3. амбат̣т̣хасуттам̣

254. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи йена иччха̄нан̇галам̣ на̄ма косала̄нам̣ бра̄хман̣ага̄мо тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ иччха̄нан̇гале вихарати иччха̄нан̇галаванасан̣д̣е.

поккхараса̄тиваттху

255. тена кхо пана самайена бра̄хман̣о поккхараса̄ти уккат̣т̣хам̣ [поккхараса̄тӣ (сӣ.), поккхараса̄ди (пӣ.)] аджджха̄васати саттуссадам̣ сатин̣акат̣т̣ходакам̣ садхан̃н̃ам̣ ра̄джабхоггам̣ ран̃н̃а̄ пасенадина̄ косалена диннам̣ ра̄джада̄йам̣ брахмадеййам̣. ассоси кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти – ‘‘саман̣о кхалу, бхо, готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи иччха̄нан̇галам̣ ануппатто иччха̄нан̇гале вихарати иччха̄нан̇галаванасан̣д̣е. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ [бхагава̄ти (сйа̄. кам̣.), упарисон̣адан̣д̣асутта̄дӣсупи буддхагун̣акатха̄йам̣ евамева диссати]. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣ’’ти.

амбат̣т̣хама̄н̣аво

256. тена кхо пана самайена бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса амбат̣т̣хо на̄ма ма̄н̣аво антева̄сӣ хоти аджджха̄йако мантадхаро тин̣н̣ам̣ веда̄нам̣ [беда̄нам̣ (ка.)] па̄рагӯ санигхан̣д̣укет̣убха̄нам̣ са̄ккхараппабхеда̄нам̣ итиха̄сапан̃чама̄нам̣ падако веййа̄каран̣о лока̄йатамаха̄пурисалаккхан̣есу анавайо анун̃н̃а̄тапат̣ин̃н̃а̄то саке а̄чарийаке тевиджджаке па̄вачане – ‘‘йамахам̣ джа̄на̄ми, там̣ твам̣ джа̄на̄си; йам̣ твам̣ джа̄на̄си тамахам̣ джа̄на̄мӣ’’ти.

257. атха кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ а̄мантеси – ‘‘айам̣, та̄та амбат̣т̣ха, саман̣о готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито косалесу ча̄рикам̣ чарама̄но махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ пан̃чаматтехи бхиккхусатехи иччха̄нан̇галам̣ ануппатто иччха̄нан̇гале вихарати иччха̄нан̇галаванасан̣д̣е. там̣ кхо пана бхавантам̣ готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄, арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣, са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣти. ехи твам̣ та̄та амбат̣т̣ха, йена саман̣о готамо тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ саман̣ам̣ готамам̣ джа̄на̄хи, йади ва̄ там̣ бхавантам̣ готамам̣ татха̄сантам̣йева саддо аббхуггато, йади ва̄ но татха̄. йади ва̄ со бхавам̣ готамо та̄дисо, йади ва̄ на та̄дисо, татха̄ майам̣ там̣ бхавантам̣ готамам̣ ведисса̄ма̄’’ти.

258. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана̄хам̣, бхо, там̣ бхавантам̣ готамам̣ джа̄нисса̄ми – ‘йади ва̄ там̣ бхавантам̣ готамам̣ татха̄сантам̣йева саддо аббхуггато, йади ва̄ но татха̄. йади ва̄ со бхавам̣ готамо та̄дисо, йади ва̄ на та̄дисо’’’ти?

‘‘а̄гата̄ни кхо, та̄та амбат̣т̣ха, амха̄кам̣ мантесу дваттим̣са маха̄пурисалаккхан̣а̄ни, йехи саманна̄гатасса маха̄пурисасса двейева гатийо бхаванти анан̃н̃а̄. саче ага̄рам̣ аджджха̄васати, ра̄джа̄ хоти чаккаваттӣ дхаммико дхаммара̄джа̄ ча̄туранто виджита̄вӣ джанападаттха̄варийаппатто саттаратанасаманна̄гато. тассима̄ни сатта ратана̄ни бхаванти. сеййатхидам̣ – чаккаратанам̣, хаттхиратанам̣, ассаратанам̣, ман̣иратанам̣, иттхиратанам̣, гахапатиратанам̣, парин̣а̄йакаратанамева саттамам̣. паросахассам̣ кхо панасса путта̄ бхаванти сӯра̄ вӣран̇гарӯпа̄ парасенаппамаддана̄. со имам̣ патхавим̣ са̄гарапарийантам̣ адан̣д̣ена асаттхена дхаммена абхивиджийа аджджха̄васати. саче кхо пана ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, арахам̣ хоти самма̄самбуддхо локе виват̣т̣аччхадо. ахам̣ кхо пана, та̄та амбат̣т̣ха, манта̄нам̣ да̄та̄; твам̣ манта̄нам̣ пат̣иггахета̄’’ти.

259. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бра̄хман̣ам̣ поккхараса̄тим̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ вал̣ава̄ратхама̄руйха самбахулехи ма̄н̣авакехи саддхим̣ йена иччха̄нан̇галаванасан̣д̣о тена па̄йа̄си. йа̄ватика̄ йа̄насса бхӯми йа̄нена гантва̄ йа̄на̄ паччорохитва̄ паттикова а̄ра̄мам̣ па̄виси. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ аббхока̄се чан̇каманти. атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘кахам̣ ну кхо, бхо, етарахи со бхавам̣ готамо вихарати? тан̃хи майам̣ бхавантам̣ готамам̣ дассана̄йа идхӯпасан̇канта̄’’ти.

260. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘айам̣ кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво абхин̃н̃а̄таколан̃н̃о чева абхин̃н̃а̄тасса ча бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса антева̄сӣ. агару кхо пана бхагавато еварӯпехи кулапуттехи саддхим̣ катха̄салла̄по хотӣ’’ти. те амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ етадавочум̣ – ‘‘есо амбат̣т̣ха виха̄ро сам̣вутадва̄ро, тена аппасаддо упасан̇камитва̄ атарама̄но а̄л̣индам̣ пависитва̄ укка̄ситва̄ аггал̣ам̣ а̄кот̣ехи, вивариссати те бхагава̄ два̄ра’’нти.

261. атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво йена со виха̄ро сам̣вутадва̄ро, тена аппасаддо упасан̇камитва̄ атарама̄но а̄л̣индам̣ пависитва̄ укка̄ситва̄ аггал̣ам̣ а̄кот̣еси. вивари бхагава̄ два̄рам̣. па̄виси амбат̣т̣хо ма̄н̣аво. ма̄н̣авака̄пи пависитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. амбат̣т̣хо пана ма̄н̣аво чан̇камантопи нисиннена бхагавата̄ кан̃чи кан̃чи [кин̃чи кин̃чи (ка.)] катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄рети, т̣хитопи нисиннена бхагавата̄ кин̃чи кин̃чи катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄рети.

262. атха кхо бхагава̄ амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ етадавоча – ‘‘евам̣ ну те, амбат̣т̣ха, бра̄хман̣ехи вуддхехи махаллакехи а̄чарийапа̄чарийехи саддхим̣ катха̄салла̄по хоти, йатхайидам̣ чарам̣ тит̣т̣хам̣ нисиннена майа̄ кин̃чи кин̃чи катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретӣ’’ти?

