6. маха̄лисуттам̣

бра̄хман̣адӯтаваттху

359. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. тена кхо пана самайена самбахула̄ косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ веса̄лийам̣ пат̣ивасанти кеначидева каран̣ӣйена. ассосум̣ кхо те косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито веса̄лийам̣ вихарати маха̄ване кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄йам̣. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.

360. атха кхо те косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ йена маха̄ванам̣ кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄ тенупасан̇камим̣су. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ на̄гито бхагавато упат̣т̣ха̄ко хоти. атха кхо те косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ йена̄йасма̄ на̄гито тенупасан̇камим̣су. упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ на̄гитам̣ етадавочум̣ – ‘‘кахам̣ ну кхо, бхо на̄гита, етарахи со бхавам̣ готамо вихарати? дассанака̄ма̄ хи майам̣ там̣ бхавантам̣ готама’’нти. ‘‘ака̄ло кхо, а̄вусо, бхагавантам̣ дассана̄йа, пат̣исаллӣно бхагава̄’’ти. атха кхо те косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ таттхева екамантам̣ нисӣдим̣су – ‘‘дисва̄ва майам̣ там̣ бхавантам̣ готамам̣ гамисса̄ма̄’’ти.

от̣т̣хаддхаличчхавӣваттху

361. от̣т̣хаддхопи личчхавӣ махатийа̄ личчхавӣпариса̄йа саддхим̣ йена маха̄ванам̣ кӯт̣а̄га̄раса̄ла̄ йена̄йасма̄ на̄гито тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ на̄гитам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо от̣т̣хаддхопи личчхавӣ а̄йасмантам̣ на̄гитам̣ етадавоча – ‘‘кахам̣ ну кхо, бханте на̄гита, етарахи со бхагава̄ вихарати арахам̣ самма̄самбуддхо, дассанака̄ма̄ хи майам̣ там̣ бхагавантам̣ арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти. ‘‘ака̄ло кхо, маха̄ли, бхагавантам̣ дассана̄йа, пат̣исаллӣно бхагава̄’’ти. от̣т̣хаддхопи личчхавӣ таттхева екамантам̣ нисӣди – ‘‘дисва̄ва ахам̣ там̣ бхагавантам̣ гамисса̄ми арахантам̣ самма̄самбуддха’’нти.

362. атха кхо сӣхо саман̣уддесо йена̄йасма̄ на̄гито тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ на̄гитам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо сӣхо саман̣уддесо а̄йасмантам̣ на̄гитам̣ етадавоча – ‘‘ете, бханте кассапа, самбахула̄ косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ идхӯпасан̇канта̄ бхагавантам̣ дассана̄йа; от̣т̣хаддхопи личчхавӣ махатийа̄ личчхавӣпариса̄йа саддхим̣ идхӯпасан̇канто бхагавантам̣ дассана̄йа, са̄дху, бханте кассапа, лабхатам̣ еса̄ джаната̄ бхагавантам̣ дассана̄йа̄’’ти.

‘‘тена хи, сӣха, тван̃н̃ева бхагавато а̄рочехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо сӣхо саман̣уддесо а̄йасмато на̄гитасса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо сӣхо саман̣уддесо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ете, бханте, самбахула̄ косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ идхӯпасан̇канта̄ бхагавантам̣ дассана̄йа, от̣т̣хаддхопи личчхавӣ махатийа̄ личчхавӣпариса̄йа саддхим̣ идхӯпасан̇канто бхагавантам̣ дассана̄йа. са̄дху, бханте, лабхатам̣ еса̄ джаната̄ бхагавантам̣ дассана̄йа̄’’ти. ‘‘тена хи, сӣха, виха̄рапаччха̄йа̄йам̣ а̄санам̣ пан̃н̃апехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо сӣхо саман̣уддесо бхагавато пат̣иссутва̄ виха̄рапаччха̄йа̄йам̣ а̄санам̣ пан̃н̃апеси.

