2. удумбарикасуттам̣
нигродхапарибба̄джакаваттху
49. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати гиджджхакӯт̣е паббате. тена кхо пана самайена нигродхо парибба̄джако удумбарика̄йа парибба̄джака̄ра̄ме пат̣ивасати махатийа̄ парибба̄джакапариса̄йа саддхим̣ тим̣саматтехи парибба̄джакасатехи. атха кхо сандха̄но гахапати дива̄ дивасса [дива̄дивассева (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ра̄джагаха̄ никкхами бхагавантам̣ дассана̄йа. атха кхо сандха̄насса гахапатисса етадахоси – ‘‘ака̄ло кхо бхагавантам̣ дассана̄йа. пат̣исаллӣно бхагава̄. манобха̄ванӣйа̄нампи бхиккхӯнам̣ асамайо дассана̄йа. пат̣исаллӣна̄ манобха̄ванӣйа̄ бхиккхӯ. йам̣нӯна̄хам̣ йена удумбарика̄йа парибба̄джака̄ра̄мо, йена нигродхо парибба̄джако тенупасан̇камеййа’’нти. атха кхо сандха̄но гахапати йена удумбарика̄йа парибба̄джака̄ра̄мо, тенупасан̇ками.
50. тена кхо пана самайена нигродхо парибба̄джако махатийа̄ парибба̄джакапариса̄йа саддхим̣ нисинно хоти унна̄динийа̄ учча̄саддамаха̄садда̄йа анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ катхентийа̄. сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣ сена̄катхам̣ бхайакатхам̣ йуддхакатхам̣ аннакатхам̣ па̄накатхам̣ ваттхакатхам̣ сайанакатхам̣ ма̄ла̄катхам̣ гандхакатхам̣ н̃а̄тикатхам̣ йа̄накатхам̣ га̄макатхам̣ нигамакатхам̣ нагаракатхам̣ джанападакатхам̣ иттхикатхам̣ сӯракатхам̣ висикха̄катхам̣ кумбхат̣т̣ха̄накатхам̣ пуббапетакатхам̣ на̄наттакатхам̣ локаккха̄йикам̣ самуддаккха̄йикам̣ итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄.
51. аддаса̄ кхо нигродхо парибба̄джако сандха̄нам̣ гахапатим̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄ сакам̣ парисам̣ сан̣т̣ха̄песи – ‘‘аппасадда̄ бхонто хонту, ма̄ бхонто саддамакаттха. айам̣ саман̣асса готамасса са̄вако а̄гаччхати сандха̄но гахапати. йа̄вата̄ кхо пана саман̣асса готамасса са̄вака̄ гихӣ ода̄тавасана̄ ра̄джагахе пат̣ивасанти, айам̣ тесам̣ ан̃н̃атаро сандха̄но гахапати. аппасаддака̄ма̄ кхо панете а̄йасманто аппасаддавинӣта̄, аппасаддасса ван̣н̣ава̄дино. аппева на̄ма аппасаддам̣ парисам̣ видитва̄ упасан̇камитаббам̣ ман̃н̃еййа̄’’ти. евам̣ вутте те парибба̄джака̄ тун̣хӣ ахесум̣.
52. атха кхо сандха̄но гахапати йена нигродхо парибба̄джако тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ нигродхена парибба̄джакена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо сандха̄но гахапати нигродхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча – ‘‘ан̃н̃атха̄ кхо име бхонто ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ сан̇гамма сама̄гамма унна̄дино учча̄саддамаха̄садда̄ анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣…пе… итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄. ан̃н̃атха̄ кхо [ча (сӣ. пӣ.)] пана со бхагава̄ аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исевати аппасадда̄ни аппаниггхоса̄ни виджанава̄та̄ни мануссара̄хассеййака̄ни пат̣исалла̄наса̄руппа̄нӣ’’ти.
53. евам̣ вутте нигродхо парибба̄джако сандха̄нам̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘йаггхе гахапати, джа̄неййа̄си, кена саман̣о готамо саддхим̣ саллапати, кена са̄каччхам̣ сама̄паджджати, кена пан̃н̃а̄веййаттийам̣ сама̄паджджати? сун̃н̃а̄га̄рахата̄ саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄ апариса̄вачаро саман̣о готамо на̄лам̣ салла̄па̄йа. со антаманта̄нева севати [антапанта̄нева (сйа̄.)]. сеййатха̄пи на̄ма гока̄н̣а̄ парийантача̄ринӣ антаманта̄нева севати. евамева сун̃н̃а̄га̄рахата̄ саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄; апариса̄вачаро саман̣о готамо; на̄лам̣ салла̄па̄йа. со антаманта̄нева севати. ин̇гха, гахапати, саман̣о готамо имам̣ парисам̣ а̄гаччхеййа, екапан̃хенева нам̣ сам̣са̄деййа̄ма [сам̣хареййа̄ма (ка.)], туччхакумбхӣва нам̣ ман̃н̃е ородхеййа̄ма̄’’ти.