пат̣хамаиббхава̄до

263. ‘‘но хидам̣, бхо готама. гаччханто ва̄ хи, бхо готама, гаччхантена бра̄хман̣о бра̄хман̣ена саддхим̣ саллапитумарахати, т̣хито ва̄ хи, бхо готама, т̣хитена бра̄хман̣о бра̄хман̣ена саддхим̣ саллапитумарахати, нисинно ва̄ хи, бхо готама, нисиннена бра̄хман̣о бра̄хман̣ена саддхим̣ саллапитумарахати, сайа̄но ва̄ хи, бхо готама, сайа̄нена бра̄хман̣о бра̄хман̣ена саддхим̣ саллапитумарахати. йе ча кхо те, бхо готама, мун̣д̣ака̄ саман̣ака̄ иббха̄ кан̣ха̄ [кин̣ха̄ (ка. сӣ. пӣ.)] бандхупа̄да̄пачча̄, техипи ме саддхим̣ евам̣ катха̄салла̄по хоти, йатхарива бхота̄ готамена̄’’ти. ‘‘аттхикавато кхо пана те, амбат̣т̣ха, идха̄гаманам̣ ахоси, йа̄йева кхо панаттха̄йа а̄гаччхеййа̄тха [а̄гаччхеййа̄тхо (сӣ. пӣ.)], тамева аттхам̣ са̄дхукам̣ манаси кареййа̄тха [манасикареййа̄тхо (сӣ. пӣ.)]. авуситава̄йева кхо пана бхо айам̣ амбат̣т̣хо ма̄н̣аво вуситама̄нӣ киман̃н̃атра авуситатта̄’’ти.

264. атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхагавата̄ авуситава̄дена вуччама̄но купито анаттамано бхагавантам̣йева кхум̣сенто бхагавантам̣йева вамбхенто бхагавантам̣йева упавадама̄но – ‘‘саман̣о ча ме, бхо, готамо па̄пито бхависсатӣ’’ти бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘чан̣д̣а̄, бхо готама, сакйаджа̄ти; пхаруса̄, бхо готама, сакйаджа̄ти; лахуса̄, бхо готама, сакйаджа̄ти; бхасса̄, бхо готама, сакйаджа̄ти; иббха̄ санта̄ иббха̄ сама̄на̄ на бра̄хман̣е саккаронти, на бра̄хман̣е гарум̣ каронти [гарукаронти (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)], на бра̄хман̣е ма̄ненти, на бра̄хман̣е пӯдженти, на бра̄хман̣е апача̄йанти. тайидам̣, бхо готама, наччханнам̣, тайидам̣ наппатирӯпам̣, йадиме сакйа̄ иббха̄ санта̄ иббха̄ сама̄на̄ на бра̄хман̣е саккаронти, на бра̄хман̣е гарум̣ каронти, на бра̄хман̣е ма̄ненти, на бра̄хман̣е пӯдженти, на бра̄хман̣е апача̄йантӣ’’ти. итиха амбат̣т̣хо ма̄н̣аво идам̣ пат̣хамам̣ сакйесу иббхава̄дам̣ нипа̄теси.

дутийаиббхава̄до

265. ‘‘ким̣ пана те, амбат̣т̣ха, сакйа̄ апараддху’’нти? ‘‘екамида̄хам̣, бхо готама, самайам̣ а̄чарийасса бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса кеначидева каран̣ӣйена капилаваттхум̣ агама̄сим̣. йена сакйа̄нам̣ сандха̄га̄рам̣ тенупасан̇камим̣. тена кхо пана самайена самбахула̄ сакйа̄ чева сакйакума̄ра̄ ча сандха̄га̄ре [сантха̄га̄ре (сӣ. пӣ.)] уччесу а̄санесу нисинна̄ хонти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ан̇гулипатодакехи [ан̇гулипатодакена (пӣ.)] сан̃джаггханта̄ сам̣кӣл̣анта̄, ан̃н̃адаттху маман̃н̃ева ман̃н̃е ануджаггханта̄, на мам̣ кочи а̄саненапи нимантеси. тайидам̣, бхо готама, наччханнам̣, тайидам̣ наппатирӯпам̣, йадиме сакйа̄ иббха̄ санта̄ иббха̄ сама̄на̄ на бра̄хман̣е саккаронти, на бра̄хман̣е гарум̣ каронти, на бра̄хман̣е ма̄ненти, на бра̄хман̣е пӯдженти, на бра̄хман̣е апача̄йантӣ’’ти. итиха амбат̣т̣хо ма̄н̣аво идам̣ дутийам̣ сакйесу иббхава̄дам̣ нипа̄теси.

татийаиббхава̄до

266. ‘‘лат̣укика̄пи кхо, амбат̣т̣ха, сакун̣ика̄ саке кула̄ваке ка̄мала̄пинӣ хоти. сакам̣ кхо панетам̣, амбат̣т̣ха, сакйа̄нам̣ йадидам̣ капилаваттхум̣, на̄рахата̄йасма̄ амбат̣т̣хо има̄йа аппаматта̄йа абхисаджджиту’’нти. ‘‘чатта̄роме, бхо готама, ван̣н̣а̄ – кхаттийа̄ бра̄хман̣а̄ весса̄ судда̄. имесан̃хи, бхо готама, чатуннам̣ ван̣н̣а̄нам̣ тайо ван̣н̣а̄ – кхаттийа̄ ча весса̄ ча судда̄ ча – ан̃н̃адаттху бра̄хман̣ассева парича̄рака̄ сампаджджанти. тайидам̣, бхо готама, наччханнам̣, тайидам̣ наппатирӯпам̣, йадиме сакйа̄ иббха̄ санта̄ иббха̄ сама̄на̄ на бра̄хман̣е саккаронти, на бра̄хман̣е гарум̣ каронти, на бра̄хман̣е ма̄ненти, на бра̄хман̣е пӯдженти, на бра̄хман̣е апача̄йантӣ’’ти. итиха амбат̣т̣хо ма̄н̣аво идам̣ татийам̣ сакйесу иббхава̄дам̣ нипа̄теси.

да̄сипуттава̄до

267. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘атиба̄л̣хам̣ кхо айам̣ амбат̣т̣хо ма̄н̣аво сакйесу иббхава̄дена нимма̄дети, йам̣нӯна̄хам̣ готтам̣ пуччхеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ етадавоча – ‘‘катхам̣ готтоси, амбат̣т̣ха̄’’ти? ‘‘кан̣ха̄йанохамасми, бхо готама̄’’ти. пора̄н̣ам̣ кхо пана те амбат̣т̣ха ма̄та̄петтикам̣ на̄маготтам̣ ануссарато аййапутта̄ сакйа̄ бхаванти; да̄сипутто твамаси сакйа̄нам̣. сакйа̄ кхо пана, амбат̣т̣ха, ра̄джа̄нам̣ окка̄кам̣ пита̄махам̣ даханти.

‘‘бхӯтапуббам̣, амбат̣т̣ха, ра̄джа̄ окка̄ко йа̄ са̄ махесӣ пийа̄ мана̄па̄, тасса̄ путтасса раджджам̣ парин̣а̄метука̄мо джет̣т̣хакума̄ре рат̣т̣хасма̄ пабба̄джеси – окка̄мукхам̣ каракан̣д̣ам̣ [укка̄мукхам̣ каракан̣д̣ум̣ (сӣ. сйа̄.)] хаттхиникам̣ синисӯрам̣ [синипурам̣ (сӣ. сйа̄.)]. те рат̣т̣хасма̄ пабба̄джита̄ химавантапассе поккхаран̣ийа̄ тӣре маха̄са̄касан̣д̣о, таттха ва̄сам̣ каппесум̣. те джа̄тисамбхедабхайа̄ сака̄хи бхагинӣхи саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ каппесум̣.