363. атха кхо бхагава̄ виха̄ра̄ никкхамма виха̄рапаччха̄йа̄йам̣ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо те косалака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ ма̄гадхака̄ ча бра̄хман̣адӯта̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су; упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. от̣т̣хаддхопи личчхавӣ махатийа̄ личчхавӣпариса̄йа саддхим̣ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди.

364. екамантам̣ нисинно кхо от̣т̣хаддхо личчхавӣ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пурима̄ни, бханте, диваса̄ни пуриматара̄ни сунаккхатто личчхавипутто йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ мам̣ етадавоча – ‘йадагге ахам̣, маха̄ли, бхагавантам̣ упанисса̄йа вихара̄ми, на чирам̣ тӣн̣и васса̄ни, дибба̄ни хи кхо рӯпа̄ни пасса̄ми пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но ча кхо дибба̄ни садда̄ни сун̣а̄ми пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄нӣ’ти. санта̄нева ну кхо, бханте, сунаккхатто личчхавипутто дибба̄ни садда̄ни на̄ссоси пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, уда̄ху асанта̄нӣ’’ти?

екам̣сабха̄витасама̄дхи

365. ‘‘санта̄нева кхо, маха̄ли, сунаккхатто личчхавипутто дибба̄ни садда̄ни на̄ссоси пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но асанта̄нӣ’’ти. ‘‘ко ну кхо, бханте, хету, ко паччайо, йена санта̄нева сунаккхатто личчхавипутто дибба̄ни садда̄ни на̄ссоси пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но асанта̄нӣ’’ти?

366. ‘‘идха, маха̄ли, бхиккхуно пураттхима̄йа диса̄йа екам̣сабха̄вито сама̄дхи хоти дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. со пураттхима̄йа диса̄йа екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. пураттхима̄йа диса̄йа дибба̄ни рӯпа̄ни пассати пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но ча кхо дибба̄ни садда̄ни сун̣а̄ти пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, маха̄ли, хоти бхиккхуно пураттхима̄йа диса̄йа екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣.

367. ‘‘пуна чапарам̣, маха̄ли, бхиккхуно даккхин̣а̄йа диса̄йа…пе… паччхима̄йа диса̄йа … уттара̄йа диса̄йа… уддхамадхо тирийам̣ екам̣сабха̄вито сама̄дхи хоти дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. со уддхамадхо тирийам̣ екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. уддхамадхо тирийам̣ дибба̄ни рӯпа̄ни пассати пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но ча кхо дибба̄ни садда̄ни сун̣а̄ти пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, маха̄ли, хоти бхиккхуно уддхамадхо тирийам̣ екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣.

368. ‘‘идха, маха̄ли, бхиккхуно пураттхима̄йа диса̄йа екам̣сабха̄вито сама̄дхи хоти дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. со пураттхима̄йа диса̄йа екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. пураттхима̄йа диса̄йа дибба̄ни садда̄ни сун̣а̄ти пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но ча кхо дибба̄ни рӯпа̄ни пассати пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, маха̄ли, хоти бхиккхуно пураттхима̄йа диса̄йа екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣.

369. ‘‘пуна чапарам̣, маха̄ли, бхиккхуно даккхин̣а̄йа диса̄йа…пе… паччхима̄йа диса̄йа… уттара̄йа диса̄йа… уддхамадхо тирийам̣ екам̣сабха̄вито сама̄дхи хоти дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. со уддхамадхо тирийам̣ екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. уддхамадхо тирийам̣ дибба̄ни садда̄ни сун̣а̄ти пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но ча кхо дибба̄ни рӯпа̄ни пассати пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, маха̄ли, хоти бхиккхуно уддхамадхо тирийам̣ екам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нам̣ садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, но ча кхо дибба̄нам̣ рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣.

