2. са̄ман̃н̃апхаласуттам̣
ра̄джа̄маччакатха̄
150. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати джӣвакасса кома̄рабхаччасса амбаване махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ ад̣д̣хател̣асехи бхиккхусатехи. тена кхо пана самайена ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тадахупосатхе паннарасе комудийа̄ ча̄тума̄синийа̄ пун̣н̣а̄йа пун̣н̣ама̄йа раттийа̄ ра̄джа̄маччапаривуто упарипа̄са̄даварагато нисинно хоти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тадахупосатхе уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘раман̣ӣйа̄ вата бхо досина̄ ратти, абхирӯпа̄ вата бхо досина̄ ратти, дассанӣйа̄ вата бхо досина̄ ратти, па̄са̄дика̄ вата бхо досина̄ ратти, лаккхан̃н̃а̄ вата бхо досина̄ ратти. кам̣ ну кхваджджа саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ пайирупа̄сеййа̄ма, йам̣ но пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’’ти?
151. евам̣ вутте, ан̃н̃атаро ра̄джа̄маччо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ аджа̄тасаттум̣ ведехипуттам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, дева, пӯран̣о кассапо сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. там̣ дево пӯран̣ам̣ кассапам̣ пайирупа̄сату. аппева на̄ма девасса пӯран̣ам̣ кассапам̣ пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’’ти. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тун̣хӣ ахоси.
152. ан̃н̃атаропи кхо ра̄джа̄маччо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ аджа̄тасаттум̣ ведехипуттам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, дева, маккхали госа̄ло сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. там̣ дево маккхалим̣ госа̄лам̣ пайирупа̄сату. аппева на̄ма девасса маккхалим̣ госа̄лам̣ пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’’ти. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тун̣хӣ ахоси.
153. ан̃н̃атаропи кхо ра̄джа̄маччо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ аджа̄тасаттум̣ ведехипуттам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, дева, аджито кесакамбало сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. там̣ дево аджитам̣ кесакамбалам̣ пайирупа̄сату. аппева на̄ма девасса аджитам̣ кесакамбалам̣ пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’’ти. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тун̣хӣ ахоси.
154. ан̃н̃атаропи кхо ра̄джа̄маччо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ аджа̄тасаттум̣ ведехипуттам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, дева, пакудхо [пакуддхо (сӣ.)] качча̄йано сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. там̣ дево пакудхам̣ качча̄йанам̣ пайирупа̄сату. аппева на̄ма девасса пакудхам̣ качча̄йанам̣ пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’’ти. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тун̣хӣ ахоси.
155. ан̃н̃атаропи кхо ра̄джа̄маччо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ аджа̄тасаттум̣ ведехипуттам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, дева, сан̃чайо [сан̃джайо (сӣ. сйа̄.)] белат̣т̣хапутто [беллат̣т̣хипутто (сӣ.), велат̣т̣хапутто (сйа̄.)] сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. там̣ дево сан̃чайам̣ белат̣т̣хапуттам̣ пайирупа̄сату. аппева на̄ма девасса сан̃чайам̣ белат̣т̣хапуттам̣ пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’’ти. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тун̣хӣ ахоси.
156. ан̃н̃атаропи кхо ра̄джа̄маччо ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ аджа̄тасаттум̣ ведехипуттам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, дева, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто [на̄тхапутто (сӣ.), на̄тапутто (пӣ.)] сан̇гхӣ чева ган̣ӣ ча ган̣а̄чарийо ча н̃а̄то йасассӣ титтхакаро са̄дхусаммато бахуджанасса раттан̃н̃ӯ чирапаббаджито аддхагато вайоануппатто. там̣ дево ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ пайирупа̄сату. аппева на̄ма девасса ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’’ти. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тун̣хӣ ахоси.
кома̄рабхаччаджӣвакакатха̄
157. тена кхо пана самайена джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о ма̄гадхасса аджа̄тасаттусса ведехипуттасса авидӯре тун̣хӣбхӯто нисинно хоти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘твам̣ пана, самма джӣвака, ким̣ тун̣хӣ’’ти? ‘‘айам̣, дева, бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо амха̄кам̣ амбаване вихарати махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ ад̣д̣хател̣асехи бхиккхусатехи. там̣ кхо пана бхагавантам̣ [бхагавантам̣ готамам̣ (сӣ. ка. пӣ.)] евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – ‘итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄’ти. там̣ дево бхагавантам̣ пайирупа̄сату. аппева на̄ма девасса бхагавантам̣ пайирупа̄сато читтам̣ пасӣдеййа̄’ти.
158. ‘‘тена хи, самма джӣвака, хаттхийа̄на̄ни каппа̄пехӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о ма̄гадхасса аджа̄тасаттусса ведехипуттасса пат̣иссун̣итва̄ пан̃чаматта̄ни хаттхиника̄сата̄ни каппа̄петва̄ ран̃н̃о ча а̄рохан̣ӣйам̣ на̄гам̣, ран̃н̃о ма̄гадхасса аджа̄тасаттусса ведехипуттасса пат̣иведеси – ‘‘каппита̄ни кхо те, дева, хаттхийа̄на̄ни, йассада̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти.
159. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто пан̃часу хаттхиника̄сатесу паччека̄ иттхийо а̄ропетва̄ а̄рохан̣ӣйам̣ на̄гам̣ абхирухитва̄ укка̄су дха̄рийама̄на̄су ра̄джагахамха̄ ниййа̄си махаччара̄джа̄нубха̄вена, йена джӣвакасса кома̄рабхаччасса амбаванам̣ тена па̄йа̄си.
атха кхо ран̃н̃о ма̄гадхасса аджа̄тасаттусса ведехипуттасса авидӯре амбаванасса ахудева бхайам̣, аху чхамбхитаттам̣, аху ломахам̣со. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхӣто сам̣вигго ломахат̣т̣хаджа̄то джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘каччи мам̣, самма джӣвака, на ван̃чеси? каччи мам̣, самма джӣвака, на паламбхеси? каччи мам̣, самма джӣвака, на паччаттхика̄нам̣ деси? катхан̃хи на̄ма та̄ва махато бхиккхусан̇гхасса ад̣д̣хател̣аса̄нам̣ бхиккхусата̄нам̣ нева кхипитасаддо бхависсати, на укка̄ситасаддо на ниггхосо’’ти.
‘‘ма̄ бха̄йи, маха̄ра̄джа, ма̄ бха̄йи, маха̄ра̄джа. на там̣ дева, ван̃чеми; на там̣, дева, паламбха̄ми; на там̣, дева, паччаттхика̄нам̣ деми. абхиккама, маха̄ра̄джа, абхиккама, маха̄ра̄джа, ете ман̣д̣алама̄л̣е дӣпа̄ [падӣпа̄ (сӣ. сйа̄.)] джха̄йантӣ’’ти.
са̄ман̃н̃апхалапуччха̄
160. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто йа̄ватика̄ на̄гасса бхӯми на̄гена гантва̄, на̄га̄ паччорохитва̄, паттикова [падикова (сйа̄.)] йена ман̣д̣алама̄л̣асса два̄рам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘кахам̣ пана, самма джӣвака, бхагава̄’’ти? ‘‘есо, маха̄ра̄джа, бхагава̄; есо, маха̄ра̄джа, бхагава̄ маджджхимам̣ тхамбхам̣ нисса̄йа пураттха̄бхимукхо нисинно пураккхато бхиккхусан̇гхасса̄’’ти.
161. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто тун̣хӣбхӯтам̣ тун̣хӣбхӯтам̣ бхиккхусан̇гхам̣ анувилокетва̄ рахадамива виппасаннам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘имина̄ ме упасамена удайабхаддо [уда̄йибхаддо (сӣ. пӣ.)] кума̄ро саманна̄гато хоту, йенетарахи упасамена бхиккхусан̇гхо саманна̄гато’’ти. ‘‘агама̄ кхо твам̣, маха̄ра̄джа, йатха̄пема’’нти. ‘‘пийо ме, бханте, удайабхаддо кума̄ро. имина̄ ме, бханте, упасамена удайабхаддо кума̄ро саманна̄гато хоту йенетарахи упасамена бхиккхусан̇гхо саманна̄гато’’ти.
162. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхагавантам̣ абхива̄детва̄, бхиккхусан̇гхасса ан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄, екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пуччхеййа̄махам̣, бханте, бхагавантам̣ кин̃чидева десам̣ [кин̃чидева десам̣ лесаматтам̣ (сйа̄. кам̣. ка.)]; саче ме бхагава̄ ока̄сам̣ кароти пан̃хасса веййа̄каран̣а̄йа̄’’ти. ‘‘пуччха, маха̄ра̄джа, йада̄кан̇кхасӣ’’ти.
163. ‘‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бханте, путхусиппа̄йатана̄ни, сеййатхидам̣ – хаттха̄роха̄ асса̄роха̄ ратхика̄ дхануггаха̄ челака̄ чалака̄ пин̣д̣ада̄йака̄ угга̄ ра̄джапутта̄ паккхандино маха̄на̄га̄ сӯра̄ чаммайодхино да̄сикапутта̄ а̄л̣а̄рика̄ каппака̄ нха̄пака̄ [наха̄пика̄ (сӣ.), нха̄пика̄ (сйа̄.)] сӯда̄ ма̄ла̄ка̄ра̄ раджака̄ песака̄ра̄ нал̣ака̄ра̄ кумбхака̄ра̄ ган̣ака̄ муддика̄, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи евам̣гата̄ни путхусиппа̄йатана̄ни, те дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ сиппапхалам̣ упаджӣванти; те тена атта̄нам̣ сукхенти пӣн̣енти [пӣненти (каттхачи)], ма̄та̄питаро сукхенти пӣн̣енти, путтада̄рам̣ сукхенти пӣн̣енти, митта̄мачче сукхенти пӣн̣енти, саман̣абра̄хман̣есу [саман̣есу бра̄хман̣есу (ка.)] уддхаггикам̣ даккхин̣ам̣ патит̣т̣хапенти соваггикам̣ сукхавипа̄кам̣ саггасам̣ваттаникам̣. сакка̄ ну кхо, бханте, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’’нти?