54. ассоси кхо бхагава̄ дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа сандха̄насса гахапатисса нигродхена парибба̄джакена саддхим̣ имам̣ катха̄салла̄пам̣. атха кхо бхагава̄ гиджджхакӯт̣а̄ паббата̄ орохитва̄ йена сума̄гадха̄йа тӣре моранива̄по тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сума̄гадха̄йа тӣре моранива̄пе аббхока̄се чан̇ками. аддаса̄ кхо нигродхо парибба̄джако бхагавантам̣ сума̄гадха̄йа тӣре моранива̄пе аббхока̄се чан̇камантам̣. дисва̄на сакам̣ парисам̣ сан̣т̣ха̄песи – ‘‘аппасадда̄ бхонто хонту, ма̄ бхонто саддамакаттха, айам̣ саман̣о готамо сума̄гадха̄йа тӣре моранива̄пе аббхока̄се чан̇камати. аппасаддака̄мо кхо пана со а̄йасма̄, аппасаддасса ван̣н̣ава̄дӣ. аппева на̄ма аппасаддам̣ парисам̣ видитва̄ упасан̇камитаббам̣ ман̃н̃еййа. саче саман̣о готамо имам̣ парисам̣ а̄гаччхеййа, имам̣ там̣ пан̃хам̣ пуччхеййа̄ма – ‘ко на̄ма со, бханте, бхагавато дхаммо, йена бхагава̄ са̄ваке винети, йена бхагавата̄ са̄вака̄ винӣта̄ асса̄саппатта̄ пат̣иджа̄нанти аджджха̄сайам̣ а̄дибрахмачарийа’нти? евам̣ вутте те парибба̄джака̄ тун̣хӣ ахесум̣.
таподжигуччха̄ва̄до
55. атха кхо бхагава̄ йена нигродхо парибба̄джако тенупасан̇ками. атха кхо нигродхо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ету кхо, бханте, бхагава̄, сва̄гатам̣, бханте, бхагавато. чирассам̣ кхо, бханте, бхагава̄ имам̣ парийа̄йамака̄си йадидам̣ идха̄гамана̄йа. нисӣдату, бханте, бхагава̄, идама̄санам̣ пан̃н̃атта’’нти. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане. нигродхопи кхо парибба̄джако ан̃н̃атарам̣ нӣча̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо нигродхам̣ парибба̄джакам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘ка̄йа нуттха, нигродха, етарахи катха̄йа саннисинна̄, ка̄ ча пана во антара̄катха̄ виппаката̄’’ти? евам̣ вутте, нигродхо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча, ‘‘идха майам̣, бханте, аддаса̄ма бхагавантам̣ сума̄гадха̄йа тӣре моранива̄пе аббхока̄се чан̇камантам̣, дисва̄на евам̣ авочумха̄ – ‘саче саман̣о готамо имам̣ парисам̣ а̄гаччхеййа, имам̣ там̣ пан̃хам̣ пуччхеййа̄ма – ко на̄ма со, бханте, бхагавато дхаммо, йена бхагава̄ са̄ваке винети, йена бхагавата̄ са̄вака̄ винӣта̄ асса̄саппатта̄ пат̣иджа̄нанти аджджха̄сайам̣ а̄дибрахмачарийа’нти? айам̣ кхо но, бханте, антара̄катха̄ виппаката̄; атха бхагава̄ ануппатто’’ти.
56. ‘‘дуджджа̄нам̣ кхо етам̣, нигродха, тайа̄ ан̃н̃адит̣т̣хикена ан̃н̃акхантикена ан̃н̃аручикена ан̃н̃атра̄йогена ан̃н̃атра̄чарийакена, йена̄хам̣ са̄ваке винеми, йена майа̄ са̄вака̄ винӣта̄ асса̄саппатта̄ пат̣иджа̄нанти аджджха̄сайам̣ а̄дибрахмачарийам̣. ин̇гха твам̣ мам̣, нигродха, саке а̄чарийаке адхиджегуччхе пан̃хам̣ пуччха – ‘катхам̣ санта̄ ну кхо, бханте, таподжигуччха̄ парипун̣н̣а̄ хоти, катхам̣ апарипун̣н̣а̄’ти? евам̣ вутте те парибба̄джака̄ унна̄дино учча̄саддамаха̄садда̄ ахесум̣ – ‘‘аччхарийам̣ вата бхо, аббхутам̣ вата бхо, саман̣асса готамасса махиддхиката̄ маха̄нубха̄вата̄, йатра хи на̄ма сакава̄дам̣ т̣хапессати, парава̄дена пава̄рессатӣ’’ти.
57. атха кхо нигродхо парибба̄джако те парибба̄джаке аппасадде катва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘майам̣ кхо, бханте, таподжигуччха̄ва̄да̄ [тароджигуччхам̣са̄рода̄ (ка.)] таподжигуччха̄са̄ра̄ таподжигуччха̄аллӣна̄ вихара̄ма. катхам̣ санта̄ ну кхо, бханте, таподжигуччха̄ парипун̣н̣а̄ хоти, катхам̣ апарипун̣н̣а̄’’ти?