370. ‘‘идха, маха̄ли, бхиккхуно пураттхима̄йа диса̄йа убхайам̣сабха̄вито сама̄дхи хоти дибба̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣ дибба̄нан̃ча садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. со пураттхима̄йа диса̄йа убхайам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, дибба̄нан̃ча садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. пураттхима̄йа диса̄йа дибба̄ни ча рӯпа̄ни пассати пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, дибба̄ни ча садда̄ни сун̣а̄ти пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, маха̄ли, хоти бхиккхуно пураттхима̄йа диса̄йа убхайам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣ дибба̄нан̃ча садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣.

371. ‘‘пуна чапарам̣, маха̄ли, бхиккхуно даккхин̣а̄йа диса̄йа…пе… паччхима̄йа диса̄йа… уттара̄йа диса̄йа… уддхамадхо тирийам̣ убхайам̣сабха̄вито сама̄дхи хоти дибба̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, дибба̄нан̃ча садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. со уддхамадхо тирийам̣ убхайам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣ дибба̄нан̃ча садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. уддхамадхо тирийам̣ дибба̄ни ча рӯпа̄ни пассати пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, дибба̄ни ча садда̄ни сун̣а̄ти пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни. там̣ кисса хету? еван̃хетам̣, маха̄ли, хоти бхиккхуно уддхамадхо тирийам̣ убхайам̣сабха̄вите сама̄дхимхи дибба̄нан̃ча рӯпа̄нам̣ дассана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣, дибба̄нан̃ча садда̄нам̣ савана̄йа пийарӯпа̄нам̣ ка̄мӯпасам̣хита̄нам̣ раджанӣйа̄нам̣. айам̣ кхо маха̄ли, хету, айам̣ паччайо, йена санта̄нева сунаккхатто личчхавипутто дибба̄ни садда̄ни на̄ссоси пийарӯпа̄ни ка̄мӯпасам̣хита̄ни раджанӣйа̄ни, но асанта̄нӣ’’ти.

372. ‘‘ета̄сам̣ нӯна, бханте, сама̄дхибха̄вана̄нам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ бхагавати брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти. ‘‘на кхо, маха̄ли, ета̄сам̣ сама̄дхибха̄вана̄нам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти. аттхи кхо, маха̄ли, ан̃н̃ева дхамма̄ уттаритара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча, йесам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти.

чатуарийапхалам̣

373. ‘‘катаме пана те, бханте, дхамма̄ уттаритара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча, йесам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ бхагавати брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти? ‘‘идха, маха̄ли, бхиккху тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ сота̄панно хоти авинипа̄тадхаммо нийато самбодхипара̄йан̣о. айампи кхо, маха̄ли, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча, йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ли, бхиккху тин̣н̣ам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ ра̄гадосамоха̄нам̣ танутта̄ сакада̄га̄мӣ хоти, сакидева [саким̣дева (ка.)] имам̣ локам̣ а̄гантва̄ дуккхассантам̣ кароти. айампи кхо, маха̄ли, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча, йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ли, бхиккху пан̃чаннам̣ орамбха̄гийа̄нам̣ сам̣йоджана̄нам̣ париккхайа̄ опапа̄тико хоти, таттха паринибба̄йӣ, ана̄ваттидхаммо тасма̄ лока̄. айампи кхо, маха̄ли, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча, йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти.

‘‘пуна чапарам̣, маха̄ли, бхиккху а̄сава̄нам̣ кхайа̄ ана̄савам̣ четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттим̣ дит̣т̣хева дхамме сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ упасампаджджа вихарати. айампи кхо, маха̄ли, дхаммо уттаритаро ча пан̣ӣтатаро ча, йасса саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чаранти. име кхо те, маха̄ли, дхамма̄ уттаритара̄ ча пан̣ӣтатара̄ ча, йесам̣ саччхикирийа̄хету бхиккхӯ майи брахмачарийам̣ чарантӣ’’ти.

