка̄ро апарам̣ка̄ро адхиччасамуппанно атта̄ ча локо ча, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. сассатам̣ сукхадуккхам̣… асассатам̣ сукхадуккхам̣… сассатан̃ча асассатан̃ча сукхадуккхам̣… невасассатам̣ на̄сассатам̣ сукхадуккхам̣… сайам̣катам̣ сукхадуккхам̣… парам̣катам̣ сукхадуккхам̣… сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча сукхадуккхам̣… асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккхам̣, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти.

192. ‘‘татра, чунда, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘сассато атта̄ ча локо ча, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄ми – ‘аттхи ну кхо идам̣, а̄вусо, вуччати – ‘‘сассато атта̄ ча локо ча̄’’ти? йан̃ча кхо те евама̄хам̣су – ‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. там̣ тесам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? ан̃н̃атха̄сан̃н̃инопи хеттха, чунда, сантеке сатта̄. има̄йапи кхо ахам̣, чунда, пан̃н̃аттийа̄ нева аттана̄ самасамам̣ саманупасса̄ми куто бхиййо. атха кхо ахамева таттха бхиййо йадидам̣ адхипан̃н̃атти.

193. ‘‘татра, чунда, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘асассато атта̄ ча локо ча…пе… сассато ча асассато ча атта̄ ча локо ча… невасассато на̄сассато атта̄ ча локо ча… сайам̣като атта̄ ча локо ча… парам̣като атта̄ ча локо ча… сайам̣като ча парам̣като ча атта̄ ча локо ча… асайам̣ка̄ро апарам̣ка̄ро адхиччасамуппанно атта̄ ча локо ча… сассатам̣ сукхадуккхам̣… асассатам̣ сукхадуккхам̣… сассатан̃ча асассатан̃ча сукхадуккхам̣… невасассатам̣ на̄сассатам̣ сукхадуккхам̣… сайам̣катам̣ сукхадуккхам̣… парам̣катам̣ сукхадуккхам̣… сайам̣катан̃ча парам̣катан̃ча сукхадуккхам̣… асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккхам̣, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄ми – ‘аттхи ну кхо идам̣, а̄вусо, вуччати – ‘‘асайам̣ка̄рам̣ апарам̣ка̄рам̣ адхиччасамуппаннам̣ сукхадуккха’’’нти? йан̃ча кхо те евама̄хам̣су – ‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. там̣ тесам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? ан̃н̃атха̄сан̃н̃инопи хеттха, чунда, сантеке сатта̄. има̄йапи кхо ахам̣, чунда, пан̃н̃аттийа̄ нева аттана̄ самасамам̣ саманупасса̄ми куто бхиййо. атха кхо ахамева таттха бхиййо йадидам̣ адхипан̃н̃атти. име кхо те, чунда, пуббантасахагата̄ дит̣т̣хиниссайа̄, йе во майа̄ бйа̄ката̄, йатха̄ те бйа̄ка̄табба̄. йатха̄ ча те на бйа̄ка̄табба̄, ким̣ во ахам̣ те татха̄ бйа̄карисса̄мӣти [бйа̄карисса̄мӣти (сӣ. ка.)]?

апарантасахагатадит̣т̣хиниссайа̄

194. ‘‘катаме ча те, чунда, апарантасахагата̄ дит̣т̣хиниссайа̄, йе во майа̄ бйа̄ката̄, йатха̄ те бйа̄ка̄табба̄. (йатха̄ ча те на бйа̄ка̄табба̄, ким̣ во ахам̣ те татха̄ бйа̄карисса̄мӣ) [( ) еттхантаре па̄т̣хо саббаттхапи парипун̣н̣о диссати]? санти, чунда, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘рӯпӣ атта̄ хоти арого парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. санти пана, чунда, еке саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘арӯпӣ атта̄ хоти…пе… рӯпӣ ча арӯпӣ ча атта̄ хоти… неварӯпӣ на̄рӯпӣ атта̄ хоти… сан̃н̃ӣ атта̄ хоти… асан̃н̃ӣ атта̄ хоти… невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ атта̄ хоти… атта̄ уччхиджджати винассати на хоти парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. татра, чунда, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘рӯпӣ атта̄ хоти арого парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄ми – ‘аттхи ну кхо идам̣, а̄вусо, вуччати – ‘‘рӯпӣ атта̄ хоти арого парам̣ маран̣а̄’’’ти? йан̃ча кхо те евама̄хам̣су – ‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. там̣ тесам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? ан̃н̃атха̄сан̃н̃инопи хеттха, чунда, сантеке сатта̄. има̄йапи кхо ахам̣, чунда, пан̃н̃аттийа̄ нева аттана̄ самасамам̣ саманупасса̄ми куто бхиййо. атха кхо ахамева таттха бхиййо йадидам̣ адхипан̃н̃атти.