‘‘идха, нигродха, тапассӣ ачелако хоти мутта̄ча̄ро, хаттха̄палекхано [хаттха̄валекхано (сйа̄.)], на ехибхаддантико, на тит̣т̣хабхаддантико, на̄бхихат̣ам̣, на уддиссакатам̣, на нимантанам̣ са̄дийати, со на кумбхимукха̄ пат̣игган̣ха̄ти, на кал̣опимукха̄ пат̣игган̣ха̄ти, на ел̣акамантарам̣, на дан̣д̣амантарам̣, на мусаламантарам̣, на двиннам̣ бхун̃джама̄на̄нам̣, на габбхинийа̄, на па̄йама̄на̄йа, на пурисантарагата̄йа, на сан̇киттӣсу, на йаттха са̄ упат̣т̣хито хоти, на йаттха маккхика̄ сан̣д̣асан̣д̣ача̄ринӣ, на маччхам̣, на мам̣сам̣, на сурам̣, на мерайам̣, на тхусодакам̣ пивати, со ека̄га̄рико ва̄ хоти ека̄лопико, два̄га̄рико ва̄ хоти два̄лопико, сатта̄га̄рико ва̄ хоти сатта̄лопико, екисса̄пи даттийа̄ йа̄пети, двӣхипи даттӣхи йа̄пети, саттахипи даттӣхи йа̄пети; ека̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети, двӣхикампи [два̄хикам̣пи (сӣ. сйа̄.)] а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети, сатта̄хикампи а̄ха̄рам̣ а̄ха̄рети, ити еварӯпам̣ аддхама̄сикампи парийа̄йабхаттабходжана̄нуйогамануйутто вихарати. со са̄кабхаккхо ва̄ хоти, са̄ма̄кабхаккхо ва̄ хоти, нӣва̄рабхаккхо ва̄ хоти, даддулабхаккхо ва̄ хоти, хат̣абхаккхо ва̄ хоти, кан̣абхаккхо ва̄ хоти, а̄ча̄мабхаккхо ва̄ хоти, пин̃н̃а̄кабхаккхо ва̄ хоти, тин̣абхаккхо ва̄ хоти, гомайабхаккхо ва̄ хоти; ванамӯлапхала̄ха̄ро йа̄пети паваттапхалабходжӣ. со са̄н̣а̄нипи дха̄рети, маса̄н̣а̄нипи дха̄рети, чхавадусса̄нипи дха̄рети, пам̣сукӯла̄нипи дха̄рети, тирӣт̣а̄нипи дха̄рети, аджинампи дха̄рети, аджинаккхипампи дха̄рети, кусачӣрампи дха̄рети, ва̄качӣрампи дха̄рети, пхалакачӣрампи дха̄рети, кесакамбалампи дха̄рети, ва̄л̣акамбалампи дха̄рети, улӯкапаккхампи дха̄рети, кесамассулочакопи хоти кесамассулочана̄нуйогамануйутто, уббхат̣т̣хакопи [убхат̣т̣хакопи (сйа̄.), уббхат̣т̣хикопи (ка.)] хоти а̄санапат̣иккхитто, уккут̣икопи хоти уккут̣икаппадха̄намануйутто, кан̣т̣ака̄пассайикопи хоти кан̣т̣ака̄пассайе сеййам̣ каппети, пхалакасеййампи каппети, тхан̣д̣иласеййампи каппети, екапассайикопи хоти раджоджалладхаро, аббхока̄сикопи хоти йатха̄сантхатико, векат̣икопи хоти викат̣абходжана̄нуйогамануйутто, апа̄накопи хоти апа̄накаттамануйутто, са̄йататийакампи удакорохана̄нуйогамануйутто вихарати. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, нигродха, йади евам̣ санте таподжигуччха̄ парипун̣н̣а̄ ва̄ хоти апарипун̣н̣а̄ ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте таподжигуччха̄ парипун̣н̣а̄ хоти, но апарипун̣н̣а̄’’ти. ‘‘евам̣ парипун̣н̣а̄йапи кхо ахам̣, нигродха, таподжигуччха̄йа анекавихите упаккилесе вада̄мӣ’’ти.