арийаат̣т̣хан̇гикамагго

374. ‘‘аттхи пана, бханте, магго аттхи пат̣ипада̄ етесам̣ дхамма̄нам̣ саччхикирийа̄йа̄’’ти? ‘‘аттхи кхо, маха̄ли, магго аттхи пат̣ипада̄ етесам̣ дхамма̄нам̣ саччхикирийа̄йа̄’’ти.

375. ‘‘катамо пана, бханте, магго катама̄ пат̣ипада̄ етесам̣ дхамма̄нам̣ саччхикирийа̄йа̄’’ти? ‘‘айамева арийо ат̣т̣хан̇гико магго. сеййатхидам̣ – самма̄дит̣т̣хи самма̄сан̇каппо самма̄ва̄ча̄ самма̄камманто самма̄а̄джӣво самма̄ва̄йа̄мо самма̄сати самма̄сама̄дхи. айам̣ кхо, маха̄ли, магго айам̣ пат̣ипада̄ етесам̣ дхамма̄нам̣ саччхикирийа̄йа.

двепаббаджитаваттху

376. ‘‘екамида̄хам̣, маха̄ли, самайам̣ косамбийам̣ вихара̄ми гхосита̄ра̄ме. атха кхо две паббаджита̄ – мун̣д̣ийо ча парибба̄джако джа̄лийо ча да̄рупаттикантева̄сӣ йена̄хам̣ тенупасан̇камим̣су. упасан̇камитва̄ майа̄ саддхим̣ саммодим̣су. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ ат̣т̣хам̣су. екамантам̣ т̣хита̄ кхо те две паббаджита̄ мам̣ етадавочум̣ – ‘ким̣ ну кхо, а̄вусо готама, там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣрам̣, уда̄ху ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти?

377. ‘‘‘тена ха̄вусо, сун̣а̄тха са̄дхукам̣ манаси каротха бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘евама̄вусо’ти кхо те две паббаджита̄ мама паччассосум̣. ахам̣ етадавочам̣ – идха̄вусо татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо…пе… (йатха̄ 190-212 ануччхедесу евам̣ виттха̄ретаббам̣). евам̣ кхо, а̄вусо, бхиккху сӣласампанно хоти…пе… пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. йо кхо, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати, каллам̣ ну кхо тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти? йо со, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати, каллам̣ тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄, ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти. ахам̣ кхо панетам̣, а̄вусо, евам̣ джа̄на̄ми евам̣ пасса̄ми. атха ча пана̄хам̣ на вада̄ми – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄…пе… дутийам̣ джха̄нам̣…пе… татийам̣ джха̄нам̣…пе… чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. йо кхо, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати, каллам̣ ну кхо тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти? йо со, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати, каллам̣ тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти. ахам̣ кхо панетам̣, а̄вусо, евам̣ джа̄на̄ми евам̣ пасса̄ми. атха ча пана̄хам̣ на вада̄ми – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄…пе… н̃а̄н̣адассана̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети…пе… йо кхо, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати, каллам̣ ну кхо тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти? йо со, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати, каллам̣ [на каллам̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. ка.)] тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти. ахам̣ кхо панетам̣, а̄вусо, евам̣ джа̄на̄ми евам̣ пасса̄ми. атха ча пана̄хам̣ на вада̄ми – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄ти. йо кхо, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати, каллам̣ ну кхо тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти? йо со, а̄вусо, бхиккху евам̣ джа̄на̄ти евам̣ пассати на каллам̣ тассетам̣ вачана̄йа – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄ти. ахам̣ кхо панетам̣, а̄вусо, евам̣ джа̄на̄ми евам̣ пасса̄ми. атха ча пана̄хам̣ на вада̄ми – ‘там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣра’нти ва̄ ‘ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣра’нти ва̄’’ти. идамавоча бхагава̄. аттамано от̣т̣хаддхо личчхавӣ бхагавато бха̄ситам̣ абхинандӣти.

маха̄лисуттам̣ нит̣т̣хитам̣ чхат̣т̣хам̣.