‘‘атха кхо, амбат̣т̣ха, ра̄джа̄ окка̄ко амачче па̄рисадждже а̄мантеси – ‘кахам̣ ну кхо, бхо, етарахи кума̄ра̄ саммантӣ’ти? ‘аттхи, дева, химавантапассе поккхаран̣ийа̄ тӣре маха̄са̄касан̣д̣о, таттхетарахи кума̄ра̄ самманти. те джа̄тисамбхедабхайа̄ сака̄хи бхагинӣхи саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ каппентӣ’ти. атха кхо, амбат̣т̣ха, ра̄джа̄ окка̄ко уда̄нам̣ уда̄неси – ‘сакйа̄ вата, бхо, кума̄ра̄, парамасакйа̄ вата, бхо, кума̄ра̄’ти. тадагге кхо пана амбат̣т̣ха сакйа̄ пан̃н̃а̄йанти; со ча несам̣ пуббапурисо.

‘‘ран̃н̃о кхо пана, амбат̣т̣ха, окка̄касса диса̄ на̄ма да̄сӣ ахоси. са̄ кан̣хам̣ на̄ма [са̄ кан̣хам̣ (пӣ.)] джанеси. джа̄то кан̣хо пабйа̄ха̄си – ‘дховатха мам̣, амма, наха̄петха мам̣ амма, имасма̄ мам̣ асучисма̄ паримочетха, аттха̄йа во бхависса̄мӣ’ти. йатха̄ кхо пана амбат̣т̣ха етарахи манусса̄ писа̄че дисва̄ ‘писа̄ча̄’ти сан̃джа̄нанти; евамева кхо, амбат̣т̣ха, тена кхо пана самайена манусса̄ писа̄че ‘кан̣ха̄’ти сан̃джа̄нанти. те евама̄хам̣су – ‘айам̣ джа̄то пабйа̄ха̄си, кан̣хо джа̄то, писа̄чо джа̄то’ти. тадагге кхо пана, амбат̣т̣ха кан̣ха̄йана̄ пан̃н̃а̄йанти, со ча кан̣ха̄йана̄нам̣ пуббапурисо. ити кхо те, амбат̣т̣ха, пора̄н̣ам̣ ма̄та̄петтикам̣ на̄маготтам̣ ануссарато аййапутта̄ сакйа̄ бхаванти, да̄сипутто твамаси сакйа̄на’’нти.

268. евам̣ вутте, те ма̄н̣авака̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘ма̄ бхавам̣ готамо амбат̣т̣хам̣ атиба̄л̣хам̣ да̄сипуттава̄дена нимма̄деси. суджа̄то ча, бхо готама амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, кулапутто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, бахуссуто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, калйа̄н̣ава̄ккаран̣о ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, пан̣д̣ито ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, пахоти ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхота̄ готамена саддхим̣ асмим̣ вачане пат̣имантету’’нти.

269. атха кхо бхагава̄ те ма̄н̣аваке етадавоча – ‘‘саче кхо тумха̄кам̣ ма̄н̣авака̄нам̣ евам̣ хоти – ‘дуджджа̄то ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, акулапутто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, аппассуто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, акалйа̄н̣ава̄ккаран̣о ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, дуппан̃н̃о ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, на ча пахоти амбат̣т̣хо ма̄н̣аво саман̣ена готамена саддхим̣ асмим̣ вачане пат̣имантету’нти, тит̣т̣хату амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, тумхе майа̄ саддхим̣ мантавхо асмим̣ вачане. саче пана тумха̄кам̣ ма̄н̣авака̄нам̣ евам̣ хоти – ‘суджа̄то ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, кулапутто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, бахуссуто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, калйа̄н̣ава̄ккаран̣о ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, пан̣д̣ито ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, пахоти ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво саман̣ена готамена саддхим̣ асмим̣ вачане пат̣имантету’нти, тит̣т̣хатха тумхе; амбат̣т̣хо ма̄н̣аво майа̄ саддхим̣ пат̣имантетӯ’’ти.

‘‘суджа̄то ча, бхо готама, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, кулапутто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, бахуссуто ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, калйа̄н̣ава̄ккаран̣о ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, пан̣д̣ито ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, пахоти ча амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхота̄ готамена саддхим̣ асмим̣ вачане пат̣имантетум̣, тун̣хӣ майам̣ бхависса̄ма, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхота̄ готамена саддхим̣ асмим̣ вачане пат̣имантетӯ’’ти.

270. атха кхо бхагава̄ амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ етадавоча – ‘‘айам̣ кхо пана те, амбат̣т̣ха, сахадхаммико пан̃хо а̄гаччхати, ака̄ма̄ бйа̄ка̄таббо. саче твам̣ на бйа̄кариссаси, ан̃н̃ена ва̄ ан̃н̃ам̣ пат̣ичариссаси, тун̣хӣ ва̄ бхависсаси, паккамиссаси ва̄ еттхева те саттадха̄ муддха̄ пхалиссати. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, кинти те сутам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ вуддха̄нам̣ махаллака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ кутопабхутика̄ кан̣ха̄йана̄, ко ча кан̣ха̄йана̄нам̣ пуббапурисо’’ти?

евам̣ вутте, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво тун̣хӣ ахоси. дутийампи кхо бхагава̄ амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ етадавоча – ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, кинти те сутам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ вуддха̄нам̣ махаллака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ кутопабхутика̄ кан̣ха̄йана̄, ко ча кан̣ха̄йана̄нам̣ пуббапурисо’’ти? дутийампи кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво тун̣хӣ ахоси. атха кхо бхагава̄ амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ етадавоча – ‘‘бйа̄карохи да̄ни амбат̣т̣ха, на да̄ни, те тун̣хӣбха̄васса ка̄ло. йо кхо, амбат̣т̣ха, татха̄гатена йа̄вататийакам̣ сахадхаммикам̣ пан̃хам̣ пут̣т̣хо на бйа̄кароти, еттхевасса саттадха̄ муддха̄ пхалиссатӣ’’ти.

271. тена кхо пана самайена ваджирапа̄н̣ӣ йаккхо махантам̣ айокӯт̣ам̣ а̄да̄йа а̄диттам̣ сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣ [сан̃джотибхӯтам̣ (сйа̄.)] амбат̣т̣хасса ма̄н̣авасса упари веха̄сам̣ т̣хито хоти – ‘‘сача̄йам̣ амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхагавата̄ йа̄вататийакам̣ сахадхаммикам̣ пан̃хам̣ пут̣т̣хо на бйа̄кариссати, еттхевасса саттадха̄ муддхам̣ пха̄лесса̄мӣ’’ти. там̣ кхо пана ваджирапа̄н̣им̣ йаккхам̣ бхагава̄ чева пассати амбат̣т̣хо ча ма̄н̣аво.

272. атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхӣто сам̣вигго ломахат̣т̣хаджа̄то бхагавантам̣йева та̄н̣ам̣ гавесӣ бхагавантам̣йева лен̣ам̣ гавесӣ бхагавантам̣йева саран̣ам̣ гавесӣ – упанисӣдитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘киметам̣ [ким̣ ме там̣ (ка.)] бхавам̣ готамо а̄ха? пунабхавам̣ готамо бравитӯ’’ти [брӯту (сйа̄.)].

