10. субхасуттам̣

субхама̄н̣ававаттху

444. евам̣ ме сутам̣ – екам̣ самайам̣ а̄йасма̄ а̄нандо са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме ачирапариниббуте бхагавати. тена кхо пана самайена субхо ма̄н̣аво тодеййапутто са̄ваттхийам̣ пат̣ивасати кеначидева каран̣ӣйена.

445. атха кхо субхо ма̄н̣аво тодеййапутто ан̃н̃атарам̣ ма̄н̣авакам̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, ма̄н̣авака, йена саман̣о а̄нандо тенупасан̇кама; упасан̇камитва̄ мама вачанена саман̣ам̣ а̄нандам̣ аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄рам̣ пуччха – ‘субхо ма̄н̣аво тодеййапутто бхавантам̣ а̄нандам̣ аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄рам̣ пуччхатӣ’ти. еван̃ча вадехи – ‘са̄дху кира бхавам̣ а̄нандо йена субхасса ма̄н̣авасса тодеййапуттасса нивесанам̣ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти.

446. ‘‘евам̣, бхо’’ти кхо со ма̄н̣авако субхасса ма̄н̣авасса тодеййапуттасса пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо со ма̄н̣авако а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘субхо ма̄н̣аво тодеййапутто бхавантам̣ а̄нандам̣ аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄рам̣ пуччхати; еван̃ча вадети – ‘са̄дху кира бхавам̣ а̄нандо йена субхасса ма̄н̣авасса тодеййапуттасса нивесанам̣ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти.

447. евам̣ вутте, а̄йасма̄ а̄нандо там̣ ма̄н̣авакам̣ етадавоча – ‘‘ака̄ло кхо, ма̄н̣авака. аттхи ме аджджа бхесаджджаматта̄ пӣта̄. аппевана̄ма свепи упасан̇камеййа̄ма ка̄лан̃ча самайан̃ча упа̄да̄йа̄’’ти.

‘‘евам̣, бхо’’ти кхо со ма̄н̣авако а̄йасмато а̄нандасса пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ йена субхо ма̄н̣аво тодеййапутто тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ субхам̣ ма̄н̣авам̣ тодеййапуттам̣ етадавоча, ‘‘авочумха̄ кхо майам̣ бхото вачанена там̣ бхавантам̣ а̄нандам̣ – ‘субхо ма̄н̣аво тодеййапутто бхавантам̣ а̄нандам̣ аппа̄ба̄дхам̣ аппа̄тан̇кам̣ лахут̣т̣ха̄нам̣ балам̣ пха̄сувиха̄рам̣ пуччхати, еван̃ча вадети – ‘‘са̄дху кира бхавам̣ а̄нандо йена субхасса ма̄н̣авасса тодеййапуттасса нивесанам̣ тенупасан̇камату анукампам̣ упа̄да̄йа̄’’’ти. евам̣ вутте, бхо, саман̣о а̄нандо мам̣ етадавоча – ‘ака̄ло кхо, ма̄н̣авака. аттхи ме аджджа бхесаджджаматта̄ пӣта̄. аппевана̄ма свепи упасан̇камеййа̄ма ка̄лан̃ча самайан̃ча упа̄да̄йа̄’ти. етта̄вата̄пи кхо, бхо, катамева етам̣, йато кхо со бхавам̣ а̄нандо ока̄самака̄си сва̄тана̄йапи упасан̇камана̄йа̄’’ти.

448. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо тасса̄ раттийа̄ аччайена пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа четакена бхиккхуна̄ паччха̄саман̣ена йена субхасса ма̄н̣авасса тодеййапуттасса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди.

атха кхо субхо ма̄н̣аво тодеййапутто йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ а̄йасмата̄ а̄нандена саддхим̣ саммоди. саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо субхо ма̄н̣аво тодеййапутто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘бхаван̃хи а̄нандо тасса бхото готамасса дӣгхараттам̣ упат̣т̣ха̄ко сантика̄вачаро самӣпача̄рӣ. бхаваметам̣ а̄нандо джа̄неййа, йесам̣ со бхавам̣ готамо дхамма̄нам̣ ван̣н̣ава̄дӣ ахоси, йаттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песи. катамеса̄нам̣ кхо, бхо а̄нанда, дхамма̄нам̣ со бхавам̣ готамо ван̣н̣ава̄дӣ ахоси; каттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песӣ’’ти?