164. ‘‘абхиджа̄на̄си но твам̣, маха̄ра̄джа, имам̣ пан̃хам̣ ан̃н̃е саман̣абра̄хман̣е пуччхита̄’’ти? ‘‘абхиджа̄на̄махам̣, бханте, имам̣ пан̃хам̣ ан̃н̃е саман̣абра̄хман̣е пуччхита̄’’ти. ‘‘йатха̄ катхам̣ пана те, маха̄ра̄джа, бйа̄карим̣су, саче те агару бха̄сассӯ’’ти. ‘‘на кхо ме, бханте, гару, йаттхасса бхагава̄ нисинно, бхагавантарӯпо ва̄’’ти [ча̄ти (сӣ. ка.)]. ‘‘тена хи, маха̄ра̄джа, бха̄сассӯ’’ти.
пӯран̣акассапава̄до
165. ‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ йена пӯран̣о кассапо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пӯран̣ена кассапена саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисинно кхо ахам̣, бханте, пӯран̣ам̣ кассапам̣ етадавочам̣ – ‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бхо кассапа, путхусиппа̄йатана̄ни, сеййатхидам̣ – хаттха̄роха̄ асса̄роха̄ ратхика̄ дхануггаха̄ челака̄ чалака̄ пин̣д̣ада̄йака̄ угга̄ ра̄джапутта̄ паккхандино маха̄на̄га̄ сӯра̄ чаммайодхино да̄сикапутта̄ а̄л̣а̄рика̄ каппака̄ нха̄пака̄ сӯда̄ ма̄ла̄ка̄ра̄ раджака̄ песака̄ра̄ нал̣ака̄ра̄ кумбхака̄ра̄ ган̣ака̄ муддика̄, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи евам̣гата̄ни путхусиппа̄йатана̄ни- те дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ сиппапхалам̣ упаджӣванти; те тена атта̄нам̣ сукхенти пӣн̣енти, ма̄та̄питаро сукхенти пӣн̣енти, путтада̄рам̣ сукхенти пӣн̣енти, митта̄мачче сукхенти пӣн̣енти, саман̣абра̄хман̣есу уддхаггикам̣ даккхин̣ам̣ патит̣т̣хапенти соваггикам̣ сукхавипа̄кам̣ саггасам̣ваттаникам̣. сакка̄ ну кхо, бхо кассапа, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’нти?
166. ‘‘евам̣ вутте, бханте, пӯран̣о кассапо мам̣ етадавоча – ‘карото кхо, маха̄ра̄джа, ка̄райато, чхиндато чхеда̄пайато, пачато па̄ча̄пайато сочайато, соча̄пайато, киламато килама̄пайато, пхандато пханда̄пайато, па̄н̣аматипа̄та̄пайато, адиннам̣ а̄дийато, сандхим̣ чхиндато, ниллопам̣ харато, ека̄га̄рикам̣ карото, парипантхе тит̣т̣хато, парада̄рам̣ гаччхато, муса̄ бхан̣ато, карото на карӣйати па̄пам̣. кхурапарийантена чепи чаккена йо имисса̄ патхавийа̄ па̄н̣е екам̣ мам̣сакхалам̣ екам̣ мам̣сапун̃джам̣ кареййа, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. даккхин̣ам̣ чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа хананто гха̄тенто чхинданто чхеда̄пенто пачанто па̄ча̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ па̄пам̣, наттхи па̄пасса а̄гамо. уттаран̃чепи ган̇га̄йа тӣрам̣ гаччхеййа даданто да̄пенто йаджанто йаджа̄пенто, наттхи татонида̄нам̣ пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо. да̄нена дамена сам̣йамена саччаваджджена наттхи пун̃н̃ам̣, наттхи пун̃н̃асса а̄гамо’ти. иттхам̣ кхо ме, бханте, пӯран̣о кассапо сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но акирийам̣ бйа̄ка̄си.
‘‘сеййатха̄пи, бханте, амбам̣ ва̄ пут̣т̣хо лабуджам̣ бйа̄кареййа, лабуджам̣ ва̄ пут̣т̣хо амбам̣ бйа̄кареййа; евамева кхо ме, бханте, пӯран̣о кассапо сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но акирийам̣ бйа̄ка̄си. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ виджите васантам̣ апаса̄детаббам̣ ман̃н̃еййа̄’ти. со кхо ахам̣, бханте, пӯран̣асса кассапасса бха̄ситам̣ нева абхинандим̣ наппат̣иккосим̣. анабхинандитва̄ аппат̣икоситва̄ анаттамано, анаттаманава̄чам̣ аниччха̄ретва̄, тамева ва̄чам̣ анугган̣ханто аниккуджджанто [аниккудждженто (сйа̄. кам̣. ка.)] ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣ [пакка̄мим̣ (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)].
маккхалигоса̄лава̄до
167. ‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ йена маккхали госа̄ло тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ маккхалина̄ госа̄лена саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисинно кхо ахам̣, бханте, маккхалим̣ госа̄лам̣ етадавочам̣ – ‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бхо госа̄ла, путхусиппа̄йатана̄ни…пе… сакка̄ ну кхо, бхо госа̄ла, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’нти?
168. ‘‘евам̣ вутте, бханте, маккхали госа̄ло мам̣ етадавоча – ‘наттхи маха̄ра̄джа хету наттхи паччайо сатта̄нам̣ сам̣килеса̄йа, ахетӯ [ахету (каттхачи)] апаччайа̄ сатта̄ сам̣килиссанти. наттхи хету, наттхи паччайо сатта̄нам̣ висуддхийа̄, ахетӯ апаччайа̄ сатта̄ висуджджханти. наттхи аттака̄ре, наттхи парака̄ре, наттхи пурисака̄ре, наттхи балам̣, наттхи вӣрийам̣, наттхи пурисатха̄мо, наттхи пурисапараккамо. саббе сатта̄ саббе па̄н̣а̄ саббе бхӯта̄ саббе джӣва̄ аваса̄ абала̄ авӣрийа̄ нийатисан̇гатибха̄вапарин̣ата̄ чхасвева̄бхиджа̄тӣсу сукхадуккхам̣ [сукхан̃ча дуккхан̃ча (сйа̄.)] пат̣исам̣веденти. чуддаса кхо панима̄ни йонипамукхасатасахасса̄ни сат̣т̣хи ча сата̄ни чха ча сата̄ни пан̃ча ча каммуно сата̄ни пан̃ча ча камма̄ни тӣн̣и ча камма̄ни камме ча ад̣д̣хакамме ча дват̣т̣хипат̣ипада̄ дват̣т̣хантаракаппа̄ чхал̣а̄бхиджа̄тийо ат̣т̣ха пурисабхӯмийо екӯнапан̃н̃а̄са а̄джӣвакасате екӯнапан̃н̃а̄са парибба̄джакасате екӯнапан̃н̃а̄са на̄га̄ва̄сасате вӣсе индрийасате тим̣се нирайасате чхаттим̣са раджодха̄туйо сатта сан̃н̃ӣгаббха̄ сатта асан̃н̃ӣгаббха̄ сатта ниган̣т̣хигаббха̄ сатта дева̄ сатта ма̄нуса̄ сатта писа̄ча̄ сатта сара̄ сатта павут̣а̄ [сапут̣а̄ (ка.), пабут̣а̄ (сӣ.)] сатта павут̣асата̄ни сатта папа̄та̄ сатта папа̄тасата̄ни сатта супина̄ сатта супинасата̄ни чулла̄сӣти маха̄каппино [маха̄каппуно (ка. сӣ. пӣ.)] сатасахасса̄ни, йа̄ни ба̄ле ча пан̣д̣ите ча сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кариссанти. таттха наттхи ‘‘имина̄хам̣ сӣлена ва̄ ватена ва̄ тапена ва̄ брахмачарийена ва̄ апарипаккам̣ ва̄ каммам̣ парипа̄чесса̄ми, парипаккам̣ ва̄ каммам̣ пхусса пхусса бйантим̣ карисса̄мӣ’ти хевам̣ наттхи. дон̣амите сукхадуккхе парийантакате сам̣са̄ре, наттхи ха̄йанавад̣д̣хане, наттхи уккам̣са̄вакам̣се. сеййатха̄пи на̄ма суттагул̣е кхитте ниббет̣хийама̄намева палети, евамева ба̄ле ча пан̣д̣ите ча сандха̄витва̄ сам̣саритва̄ дуккхассантам̣ кариссантӣ’ти.