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, кинти те сутам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ вуддха̄нам̣ махаллака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ кутопабхутика̄ кан̣ха̄йана̄, ко ча кан̣ха̄йана̄нам̣ пуббапурисо’’ти? ‘‘евамева ме, бхо готама, сутам̣ йатхева бхавам̣ готамо а̄ха. татопабхутика̄ кан̣ха̄йана̄; со ча кан̣ха̄йана̄нам̣ пуббапурисо’’ти.

амбат̣т̣хавам̣сакатха̄

273. евам̣ вутте, те ма̄н̣авака̄ унна̄дино учча̄саддамаха̄садда̄ ахесум̣ – ‘‘дуджджа̄то кира, бхо, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво; акулапутто кира, бхо, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво; да̄сипутто кира, бхо, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво сакйа̄нам̣. аййапутта̄ кира, бхо, амбат̣т̣хасса ма̄н̣авасса сакйа̄ бхаванти. дхаммава̄дим̣йева кира майам̣ саман̣ам̣ готамам̣ апаса̄детаббам̣ аман̃н̃имха̄’’ти.

274. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘атиба̄л̣хам̣ кхо име ма̄н̣авака̄ амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ да̄сипуттава̄дена нимма̄денти, йам̣нӯна̄хам̣ паримочеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ те ма̄н̣аваке етадавоча – ‘‘ма̄ кхо тумхе, ма̄н̣авака̄, амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ атиба̄л̣хам̣ да̄сипуттава̄дена нимма̄детха. ул̣а̄ро со кан̣хо иси ахоси. со даккхин̣аджанападам̣ гантва̄ брахмаманте адхӣйитва̄ ра̄джа̄нам̣ окка̄кам̣ упасан̇камитва̄ маддарӯпим̣ дхӣтарам̣ йа̄чи. тасса ра̄джа̄ окка̄ко – ‘ко невам̣ ре айам̣ майхам̣ да̄сипутто сама̄но маддарӯпим̣ дхӣтарам̣ йа̄чатӣ’’’ ти, купито анаттамано кхураппам̣ саннайхи [саннахи (ка.)]. со там̣ кхураппам̣ нева асаккхи мун̃читум̣, но пат̣исам̣харитум̣.

‘‘атха кхо, ма̄н̣авака̄, амачча̄ па̄рисаджджа̄ кан̣хам̣ исим̣ упасан̇камитва̄ етадавочум̣ – ‘соттхи, бхадданте [бхаданте (сӣ. сйа̄.)], хоту ран̃н̃о; соттхи, бхадданте, хоту ран̃н̃о’ти. ‘соттхи бхависсати ран̃н̃о, апи ча ра̄джа̄ йади адхо кхураппам̣ мун̃чиссати, йа̄вата̄ ран̃н̃о виджитам̣, етта̄вата̄ патхавӣ ундрийиссатӣ’ти. ‘соттхи, бхадданте, хоту ран̃н̃о, соттхи джанападасса̄’ти. ‘соттхи бхависсати ран̃н̃о, соттхи джанападасса, апи ча ра̄джа̄ йади уддхам̣ кхураппам̣ мун̃чиссати, йа̄вата̄ ран̃н̃о виджитам̣, етта̄вата̄ сатта васса̄ни дево на вассиссатӣ’ти. ‘соттхи, бхадданте, хоту ран̃н̃о соттхи джанападасса дево ча вассатӯ’ти. ‘соттхи бхависсати ран̃н̃о соттхи джанападасса дево ча вассиссати, апи ча ра̄джа̄ джет̣т̣хакума̄ре кхураппам̣ патит̣т̣ха̄пету, соттхи кума̄ро палломо бхависсатӣ’ти. атха кхо, ма̄н̣авака̄, амачча̄ окка̄касса а̄рочесум̣ – ‘окка̄ко джет̣т̣хакума̄ре кхураппам̣ патит̣т̣ха̄пету. соттхи кума̄ро палломо бхависсатӣ’ти. атха кхо ра̄джа̄ окка̄ко джет̣т̣хакума̄ре кхураппам̣ патит̣т̣хапеси, соттхи кума̄ро палломо самабхави. атха кхо тасса ра̄джа̄ окка̄ко бхӣто сам̣вигго ломахат̣т̣хаджа̄то брахмадан̣д̣ена таджджито маддарӯпим̣ дхӣтарам̣ ада̄си. ма̄ кхо тумхе, ма̄н̣авака̄, амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ атиба̄л̣хам̣ да̄сипуттава̄дена нимма̄детха, ул̣а̄ро со кан̣хо иси ахосӣ’’ти.

кхаттийасет̣т̣хабха̄во

275. атха кхо бхагава̄ амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ а̄мантеси – ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, идха кхаттийакума̄ро бра̄хман̣акан̃н̃а̄йа саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ каппеййа, тесам̣ сам̣ва̄саманва̄йа путто джа̄йетха. йо со кхаттийакума̄рена бра̄хман̣акан̃н̃а̄йа путто уппанно, апи ну со лабхетха бра̄хман̣есу а̄санам̣ ва̄ удакам̣ ва̄’’ти? ‘‘лабхетха, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ бходжеййум̣ саддхе ва̄ тха̄липа̄ке ва̄ йан̃н̃е ва̄ па̄хуне ва̄’’ти? ‘‘бходжеййум̣, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ манте ва̄чеййум̣ ва̄ но ва̄’’ти? ‘‘ва̄чеййум̣, бхо готама’’. ‘‘апинусса иттхӣсу а̄ват̣ам̣ ва̄ асса ана̄ват̣ам̣ ва̄’’ти? ‘‘ана̄ват̣ам̣ хисса, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ кхаттийа̄ кхаттийа̄бхисекена абхисин̃чеййу’’нти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘ма̄тито хи, бхо готама, анупапанно’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, идха бра̄хман̣акума̄ро кхаттийакан̃н̃а̄йа саддхим̣ сам̣ва̄сам̣ каппеййа, тесам̣ сам̣ва̄саманва̄йа путто джа̄йетха. йо со бра̄хман̣акума̄рена кхаттийакан̃н̃а̄йа путто уппанно, апину со лабхетха бра̄хман̣есу а̄санам̣ ва̄ удакам̣ ва̄’’ти? ‘‘лабхетха, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ бходжеййум̣ саддхе ва̄ тха̄липа̄ке ва̄ йан̃н̃е ва̄ па̄хуне ва̄’’ти? ‘‘бходжеййум̣, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ манте ва̄чеййум̣ ва̄ но ва̄’’ти? ‘‘ва̄чеййум̣, бхо готама’’. ‘‘апинусса иттхӣсу а̄ват̣ам̣ ва̄ асса ана̄ват̣ам̣ ва̄’’ти? ‘‘ана̄ват̣ам̣ хисса, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ кхаттийа̄ кхаттийа̄бхисекена абхисин̃чеййу’’нти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. ‘‘там̣ кисса хету’’? ‘‘питито хи, бхо готама, анупапанно’’ти.