449. ‘‘тин̣н̣ам̣ кхо, ма̄н̣ава, кхандха̄нам̣ со бхагава̄ ван̣н̣ава̄дӣ ахоси; еттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песи. катамесам̣ тин̣н̣ам̣? арийасса сӣлаккхандхасса, арийасса сама̄дхиккхандхасса, арийасса пан̃н̃а̄ккхандхасса. имесам̣ кхо, ма̄н̣ава, тин̣н̣ам̣ кхандха̄нам̣ со бхагава̄ ван̣н̣ава̄дӣ ахоси; еттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песӣ’’ти.

сӣлаккхандхо

450. ‘‘катамо пана со, бхо а̄нанда, арийо сӣлаккхандхо, йасса со бхавам̣ готамо ван̣н̣ава̄дӣ ахоси, йаттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песӣ’’ти?

‘‘идха, ма̄н̣ава, татха̄гато локе уппаджджати арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. там̣ дхаммам̣ сун̣а̄ти гахапати ва̄ гахапатипутто ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ куле пачча̄джа̄то. со там̣ дхаммам̣ сутва̄ татха̄гате саддхам̣ пат̣илабхати. со тена саддха̄пат̣ила̄бхена саманна̄гато ити пат̣исан̃чиккхати – ‘самба̄дхо гхара̄ва̄со раджопатхо, аббхока̄со паббаджджа̄, найидам̣ сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ екантапарипун̣н̣ам̣ екантапарисуддхам̣ сан̇кхаликхитам̣ брахмачарийам̣ чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджеййа’нти. со апарена самайена аппам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа аппам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа махантам̣ ва̄ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа кесамассум̣ оха̄ретва̄ ка̄са̄йа̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати. со евам̣ паббаджито сама̄но па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати, а̄ча̄рагочарасампанно, ануматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ, сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу, ка̄йакаммавачӣкаммена саманна̄гато кусалена, парисуддха̄джӣво, сӣласампанно, индрийесу гуттадва̄ро, сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато, сантут̣т̣хо.

451. ‘‘катхан̃ча, ма̄н̣ава, бхиккху сӣласампанно хоти? идха, ма̄н̣ава, бхиккху па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати. йампи, ма̄н̣ава, бхиккху па̄н̣а̄типа̄там̣ паха̄йа па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивирато хоти, нихитадан̣д̣о нихитасаттхо ладжджӣ дайа̄панно, саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ вихарати; идамписса хоти сӣласмим̣. (йатха̄ 194 йа̄ва 210 ануччхедесу евам̣ виттха̄ретаббам̣).

‘‘йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти, сеййатхидам̣ – сантикаммам̣ пан̣идхикаммам̣ бхӯтакаммам̣ бхӯрикаммам̣ вассакаммам̣ воссакаммам̣ ваттхукаммам̣ ваттхупарикаммам̣ а̄чаманам̣ нха̄панам̣ джуханам̣ ваманам̣ виречанам̣ уддхам̣виречанам̣ адховиречанам̣ сӣсавиречанам̣ кан̣н̣ателам̣ неттатаппанам̣ наттхукаммам̣ ан̃джанам̣ паччан̃джанам̣ са̄ла̄кийам̣ саллакаттийам̣ да̄ракатикиччха̄ мӯлабхесаджджа̄нам̣ ануппада̄нам̣ осадхӣнам̣ пат̣имоккхо ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. йампи, ма̄н̣ава, бхиккху йатха̄ ва̄ панеке бхонто саман̣абра̄хман̣а̄ саддха̄деййа̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ те еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣвена джӣвитам̣ каппенти, сеййатхидам̣, сантикаммам̣ пан̣идхикаммам̣…пе… осадхӣнам̣ пат̣имоккхо ити ва̄ ити еварӯпа̄йа тираччха̄навиджджа̄йа миччха̄джӣва̄ пат̣ивирато хоти. идамписса хоти сӣласмим̣.