195. ‘‘татра, чунда, йе те саман̣абра̄хман̣а̄ евам̣ва̄дино евам̣дит̣т̣хино – ‘арӯпӣ атта̄ хоти…пе… рӯпӣ ча арӯпӣ ча атта̄ хоти… неварӯпӣна̄рӯпӣ атта̄ хоти… сан̃н̃ӣ атта̄ хоти… асан̃н̃ӣ атта̄ хоти… невасан̃н̃ӣна̄сан̃н̃ӣ атта̄ хоти… атта̄ уччхиджджати винассати на хоти парам̣ маран̣а̄, идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄ми – ‘аттхи ну кхо идам̣, а̄вусо, вуччати – ‘‘атта̄ уччхиджджати винассати на хоти парам̣ маран̣а̄’’’ти? йан̃ча кхо те, чунда, евама̄хам̣су – ‘идамева саччам̣ могхаман̃н̃а’нти. там̣ тесам̣ на̄нуджа̄на̄ми. там̣ кисса хету? ан̃н̃атха̄сан̃н̃инопи хеттха, чунда, сантеке сатта̄. има̄йапи кхо ахам̣, чунда, пан̃н̃аттийа̄ нева аттана̄ самасамам̣ саманупасса̄ми, куто бхиййо. атха кхо ахамева таттха бхиййо йадидам̣ адхипан̃н̃атти. име кхо те, чунда, апарантасахагата̄ дит̣т̣хиниссайа̄, йе во майа̄ бйа̄ката̄, йатха̄ те бйа̄ка̄табба̄. йатха̄ ча те на бйа̄ка̄табба̄, ким̣ во ахам̣ те татха̄ бйа̄карисса̄мӣти [бйа̄карисса̄мӣти (сӣ. ка.)]?

196. ‘‘имесан̃ча, чунда, пуббантасахагата̄нам̣ дит̣т̣хиниссайа̄нам̣ имесан̃ча апарантасахагата̄нам̣ дит̣т̣хиниссайа̄нам̣ паха̄на̄йа саматиккама̄йа евам̣ майа̄ чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ десита̄ пан̃н̃атта̄. катаме чатта̄ро? идха, чунда, бхиккху ка̄йе ка̄йа̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄ винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. ведана̄су ведана̄нупассӣ…пе… читте читта̄нупассӣ… дхаммесу дхамма̄нупассӣ вихарати а̄та̄пӣ сампаджа̄но сатима̄, винеййа локе абхиджджха̄доманассам̣. имесан̃ча чунда, пуббантасахагата̄нам̣ дит̣т̣хиниссайа̄нам̣ имесан̃ча апарантасахагата̄нам̣ дит̣т̣хиниссайа̄нам̣ паха̄на̄йа саматиккама̄йа. евам̣ майа̄ име чатта̄ро сатипат̣т̣ха̄на̄ десита̄ пан̃н̃атта̄’’ти.

197. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ упава̄н̣о бхагавато пит̣т̣хито т̣хито хоти бхагавантам̣ бӣджайама̄но. атха кхо а̄йасма̄ упава̄н̣о бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччхарийам̣, бханте, аббхутам̣, бханте! па̄са̄дико вата̄йам̣, бханте, дхаммапарийа̄йо; супа̄са̄дико вата̄йам̣ бханте, дхаммапарийа̄йо, ко на̄ма̄йам̣ бханте дхаммапарийа̄йо’’ти? ‘‘тасма̄тиха твам̣, упава̄н̣а, имам̣ дхаммапарийа̄йам̣ ‘па̄са̄дико’ твева нам̣ дха̄рехӣ’’ти. идамавоча бхагава̄. аттамано а̄йасма̄ упава̄н̣о бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

па̄са̄дикасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ чхат̣т̣хам̣.