276. ‘‘ити кхо, амбат̣т̣ха, иттхийа̄ ва̄ иттхим̣ каритва̄ пурисена ва̄ пурисам̣ каритва̄ кхаттийа̄ва сет̣т̣ха̄, хӣна̄ бра̄хман̣а̄. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, идха бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣ам̣ кисмин̃чидева пакаран̣е кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ бхассапут̣ена вадхитва̄ рат̣т̣ха̄ ва̄ нагара̄ ва̄ пабба̄джеййум̣. апину со лабхетха бра̄хман̣есу а̄санам̣ ва̄ удакам̣ ва̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ бходжеййум̣ саддхе ва̄ тха̄липа̄ке ва̄ йан̃н̃е ва̄ па̄хуне ва̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ манте ва̄чеййум̣ ва̄ но ва̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. ‘‘апинусса иттхӣсу а̄ват̣ам̣ ва̄ асса ана̄ват̣ам̣ ва̄’’ти? ‘‘а̄ват̣ам̣ хисса, бхо готама’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, идха кхаттийа̄ кхаттийам̣ кисмин̃чидева пакаран̣е кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ бхассапут̣ена вадхитва̄ рат̣т̣ха̄ ва̄ нагара̄ ва̄ пабба̄джеййум̣. апину со лабхетха бра̄хман̣есу а̄санам̣ ва̄ удакам̣ ва̄’’ти? ‘‘лабхетха, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ бходжеййум̣ саддхе ва̄ тха̄липа̄ке ва̄ йан̃н̃е ва̄ па̄хуне ва̄’’ти? ‘‘бходжеййум̣, бхо готама’’. ‘‘апину нам̣ бра̄хман̣а̄ манте ва̄чеййум̣ ва̄ но ва̄’’ти? ‘‘ва̄чеййум̣, бхо готама’’. ‘‘апинусса иттхӣсу а̄ват̣ам̣ ва̄ асса ана̄ват̣ам̣ ва̄’’ти? ‘‘ана̄ват̣ам̣ хисса, бхо готама’’.

277. ‘‘етта̄вата̄ кхо, амбат̣т̣ха, кхаттийо параманихӣнатам̣ патто хоти, йадева нам̣ кхаттийа̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ бхассапут̣ена вадхитва̄ рат̣т̣ха̄ ва̄ нагара̄ ва̄ пабба̄дженти. ити кхо, амбат̣т̣ха, йада̄ кхаттийо параманихӣнатам̣ патто хоти, тада̄пи кхаттийа̄ва сет̣т̣ха̄, хӣна̄ бра̄хман̣а̄. брахмуна̄ песа̄, амбат̣т̣ха [брахмуна̄пи амбат̣т̣ха (ка.), брахмуна̄пи есо амбат̣т̣ха (пӣ.)], санан̇кума̄рена га̄тха̄ бха̄сита̄ –

‘кхаттийо сет̣т̣хо джанетасмим̣,

йе готтапат̣иса̄рино;

виджджа̄чаран̣асампанно,

со сет̣т̣хо девама̄нусе’ти.

‘‘са̄ кхо панеса̄, амбат̣т̣ха, брахмуна̄ санан̇кума̄рена га̄тха̄ сугӣта̄ но дуггӣта̄, субха̄сита̄ но дуббха̄сита̄, аттхасам̣хита̄ но анаттхасам̣хита̄, анумата̄ майа̄. ахампи хи, амбат̣т̣ха, евам̣ вада̄ми –

‘кхаттийо сет̣т̣хо джанетасмим̣,

йе готтапат̣иса̄рино;

виджджа̄чаран̣асампанно,

со сет̣т̣хо девама̄нусе’ти.

бха̄н̣ава̄ро пат̣хамо.

виджджа̄чаран̣акатха̄

278. ‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, чаран̣ам̣, катама̄ ча пана са̄ виджджа̄’’ти? ‘‘на кхо, амбат̣т̣ха, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа джа̄тива̄до ва̄ вуччати, готтава̄до ва̄ вуччати, ма̄нава̄до ва̄ вуччати – ‘арахаси ва̄ мам̣ твам̣, на ва̄ мам̣ твам̣ арахасӣ’ти. йаттха кхо, амбат̣т̣ха, а̄ва̄хо ва̄ хоти, вива̄хо ва̄ хоти, а̄ва̄хавива̄хо ва̄ хоти, еттхетам̣ вуччати джа̄тива̄до ва̄ итипи готтава̄до ва̄ итипи ма̄нава̄до ва̄ итипи – ‘арахаси ва̄ мам̣ твам̣, на ва̄ мам̣ твам̣ арахасӣ’ти. йе хи кечи амбат̣т̣ха джа̄тива̄давинибаддха̄ ва̄ готтава̄давинибаддха̄ ва̄ ма̄нава̄давинибаддха̄ ва̄ а̄ва̄хавива̄хавинибаддха̄ ва̄, а̄рака̄ те ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа. паха̄йа кхо, амбат̣т̣ха, джа̄тива̄давинибаддхан̃ча готтава̄давинибаддхан̃ча ма̄нава̄давинибаддхан̃ча а̄ва̄хавива̄хавинибаддхан̃ча ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа саччхикирийа̄ хотӣ’’ти.

279. ‘‘катамам̣ пана там̣, бхо готама, чаран̣ам̣, катама̄ ча са̄ виджджа̄’’ти? ‘‘идха, амбат̣т̣ха, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. там̣ дхаммам̣ сун̣а̄ти гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ куле пачча̄джа̄то. со там̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхати. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхати…пе… (йатха̄ 191 а̄дайо ануччхеда̄, евам̣ виттха̄ретаббам̣).…

‘‘со вивиччева ка̄мехи, вивичча акусалехи дхаммехи, савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати…пе… идамписса хоти чаран̣асмим̣.

‘‘пуна чапарам̣, амбат̣т̣ха, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати…пе… идамписса хоти чаран̣асмим̣.

‘‘пуна чапарам̣, амбат̣т̣ха, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато ча сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти, татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати…пе… идамписса хоти чаран̣асмим̣.

‘‘пуна чапарам̣, амбат̣т̣ха, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄, пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати…пе… идамписса хоти чаран̣асмим̣. идам̣ кхо там̣, амбат̣т̣ха, чаран̣ам̣.

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте н̃а̄н̣адассана̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети…пе… идамписса хоти виджджа̄йа…пе… на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄ти, идамписса хоти виджджа̄йа. айам̣ кхо са̄, амбат̣т̣ха, виджджа̄.

‘‘айам̣ вуччати, амбат̣т̣ха, бхиккху ‘виджджа̄сампанно’ итипи, ‘чаран̣асампанно’ итипи, ‘виджджа̄чаран̣асампанно’ итипи. има̄йа ча амбат̣т̣ха виджджа̄сампада̄йа чаран̣асампада̄йа ча ан̃н̃а̄ виджджа̄сампада̄ ча чаран̣асампада̄ ча уттаритара̄ ва̄ пан̣ӣтатара̄ ва̄ наттхи.

чатуапа̄йамукхам̣

280. ‘‘има̄йа кхо, амбат̣т̣ха, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа чатта̄ри апа̄йамукха̄ни бхаванти. катама̄ни чатта̄ри? идха, амбат̣т̣ха, екаччо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ иман̃н̃ева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но кха̄ривидхама̄да̄йа [кха̄рививидхама̄да̄йа (сӣ. сйа̄. пӣ.)] аран̃н̃а̄йатанам̣ аджджхога̄хати – ‘паваттапхалабходжано бхависса̄мӣ’ти. со ан̃н̃адаттху виджджа̄чаран̣асампаннассева парича̄рако сампаджджати. има̄йа кхо, амбат̣т̣ха, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа идам̣ пат̣хамам̣ апа̄йамукхам̣ бхавати.