452. ‘‘са кхо со [айам̣ кхо со (ка.)], ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сӣласампанно на куточи бхайам̣ саманупассати, йадидам̣ сӣласам̣варато. сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, ра̄джа̄ кхаттийо муддха̄васитто нихатапачча̄митто на куточи бхайам̣ саманупассати, йадидам̣ паччаттхикато. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сӣласампанно на куточи бхайам̣ саманупассати, йадидам̣ сӣласам̣варато. со имина̄ арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато аджджхаттам̣ анаваджджасукхам̣ пат̣исам̣ведети. евам̣ кхо, ма̄н̣ава, бхиккху сӣласампанно хоти.

453. ‘‘айам̣ кхо со, ма̄н̣ава, арийо сӣлаккхандхо йасса со бхагава̄ ван̣н̣ава̄дӣ ахоси, йаттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песи. аттхи чеветтха уттарикаран̣ӣйа’’нти.

‘‘аччхарийам̣, бхо а̄нанда, аббхутам̣, бхо а̄нанда! со ча̄йам̣, бхо а̄нанда, арийо сӣлаккхандхо парипун̣н̣о, но апарипун̣н̣о. евам̣ парипун̣н̣ам̣ ча̄хам̣, бхо, а̄нанда, арийам̣ сӣлаккхандхам̣ ито бахиддха̄ ан̃н̃есу саман̣абра̄хман̣есу на саманупасса̄ми. евам̣ парипун̣н̣ан̃ча, бхо а̄нанда, арийам̣ сӣлаккхандхам̣ ито бахиддха̄ ан̃н̃е саман̣абра̄хман̣а̄ аттани саманупассеййум̣, те та̄ватакенева аттамана̄ ассу – ‘аламетта̄вата̄, катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарикаран̣ӣйа’нти. атха ча пана бхавам̣ а̄нандо евама̄ха – ‘аттхи чеветтха уттарикаран̣ӣйа’’’нти [имасса анантарам̣ сӣ. пӣ. поттхакесу ‘‘пат̣хамабха̄н̣ава̄рам̣’’ти па̄т̣хо диссати].

сама̄дхиккхандхо

454. ‘‘катамо пана со, бхо а̄нанда, арийо сама̄дхиккхандхо, йасса со бхавам̣ готамо ван̣н̣ава̄дӣ ахоси, йаттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песӣ’’ти?

‘‘катхан̃ча, ма̄н̣ава, бхиккху индрийесу гуттадва̄ро хоти? идха, ма̄н̣ава, бхиккху чаккхуна̄ рӯпам̣ дисва̄ на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ чаккхундрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣ тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати чаккхундрийам̣, чаккхундрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. сотена саддам̣ сутва̄…пе… гха̄нена гандхам̣ гха̄йитва̄… дживха̄йа расам̣ са̄йитва̄… ка̄йена пхот̣т̣хаббам̣ пхуситва̄… манаса̄ дхаммам̣ вин̃н̃а̄йа на нимиттагга̄хӣ хоти на̄нубйан̃джанагга̄хӣ; йатва̄дхикаран̣аменам̣ маниндрийам̣ асам̣вутам̣ вихарантам̣ абхиджджха̄доманасса̄ па̄пака̄ акусала̄ дхамма̄ анва̄ссавеййум̣ тасса сам̣вара̄йа пат̣ипаджджати, раккхати маниндрийам̣, маниндрийе сам̣варам̣ а̄паджджати. со имина̄ арийена индрийасам̣варена саманна̄гато аджджхаттам̣ абйа̄секасукхам̣ пат̣исам̣ведети. евам̣ кхо, ма̄н̣ава, бхиккху индрийесу гуттадва̄ро хоти.