упаккилесо
58. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана, бханте, бхагава̄ евам̣ парипун̣н̣а̄йа таподжигуччха̄йа анекавихите упаккилесе вадатӣ’’ти? ‘‘идха, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ аттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо. йампи, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ аттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ атта̄нуккам̣сети парам̣ вамбхети. йампи, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ атта̄нуккам̣сети парам̣ вамбхети. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ маджджати муччхати пама̄дама̄паджджати [мадама̄паджджати (сйа̄.)]. йампи, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ маджджати муччхати пама̄дама̄паджджати. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
59. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена аттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо. йампи, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена аттамано хоти парипун̣н̣асан̇каппо. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена атта̄нуккам̣сети парам̣ вамбхети. йампи, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена атта̄нуккам̣сети парам̣ вамбхети. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена маджджати муччхати пама̄дама̄паджджати. йампи, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена маджджати муччхати пама̄дама̄паджджати. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
60. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ бходжанесу вода̄сам̣ а̄паджджати – ‘идам̣ ме кхамати, идам̣ ме наккхаматӣ’ти. со йан̃ча [йам̣ хи (сӣ. пӣ.)] кхвасса наккхамати, там̣ са̄пеккхо паджахати. йам̣ панасса кхамати, там̣ гадхито [гатхито (сӣ. пӣ.)] муччхито аджджха̄панно ана̄дӣнавадасса̄вӣ аниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати ла̄бхасакка̄расилоканикантихету – ‘саккариссанти мам̣ ра̄джа̄но ра̄джамаха̄матта̄ кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ гахапатика̄ титтхийа̄’ти…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
61. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ ан̃н̃атарам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ апаса̄дета̄ [апаса̄рета̄ (ка.)] хоти – ‘ким̣ пана̄йам̣ самбахула̄джӣво [бахула̄джӣво (сӣ. пӣ.)] саббам̣ сам̣бхаккхети. сеййатхидам̣ – мӯлабӣджам̣ кхандхабӣджам̣ пхал̣убӣджам̣ аггабӣджам̣ бӣджабӣджамева пан̃чамам̣, асанивичаккам̣ дантакӯт̣ам̣, саман̣аппава̄дена̄’ти…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ пассати ан̃н̃атарам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ кулесу саккарийама̄нам̣ гарукарийама̄нам̣ ма̄нийама̄нам̣ пӯджийама̄нам̣. дисва̄ тасса евам̣ хоти – ‘иман̃хи на̄ма самбахула̄джӣвам̣ кулесу саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти. мам̣ пана тапассим̣ лӯкха̄джӣвим̣ кулесу на саккаронти на гарум̣ каронти на ма̄ненти на пӯджентӣ’ти, ити со исса̄маччхарийам̣ кулесу уппа̄дета̄ хоти…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
62. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ а̄па̄тхаканиса̄дӣ хоти…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ атта̄нам̣ адассайама̄но кулесу чарати – ‘идампи ме тапасмим̣ идампи ме тапасми’нти…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ кин̃чидева пат̣иччханнам̣ севати. со ‘кхамати те ида’нти пут̣т̣хо сама̄но аккхамама̄нам̣ а̄ха – ‘кхаматӣ’ти. кхамама̄нам̣ а̄ха – ‘наккхаматӣ’ти. ити со сампаджа̄намуса̄ бха̄сита̄ хоти…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄ дхаммам̣ десентасса сантам̣йева парийа̄йам̣ анун̃н̃еййам̣ на̄нуджа̄на̄ти…пе… айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
63. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ кодхано хоти упана̄хӣ. йампи, нигродха, тапассӣ кодхано хоти упана̄хӣ. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ маккхӣ хоти пал̣а̄сӣ [пала̄сӣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] …пе… иссукӣ хоти маччхарӣ… сат̣хо хоти ма̄йа̄вӣ… тхаддхо хоти атима̄нӣ… па̄пиччхо хоти па̄пика̄нам̣ иччха̄нам̣ васам̣ гато… миччха̄дит̣т̣хико хоти антагга̄хика̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато… сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти а̄дха̄нагга̄хӣ дуппат̣иниссаггӣ. йампи, нигродха, тапассӣ сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти а̄дха̄нагга̄хӣ дуппат̣иниссаггӣ. айампи кхо, нигродха, тапассино упаккилесо хоти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, нигродха, йадиме таподжигуччха̄ [таподжигуччха̄йа (?)] упаккилеса̄ ва̄ анупаккилеса̄ ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо име, бханте, таподжигуччха̄ [таподжигуччха̄йа (?)] упаккилеса̄ [упаккилеса̄ хоти (ка.)], но анупаккилеса̄. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣, бханте, виджджати йам̣ идхекаччо тапассӣ саббехева имехи упаккилесехи саманна̄гато асса; ко пана ва̄до ан̃н̃атаран̃н̃атарена̄’’ти.
парисуддхапапат̣икаппаттакатха̄
64. ‘‘идха, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ на аттамано хоти на парипун̣н̣асан̇каппо. йампи, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ на аттамано хоти на парипун̣н̣асан̇каппо. евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ на атта̄нуккам̣сети на парам̣ вамбхети…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ на маджджати на муччхати на пама̄дама̄паджджати…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
65. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена на аттамано хоти на парипун̣н̣асан̇каппо…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена на атта̄нуккам̣сети на парам̣ вамбхети…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ тапам̣ сама̄дийати, со тена тапаса̄ ла̄бхасакка̄расилокам̣ абхиниббаттети, со тена ла̄бхасакка̄расилокена на маджджати на муччхати на пама̄дама̄паджджати…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
66. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ бходжанесу на вода̄сам̣ а̄паджджати – ‘идам̣ ме кхамати, идам̣ ме наккхаматӣ’ти. со йан̃ча кхвасса наккхамати, там̣ анапеккхо паджахати. йам̣ панасса кхамати, там̣ агадхито амуччхито анаджджха̄панно а̄дӣнавадасса̄вӣ ниссаран̣апан̃н̃о парибхун̃джати…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ на тапам̣ сама̄дийати ла̄бхасакка̄расилоканикантихету – ‘саккариссанти мам̣ ра̄джа̄но ра̄джамаха̄матта̄ кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ гахапатика̄ титтхийа̄’ти…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
67. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ ан̃н̃атарам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ на̄паса̄дета̄ хоти – ‘ким̣ пана̄йам̣ самбахула̄джӣво саббам̣ сам̣бхаккхети. сеййатхидам̣ – мӯлабӣджам̣ кхандхабӣджам̣ пхал̣убӣджам̣ аггабӣджам̣ бӣджабӣджамева пан̃чамам̣, асанивичаккам̣ дантакӯт̣ам̣, саман̣аппава̄дена̄’ти…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ пассати ан̃н̃атарам̣ саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ кулесу саккарийама̄нам̣ гару карийама̄нам̣ ма̄нийама̄нам̣ пӯджийама̄нам̣. дисва̄ тасса на евам̣ хоти – ‘иман̃хи на̄ма самбахула̄джӣвам̣ кулесу саккаронти гарум̣ каронти ма̄ненти пӯдженти. мам̣ пана тапассим̣ лӯкха̄джӣвим̣ кулесу на саккаронти на гарум̣ каронти на ма̄ненти на пӯджентӣ’ти, ити со исса̄маччхарийам̣ кулесу нуппа̄дета̄ хоти…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
68. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ на а̄па̄тхаканиса̄дӣ хоти…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ на атта̄нам̣ адассайама̄но кулесу чарати – ‘идампи ме тапасмим̣, идампи ме тапасми’нти…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ на кан̃чидева пат̣иччханнам̣ севати, со – ‘кхамати те ида’нти пут̣т̣хо сама̄но аккхамама̄нам̣ а̄ха – ‘наккхаматӣ’ти. кхамама̄нам̣ а̄ха – ‘кхаматӣ’ти. ити со сампаджа̄намуса̄ на бха̄сита̄ хоти…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ татха̄гатасса ва̄ татха̄гатаса̄вакасса ва̄ дхаммам̣ десентасса сантам̣йева парийа̄йам̣ анун̃н̃еййам̣ ануджа̄на̄ти…пе… евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
69. ‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ аккодхано хоти анупана̄хӣ. йампи, нигродха, тапассӣ аккодхано хоти анупана̄хӣ евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘пуна чапарам̣, нигродха, тапассӣ амаккхӣ хоти апал̣а̄сӣ…пе… аниссукӣ хоти амаччхарӣ… асат̣хо хоти ама̄йа̄вӣ… аттхаддхо хоти анатима̄нӣ… на па̄пиччхо хоти на па̄пика̄нам̣ иччха̄нам̣ васам̣ гато… на миччха̄дит̣т̣хико хоти на антагга̄хика̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато… на сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти на а̄дха̄нагга̄хӣ суппат̣иниссаггӣ. йампи, нигродха, тапассӣ на сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣ хоти на а̄дха̄нагга̄хӣ суппат̣иниссаггӣ. евам̣ со тасмим̣ т̣ха̄не парисуддхо хоти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, нигродха, йади евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ ва̄ хоти апарисуддха̄ ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ хоти но апарисуддха̄, аггаппатта̄ ча са̄раппатта̄ ча̄’’ти. ‘‘на кхо, нигродха, етта̄вата̄ таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча; апи ча кхо папат̣икаппатта̄ [паппат̣икапатта̄ (ка.)] хотӣ’’ти.
парисуддхатачаппаттакатха̄
70. ‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча? са̄дху ме, бханте, бхагава̄ таподжигуччха̄йа агган̃н̃ева па̄пету, са̄ран̃н̃ева па̄петӯ’’ти. ‘‘идха, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти. катхан̃ча, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти? идха, нигродха, тапассӣ на па̄н̣ам̣ атипа̄тети [атипа̄пети (ка. сӣ. пӣ. ка.)], на па̄н̣ам̣ атипа̄тайати, на па̄н̣аматипа̄тайато саманун̃н̃о хоти. на адиннам̣ а̄дийати, на адиннам̣ а̄дийа̄пети, на адиннам̣ а̄дийато саманун̃н̃о хоти. на муса̄ бхан̣ати, на муса̄ бхан̣а̄пети, на муса̄ бхан̣ато саманун̃н̃о хоти. на бха̄витама̄сӣсати [на бха̄витама̄сим̣ сати (сӣ. сйа̄. пӣ.)], на бха̄витама̄сӣса̄пети, на бха̄витама̄сӣсато саманун̃н̃о хоти. евам̣ кхо, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти.
‘‘йато кхо, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти, адум̣ часса хоти тапассита̄йа. со абхихарати но хӣна̄йа̄ваттати. со вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄. со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети. бйа̄па̄даппадосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ, бйа̄па̄даппадоса̄ читтам̣ парисодхети. тхинамиддхам̣ [тхӣнамиддхам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] паха̄йа вигататхинамиддхо вихарати а̄локасан̃н̃ӣ сато сампаджа̄но, тхинамиддха̄ читтам̣ парисодхети. уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати аджджхаттам̣ вӯпасантачитто, уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети. вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети.
71. ‘‘со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати. татха̄ дутийам̣. татха̄ татийам̣. татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ метта̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ екам̣ дисам̣ пхаритва̄ вихарати. татха̄ дутийам̣. татха̄ татийам̣. татха̄ чатуттхам̣. ити уддхамадхо тирийам̣ саббадхи саббаттата̄йа сабба̄вантам̣ локам̣ упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, нигродха. йади евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ ва̄ хоти апарисуддха̄ ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ хоти но апарисуддха̄, аггаппатта̄ ча са̄раппатта̄ ча̄’’ти. ‘‘на кхо, нигродха, етта̄вата̄ таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча; апи ча кхо тачаппатта̄ хотӣ’’ти.