‘‘пуна чапарам̣, амбат̣т̣ха, идхекаччо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ иман̃чева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но паваттапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но куда̄лапит̣акам̣ [кудда̄лапит̣акам̣ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] а̄да̄йа аран̃н̃аванам̣ аджджхога̄хати – ‘кандамӯлапхалабходжано бхависса̄мӣ’ти. со ан̃н̃адаттху виджджа̄чаран̣асампаннассева парича̄рако сампаджджати. има̄йа кхо, амбат̣т̣ха, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа идам̣ дутийам̣ апа̄йамукхам̣ бхавати.

‘‘пуна чапарам̣, амбат̣т̣ха, идхекаччо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ иман̃чева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но паваттапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но кандамӯлапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но га̄маса̄мантам̣ ва̄ нигамаса̄мантам̣ ва̄ агйа̄га̄рам̣ каритва̄ аггим̣ паричаранто аччхати. со ан̃н̃адаттху виджджа̄чаран̣асампаннассева парича̄рако сампаджджати. има̄йа кхо, амбат̣т̣ха, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа идам̣ татийам̣ апа̄йамукхам̣ бхавати.

‘‘пуна чапарам̣, амбат̣т̣ха, идхекаччо саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄ имам̣ чева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но паваттапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но кандамӯлапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но аггипа̄ричарийан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но ча̄тумаха̄патхе чатудва̄рам̣ ага̄рам̣ каритва̄ аччхати – ‘йо има̄хи чатӯхи диса̄хи а̄гамиссати саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄, тамахам̣ йатха̄сатти йатха̄балам̣ пат̣ипӯджесса̄мӣ’ти. со ан̃н̃адаттху виджджа̄чаран̣асампаннассева парича̄рако сампаджджати. има̄йа кхо, амбат̣т̣ха, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа идам̣ чатуттхам̣ апа̄йамукхам̣ бхавати. има̄йа кхо, амбат̣т̣ха, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа има̄ни чатта̄ри апа̄йамукха̄ни бхаванти.

281. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, апину твам̣ има̄йа ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа сандиссаси са̄чарийако’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’. ‘коча̄хам̣, бхо готама, са̄чарийако, ка̄ ча ануттара̄ виджджа̄чаран̣асампада̄? а̄рака̄хам̣, бхо готама, ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа са̄чарийако’’ти.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, апину твам̣ иман̃чева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но кха̄ривидхама̄да̄йа аран̃н̃аванамаджджхога̄хаси са̄чарийако – ‘паваттапхалабходжано бхависса̄мӣ’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, апину твам̣ иман̃чева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но паваттапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но куда̄лапит̣акам̣ а̄да̄йа аран̃н̃аванамаджджхога̄хаси са̄чарийако – ‘кандамӯлапхалабходжано бхависса̄мӣ’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, апину твам̣ иман̃чева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но паваттапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но кандамӯлапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но га̄маса̄мантам̣ ва̄ нигамаса̄мантам̣ ва̄ агйа̄га̄рам̣ каритва̄ аггим̣ паричаранто аччхаси са̄чарийако’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, апину твам̣ иман̃чева ануттарам̣ виджджа̄чаран̣асампадам̣ анабхисамбхун̣ама̄но паваттапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но кандамӯлапхалабходжанатан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но аггипа̄ричарийан̃ча анабхисамбхун̣ама̄но ча̄тумаха̄патхе чатудва̄рам̣ ага̄рам̣ каритва̄ аччхаси са̄чарийако – ‘йо има̄хи чатӯхи диса̄хи а̄гамиссати саман̣о ва̄ бра̄хман̣о ва̄, там̣ майам̣ йатха̄сатти йатха̄балам̣ пат̣ипӯджесса̄ма̄’’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

282. ‘‘ити кхо, амбат̣т̣ха, има̄йа чева твам̣ ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа парихӣно са̄чарийако. йе чиме ануттара̄йа виджджа̄чаран̣асампада̄йа чатта̄ри апа̄йамукха̄ни бхаванти, тато ча твам̣ парихӣно са̄чарийако. бха̄сита̄ кхо пана те еса̄, амбат̣т̣ха, а̄чарийена бра̄хман̣ена поккхараса̄тина̄ ва̄ча̄ – ‘ке ча мун̣д̣ака̄ саман̣ака̄ иббха̄ кан̣ха̄ бандхупа̄да̄пачча̄, ка̄ ча тевиджджа̄нам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ са̄каччха̄’ти аттана̄ а̄па̄йикопи апарипӯрама̄но. пасса, амбат̣т̣ха, йа̄ва апараддхан̃ча те идам̣ а̄чарийасса бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса.

пуббакаисибха̄ва̄нуйого

283. ‘‘бра̄хман̣о кхо пана, амбат̣т̣ха, поккхараса̄ти ран̃н̃о пасенадисса косаласса даттикам̣ бхун̃джати. тасса ра̄джа̄ пасенади косало саммукхӣбха̄вампи на дада̄ти. йада̄пи тена мантети, тиродуссантена мантети. йасса кхо пана, амбат̣т̣ха, дхаммикам̣ пайа̄там̣ бхиккхам̣ пат̣игган̣хеййа, катхам̣ тасса ра̄джа̄ пасенади косало саммукхӣбха̄вампи на дадеййа. пасса, амбат̣т̣ха, йа̄ва апараддхан̃ча те идам̣ а̄чарийасса бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса.

284. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, идха ра̄джа̄ пасенади косало хаттхигӣва̄йа ва̄ нисинно ассапит̣т̣хе ва̄ нисинно ратхӯпаттхаре ва̄ т̣хито уггехи ва̄ ра̄джан̃н̃ехи ва̄ кин̃чидева мантанам̣ мантеййа. со тамха̄ падеса̄ апаккамма екамантам̣ тит̣т̣хеййа. атха а̄гаччхеййа суддо ва̄ суддада̄со ва̄, тасмим̣ падесе т̣хито тадева мантанам̣ мантеййа – ‘евампи ра̄джа̄ пасенади косало а̄ха, евампи ра̄джа̄ пасенади косало а̄ха̄’ти. апину со ра̄джабхан̣итам̣ ва̄ бхан̣ати ра̄джамантанам̣ ва̄ мантети? етта̄вата̄ со асса ра̄джа̄ ва̄ ра̄джаматто ва̄’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

285. ‘‘евамева кхо твам̣, амбат̣т̣ха, йе те ахесум̣ бра̄хман̣а̄нам̣ пуббака̄ исайо манта̄нам̣ катта̄ро манта̄нам̣ паватта̄ро, йесамидам̣ етарахи бра̄хман̣а̄ пора̄н̣ам̣ мантападам̣ гӣтам̣ павуттам̣ самихитам̣, тадануга̄йанти таданубха̄санти бха̄ситаманубха̄санти ва̄читаманува̄ченти, сеййатхидам̣ – ат̣т̣хако ва̄мако ва̄мадево весса̄митто йаматагги [йамадагги (ка.)] ан̇гӣрасо бха̄радва̄джо ва̄сет̣т̣хо кассапо бхагу – ‘тйа̄хам̣ манте адхийа̄ми са̄чарийако’ти, та̄вата̄ твам̣ бхависсаси иси ва̄ иситтха̄йа ва̄ пат̣ипанноти нетам̣ т̣ха̄нам̣ виджджати.

286. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, амбат̣т̣ха, кинти те сутам̣ бра̄хман̣а̄нам̣ вуддха̄нам̣ махаллака̄нам̣ а̄чарийапа̄чарийа̄нам̣ бха̄сама̄на̄нам̣ – йе те ахесум̣ бра̄хман̣а̄нам̣ пуббака̄ исайо манта̄нам̣ катта̄ро манта̄нам̣ паватта̄ро, йесамидам̣ етарахи бра̄хман̣а̄ пора̄н̣ам̣ мантападам̣ гӣтам̣ павуттам̣ самихитам̣, тадануга̄йанти таданубха̄санти бха̄ситаманубха̄санти ва̄читаманува̄ченти, сеййатхидам̣ – ат̣т̣хако ва̄мако ва̄мадево весса̄митто йаматагги ан̇гӣрасо бха̄радва̄джо ва̄сет̣т̣хо кассапо бхагу, евам̣ су те сунха̄та̄ сувилитта̄ каппитакесамассӯ а̄муккаман̣икун̣д̣ала̄бхаран̣а̄ [а̄муттама̄ла̄бхаран̣а̄ (сӣ. сйа̄. пӣ.)] ода̄таваттхавасана̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппита̄ саман̇гӣбхӯта̄ парича̄ренти, сеййатха̄пи твам̣ етарахи са̄чарийако’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘…пе… евам̣ су те са̄лӣнам̣ оданам̣ сучимам̣сӯпасечанам̣ вичитака̄л̣акам̣ анекасӯпам̣ анекабйан̃джанам̣ парибхун̃джанти, сеййатха̄пи твам̣ етарахи са̄чарийако’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘…пе… евам̣ су те вет̣хаканатапасса̄хи на̄рӣхи парича̄ренти, сеййатха̄пи твам̣ етарахи са̄чарийако’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘…пе… евам̣ су те куттава̄лехи вал̣ава̄ратхехи дӣгха̄хи патодалат̣т̣хӣхи ва̄хане витудента̄ випарийа̄йанти, сеййатха̄пи твам̣ етарахи са̄чарийако’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘…пе… евам̣ су те уккин̣н̣апарикха̄су оккхиттапалигха̄су нагарӯпака̄рика̄су дӣгха̄сивудхехи [дӣгха̄сибаддхехи (сйа̄. пӣ.)] пурисехи раккха̄пенти, сеййатха̄пи твам̣ етарахи са̄чарийако’’ти? ‘‘но хидам̣, бхо готама’’.

‘‘ити кхо, амбат̣т̣ха, нева твам̣ иси на иситтха̄йа пат̣ипанно са̄чарийако. йасса кхо пана, амбат̣т̣ха, майи кан̇кха̄ ва̄ вимати ва̄ со мам̣ пан̃хена, ахам̣ веййа̄каран̣ена содхисса̄мӣ’’ти.

двелаккхан̣а̄дассанам̣

287. атха кхо бхагава̄ виха̄ра̄ никкхамма чан̇камам̣ аббхут̣т̣ха̄си. амбат̣т̣хопи ма̄н̣аво виха̄ра̄ никкхамма чан̇камам̣ аббхут̣т̣ха̄си. атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхагавантам̣ чан̇камантам̣ анучан̇камама̄но бхагавато ка̄йе дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни саманнеси. аддаса̄ кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхагавато ка̄йе дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни йебхуййена т̣хапетва̄ две. двӣсу маха̄пурисалаккхан̣есу кан̇кхати вичикиччхати на̄дхимуччати на сампасӣдати – косохите ча ваттхагуйхе пахӯтадживхата̄йа ча.

288. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘пассати кхо ме айам̣ амбат̣т̣хо ма̄н̣аво дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни йебхуййена т̣хапетва̄ две. двӣсу маха̄пурисалаккхан̣есу кан̇кхати вичикиччхати на̄дхимуччати на сампасӣдати – косохите ча ваттхагуйхе пахӯтадживхата̄йа ча̄’’ти. атха кхо бхагава̄ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄си йатха̄ аддаса амбат̣т̣хо ма̄н̣аво бхагавато косохитам̣ ваттхагуйхам̣. атха кхо бхагава̄ дживхам̣ нинна̄метва̄ убхопи кан̣н̣асота̄ни анумаси пат̣имаси, убхопи на̄сикасота̄ни анумаси пат̣имаси, кевалампи нала̄т̣аман̣д̣алам̣ дживха̄йа чха̄деси. атха кхо амбат̣т̣хасса ма̄н̣авасса етадахоси – ‘‘саманна̄гато кхо саман̣о готамо дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣ехи парипун̣н̣ехи, но апарипун̣н̣ехӣ’’ти. бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ханда ча да̄ни майам̣, бхо готама, гаччха̄ма, бахукичча̄ майам̣ бахукаран̣ӣйа̄’’ти. ‘‘йассада̄ни твам̣, амбат̣т̣ха, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво вал̣ава̄ратхама̄руйха пакка̄ми.

289. тена кхо пана самайена бра̄хман̣о поккхараса̄ти уккат̣т̣ха̄йа никкхамитва̄ махата̄ бра̄хман̣аган̣ена саддхим̣ саке а̄ра̄ме нисинно хоти амбат̣т̣хам̣йева ма̄н̣авам̣ пат̣има̄ненто. атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво йена сако а̄ра̄мо тена па̄йа̄си. йа̄ватика̄ йа̄насса бхӯми, йа̄нена гантва̄ йа̄на̄ паччорохитва̄ паттикова йена бра̄хман̣о поккхараса̄ти тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бра̄хман̣ам̣ поккхараса̄тим̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди.

290. екамантам̣ нисиннам̣ кхо амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ бра̄хман̣о поккхараса̄ти етадавоча – ‘‘каччи, та̄та амбат̣т̣ха, аддаса там̣ бхавантам̣ готама’’нти? ‘‘аддаса̄ма кхо майам̣, бхо, там̣ бхавантам̣ готама’’нти. ‘‘каччи, та̄та амбат̣т̣ха, там̣ бхавантам̣ готамам̣ татха̄ сантам̣йева саддо аббхуггато но ан̃н̃атха̄; каччи пана со бхавам̣ готамо та̄дисо но ан̃н̃а̄дисо’’ти? ‘‘татха̄ сантам̣йева, бхо, там̣ бхавантам̣ готамам̣ саддо аббхуггато но ан̃н̃атха̄, та̄дисова со бхавам̣ готамо но ан̃н̃а̄дисо. саманна̄гато ча со бхавам̣ готамо дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣ехи парипун̣н̣ехи но апарипун̣н̣ехӣ’’ти. ‘‘аху пана те, та̄та амбат̣т̣ха, саман̣ена готамена саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти? ‘‘аху кхо ме, бхо, саман̣ена готамена саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана те, та̄та амбат̣т̣ха, аху саман̣ена готамена саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти? атха кхо амбат̣т̣хо ма̄н̣аво йа̄ватако [йа̄ватико (ка. пӣ.)] ахоси бхагавата̄ саддхим̣ катха̄салла̄по, там̣ саббам̣ бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса а̄рочеси.