455. ‘‘катхан̃ча, ма̄н̣ава, бхиккху сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато хоти? идха, ма̄н̣ава, бхиккху абхикканте пат̣икканте сампаджа̄нака̄рӣ хоти, а̄локите вилоките сампаджа̄нака̄рӣ хоти, самин̃джите паса̄рите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадха̄ран̣е сампаджа̄нака̄рӣ хоти, асите пӣте кха̄йите са̄йите сампаджа̄нака̄рӣ хоти, учча̄рапасса̄вакамме сампаджа̄нака̄рӣ хоти, гате т̣хите нисинне сутте джа̄гарите бха̄сите тун̣хӣбха̄ве сампаджа̄нака̄рӣ хоти. евам̣ кхо, ма̄н̣ава, бхиккху сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато хоти.

456. ‘‘катхан̃ча, ма̄н̣ава, бхиккху сантут̣т̣хо хоти? идха, ма̄н̣ава, бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати, сама̄да̄йева паккамати. сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, паккхӣ сакун̣о йена йенева д̣ети, сапаттабха̄рова д̣ети; евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху сантут̣т̣хо хоти ка̄йапариха̄рикена чӣварена куччхипариха̄рикена пин̣д̣апа̄тена. со йена йенева паккамати, сама̄да̄йева паккамати. евам̣ кхо, ма̄н̣ава, бхиккху сантут̣т̣хо хоти.

457. ‘‘со имина̄ ча арийена сӣлаккхандхена саманна̄гато, имина̄ ча арийена индрийасам̣варена саманна̄гато, имина̄ ча арийена сатисампаджан̃н̃ена саманна̄гато, има̄йа ча арийа̄йа сантут̣т̣хийа̄ саманна̄гато вивиттам̣ сена̄санам̣ бхаджати аран̃н̃ам̣ руккхамӯлам̣ паббатам̣ кандарам̣ гиригухам̣ суса̄нам̣ ванапаттхам̣ аббхока̄сам̣ пала̄лапун̃джам̣. со паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто нисӣдати паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄, уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа, паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄.

458. ‘‘со абхиджджхам̣ локе паха̄йа вигата̄бхиджджхена четаса̄ вихарати абхиджджха̄йа читтам̣ парисодхети. бйа̄па̄дападосам̣ паха̄йа абйа̄панначитто вихарати саббапа̄н̣абхӯтахита̄нукампӣ бйа̄па̄дападоса̄ читтам̣ парисодхети. тхинамиддхам̣ паха̄йа вигататхинамиддхо вихарати а̄локасан̃н̃ӣ сато сампаджа̄но, тхинамиддха̄ читтам̣ парисодхети. уддхаччакуккуччам̣ паха̄йа ануддхато вихарати аджджхаттам̣ вӯпасантачитто уддхаччакуккучча̄ читтам̣ парисодхети. вичикиччхам̣ паха̄йа тин̣н̣авичикиччхо вихарати акатхам̣катхӣ кусалесу дхаммесу, вичикиччха̄йа читтам̣ парисодхети.

459. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо ин̣ам̣ а̄да̄йа камманте пайоджеййа. тасса те камманта̄ самиджджхеййум̣. со йа̄ни ча пора̄н̣а̄ни ин̣амӯла̄ни та̄ни ча бйантим̣ кареййа, сийа̄ часса уттарим̣ авасит̣т̣хам̣ да̄рабхаран̣а̄йа. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе ин̣ам̣ а̄да̄йа камманте пайоджесим̣. тасса ме те камманта̄ самиджджхим̣су. сохам̣ йа̄ни ча пора̄н̣а̄ни ин̣амӯла̄ни та̄ни ча бйантим̣ ака̄сим̣, аттхи ча ме уттарим̣ авасит̣т̣хам̣ да̄рабхаран̣а̄йа̄’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.

460. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо а̄ба̄дхико асса дуккхито ба̄л̣хагила̄но; бхаттан̃часса наччха̄деййа, на часса ка̄йе баламатта̄. со апарена самайена тамха̄ а̄ба̄дха̄ муччеййа, бхаттан̃часса чха̄деййа, сийа̄ часса ка̄йе баламатта̄. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе а̄ба̄дхико ахосим̣ дуккхито ба̄л̣хагила̄но, бхаттан̃ча ме наччха̄деси, на ча ме а̄си ка̄йе баламатта̄. сомхи етарахи тамха̄ а̄ба̄дха̄ мутто бхаттан̃ча ме чха̄дети, аттхи ча ме ка̄йе баламатта̄’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.

461. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо бандхана̄га̄ре баддхо асса. со апарена самайена тамха̄ бандхана̄га̄ра̄ муччеййа соттхина̄ аббхайена, на часса кин̃чи бхога̄нам̣ вайо. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе бандхана̄га̄ре баддхо ахосим̣. сомхи етарахи тамха̄ бандхана̄га̄ра̄ мутто соттхина̄ аббхайена, наттхи ча ме кин̃чи бхога̄нам̣ вайо’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.

462. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо да̄со асса анатта̄дхӣно пара̄дхӣно на йенака̄мам̣гамо. со апарена самайена тамха̄ да̄сабйа̄ муччеййа, атта̄дхӣно апара̄дхӣно бхуджиссо йенака̄мам̣гамо. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе да̄со ахосим̣ анатта̄дхӣно пара̄дхӣно на йенака̄мам̣гамо. сомхи етарахи тамха̄ да̄сабйа̄ мутто атта̄дхӣно апара̄дхӣно бхуджиссо йенака̄мам̣гамо’ти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.

463. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо садхано сабхого канта̄раддха̄намаггам̣ пат̣ипаджджеййа дуббхиккхам̣ саппат̣ибхайам̣. со апарена самайена там̣ канта̄рам̣ ниттхареййа, соттхина̄ га̄мантам̣ анупа̄пун̣еййа кхемам̣ аппат̣ибхайам̣. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо пуббе садхано сабхого канта̄раддха̄намаггам̣ пат̣ипаджджим̣ дуббхиккхам̣ саппат̣ибхайам̣. сомхи етарахи канта̄рам̣ ниттхин̣н̣о, соттхина̄ га̄мантам̣ ануппатто кхемам̣ аппат̣ибхайа’нти. со татонида̄нам̣ лабхетха па̄моджджам̣, адхигаччхеййа соманассам̣.

464. ‘‘евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху йатха̄ ин̣ам̣ йатха̄ рогам̣ йатха̄ бандхана̄га̄рам̣ йатха̄ да̄сабйам̣ йатха̄ канта̄раддха̄намаггам̣, евам̣ име пан̃ча нӣваран̣е аппахӣне аттани саманупассати.

465. ‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, йатха̄ а̄н̣ан̣йам̣ йатха̄ а̄рогйам̣ йатха̄ бандхана̄моккхам̣ йатха̄ бхуджиссам̣ йатха̄ кхемантабхӯмим̣. евамева бхиккху име пан̃ча нӣваран̣е пахӣне аттани саманупассати.

466. ‘‘тассиме пан̃ча нӣваран̣е пахӣне аттани саманупассато па̄моджджам̣ джа̄йати, памудитасса пӣти джа̄йати, пӣтиманасса ка̄йо пассамбхати, пассаддхака̄йо сукхам̣ ведети, сукхино читтам̣ сама̄дхийати.

467. ‘‘со вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, даккхо нха̄пако ва̄ нха̄пакантева̄сӣ ва̄ кам̣сатха̄ле нха̄нӣйачун̣н̣а̄ни а̄киритва̄ удакена париппхосакам̣ париппхосакам̣ сандеййа. са̄йам̣ нха̄нӣйапин̣д̣и снеха̄нугата̄ снехапарета̄ сантараба̄хира̄ пхут̣а̄ снехена, на ча паггхаран̣ӣ. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. йампи, ма̄н̣ава, бхиккху вивиччева ка̄мехи вивичча акусалехи дхаммехи савитаккам̣ савича̄рам̣ вивекаджам̣ пӣтисукхам̣ пат̣хамам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ вивекаджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса вивекаджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. идамписса хоти сама̄дхисмим̣.