парисуддхапхеггуппаттакатха̄
72. ‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча? са̄дху ме, бханте, бхагава̄ таподжигуччха̄йа агган̃н̃ева па̄пету, са̄ран̃н̃ева па̄петӯ’’ти. ‘‘идха, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти. катхан̃ча, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти…пе… йато кхо, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти, адум̣ часса хоти тапассита̄йа. со абхихарати но хӣна̄йа̄ваттати. со вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати…пе… со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄…пе… карун̣а̄сахагатена четаса̄…пе… мудита̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣, татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, нигродха, йади евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ ва̄ хоти апарисуддха̄ ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ хоти, но апарисуддха̄, аггаппатта̄ ча са̄раппатта̄ ча̄’’ти. ‘‘на кхо, нигродха, етта̄вата̄ таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча; апи ча кхо пхеггуппатта̄ хотӣ’’ти.
парисуддхааггаппаттаса̄раппаттакатха̄
73. ‘‘китта̄вата̄ пана, бханте, таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча? са̄дху ме, бханте, бхагава̄ таподжигуччха̄йа агган̃н̃ева па̄пету, са̄ран̃н̃ева па̄петӯ’’ти. ‘‘идха, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти. катхан̃ча, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти…пе… йато кхо, нигродха, тапассӣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти, адум̣ часса хоти тапассита̄йа. со абхихарати но хӣна̄йа̄ваттати. со вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати…пе… со име пан̃ча нӣваран̣е паха̄йа четасо упаккилесе пан̃н̃а̄йа дуббалӣкаран̣е метта̄сахагатена четаса̄…пе… упеккха̄сахагатена четаса̄ випулена махаггатена аппама̄н̣ена аверена абйа̄паджджена пхаритва̄ вихарати. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти.
‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, нигродха, йади евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ ва̄ хоти апарисуддха̄ ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте таподжигуччха̄ парисуддха̄ хоти но апарисуддха̄, аггаппатта̄ ча са̄раппатта̄ ча̄’’ти.
74. ‘‘етта̄вата̄ кхо, нигродха, таподжигуччха̄ аггаппатта̄ ча хоти са̄раппатта̄ ча. ити кхо, нигродха [ити нигродха (сйа̄.)], йам̣ мам̣ твам̣ авача̄си – ‘ко на̄ма со, бханте, бхагавато дхаммо, йена бхагава̄ са̄ваке винети, йена бхагавата̄ са̄вака̄ винӣта̄ асса̄саппатта̄ пат̣иджа̄нанти аджджха̄сайам̣ а̄дибрахмачарийа’нти. ити кхо там̣, нигродха, т̣ха̄нам̣ уттаритаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча, йена̄хам̣ са̄ваке винеми, йена майа̄ са̄вака̄ винӣта̄ асса̄саппатта̄ пат̣иджа̄нанти аджджха̄сайам̣ а̄дибрахмачарийа’’нти.
евам̣ вутте, те парибба̄джака̄ унна̄дино учча̄саддамаха̄садда̄ ахесум̣ – ‘‘еттха майам̣ анасса̄ма са̄чарийака̄, на майам̣ ито бхиййо уттаритарам̣ паджа̄на̄ма̄’’ти.
нигродхасса паджджха̄йанам̣
75. йада̄ ан̃н̃а̄си сандха̄но гахапати – ‘‘ан̃н̃адаттху кхо да̄ниме ан̃н̃атиттхийа̄ парибба̄джака̄ бхагавато бха̄ситам̣ суссӯсанти, сотам̣ одаханти, ан̃н̃а̄читтам̣ упат̣т̣ха̄пентӣ’’ти. атха [атха нам̣ (ка.)] нигродхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча – ‘‘ити кхо, бханте нигродха, йам̣ мам̣ твам̣ авача̄си – ‘йаггхе, гахапати, джа̄неййа̄си, кена саман̣о готамо саддхим̣ саллапати, кена са̄каччхам̣ сама̄паджджати, кена пан̃н̃а̄веййаттийам̣ сама̄паджджати, сун̃н̃а̄га̄рахата̄ саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄, апариса̄вачаро саман̣о готамо на̄лам̣ салла̄па̄йа, со антаманта̄нева севати; сеййатха̄пи на̄ма гока̄н̣а̄ парийантача̄ринӣ антаманта̄нева севати. евамева сун̃н̃а̄га̄рахата̄ саман̣асса готамасса пан̃н̃а̄, апариса̄вачаро саман̣о готамо на̄лам̣ салла̄па̄йа; со антаманта̄нева севати; ин̇гха, гахапати, саман̣о готамо имам̣ парисам̣ а̄гаччхеййа, екапан̃хенева нам̣ сам̣са̄деййа̄ма, туччхакумбхӣва нам̣ ман̃н̃е ородхеййа̄ма̄’ти. айам̣ кхо со, бханте, бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо идха̄нуппатто, апариса̄вачарам̣ пана нам̣ каротха, гока̄н̣ам̣ парийантача̄риним̣ каротха, екапан̃хенева нам̣ сам̣са̄детха, туччхакумбхӣва нам̣ ородхетха̄’’ти. евам̣ вутте, нигродхо парибба̄джако тун̣хӣбхӯто ман̇кубхӯто паттаккхандхо адхомукхо паджджха̄йанто аппат̣ибха̄но нисӣди.