169. ‘‘иттхам̣ кхо ме, бханте, маккхали госа̄ло сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но сам̣са̄расуддхим̣ бйа̄ка̄си. сеййатха̄пи, бханте, амбам̣ ва̄ пут̣т̣хо лабуджам̣ бйа̄кареййа, лабуджам̣ ва̄ пут̣т̣хо амбам̣ бйа̄кареййа; евамева кхо ме, бханте, маккхали госа̄ло сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но сам̣са̄расуддхим̣ бйа̄ка̄си. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ виджите васантам̣ апаса̄детаббам̣ ман̃н̃еййа̄’ти. со кхо ахам̣, бханте, маккхалисса госа̄ласса бха̄ситам̣ нева абхинандим̣ наппат̣иккосим̣. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ анаттамано, анаттаманава̄чам̣ аниччха̄ретва̄, тамева ва̄чам̣ анугган̣ханто аниккуджджанто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣.
аджитакесакамбалава̄до
170. ‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ йена аджито кесакамбало тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ аджитена кесакамбалена саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисинно кхо ахам̣, бханте, аджитам̣ кесакамбалам̣ етадавочам̣ – ‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бхо аджита, путхусиппа̄йатана̄ни…пе… сакка̄ ну кхо, бхо аджита, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’нти?
171. ‘‘евам̣ вутте, бханте, аджито кесакамбало мам̣ етадавоча – ‘наттхи, маха̄ра̄джа, диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо [паралоко (сйа̄.)], наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ [самаггата̄ (ка.), самаггата̄ (сйа̄.)] самма̄пат̣ипанна̄, йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведенти. ча̄тумаха̄бхӯтико айам̣ пурисо, йада̄ ка̄лан̇кароти, патхавӣ патхавика̄йам̣ анупети анупагаччхати, а̄по а̄пока̄йам̣ анупети анупагаччхати, теджо теджока̄йам̣ анупети анупагаччхати, ва̄йо ва̄йока̄йам̣ анупети анупагаччхати, а̄ка̄сам̣ индрийа̄ни сан̇каманти. а̄сандипан̃чама̄ пуриса̄ матам̣ а̄да̄йа гаччханти. йа̄ва̄л̣а̄хана̄ пада̄ни пан̃н̃а̄йанти. ка̄потака̄ни ат̣т̣хӣни бхаванти, бхассанта̄ а̄хутийо. даттупан̃н̃аттам̣ йадидам̣ да̄нам̣. тесам̣ туччхам̣ муса̄ вила̄по йе кечи аттхикава̄дам̣ ваданти. ба̄ле ча пан̣д̣ите ча ка̄йасса бхеда̄ уччхиджджанти винассанти, на хонти парам̣ маран̣а̄’ти.
172. ‘‘иттхам̣ кхо ме, бханте, аджито кесакамбало сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но уччхедам̣ бйа̄ка̄си. сеййатха̄пи, бханте, амбам̣ ва̄ пут̣т̣хо лабуджам̣ бйа̄кареййа, лабуджам̣ ва̄ пут̣т̣хо амбам̣ бйа̄кареййа; евамева кхо ме, бханте, аджито кесакамбало сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но уччхедам̣ бйа̄ка̄си. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ виджите васантам̣ апаса̄детаббам̣ ман̃н̃еййа̄’ти. со кхо ахам̣, бханте, аджитасса кесакамбаласса бха̄ситам̣ нева абхинандим̣ наппат̣иккосим̣. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ анаттамано анаттаманава̄чам̣ аниччха̄ретва̄ тамева ва̄чам̣ анугган̣ханто аниккуджджанто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣.
пакудхакачча̄йанава̄до
173. ‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ йена пакудхо качча̄йано тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ пакудхена качча̄йанена саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисинно кхо ахам̣, бханте, пакудхам̣ качча̄йанам̣ етадавочам̣ – ‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бхо качча̄йана, путхусиппа̄йатана̄ни…пе… сакка̄ ну кхо, бхо качча̄йана, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’нти?
174. ‘‘евам̣ вутте, бханте, пакудхо качча̄йано мам̣ етадавоча – ‘саттиме, маха̄ра̄джа, ка̄йа̄ акат̣а̄ акат̣авидха̄ аниммита̄ анимма̄та̄ ван̃джха̄ кӯт̣ат̣т̣ха̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄. те на ин̃джанти, на випарин̣аманти, на ан̃н̃аман̃н̃ам̣ бйа̄ба̄дхенти, на̄лам̣ ан̃н̃аман̃н̃асса сукха̄йа ва̄ дуккха̄йа ва̄ сукхадуккха̄йа ва̄. катаме сатта? патхавика̄йо, а̄пока̄йо, теджока̄йо, ва̄йока̄йо, сукхе, дуккхе, джӣве саттаме – име сатта ка̄йа̄ акат̣а̄ акат̣авидха̄ аниммита̄ анимма̄та̄ ван̃джха̄ кӯт̣ат̣т̣ха̄ есикат̣т̣ха̄йит̣т̣хита̄. те на ин̃джанти, на випарин̣аманти, на ан̃н̃аман̃н̃ам̣ бйа̄ба̄дхенти, на̄лам̣ ан̃н̃аман̃н̃асса сукха̄йа ва̄ дуккха̄йа ва̄ сукхадуккха̄йа ва̄. таттха наттхи ханта̄ ва̄ гха̄тета̄ ва̄, сота̄ ва̄ са̄вета̄ ва̄, вин̃н̃а̄та̄ ва̄ вин̃н̃а̄пета̄ ва̄. йопи тин̣хена саттхена сӣсам̣ чхиндати, на кочи кин̃чи [кан̃чи (кам̣.)] джӣвита̄ воропети; саттаннам̣ твева [саттаннам̣ йева (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] ка̄йа̄намантарена саттхам̣ вивараманупататӣ’ти.
175. ‘‘иттхам̣ кхо ме, бханте, пакудхо качча̄йано сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но ан̃н̃ена ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си. сеййатха̄пи, бханте, амбам̣ ва̄ пут̣т̣хо лабуджам̣ бйа̄кареййа, лабуджам̣ ва̄ пут̣т̣хо амбам̣ бйа̄кареййа; евамева кхо ме, бханте, пакудхо качча̄йано сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но ан̃н̃ена ан̃н̃ам̣ бйа̄ка̄си. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ виджите васантам̣ апаса̄детаббам̣ ман̃н̃еййа̄’ти. со кхо ахам̣, бханте, пакудхасса качча̄йанасса бха̄ситам̣ нева абхинандим̣ наппат̣иккосим̣, анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ анаттамано, анаттаманава̄чам̣ аниччха̄ретва̄ тамева ва̄чам̣ анугган̣ханто аниккуджджанто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣.
ниган̣т̣хана̄т̣апуттава̄до
176. ‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ йена ниган̣т̣хо на̄т̣апутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ ниган̣т̣хена на̄т̣апуттена саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисинно кхо ахам̣, бханте, ниган̣т̣хам̣ на̄т̣апуттам̣ етадавочам̣ – ‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бхо аггивессана, путхусиппа̄йатана̄ни…пе… сакка̄ ну кхо, бхо аггивессана, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’нти?
177. ‘‘евам̣ вутте, бханте, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто мам̣ етадавоча – ‘идха, маха̄ра̄джа, ниган̣т̣хо ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти. катхан̃ча, маха̄ра̄джа, ниган̣т̣хо ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти? идха, маха̄ра̄джа, ниган̣т̣хо саббава̄рива̄рито ча хоти, саббава̄рийутто ча, саббава̄ридхуто ча, саббава̄рипхут̣о ча. евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, ниган̣т̣хо ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти. йато кхо, маха̄ра̄джа, ниган̣т̣хо евам̣ ча̄туйа̄масам̣варасам̣вуто хоти; айам̣ вуччати, маха̄ра̄джа, ниган̣т̣хо [ниган̣т̣хо на̄т̣апутто (сйа̄. ка.)] гататто ча йататто ча т̣хитатто ча̄’ти.
178. ‘‘иттхам̣ кхо ме, бханте, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но ча̄туйа̄масам̣варам̣ бйа̄ка̄си. сеййатха̄пи, бханте, амбам̣ ва̄ пут̣т̣хо лабуджам̣ бйа̄кареййа, лабуджам̣ ва̄ пут̣т̣хо амбам̣ бйа̄кареййа; евамева кхо ме, бханте, ниган̣т̣хо на̄т̣апутто сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но ча̄туйа̄масам̣варам̣ бйа̄ка̄си. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ виджите васантам̣ апаса̄детаббам̣ ман̃н̃еййа̄’ти. со кхо ахам̣, бханте, ниган̣т̣хасса на̄т̣апуттасса бха̄ситам̣ нева абхинандим̣ наппат̣иккосим̣. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ анаттамано анаттаманава̄чам̣ аниччха̄ретва̄ тамева ва̄чам̣ анугган̣ханто аниккуджджанто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣.
сан̃чайабелат̣т̣хапуттава̄до
179. ‘‘екамида̄хам̣, бханте, самайам̣ йена сан̃чайо белат̣т̣хапутто тенупасан̇камим̣; упасан̇камитва̄ сан̃чайена белат̣т̣хапуттена саддхим̣ саммодим̣. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣. екамантам̣ нисинно кхо ахам̣ бханте, сан̃чайам̣ белат̣т̣хапуттам̣ етадавочам̣ – ‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бхо сан̃чайа, путхусиппа̄йатана̄ни…пе… сакка̄ ну кхо, бхо сан̃чайа, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’нти?