468. ‘‘пуна чапарам̣, ма̄н̣ава, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄ аджджхаттам̣ сампаса̄данам̣ четасо екодибха̄вам̣ авитаккам̣ авича̄рам̣ сама̄дхиджам̣ пӣтисукхам̣ дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, удакарахадо гамбхӣро уббхидодако. тасса невасса пураттхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на даккхин̣а̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на паччхима̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, на уттара̄йа диса̄йа удакасса а̄йамукхам̣, дево ча на ка̄лена ка̄лам̣ самма̄ дха̄рам̣ анупавеччхеййа. атха кхо тамха̄ва удакарахада̄ сӣта̄ ва̄ридха̄ра̄ уббхиджджитва̄ тамева удакарахадам̣ сӣтена ва̄рина̄ абхисандеййа парисандеййа парипӯреййа париппхареййа, на̄сса кин̃чи сабба̄вато удакарахадасса сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху витаккавича̄ра̄нам̣ вӯпасама̄… пе… дутийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати, со имамева ка̄йам̣ сама̄дхиджена пӣтисукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса сама̄дхиджена пӣтисукхена аппхут̣ам̣ хоти. идамписса хоти сама̄дхисмим̣.

469. ‘‘пуна чапарам̣, ма̄н̣ава, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄ упеккхако ча вихарати сато сампаджа̄но, сукхан̃ча ка̄йена пат̣исам̣ведети, йам̣ там̣ арийа̄ а̄чиккханти – ‘‘упеккхако сатима̄ сукхавиха̄рӣ’’ти, татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, уппалинийам̣ ва̄ падуминийам̣ ва̄ пун̣д̣арӣкинийам̣ ва̄ аппекачча̄ни уппала̄ни ва̄ падума̄ни ва̄ пун̣д̣арӣка̄ни ва̄ удаке джа̄та̄ни удаке сам̣вад̣д̣ха̄ни удака̄нуггата̄ни антонимуггапосӣни, та̄ни йа̄ва чагга̄ йа̄ва ча мӯла̄ сӣтена ва̄рина̄ абхисанна̄ни парисанна̄ни парипӯра̄ни париппхут̣а̄ни, на̄сса кин̃чи сабба̄ватам̣ уппала̄нам̣ ва̄ падума̄нам̣ ва̄ пун̣д̣арӣка̄нам̣ ва̄ сӣтена ва̄рина̄ аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху пӣтийа̄ ча вира̄га̄…пе… татийам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ ниппӣтикена сукхена абхисандети парисандети парипӯрети париппхарати, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ниппӣтикена сукхена аппхут̣ам̣ хоти. идамписса хоти сама̄дхисмим̣.

470. ‘‘пуна чапарам̣, ма̄н̣ава, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти; на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо ода̄тена ваттхена сасӣсам̣ па̄рупитва̄ нисинно асса, на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса ода̄тена ваттхена аппхут̣ам̣ асса. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху сукхасса ча паха̄на̄ дуккхасса ча паха̄на̄ пуббева соманассадоманасса̄нам̣ аттхан̇гама̄ адуккхамасукхам̣ упеккха̄сатипа̄рисуддхим̣ чатуттхам̣ джха̄нам̣ упасампаджджа вихарати. со имамева ка̄йам̣ парисуддхена четаса̄ парийода̄тена пхаритва̄ нисинно хоти; на̄сса кин̃чи сабба̄вато ка̄йасса парисуддхена четаса̄ парийода̄тена аппхут̣ам̣ хоти. идамписса хоти сама̄дхисмим̣.

471. ‘‘айам̣ кхо со, ма̄н̣ава, арийо сама̄дхиккхандхо йасса со бхагава̄ ван̣н̣ава̄дӣ ахоси, йаттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песи. аттхи чеветтха уттарикаран̣ӣйа’’нти.

‘‘аччхарийам̣, бхо а̄нанда, аббхутам̣, бхо а̄нанда! со ча̄йам̣, бхо а̄нанда, арийо сама̄дхиккхандхо парипун̣н̣о, но апарипун̣н̣о. евам̣ парипун̣н̣ам̣ ча̄хам̣, бхо а̄нанда, арийам̣ сама̄дхиккхандхам̣ ито бахиддха̄ ан̃н̃есу саман̣абра̄хман̣есу на саманупасса̄ми. евам̣ парипун̣н̣ан̃ча, бхо а̄нанда, арийам̣ сама̄дхиккхандхам̣ ито бахиддха̄ ан̃н̃е саман̣абра̄хман̣а̄ аттани саманупассеййум̣, те та̄ватакенева аттамана̄ ассу – ‘аламетта̄вата̄, катаметта̄вата̄, ануппатто но са̄ман̃н̃аттхо, наттхи но кин̃чи уттарикаран̣ӣйа’нти. атха ча пана бхавам̣ а̄нандо евама̄ха – ‘аттхи чеветтха уттарикаран̣ӣйа’’’нти.