76. атха кхо бхагава̄ нигродхам̣ парибба̄джакам̣ тун̣хӣбхӯтам̣ ман̇кубхӯтам̣ паттаккхандхам̣ адхомукхам̣ паджджха̄йантам̣ аппат̣ибха̄нам̣ видитва̄ нигродхам̣ парибба̄джакам̣ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира, нигродха, бха̄сита̄ те еса̄ ва̄ча̄’’ти? ‘‘саччам̣, бханте, бха̄сита̄ ме еса̄ ва̄ча̄, йатха̄ба̄лена йатха̄мӯл̣хена йатха̄акусалена̄’’ти. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, нигродха. кинти те сутам̣ парибба̄джака̄нам̣ вуд̣д̣ха̄нам̣ махаллака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йе те ахесум̣ атӣтамаддха̄нам̣ араханто самма̄самбуддха̄, евам̣ су те бхагаванто сам̣гамма сама̄гамма унна̄дино учча̄саддамаха̄садда̄ анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣…пе… итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄. сеййатха̄пи твам̣ етарахи са̄чарийако. уда̄ху, евам̣ су те бхагаванто аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исеванти аппасадда̄ни аппаниггхоса̄ни виджанава̄та̄ни мануссара̄хассеййака̄ни пат̣исалла̄наса̄руппа̄ни, сеййатха̄па̄хам̣ етарахӣ’ти.
‘‘сутам̣ метам̣, бханте. парибба̄джака̄нам̣ вуд̣д̣ха̄нам̣ махаллака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – ‘йе те ахесум̣ атӣтамаддха̄нам̣ араханто самма̄самбуддха̄, на евам̣ су [на̄ссу (сӣ. пӣ.)] те бхагаванто сам̣гамма сама̄гамма унна̄дино учча̄саддамаха̄садда̄ анекавихитам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣…пе… итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄, сеййатха̄па̄хам̣ етарахи са̄чарийако. евам̣ су те бхагаванто аран̃н̃аванапаттха̄ни панта̄ни сена̄сана̄ни пат̣исеванти аппасадда̄ни аппаниггхоса̄ни виджанава̄та̄ни мануссара̄хассеййака̄ни пат̣исалла̄наса̄руппа̄ни, сеййатха̄пи бхагава̄ етарахӣ’’’ти.
‘‘тасса те, нигродха, вин̃н̃усса сато махаллакасса на етадахоси – ‘буддхо со бхагава̄ бодха̄йа дхаммам̣ десети, данто со бхагава̄ даматха̄йа дхаммам̣ десети, санто со бхагава̄ саматха̄йа дхаммам̣ десети, тин̣н̣о со бхагава̄ таран̣а̄йа дхаммам̣ десети, париниббуто со бхагава̄ паринибба̄на̄йа дхаммам̣ десетӣ’’’ти?
брахмачарийапарийоса̄насаччхикирийа̄
77. евам̣ вутте, нигродхо парибба̄джако бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йва̄хам̣ евам̣ бхагавантам̣ авача̄сим̣. тасса ме, бханте, бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣ха̄ту а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти. ‘‘таггха твам̣ [там̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)], нигродха, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йо мам̣ твам̣ евам̣ авача̄си. йато ча кхо твам̣, нигродха, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароси, там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма. вуддхи хеса̄, нигродха, арийасса винайе, йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджати. ахам̣ кхо пана, нигродха, евам̣ вада̄ми –
‘ету вин̃н̃ӯ пурисо асат̣хо ама̄йа̄вӣ уджуджа̄тико, ахамануса̄са̄ми ахам̣ дхаммам̣ десеми. йатха̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ [йатха̄нусит̣т̣хам̣ (?)] пат̣ипаджджама̄но, йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссати саттавасса̄ни. тит̣т̣ханту, нигродха, сатта васса̄ни. ету вин̃н̃ӯ пурисо асат̣хо ама̄йа̄вӣ уджуджа̄тико, ахамануса̄са̄ми ахам̣ дхаммам̣ десеми. йатха̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но, йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссати чха васса̄ни. пан̃ча васса̄ни… чатта̄ри васса̄ни… тӣн̣и васса̄ни… две васса̄ни… екам̣ вассам̣. тит̣т̣хату, нигродха, екам̣ вассам̣. ету вин̃н̃ӯ пурисо асат̣хо ама̄йа̄вӣ уджуджа̄тико ахамануса̄са̄ми ахам̣ дхаммам̣ десеми. йатха̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но, йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссати сатта ма̄са̄ни. тит̣т̣ханту, нигродха, сатта ма̄са̄ни… чха ма̄са̄ни… пан̃ча ма̄са̄ни … чатта̄ри ма̄са̄ни… тӣн̣и ма̄са̄ни… две ма̄са̄ни… екам̣ ма̄сам̣… ад̣д̣хама̄сам̣. тит̣т̣хату, нигродха, ад̣д̣хама̄со. ету вин̃н̃ӯ пурисо асат̣хо ама̄йа̄вӣ уджуджа̄тико, ахамануса̄са̄ми ахам̣ дхаммам̣ десеми. йатха̄нусит̣т̣хам̣ татха̄ пат̣ипаджджама̄но, йассаттха̄йа кулапутта̄ саммадева ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджанти, тадануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄нам̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссати сатта̄хам̣’.