180. ‘‘евам̣ вутте, бханте, сан̃чайо белат̣т̣хапутто мам̣ етадавоча – ‘аттхи паро локоти ити че мам̣ пуччхаси, аттхи паро локоти ити че ме асса, аттхи паро локоти ити те нам̣ бйа̄кареййам̣. евантипи ме но, татха̄типи ме но, ан̃н̃атха̄типи ме но, нотипи ме но, но нотипи ме но. наттхи паро локо…пе… аттхи ча наттхи ча паро локо…пе… неваттхи на наттхи паро локо…пе… аттхи сатта̄ опапа̄тика̄…пе… наттхи сатта̄ опапа̄тика̄…пе… аттхи ча наттхи ча сатта̄ опапа̄тика̄…пе… неваттхи на наттхи сатта̄ опапа̄тика̄…пе… аттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко…пе… наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко…пе…аттхи ча наттхи ча сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко…пе… неваттхи на наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко…пе… хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄…пе… на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄…пе… хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄…пе… нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ити че мам̣ пуччхаси, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ити че ме асса, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ити те нам̣ бйа̄кареййам̣. евантипи ме но, татха̄типи ме но, ан̃н̃атха̄типи ме но, нотипи ме но, но нотипи ме но’ти.
181. ‘‘иттхам̣ кхо ме, бханте, сан̃чайо белат̣т̣хапутто сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но виккхепам̣ бйа̄ка̄си. сеййатха̄пи, бханте, амбам̣ ва̄ пут̣т̣хо лабуджам̣ бйа̄кареййа, лабуджам̣ ва̄ пут̣т̣хо амбам̣ бйа̄кареййа; евамева кхо ме, бханте, сан̃чайо белат̣т̣хапутто сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но виккхепам̣ бйа̄ка̄си. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘айан̃ча имесам̣ саман̣абра̄хман̣а̄нам̣ саббаба̄ло саббамӯл̣хо. катхан̃хи на̄ма сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пут̣т̣хо сама̄но виккхепам̣ бйа̄кариссатӣ’ти. тасса майхам̣, бханте, етадахоси – ‘катхан̃хи на̄ма ма̄дисо саман̣ам̣ ва̄ бра̄хман̣ам̣ ва̄ виджите васантам̣ апаса̄детаббам̣ ман̃н̃еййа̄’ти. со кхо ахам̣, бханте, сан̃чайасса белат̣т̣хапуттасса бха̄ситам̣ нева абхинандим̣ наппат̣иккосим̣. анабхинандитва̄ аппат̣иккоситва̄ анаттамано анаттаманава̄чам̣ аниччха̄ретва̄ тамева ва̄чам̣ анугган̣ханто аниккуджджанто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ паккамим̣.
пат̣хамасандит̣т̣хикаса̄ман̃н̃апхалам̣
182. ‘‘сохам̣, бханте, бхагавантампи пуччха̄ми – ‘йатха̄ ну кхо има̄ни, бханте, путхусиппа̄йатана̄ни сеййатхидам̣ – хаттха̄роха̄ асса̄роха̄ ратхика̄ дхануггаха̄ челака̄ чалака̄ пин̣д̣ада̄йака̄ угга̄ ра̄джапутта̄ паккхандино маха̄на̄га̄ сӯра̄ чаммайодхино да̄сикапутта̄ а̄л̣а̄рика̄ каппака̄ нха̄пака̄ сӯда̄ ма̄ла̄ка̄ра̄ раджака̄ песака̄ра̄ нал̣ака̄ра̄ кумбхака̄ра̄ ган̣ака̄ муддика̄, йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄нипи евам̣гата̄ни путхусиппа̄йатана̄ни, те дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ сиппапхалам̣ упаджӣванти, те тена атта̄нам̣ сукхенти пӣн̣енти, ма̄та̄питаро сукхенти пӣн̣енти, путтада̄рам̣ сукхенти пӣн̣енти, митта̄мачче сукхенти пӣн̣енти, саман̣абра̄хман̣есу уддхаггикам̣ даккхин̣ам̣ патит̣т̣хапенти соваггикам̣ сукхавипа̄кам̣ саггасам̣ваттаникам̣. сакка̄ ну кхо ме, бханте, евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’нти?
183. ‘‘сакка̄, маха̄ра̄джа. тена хи, маха̄ра̄джа, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа, татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, маха̄ра̄джа, идха те асса пурисо да̄со каммака̄ро [каммакаро (сӣ. сйа̄. кам̣. пӣ.)] пуббут̣т̣ха̄йӣ паччха̄нипа̄тӣ кин̇ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ мукхуллокако [мукхуллокико (сйа̄. кам̣. ка.)]. тасса евамасса – ‘аччхарийам̣, вата бхо, аббхутам̣, вата бхо, пун̃н̃а̄нам̣ гати, пун̃н̃а̄нам̣ випа̄ко. айан̃хи ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто мануссо; ахампи мануссо. айан̃хи ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄рети, дево ман̃н̃е. ахам̣ панамхисса да̄со каммака̄ро пуббут̣т̣ха̄йӣ паччха̄нипа̄тӣ кин̇ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ мукхуллокако. со ватасса̄хам̣ пун̃н̃а̄ни кареййам̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’нти. со апарена самайена кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа. со евам̣ паббаджито сама̄но ка̄йена сам̣вуто вихареййа, ва̄ча̄йа сам̣вуто вихареййа, манаса̄ сам̣вуто вихареййа, гха̄саччха̄данапарамата̄йа сантут̣т̣хо, абхирато павивеке. там̣ че те пуриса̄ евама̄рочеййум̣ – ‘йаггхе дева джа̄неййа̄си, йо те со пурисо [йо те пурисо (сӣ. ка.)] да̄со каммака̄ро пуббут̣т̣ха̄йӣ паччха̄нипа̄тӣ кин̇ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ мукхуллокако; со, дева, кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. со евам̣ паббаджито сама̄но ка̄йена сам̣вуто вихарати, ва̄ча̄йа сам̣вуто вихарати, манаса̄ сам̣вуто вихарати, гха̄саччха̄данапарамата̄йа сантут̣т̣хо, абхирато павивеке’ти. апи ну твам̣ евам̣ вадеййа̄си – ‘ету ме, бхо, со пурисо, пунадева хоту да̄со каммака̄ро пуббут̣т̣ха̄йӣ паччха̄нипа̄тӣ кин̇ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ мукхуллокако’ти?
184. ‘‘но хетам̣, бханте. атха кхо нам̣ майамева абхива̄деййа̄мапи, паччут̣т̣хеййа̄мапи, а̄саненапи нимантеййа̄ма, абхинимантеййа̄мапи нам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рехи, дхаммикамписса раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахеййа̄ма̄’’ти.
185. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, маха̄ра̄джа, йади евам̣ санте хоти ва̄ сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ но ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте хоти сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхала’’нти. ‘‘идам̣ кхо те, маха̄ра̄джа, майа̄ пат̣хамам̣ дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃атта’’нти.
дутийасандит̣т̣хикаса̄ман̃н̃апхалам̣
186. ‘‘сакка̄ пана, бханте, ан̃н̃ампи евамева дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апету’’нти? ‘‘сакка̄, маха̄ра̄джа. тена хи, маха̄ра̄джа, тан̃н̃еветтха пат̣ипуччхисса̄ми. йатха̄ те кхамеййа, татха̄ нам̣ бйа̄кареййа̄си. там̣ ким̣ ман̃н̃аси, маха̄ра̄джа, идха те асса пурисо кассако гахапатико карака̄рако ра̄сивад̣д̣хако. тасса евамасса – ‘аччхарийам̣ вата бхо, аббхутам̣ вата бхо, пун̃н̃а̄нам̣ гати, пун̃н̃а̄нам̣ випа̄ко. айан̃хи ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто мануссо, ахампи мануссо. айан̃хи ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппито саман̇гӣбхӯто парича̄рети, дево ман̃н̃е. ахам̣ панамхисса кассако гахапатико карака̄рако ра̄сивад̣д̣хако. со ватасса̄хам̣ пун̃н̃а̄ни кареййам̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’нти.
‘‘со апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа, аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа. со евам̣ паббаджито сама̄но ка̄йена сам̣вуто вихареййа, ва̄ча̄йа сам̣вуто вихареййа, манаса̄ сам̣вуто вихареййа, гха̄саччха̄данапарамата̄йа сантут̣т̣хо, абхирато павивеке. там̣ че те пуриса̄ евама̄рочеййум̣ – ‘йаггхе, дева джа̄неййа̄си, йо те со пурисо [йо те пурисо (сӣ.)] кассако гахапатико карака̄рако ра̄сивад̣д̣хако; со дева кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. со евам̣ паббаджито сама̄но ка̄йена сам̣вуто вихарати, ва̄ча̄йа сам̣вуто вихарати, манаса̄ сам̣вуто вихарати, гха̄саччха̄данапарамата̄йа сантут̣т̣хо, абхирато павивеке’’ти. апи ну твам̣ евам̣ вадеййа̄си – ‘ету ме, бхо, со пурисо, пунадева хоту кассако гахапатико карака̄рако ра̄сивад̣д̣хако’ти?
187. ‘‘но хетам̣, бханте. атха кхо нам̣ майамева абхива̄деййа̄мапи, паччут̣т̣хеййа̄мапи, а̄саненапи нимантеййа̄ма, абхинимантеййа̄мапи нам̣ чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рехи, дхаммикамписса раккха̄варан̣агуттим̣ сам̣видахеййа̄ма̄’’ти.
188. ‘‘там̣ ким̣ ман̃н̃аси, маха̄ра̄джа? йади евам̣ санте хоти ва̄ сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ но ва̄’’ти? ‘‘аддха̄ кхо, бханте, евам̣ санте хоти сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхала’’нти. ‘‘идам̣ кхо те, маха̄ра̄джа, майа̄ дутийам̣ дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃атта’’нти.
пан̣ӣтатараса̄ман̃н̃апхалам̣
189. ‘‘сакка̄ пана, бханте, ан̃н̃ампи дит̣т̣хева дхамме сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пан̃н̃апетум̣ имехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча̄’’ти? ‘‘сакка̄, маха̄ра̄джа. тена хи, маха̄ра̄джа, сун̣охи, са̄дхукам̣ манаси карохи, бха̄сисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхагавато паччассоси.
190. бхагава̄ етадавоча – ‘‘идха, маха̄ра̄джа, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣, кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети.
191. ‘‘там̣ дхаммам̣ сун̣а̄ти гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ куле пачча̄джа̄то. со там̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхати. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхати – ‘самба̄дхо гхара̄ва̄со раджопатхо, аббхока̄со паббаджджа̄. найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’нти.
192. ‘‘со апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати.
193. ‘‘со евам̣ паббаджито сама̄но па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно, ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу, ка̄йакаммавачӣкаммена саманна̄гато кусалена, парисуддха̄джӣво сӣласампанно, индрийесу гуттадва̄ро [гуттадва̄ро, бходжане маттан̃н̃ӯ (ка.)], сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато, сантут̣т̣хо.
чӯл̣асӣлам̣
194. ‘‘катхан̃ча, маха̄ра̄джа, бхиккху сӣласампанно хоти? идха, маха̄ра̄джа, бхиккху па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти. нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати. идамписса хоти сӣласмим̣.
‘‘адинна̄да̄нам̣ паха̄йа адинна̄да̄на̄ пат̣ивирато хоти динна̄да̄йӣ диннапа̄т̣икан̇кхӣ, атхенена сучибхӯтена аттана̄ вихарати. идамписса хоти сӣласмим̣.
‘‘абрахмачарийам̣ паха̄йа брахмача̄рӣ хоти а̄ра̄ча̄рӣ вирато метхуна̄ га̄мадхамма̄. идамписса хоти сӣласмим̣.
‘‘муса̄ва̄дам̣ паха̄йа муса̄ва̄да̄ пат̣ивирато хоти саччава̄дӣ саччасандхо тхето паччайико ависам̣ва̄дако локасса. идамписса хоти сӣласмим̣.
‘‘писун̣ам̣ ва̄чам̣ паха̄йа писун̣а̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти; ито сутва̄ на амутра аккха̄та̄ имесам̣ бхеда̄йа; амутра ва̄ сутва̄ на имесам̣ аккха̄та̄, амӯсам̣ бхеда̄йа. ити бхинна̄нам̣ ва̄ сандха̄та̄, сахита̄нам̣ ва̄ ануппада̄та̄, самагга̄ра̄мо самаггарато самагганандӣ самаггакаран̣им̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
‘‘пхарусам̣ ва̄чам̣ паха̄йа пхаруса̄йа ва̄ча̄йа пат̣ивирато хоти; йа̄ са̄ ва̄ча̄ нела̄ кан̣н̣асукха̄ пеманӣйа̄ хадайан̇гама̄ порӣ бахуджанаканта̄ бахуджанамана̄па̄ татха̄рӯпим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
‘‘сампхаппала̄пам̣ паха̄йа сампхаппала̄па̄ пат̣ивирато хоти ка̄лава̄дӣ бхӯтава̄дӣ аттхава̄дӣ дхаммава̄дӣ винайава̄дӣ, нидха̄наватим̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ хоти ка̄лена са̄падесам̣ парийантаватим̣ аттхасам̣хитам̣. идамписса хоти сӣласмим̣.
‘‘бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато хоти…пе… екабхаттико хоти раттӯпарато вирато вика̄лабходжана̄. наччагӣтава̄дитависӯкадассана̄ пат̣ивирато хоти. ма̄ла̄гандхавилепанадха̄ран̣аман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄ пат̣ивирато хоти. учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато хоти. джа̄тарӯпараджатапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. а̄макадхан̃н̃апат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. а̄макамам̣сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. иттхикума̄рикапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. да̄сида̄сапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. аджел̣акапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. куккут̣асӯкарапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. хаттхигавассавал̣авапат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. кхеттаваттхупат̣иггахан̣а̄ пат̣ивирато хоти. дӯтеййапахин̣агамана̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти. кайавиккайа̄ пат̣ивирато хоти. тула̄кӯт̣акам̣сакӯт̣ама̄накӯт̣а̄ пат̣ивирато хоти. уккот̣анаван̃чананикатиса̄чийога̄ пат̣ивирато хоти. чхеданавадхабандханавипара̄мосаа̄лопасахаса̄ка̄ра̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
чӯл̣асӣлам̣ нит̣т̣хитам̣.
маджджхимасӣлам̣
195. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбхам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – мӯлабӣджам̣ кхандхабӣджам̣ пхал̣убӣджам̣ аггабӣджам̣ бӣджабӣджамева пан̃чамам̣, ити еварӯпа̄ бӣджага̄мабхӯтага̄масама̄рамбха̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
196. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ саннидхика̄рапарибхогам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – аннасаннидхим̣ па̄насаннидхим̣ ваттхасаннидхим̣ йа̄насаннидхим̣ сайанасаннидхим̣ гандхасаннидхим̣ а̄мисасаннидхим̣, ити ва̄ ити еварӯпа̄ саннидхика̄рапарибхога̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
197. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ висӯкадассанам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – наччам̣ гӣтам̣ ва̄дитам̣ пеккхам̣ аккха̄нам̣ па̄н̣иссарам̣ вета̄л̣ам̣ кумбхатхӯн̣ам̣ собханакам̣ чан̣д̣а̄лам̣ вам̣сам̣ дхованам̣ хаттхийуддхам̣ ассайуддхам̣ махим̣сайуддхам̣ усабхайуддхам̣ аджайуддхам̣ мен̣д̣айуддхам̣ куккут̣айуддхам̣ ват̣т̣акайуддхам̣ дан̣д̣айуддхам̣ мут̣т̣хийуддхам̣ ниббуддхам̣ уййодхикам̣ балаггам̣ сена̄бйӯхам̣ анӣкадассанам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄ висӯкадассана̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
198. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ джӯтаппама̄дат̣т̣ха̄на̄нуйогам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – ат̣т̣хападам̣ дасападам̣ а̄ка̄сам̣ париха̄рапатхам̣ сантикам̣ кхаликам̣ гхат̣икам̣ сала̄кахаттхам̣ аккхам̣ пан̇гачӣрам̣ ван̇какам̣ моккхачикам̣ чин̇гуликам̣ патта̄л̣хакам̣ ратхакам̣ дханукам̣ аккхарикам̣ манесикам̣ йатха̄ваджджам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄ джӯтаппама̄дат̣т̣ха̄на̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
199. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ учча̄сайанамаха̄сайанам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – а̄сандим̣ паллан̇кам̣ гонакам̣ читтакам̣ пат̣икам̣ пат̣аликам̣ тӯликам̣ викатикам̣ уддаломим̣ еканталомим̣ кат̣т̣иссам̣ косеййам̣ куттакам̣ хаттхаттхарам̣ ассаттхарам̣ ратхаттхарам̣ аджинаппавен̣им̣ кадалимигапаварапаччаттхаран̣ам̣ сауттараччхадам̣ убхатолохитакӯпадха̄нам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄ учча̄сайанамаха̄сайана̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
200. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ ман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄нуйогам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – уччха̄данам̣ паримадданам̣ нха̄панам̣ самба̄ханам̣ а̄да̄сам̣ ан̃джанам̣ ма̄ла̄гандхавилепанам̣ мукхачун̣н̣ам̣ мукхалепанам̣ хаттхабандхам̣ сикха̄бандхам̣ дан̣д̣ам̣ на̄л̣икам̣ асим̣ [кхаггам̣ (сӣ. пӣ.), асим̣ кхаггам̣ (сйа̄. кам̣.), кхаггам̣ асим̣ (ка.)] чхаттам̣ читрупа̄ханам̣ ун̣хӣсам̣ ман̣им̣ ва̄лабӣджаним̣ ода̄та̄ни ваттха̄ни дӣгхадаса̄ни ити ва̄ ити еварӯпа̄ ман̣д̣анавибхӯсанат̣т̣ха̄на̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
201. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ тираччха̄накатхам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – ра̄джакатхам̣ чоракатхам̣ маха̄маттакатхам̣ сена̄катхам̣ бхайакатхам̣ йуддхакатхам̣ аннакатхам̣ па̄накатхам̣ ваттхакатхам̣ сайанакатхам̣ ма̄ла̄катхам̣ гандхакатхам̣ н̃а̄тикатхам̣ йа̄накатхам̣ га̄макатхам̣ нигамакатхам̣ нагаракатхам̣ джанападакатхам̣ иттхикатхам̣ [иттхикатхам̣ пурисакатхам̣ кума̄ракатхам̣ кума̄рикатхам̣ (ка.)] сӯракатхам̣ висикха̄катхам̣ кумбхат̣т̣ха̄накатхам̣ пуббапетакатхам̣ на̄наттакатхам̣ локаккха̄йикам̣ самуддаккха̄йикам̣ итибхава̄бхавакатхам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄накатха̄йа пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
202. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ вигга̄хикакатхам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – на твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄си, ахам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄на̄ми, ким̣ твам̣ имам̣ дхаммавинайам̣ а̄джа̄ниссаси, миччха̄ пат̣ипанно твамаси, ахамасми самма̄ пат̣ипанно, сахитам̣ ме, асахитам̣ те, пуре вачанӣйам̣ паччха̄ авача, паччха̄ вачанӣйам̣ пуре авача, адхичин̣н̣ам̣ те випара̄ваттам̣, а̄ропито те ва̄до, ниггахито твамаси, чара ва̄даппамоккха̄йа, ниббет̣хехи ва̄ саче пахосӣти ити ва̄ ити еварӯпа̄йа вигга̄хикакатха̄йа пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
203. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпам̣ дӯтеййапахин̣агамана̄нуйогам̣ ануйутта̄ вихаранти. сеййатхидам̣ – ран̃н̃ам̣, ра̄джамаха̄матта̄нам̣, кхаттийа̄нам̣, бра̄хман̣а̄нам̣, гахапатика̄нам̣, кума̄ра̄нам̣ – ‘идха гаччха, амутра̄гаччха, идам̣ хара, амутра идам̣ а̄хара̄’ти ити ва̄ ити еварӯпа̄ дӯтеййапахин̣агамана̄нуйога̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
204. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те кухака̄ ча хонти лапака̄ ча немиттика̄ ча ниппесика̄ ча ла̄бхена ла̄бхам̣ ниджигӣм̣сита̄ро ча. ити еварӯпа̄ куханалапана̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣’’.