291. евам̣ вутте, бра̄хман̣о поккхараса̄ти амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ етадавоча – ‘‘ахо вата ре амха̄кам̣ пан̣д̣итака [пан̣д̣итака̄], ахо вата ре амха̄кам̣ бахуссутака [бахуссутака̄], ахо вата ре амха̄кам̣ тевиджджака [тевиджджака̄], еварӯпена кира, бхо, пурисо аттхачаракена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа. йадева кхо твам̣, амбат̣т̣ха, там̣ бхавантам̣ готамам̣ евам̣ а̄саджджа а̄саджджа авача̄си, атха кхо со бхавам̣ готамо амхепи евам̣ упанеййа упанеййа авача. ахо вата ре амха̄кам̣ пан̣д̣итака, ахо вата ре амха̄кам̣ бахуссутака, ахо вата ре амха̄кам̣ тевиджджака, еварӯпена кира, бхо, пурисо аттхачаракена ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упападжджеййа̄’’ти, купито [со купито (пӣ.)] анаттамано амбат̣т̣хам̣ ма̄н̣авам̣ падаса̄йева паваттеси. иччхати ча та̄вадева бхагавантам̣ дассана̄йа упасан̇камитум̣.

поккхараса̄тибуддхупасан̇каманам̣

292. атха кхо те бра̄хман̣а̄ бра̄хман̣ам̣ поккхараса̄тим̣ етадавочум̣ – ‘‘ативика̄ло кхо, бхо, аджджа саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камитум̣. сведа̄ни [да̄ни све (сӣ. ка.)] бхавам̣ поккхараса̄ти саман̣ам̣ готамам̣ дассана̄йа упасан̇камиссатӣ’’ти. атха кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти саке нивесане пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ йа̄не а̄ропетва̄ укка̄су дха̄рийама̄на̄су уккат̣т̣ха̄йа ниййа̄си, йена иччха̄нан̇галаванасан̣д̣о тена па̄йа̄си. йа̄ватика̄ йа̄насса бхӯми йа̄нена гантва̄, йа̄на̄ паччорохитва̄ паттикова йена бхагава̄ тенупасан̇ками. упасан̇камитва̄ бхагавата̄ саддхим̣ саммоди, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди.

293. екамантам̣ нисинно кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄гама̄ ну кхо идха, бхо готама, амха̄кам̣ антева̄сӣ амбат̣т̣хо ма̄н̣аво’’ти? ‘‘а̄гама̄ кхо те [тедха (сйа̄.), те идха (пӣ.)], бра̄хман̣а, антева̄сӣ амбат̣т̣хо ма̄н̣аво’’ти. ‘‘аху пана те, бхо готама, амбат̣т̣хена ма̄н̣авена саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти? ‘‘аху кхо ме, бра̄хман̣а, амбат̣т̣хена ма̄н̣авена саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти. ‘‘йатха̄катхам̣ пана те, бхо готама, аху амбат̣т̣хена ма̄н̣авена саддхим̣ кочидева катха̄салла̄по’’ти? атха кхо бхагава̄ йа̄ватако ахоси амбат̣т̣хена ма̄н̣авена саддхим̣ катха̄салла̄по, там̣ саббам̣ бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса а̄рочеси. евам̣ вутте, бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ба̄ло, бхо готама, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво, кхамату бхавам̣ готамо амбат̣т̣хасса ма̄н̣авасса̄’’ти. ‘‘сукхӣ хоту, бра̄хман̣а, амбат̣т̣хо ма̄н̣аво’’ти.

294. атха кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавато ка̄йе дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни саманнеси. аддаса̄ кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавато ка̄йе дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни йебхуййена т̣хапетва̄ две. двӣсу маха̄пурисалаккхан̣есу кан̇кхати вичикиччхати на̄дхимуччати на сампасӣдати – косохите ча ваттхагуйхе пахӯтадживхата̄йа ча.

295. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘пассати кхо ме айам̣ бра̄хман̣о поккхараса̄ти дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣а̄ни йебхуййена т̣хапетва̄ две. двӣсу маха̄пурисалаккхан̣есу кан̇кхати вичикиччхати на̄дхимуччати на сампасӣдати – косохите ча ваттхагуйхе, пахӯтадживхата̄йа ча̄’’ти. атха кхо бхагава̄ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кха̄си йатха̄ аддаса бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавато косохитам̣ ваттхагуйхам̣. атха кхо бхагава̄ дживхам̣ нинна̄метва̄ убхопи кан̣н̣асота̄ни анумаси пат̣имаси, убхопи на̄сикасота̄ни анумаси пат̣имаси, кевалампи нала̄т̣аман̣д̣алам̣ дживха̄йа чха̄деси.

296. атха кхо бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса етадахоси – ‘‘саманна̄гато кхо саман̣о готамо дваттим̣самаха̄пурисалаккхан̣ехи парипун̣н̣ехи но апарипун̣н̣ехӣ’’ти. бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме бхавам̣ готамо аджджатана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена.

297. атха кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄рочеси – ‘‘ка̄ло, бхо готама, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа саддхим̣ бхиккхусан̇гхена йена бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди. атха кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавантам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппеси сампава̄реси, ма̄н̣авака̄пи бхиккхусан̇гхам̣. атха кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ ан̃н̃атарам̣ нӣчам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди.

298. екамантам̣ нисиннасса кхо бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣; ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣, неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ бхагава̄ ан̃н̃а̄си бра̄хман̣ам̣ поккхараса̄тим̣ каллачиттам̣ мудучиттам̣ винӣваран̣ачиттам̣ удаггачиттам̣ пасанначиттам̣, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄, там̣ пака̄сеси – дуккхам̣ самудайам̣ ниродхам̣ маггам̣. сеййатха̄пи на̄ма суддхам̣ ваттхам̣ апагатака̄л̣акам̣ саммадева раджанам̣ пат̣игган̣хеййа; евамева бра̄хман̣асса поккхараса̄тисса тасмин̃н̃ева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – ‘‘йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамма’’нти.

поккхараса̄тиупа̄сакаттапат̣иведана̄

299. атха кхо бра̄хман̣о поккхараса̄ти дит̣т̣хадхаммо паттадхаммо видитадхаммо парийога̄л̣хадхаммо тин̣н̣авичикиччхо вигатакатхам̣катхо веса̄раджджаппатто апараппаччайо саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бхо готама, абхиккантам̣, бхо готама. сеййатха̄пи, бхо готама, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа, ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти; евамевам̣ бхота̄ готамена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бхо готама, сапутто сабхарийо сапарисо са̄маччо бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ готамо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатам̣. йатха̄ ча бхавам̣ готамо уккат̣т̣ха̄йа ан̃н̃а̄ни упа̄сакакула̄ни упасан̇камати, евамева бхавам̣ готамо поккхараса̄тикулам̣ упасан̇камату. таттха йе те ма̄н̣авака̄ ва̄ ма̄н̣авика̄ ва̄ бхавантам̣ готамам̣ абхива̄дессанти ва̄ паччут̣т̣хиссанти [паччут̣т̣хассанти (пӣ.)] ва̄ а̄санам̣ ва̄ удакам̣ ва̄ дассанти читтам̣ ва̄ паса̄дессанти, тесам̣ там̣ бхависсати дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. ‘‘калйа̄н̣ам̣ вуччати, бра̄хман̣а̄’’ти.

амбат̣т̣хасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ татийам̣.