парибба̄джака̄нам̣ паджджха̄йанам̣
78. ‘‘сийа̄ кхо пана те, нигродха, евамасса – ‘антева̄сикамйата̄ но саман̣о готамо евама̄ха̄’ти. на кхо панетам̣, нигродха, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. йо ева во [те (сӣ. сйа̄.)] а̄чарийо, со ева во а̄чарийо хоту. сийа̄ кхо пана те, нигродха, евамасса – ‘уддеса̄ но ча̄ветука̄мо саман̣о готамо евама̄ха̄’ти. на кхо панетам̣, нигродха, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. йо ева во уддесо со ева во уддесо хоту. сийа̄ кхо пана те, нигродха, евамасса – ‘а̄джӣва̄ но ча̄ветука̄мо саман̣о готамо евама̄ха̄’ти. на кхо панетам̣, нигродха, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. йо ева во а̄джӣво, со ева во а̄джӣво хоту. сийа̄ кхо пана те, нигродха, евамасса – ‘йе но дхамма̄ акусала̄ акусаласан̇кха̄та̄ са̄чарийака̄нам̣, тесу патит̣т̣ха̄петука̄мо саман̣о готамо евама̄ха̄’ти. на кхо панетам̣, нигродха, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. акусала̄ чева во те дхамма̄ [водхамма̄ (ка.), те дхамма̄ (сйа̄.)] хонту акусаласан̇кха̄та̄ ча са̄чарийака̄нам̣. сийа̄ кхо пана те, нигродха, евамасса – ‘йе но дхамма̄ кусала̄ кусаласан̇кха̄та̄ са̄чарийака̄нам̣, техи вивечетука̄мо саман̣о готамо евама̄ха̄’ти. на кхо панетам̣, нигродха, евам̣ дат̣т̣хаббам̣. кусала̄ чева во те дхамма̄ хонту кусаласан̇кха̄та̄ ча са̄чарийака̄нам̣. ити кхва̄хам̣, нигродха, нева антева̄сикамйата̄ евам̣ вада̄ми, напи уддеса̄ ча̄ветука̄мо евам̣ вада̄ми, напи а̄джӣва̄ ча̄ветука̄мо евам̣ вада̄ми, напи йе во дхамма̄ [напи йе кхо дхамма̄ (сӣ.), напи йе те дхамма̄ (сйа̄.), напи йе ча во дхамма̄ (ка.)] акусала̄ акусаласан̇кха̄та̄ са̄чарийака̄нам̣, тесу патит̣т̣ха̄петука̄мо евам̣ вада̄ми, напи йе во дхамма̄ [напи йе кхо дхамма̄ (сӣ.), напи йе те дхамма̄ (сйа̄.), напи йе ча во дхамма̄ (ка.)] кусала̄ кусаласан̇кха̄та̄ са̄чарийака̄нам̣, техи вивечетука̄мо евам̣ вада̄ми. санти ча кхо, нигродха, акусала̄ дхамма̄ аппахӣна̄ сам̣килесика̄ поноббхавика̄ [понобхавика̄ (ка.)] садара̄ [саддара̄ (пӣ. ка.), садаратха̄ (сйа̄. ка.)] дуккхавипа̄ка̄ а̄йатим̣ джа̄тиджара̄маран̣ийа̄, йеса̄хам̣ паха̄на̄йа дхаммам̣ десеми. йатха̄пат̣ипанна̄нам̣ во сам̣килесика̄ дхамма̄ пахӣйиссанти, вода̄нӣйа̄ дхамма̄ абхивад̣д̣хиссанти, пан̃н̃а̄па̄рипӯрим̣ вепуллаттан̃ча дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихариссатха̄’’ти.
79. евам̣ вутте, те парибба̄джака̄ тун̣хӣбхӯта̄ ман̇кубхӯта̄ паттаккхандха̄ адхомукха̄ паджджха̄йанта̄ аппат̣ибха̄на̄ нисӣдим̣су йатха̄ там̣ ма̄рена парийут̣т̣хитачитта̄. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘саббе пиме могхапуриса̄ пхут̣т̣ха̄ па̄пимата̄. йатра хи на̄ма екассапи на евам̣ бхависсати – ‘ханда майам̣ ан̃н̃а̄н̣аттхампи саман̣е готаме брахмачарийам̣ чара̄ма, ким̣ кариссати сатта̄хо’’’ти? атха кхо бхагава̄ удумбарика̄йа парибба̄джака̄ра̄ме сӣхана̄дам̣ надитва̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ гиджджхакӯт̣е паббате паччупат̣т̣ха̄си [паччут̣т̣ха̄си (сӣ. сйа̄. пӣ.)]. сандха̄но пана гахапати та̄вадева ра̄джагахам̣ па̄висӣти.
удумбарикасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дутийам̣.