маджджхимасӣлам̣ нит̣т̣хитам̣.
маха̄сӣлам̣
205. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти. сеййатхидам̣ – ан̇гам̣ нимиттам̣ уппа̄там̣ супинам̣ лаккхан̣ам̣ мӯсикаччхиннам̣ аггихомам̣ даббихомам̣ тхусахомам̣ кан̣ахомам̣ тан̣д̣улахомам̣ саппихомам̣ телахомам̣ мукхахомам̣ лохитахомам̣ ан̇гавиджджа̄ ваттхувиджджа̄ кхаттавиджджа̄ сивавиджджа̄ бхӯтавиджджа̄ бхӯривиджджа̄ ахивиджджа̄ висавиджджа̄ виччхикавиджджа̄ мӯсикавиджджа̄ сакун̣авиджджа̄ ва̄йасавиджджа̄ паккаджджха̄нам̣ сарапаритта̄н̣ам̣ мигачаккам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
206. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти. сеййатхидам̣ – ман̣илаккхан̣ам̣ ваттхалаккхан̣ам̣ дан̣д̣алаккхан̣ам̣ саттхалаккхан̣ам̣ асилаккхан̣ам̣ усулаккхан̣ам̣ дханулаккхан̣ам̣ а̄вудхалаккхан̣ам̣ иттхилаккхан̣ам̣ пурисалаккхан̣ам̣ кума̄ралаккхан̣ам̣ кума̄рилаккхан̣ам̣ да̄салаккхан̣ам̣ да̄силаккхан̣ам̣ хаттхилаккхан̣ам̣ ассалаккхан̣ам̣ махим̣салаккхан̣ам̣ усабхалаккхан̣ам̣ голаккхан̣ам̣ аджалаккхан̣ам̣ мен̣д̣алаккхан̣ам̣ куккут̣алаккхан̣ам̣ ват̣т̣акалаккхан̣ам̣ годха̄лаккхан̣ам̣ кан̣н̣икалаккхан̣ам̣ каччхапалаккхан̣ам̣ мигалаккхан̣ам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
207. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти. сеййатхидам̣ – ран̃н̃ам̣ ниййа̄нам̣ бхависсати, ран̃н̃ам̣ аниййа̄нам̣ бхависсати, аббхантара̄нам̣ ран̃н̃ам̣ упайа̄нам̣ бхависсати, ба̄хира̄нам̣ ран̃н̃ам̣ апайа̄нам̣ бхависсати, ба̄хира̄нам̣ ран̃н̃ам̣ упайа̄нам̣ бхависсати, аббхантара̄нам̣ ран̃н̃ам̣ апайа̄нам̣ бхависсати, аббхантара̄нам̣ ран̃н̃ам̣ джайо бхависсати, ба̄хира̄нам̣ ран̃н̃ам̣ пара̄джайо бхависсати, ба̄хира̄нам̣ ран̃н̃ам̣ джайо бхависсати, аббхантара̄нам̣ ран̃н̃ам̣ пара̄джайо бхависсати, ити имасса джайо бхависсати, имасса пара̄джайо бхависсати ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
208. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти. сеййатхидам̣ – чандагга̄хо бхависсати, сӯрийагга̄хо бхависсати, наккхаттагга̄хо бхависсати, чандимасӯрийа̄нам̣ патхагаманам̣ бхависсати, чандимасӯрийа̄нам̣ уппатхагаманам̣ бхависсати, наккхатта̄нам̣ патхагаманам̣ бхависсати, наккхатта̄нам̣ уппатхагаманам̣ бхависсати, укка̄па̄то бхависсати, диса̄д̣а̄хо бхависсати, бхӯмича̄ло бхависсати, девадудрабхи бхависсати, чандимасӯрийанаккхатта̄нам̣ уггаманам̣ огаманам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ бхависсати, евам̣випа̄ко чандагга̄хо бхависсати, евам̣випа̄ко сӯрийагга̄хо бхависсати, евам̣випа̄ко наккхаттагга̄хо бхависсати, евам̣випа̄кам̣ чандимасӯрийа̄нам̣ патхагаманам̣ бхависсати, евам̣випа̄кам̣ чандимасӯрийа̄нам̣ уппатхагаманам̣ бхависсати, евам̣випа̄кам̣ наккхатта̄нам̣ патхагаманам̣ бхависсати, евам̣випа̄кам̣ наккхатта̄нам̣ уппатхагаманам̣ бхависсати, евам̣випа̄ко укка̄па̄то бхависсати, евам̣випа̄ко диса̄д̣а̄хо бхависсати, евам̣випа̄ко бхӯмича̄ло бхависсати, евам̣випа̄ко девадудрабхи бхависсати, евам̣випа̄кам̣ чандимасӯрийанаккхатта̄нам̣ уггаманам̣ огаманам̣ сам̣килесам̣ вода̄нам̣ бхависсати ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
209. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти. сеййатхидам̣ – сувут̣т̣хика̄ бхависсати, дуббут̣т̣хика̄ бхависсати, субхиккхам̣ бхависсати, дуббхиккхам̣ бхависсати, кхемам̣ бхависсати, бхайам̣ бхависсати, рого бхависсати, а̄рогйам̣ бхависсати, мудда̄, ган̣ана̄, сан̇кха̄нам̣, ка̄веййам̣, лока̄йатам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
210. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти. сеййатхидам̣ – а̄ва̄ханам̣ вива̄ханам̣ сам̣варан̣ам̣ виваран̣ам̣ сан̇киран̣ам̣ викиран̣ам̣ субхагакаран̣ам̣ дуббхагакаран̣ам̣ вируддхагаббхакаран̣ам̣ дживха̄нибандханам̣ ханусам̣хананам̣ хаттха̄бхиджаппанам̣ хануджаппанам̣ кан̣н̣аджаппанам̣ а̄да̄сапан̃хам̣ кума̄рикапан̃хам̣ девапан̃хам̣ а̄диччупат̣т̣ха̄нам̣ махатупат̣т̣ха̄нам̣ аббхуджджаланам̣ сиривха̄йанам̣ ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
211. ‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти. сеййатхидам̣ – сантикаммам̣ пан̣идхикаммам̣ бхӯтакаммам̣ бхӯрикаммам̣ вассакаммам̣ воссакаммам̣ ваттхукаммам̣ ваттхупарикаммам̣ а̄чаманам̣ нха̄панам̣ джуханам̣ ваманам̣ виречанам̣ уддхам̣виречанам̣ адховиречанам̣ сӣсавиречанам̣ кан̣н̣ателам̣ неттатаппанам̣ наттхукаммам̣ ан̃джанам̣ паччан̃джанам̣ са̄ла̄кийам̣ саллакаттийам̣ да̄ракатикиччха̄, мӯлабхесаджджа̄нам̣ ануппада̄нам̣, осадхӣнам̣ пат̣имоккхо ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.
212. ‘‘са кхо со, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сӣласампанно на куточи бхайам̣ саманупассати, йадидам̣ сӣласам̣варато. сеййатха̄пи – маха̄ра̄джа, ра̄джа̄ кхаттийо муддха̄бхиситто нихатапачча̄митто на куточи бхайам̣ саманупассати, йадидам̣ паччаттхикато; евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сӣласампанно на куточи бхайам̣ саманупассати, йадидам̣ сӣласам̣варато. со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведети. евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху сӣласампанно хоти.
маха̄сӣлам̣ нит̣т̣хитам̣.
индрийасам̣варо
213. ‘‘катхан̃ча, маха̄ра̄джа, бхиккху индрийесу гуттадва̄ро хоти? идха, маха̄ра̄джа, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄ доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄…пе… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄…пе… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄…пе… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ. йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄ доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣, тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. со имина̄ арийена индрийасам̣варена саманна̄гато аджджхаттам̣ абйа̄секасукхам̣ пат̣исам̣ведети. евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху индрийесу гуттадва̄ро хоти.
сатисампаджан̃н̃ам̣
214. ‘‘катхан̃ча, маха̄ра̄джа, бхиккху сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато хоти? идха, маха̄ра̄джа, бхиккху абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти. евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато хоти.
сантосо
215. ‘‘катхан̃ча, маха̄ра̄джа, бхиккху сантут̣т̣хо хоти? идха, маха̄ра̄джа, бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена, куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати, сама̄да̄йева паккамати. сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, паккхӣ сакун̣о йена йенева д̣ети, сапаттабха̄рова д̣ети. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати, сама̄да̄йева паккамати. евам̣ кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху сантут̣т̣хо хоти.
нӣваран̣аппаха̄нам̣
216. ‘‘со имина̄ ча арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато, имина̄ ча арийена индрийасам̣варена саманна̄гато, имина̄ ча арийена сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато, има̄йа ча арийа̄йа сантут̣т̣хийа̄ саманна̄гато, вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄.
217. ‘‘со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати, абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети. бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ, бйа̄па̄дападоса̄ читтам̣ парисодхети. тхинамиддхам̣ паха̄йа вигататхинамиддхо вихарати а̄локасан̃н̃ӣ, сато сампаджа̄но, тхинамиддха̄ читтам̣ парисодхети. уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати, аджджхаттам̣ вӯпасантачитто, уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети. вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати, акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети.
218. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо ин̣ам̣ а̄да̄йа камманте пайоджеййа. тасса те камманта̄ самиджджхеййум̣. со йа̄ни ча пора̄н̣а̄ни ин̣амӯла̄ни, та̄ни ча бйантим̣ кареййа [бйантӣкареййа (сӣ. сйа̄. кам̣.)], сийа̄ часса уттарим̣ авасит̣т̣хам̣ да̄рабхаран̣а̄йа. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе ин̣ам̣ а̄да̄йа камманте пайоджесим̣. тасса ме те камманта̄ самиджджхим̣су. сохам̣ йа̄ни ча пора̄н̣а̄ни ин̣амӯла̄ни, та̄ни ча бйантим̣ ака̄сим̣, аттхи ча ме уттарим̣ авасит̣т̣хам̣ да̄рабхаран̣а̄йа̄’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
219. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо а̄ба̄дхико асса дуккхито ба̄л̣хагила̄но; бхаттан̃часса наччха̄деййа, на часса ка̄йе баламатта̄. со апарена самайена тамха̄ а̄ба̄дха̄ муччеййа; бхаттам̣ часса чха̄деййа, сийа̄ часса ка̄йе баламатта̄. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе а̄ба̄дхико ахосим̣ дуккхито ба̄л̣хагила̄но; бхаттан̃ча ме наччха̄деси, на ча ме а̄си [на часса ме (ка.)] ка̄йе баламатта̄. сомхи етарахи тамха̄ а̄ба̄дха̄ мутто; бхаттан̃ча ме чха̄дети, аттхи ча ме ка̄йе баламатта̄’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
220. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо бандхана̄га̄ре баддхо асса. со апарена самайена тамха̄ бандхана̄га̄ра̄ муччеййа соттхина̄ аббхайена [уббайена (сӣ. ка.)], на часса кин̃чи бхога̄нам̣ вайо. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе бандхана̄га̄ре баддхо ахосим̣, сомхи етарахи тамха̄ бандхана̄га̄ра̄ мутто соттхина̄ аббхайена. наттхи ча ме кин̃чи бхога̄нам̣ вайо’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
221. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо да̄со асса анатта̄дхӣно пара̄дхӣно на йенака̄мам̣гамо. со апарена самайена тамха̄ да̄сабйа̄ муччеййа атта̄дхӣно апара̄дхӣно бхуджиссо йенака̄мам̣гамо. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе да̄со ахосим̣ анатта̄дхӣно пара̄дхӣно на йенака̄мам̣гамо. сомхи етарахи тамха̄ да̄сабйа̄ мутто атта̄дхӣно апара̄дхӣно бхуджиссо йенака̄мам̣гамо’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
222. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо садхано сабхого канта̄раддха̄намаггам̣ пат̣ипаджджеййа дуббхиккхам̣ саппат̣ибхайам̣. со апарена самайена там̣ канта̄рам̣ ниттхареййа соттхина̄, га̄мантам̣ анупа̄пун̣еййа кхемам̣ аппат̣ибхайам̣. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе садхано сабхого канта̄раддха̄намаггам̣ пат̣ипаджджим̣ дуббхиккхам̣ саппат̣ибхайам̣. сомхи етарахи там̣ канта̄рам̣ ниттхин̣н̣о соттхина̄, га̄мантам̣ ануппатто кхемам̣ аппат̣ибхайа’нти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.
223. ‘‘евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху йатха̄ ин̣ам̣ йатха̄ рогам̣ йатха̄ бандхана̄га̄рам̣ йатха̄ да̄сабйам̣ йатха̄ канта̄раддха̄намаггам̣, евам̣ име пан̃ча нӣваран̣е аппахӣне аттани саманупассати.
224. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, йатха̄ а̄н̣ан̣йам̣ йатха̄ а̄рогйам̣ йатха̄ бандхана̄моккхам̣ йатха̄ бхуджиссам̣ йатха̄ кхемантабхӯмим̣; евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху име пан̃ча нӣваран̣е пахӣне аттани саманупассати.
225. ‘‘тассиме пан̃ча нӣваран̣е пахӣне аттани саманупассато па̄моджджам̣ джа̄йати, памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведети, сукхино читтам̣ сама̄дхийати.
пат̣хамаджджха̄нам̣
226. ‘‘со вивиччева ка̄мехи, вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.
227. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, даккхо нха̄пако ва̄ нха̄пакантева̄сӣ ва̄ кам̣сатха̄ле нха̄нӣйачун̣н̣а̄ни а̄киритва̄ удакена париппхосакам̣ париппхосакам̣ саннеййа, са̄йам̣ нха̄нӣйапин̣д̣и снеха̄нугата̄ снехапарета̄ сантараба̄хира̄ пхут̣а̄ снехена, на ча паггхаран̣ӣ; евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
дутийаджджха̄нам̣
228. ‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.
229. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, удакарахадо гамбхӣро уббхидодако [уббхитодако (сйа̄. кам̣. ка.)] тасса невасса пураттхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на даккхин̣а̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на паччхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на уттара̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, дево ча на ка̄ленака̄лам̣ самма̄дха̄рам̣ ануппавеччхеййа. атха кхо тамха̄ва удакарахада̄ сӣта̄ ва̄ридха̄ра̄ уббхиджджитва̄ тамева удакарахадам̣ сӣтена ва̄рина̄ абхисандеййа парисандеййа парипӯреййа париппхареййа, на̄сса кин̃чи сабба̄вато удакарахадасса сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
татийаджджха̄нам̣
230. ‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’ти, татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти.
231. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, уппалинийам̣ ва̄ падуминийам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкинийам̣ ва̄ аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни антонимуггапосӣни, та̄ни йа̄ва чагга̄ йа̄ва ча мӯла̄ сӣтена ва̄рина̄ абхисанна̄ни парисанна̄ни [абхисанда̄ни парисанда̄ни (ка.)] парипӯра̄ни париппхут̣а̄ни [париппхут̣т̣ха̄ни (пӣ.)], на̄сса кин̃чи сабба̄ватам̣ уппала̄нам̣ ва̄ падума̄нам̣ ва̄ пун̣д̣арӣка̄нам̣ ва̄ сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса; евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
чатуттхаджджха̄нам̣
232. ‘‘пуна чапарам̣, маха̄ра̄джа, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄, пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати, со имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти.
233. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо ода̄тена ваттхена сасӣсам̣ па̄рупитва̄ нисинно асса, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ода̄тена ваттхена аппхут̣ам̣ асса; евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
випассана̄н̃а̄н̣ам̣
234. ‘‘со [пуна чапарам̣ маха̄ра̄джа бхиккху со (ка.)] евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте н̃а̄н̣адассана̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘айам̣ кхо ме ка̄йо рӯпӣ ча̄тумаха̄бхӯтико ма̄та̄петтикасамбхаво оданакумма̄сӯпачайо аниччуччха̄дана-паримаддана-бхедана-виддхам̣сана-дхаммо; идан̃ча пана ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ еттха ситам̣ еттха пат̣ибаддха’нти.
235. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато аччхо виппасанно ана̄вило сабба̄ка̄расампанно. татра̄сса суттам̣ а̄вутам̣ нӣлам̣ ва̄ пӣтам̣ ва̄ лохитам̣ ва̄ [пӣтакам̣ ва̄ лохитакам̣ ва̄ (ка.)] ода̄там̣ ва̄ пан̣д̣усуттам̣ ва̄. таменам̣ чаккхума̄ пурисо хаттхе каритва̄ паччавеккхеййа – ‘айам̣ кхо ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато аччхо виппасанно ана̄вило сабба̄ка̄расампанно; татридам̣ суттам̣ а̄вутам̣ нӣлам̣ ва̄ пӣтам̣ ва̄ лохитам̣ ва̄ ода̄там̣ ва̄ пан̣д̣усуттам̣ ва̄’ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте н̃а̄н̣адассана̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘айам̣ кхо ме ка̄йо рӯпӣ ча̄тумаха̄бхӯтико ма̄та̄петтикасамбхаво оданакумма̄сӯпачайо аниччуччха̄данапаримадданабхеданавиддхам̣санадхаммо; идан̃ча пана ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ еттха ситам̣ еттха пат̣ибаддха’нти. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
маномайиддхин̃а̄н̣ам̣
236. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте маномайам̣ ка̄йам̣ абхинимма̄на̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со имамха̄ ка̄йа̄ ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхиниммина̄ти рӯпим̣ маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ ахӣниндрийам̣.
237. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо мун̃джамха̄ ӣсикам̣ пава̄хеййа [пабба̄хеййа (сйа̄. ка.)]. тасса евамасса – ‘айам̣ мун̃джо, айам̣ ӣсика̄, ан̃н̃о мун̃джо, ан̃н̃а̄ ӣсика̄, мун̃джамха̄ твева ӣсика̄ пава̄л̣ха̄’ти [пабба̄л̣ха̄ти (сйа̄. ка.)]. сеййатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, пурисо асим̣ косийа̄ пава̄хеййа. тасса евамасса – ‘айам̣ аси, айам̣ коси, ан̃н̃о аси, ан̃н̃а̄ коси, косийа̄ твева аси пава̄л̣хо’’ти. сеййатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, пурисо ахим̣ каран̣д̣а̄ уддхареййа. тасса евамасса – ‘айам̣ ахи, айам̣ каран̣д̣о. ан̃н̃о ахи, ан̃н̃о каран̣д̣о, каран̣д̣а̄ твева ахи уббхато’ти [уддхарито (сйа̄. кам̣.)]. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте маномайам̣ ка̄йам̣ абхинимма̄на̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со имамха̄ ка̄йа̄ ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхиниммина̄ти рӯпим̣ маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ ахӣниндрийам̣. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
иддхивидхан̃а̄н̣ам̣
238. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте иддхивидха̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣ тиробха̄вам̣ тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати сеййатха̄пи а̄ка̄се. патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти сеййатха̄пи удаке. удакепи абхиджджама̄не гаччхати [абхиджджама̄но (сӣ. ка.)] сеййатха̄пи патхавийа̄. а̄ка̄сепи паллан̇кена камати сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о. имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ пара̄масати паримаджджати. йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети.
239. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, даккхо кумбхака̄ро ва̄ кумбхака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммаката̄йа маттика̄йа йам̣ йадева бха̄джанавикатим̣ а̄кан̇кхеййа, там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа. сеййатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, даккхо дантака̄ро ва̄ дантака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммакатасмим̣ дантасмим̣ йам̣ йадева дантавикатим̣ а̄кан̇кхеййа, там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа. сеййатха̄ ва̄ пана, маха̄ра̄джа, даккхо суван̣н̣ака̄ро ва̄ суван̣н̣ака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммакатасмим̣ суван̣н̣асмим̣ йам̣ йадева суван̣н̣авикатим̣ а̄кан̇кхеййа, там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте иддхивидха̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти – екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти; а̄вибха̄вам̣ тиробха̄вам̣ тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати сеййатха̄пи а̄ка̄се. патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти сеййатха̄пи удаке. удакепи абхиджджама̄не гаччхати сеййатха̄пи патхавийа̄. а̄ка̄сепи паллан̇кена камати сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о. имепи чандимасӯрийе евам̣махиддхике евам̣маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ пара̄масати паримаджджати. йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
диббасотан̃а̄н̣ам̣
240. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте дибба̄йа сотадха̄туйа̄ читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣а̄ти диббе ча ма̄нусе ча йе дӯре сантике ча.
241. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо аддха̄намаггаппат̣ипанно. со сун̣еййа бхерисаддампи мудин̇гасаддампи [мутин̇гасаддампи (сӣ. пӣ.)] сан̇кхапан̣авадиндимасаддампи [сан̇кхапан̣аваден̣д̣имасаддампи (сӣ. пӣ.), сан̇кхасаддам̣пи пан̣авасаддам̣пи дендимасаддам̣пи (сйа̄. кам̣.)]. тасса евамасса – ‘бхерисаддо’ итипи, ‘мудин̇гасаддо’ итипи, ‘сан̇кхапан̣авадиндимасаддо’ итипи [сан̇кхасаддо итипи пан̣авасаддо итипи дендимасаддо итипи (сйа̄. кам̣.)]. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте дибба̄йа сотадха̄туйа̄ читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣а̄ти диббе ча ма̄нусе ча йе дӯре сантике ча. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
четопарийан̃а̄н̣ам̣
242. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте четопарийан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти – сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘сара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, садосам̣ ва̄ читтам̣ ‘садосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтадосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, самохам̣ ва̄ читтам̣ ‘самохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтамохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, сан̇кхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘сан̇кхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘виккхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, махаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘махаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘амахаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, сауттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘сауттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘ануттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘сама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘асама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘вимуттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, авимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘авимуттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти.
243. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удакапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но сакан̣икам̣ ва̄ ‘сакан̣ика’нти джа̄неййа, акан̣икам̣ ва̄ ‘акан̣ика’нти джа̄неййа; евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте четопарийан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти – сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘сара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, садосам̣ ва̄ читтам̣ ‘садосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтадосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, самохам̣ ва̄ читтам̣ ‘самохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ ‘вӣтамохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, сан̇кхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘сан̇кхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ ‘виккхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, махаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘махаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ ‘амахаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, сауттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘сауттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ‘ануттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘сама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ ‘асама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, вимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘вимуттам̣ читта’’нти паджа̄на̄ти, авимуттам̣ ва̄ читтам̣ ‘авимуттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣ам̣
244. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе, ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати.
245. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, пурисо сакамха̄ га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа, тамха̄пи га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа. со тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гаччхеййа. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо сакамха̄ га̄ма̄ амум̣ га̄мам̣ агаччхим̣ [аган̃чхим̣ (сйа̄. кам̣.)], татра̄пи евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣, евам̣ нисӣдим̣, евам̣ абха̄сим̣, евам̣ тун̣хӣ ахосим̣, тамха̄пи га̄ма̄ амум̣ га̄мам̣ агаччхим̣, татра̄пи евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣, евам̣ нисӣдим̣, евам̣ абха̄сим̣, евам̣ тун̣хӣ ахосим̣, сомхи тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гато’ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати, сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе, ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто, со тато чуто идхӯпапанно’ти, ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
диббачаккхун̃а̄н̣ам̣
246. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти.
247. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, маджджхе син̇гха̄т̣аке па̄са̄до. таттха чаккхума̄ пурисо т̣хито пассеййа мануссе гехам̣ пависантепи никкхамантепи ратхика̄йапи вӣтхим̣ сан̃чаранте [ратхийа̄пӣ ратхим̣ сан̃чаранте (сӣ.), ратхийа̄йа витхим̣ сан̃чарантепи (сйа̄.)] маджджхе син̇гха̄т̣аке нисиннепи. тасса евамасса – ‘ете манусса̄ гехам̣ пависанти, ете никкхаманти, ете ратхика̄йа вӣтхим̣ сан̃чаранти, ете маджджхе син̇гха̄т̣аке нисинна̄’ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄, те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате; йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. ‘идампи кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча.
а̄саваккхайан̃а̄н̣ам̣
248. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со идам̣ дуккханти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ дуккхасамудайоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ дуккханиродхоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. име а̄сава̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ а̄савасамудайоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ а̄саваниродхоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, ‘вимуттасмим̣ вимуттами’ти н̃а̄н̣ам̣ хоти, ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти.
249. ‘‘сеййатха̄пи, маха̄ра̄джа, паббатасан̇кхепе удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило. таттха чаккхума̄ пурисо тӣре т̣хито пассеййа сипписамбукампи саккхаракатхалампи маччхагумбампи чарантампи тит̣т̣хантампи. тасса евамасса – ‘айам̣ кхо удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило. татриме сипписамбука̄пи саккхаракатхала̄пи маччхагумба̄пи чарантипи тит̣т̣хантипӣ’ти. евамева кхо, маха̄ра̄джа, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. ‘со идам̣ дуккха’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккхасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. ‘име а̄сава̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄савасамудайо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхо’ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, ‘айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, ‘вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти, ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. идам̣ кхо, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ пуримехи сандит̣т̣хикехи са̄ман̃н̃апхалехи абхиккантатаран̃ча пан̣ӣтатаран̃ча. имасма̄ ча пана, маха̄ра̄джа, сандит̣т̣хика̄ са̄ман̃н̃апхала̄ ан̃н̃ам̣ сандит̣т̣хикам̣ са̄ман̃н̃апхалам̣ уттаритарам̣ ва̄ пан̣ӣтатарам̣ ва̄ наттхӣ’’ти.
аджа̄тасаттуупа̄сакаттапат̣иведана̄
250. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте. сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти; евамевам̣, бханте, бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатам̣. аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йохам̣ питарам̣ дхаммикам̣ дхаммара̄джа̄нам̣ иссарийака̄ран̣а̄ джӣвита̄ воропесим̣. тасса ме, бханте бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣ха̄ту а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти.
251. ‘‘таггха твам̣, маха̄ра̄джа, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йам̣ твам̣ питарам̣ дхаммикам̣ дхаммара̄джа̄нам̣ джӣвита̄ воропеси. йато ча кхо твам̣, маха̄ра̄джа, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароси, там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма. вуддхихеса̄, маха̄ра̄джа, арийасса винайе, йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти.
252. евам̣ вутте, ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ханда ча да̄ни майам̣, бханте, гаччха̄ма бахукичча̄ майам̣ бахукаран̣ӣйа̄’’ти. ‘‘йассада̄ни твам̣, маха̄ра̄джа, ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо аджа̄тасатту ведехипутто бхагавато бха̄ситам̣ абхинандитва̄ анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.