пан̃н̃а̄ккхандхо

472. ‘‘катамо пана со, бхо а̄нанда, арийо пан̃н̃а̄ккхандхо, йасса бхо бхавам̣ готамо ван̣н̣ава̄дӣ ахоси, йаттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песӣ’’ти?

‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте н̃а̄н̣адассана̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘айам̣ кхо ме ка̄йо рӯпӣ ча̄тумаха̄бхӯтико ма̄та̄петтикасамбхаво оданакумма̄сӯпачайо аниччуччха̄данапаримадданабхеданавиддхам̣санадхаммо; идан̃ча пана ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ еттха ситам̣ еттха пат̣ибаддха’нти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато аччхо виппасанно ана̄вило сабба̄ка̄расампанно. татра̄сса суттам̣ а̄вутам̣ нӣлам̣ ва̄ пӣтам̣ ва̄ лохитам̣ ва̄ ода̄там̣ ва̄ пан̣д̣усуттам̣ ва̄. таменам̣ чаккхума̄ пурисо хаттхе каритва̄ паччавеккхеййа – ‘айам̣ кхо ман̣и вел̣урийо субхо джа̄тима̄ ат̣т̣хам̣со супарикаммакато аччхо виппасанно ана̄вило сабба̄ка̄расампанно. татридам̣ суттам̣ а̄вутам̣ нӣлам̣ ва̄ пӣтам̣ ва̄ лохитам̣ ва̄ ода̄там̣ ва̄ пан̣д̣усуттам̣ ва̄’ти. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте н̃а̄н̣адассана̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со евам̣ паджа̄на̄ти – ‘айам̣ кхо ме ка̄йо рӯпӣ ча̄тумаха̄бхӯтико ма̄та̄петтикасамбхаво оданакумма̄сӯпачайо аниччуччха̄данапаримадданабхедана-виддхам̣санадхаммо. идан̃ча пана ме вин̃н̃а̄н̣ам̣ еттха ситам̣ еттха пат̣ибаддха’нти. йампи, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте н̃а̄н̣адассана̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со евам̣ паджа̄на̄ти…пе… еттха пат̣ибаддханти. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

473. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте маномайам̣ ка̄йам̣ абхинимма̄на̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со имамха̄ ка̄йа̄ ан̃н̃ам̣ ка̄йам̣ абхиниммина̄ти рӯпим̣ маномайам̣ саббан̇гапаччан̇гим̣ ахӣниндрийам̣.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо мун̃джамха̄ ӣсикам̣ пава̄хеййа. тасса евамасса – ‘айам̣ мун̃джо айам̣ ӣсика̄; ан̃н̃о мун̃джо ан̃н̃а̄ ӣсика̄; мун̃джамха̄ твева ӣсика̄ пава̄л̣ха̄’ти. сеййатха̄ ва̄ пана, ма̄н̣ава, пурисо асим̣ косийа̄ пава̄хеййа. тасса евамасса – ‘айам̣ аси, айам̣ коси; ан̃н̃о аси, ан̃н̃а̄ коси; косийа̄ твева аси пава̄л̣хо’ти. сеййатха̄ ва̄ пана, ма̄н̣ава, пурисо ахим̣ каран̣д̣а̄ уддхареййа. тасса евамасса – ‘айам̣ ахи, айам̣ каран̣д̣о; ан̃н̃о ахи, ан̃н̃о каран̣д̣о; каран̣д̣а̄ твева ахи уббхато’ти. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте маномайам̣ ка̄йам̣ абхинимма̄на̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети…пе…. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

474. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте иддхивидха̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти. екопи хутва̄ бахудха̄ хоти, бахудха̄пи хутва̄ еко хоти. а̄вибха̄вам̣ тиробха̄вам̣ тирокут̣т̣ам̣ тиропа̄ка̄рам̣ тиропаббатам̣ асаджджама̄но гаччхати сеййатха̄пи а̄ка̄се. патхавийа̄пи уммуджджанимуджджам̣ кароти, сеййатха̄пи удаке. удакепи абхиджджама̄не гаччхати сеййатха̄пи патхавийам̣. а̄ка̄сепи паллан̇кена камати сеййатха̄пи паккхӣ сакун̣о. имепи чандимасӯрийе евам̣ махиддхике евам̣ маха̄нубха̄ве па̄н̣ина̄ пара̄масати паримаджджати. йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, даккхо кумбхака̄ро ва̄ кумбхака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммаката̄йа маттика̄йа йан̃н̃адева бха̄джанавикатим̣ а̄кан̇кхеййа, там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа. сеййатха̄ ва̄ пана, ма̄н̣ава, даккхо дантака̄ро ва̄ дантака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммакатасмим̣ дантасмим̣ йан̃н̃адева дантавикатим̣ а̄кан̇кхеййа, там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа. сеййатха̄ ва̄ пана, ма̄н̣ава, даккхо суван̣н̣ака̄ро ва̄ суван̣н̣ака̄рантева̄сӣ ва̄ супарикаммакатасмим̣ суван̣н̣асмим̣ йан̃н̃адева суван̣н̣авикатим̣ а̄кан̇кхеййа, там̣ тадева кареййа абхиниппха̄деййа. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху …пе… йампи ма̄н̣ава бхиккху евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте иддхивидха̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ иддхивидхам̣ паччанубхоти. екопи хутва̄ бахудха̄ хоти …пе… йа̄ва брахмалока̄пи ка̄йена васам̣ ваттети. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

475. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте дибба̄йа сотадха̄туйа̄ читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣а̄ти диббе ча ма̄нусе ча йе дӯре сантике ча. сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо аддха̄намаггаппат̣ипанно. со сун̣еййа бхерисаддампи мудин̇гасаддампи сан̇кхапан̣авадиндимасаддампи. тасса евамасса – ‘бхерисаддо итипи мудин̇гасаддо итипи сан̇кхапан̣авадиндимасаддо ити’пи [итипӣти (ка.)]. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе…. йампи ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте дибба̄йа сотадха̄туйа̄ читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со дибба̄йа сотадха̄туйа̄ висуддха̄йа атиккантама̄нусика̄йа убхо садде сун̣а̄ти диббе ча ма̄нусе ча йе дӯре сантике ча. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

476. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте четопарийан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со парасатта̄нам̣ парапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти, ‘сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ сара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘вӣтара̄гам̣ ва̄ читтам̣ вӣтара̄гам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘садосам̣ ва̄ читтам̣ садосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘вӣтадосам̣ ва̄ читтам̣ вӣтадосам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘самохам̣ ва̄ читтам̣ самохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘вӣтамохам̣ ва̄ читтам̣ вӣтамохам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘сан̇кхиттам̣ ва̄ читтам̣ сан̇кхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘виккхиттам̣ ва̄ читтам̣ виккхиттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘махаггатам̣ ва̄ читтам̣ махаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘амахаггатам̣ ва̄ читтам̣ амахаггатам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘сауттарам̣ ва̄ читтам̣ сауттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘ануттарам̣ ва̄ читтам̣ ануттарам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘сама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ сама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘асама̄хитам̣ ва̄ читтам̣ асама̄хитам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘вимуттам̣ ва̄ читтам̣ вимуттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти, ‘авимуттам̣ ва̄ читтам̣ авимуттам̣ читта’нти паджа̄на̄ти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, иттхӣ ва̄ пурисо ва̄ дахаро йува̄ ман̣д̣анаджа̄тико а̄да̄се ва̄ парисуддхе парийода̄те аччхе ва̄ удакапатте сакам̣ мукханимиттам̣ паччавеккхама̄но сакан̣икам̣ ва̄ сакан̣иканти джа̄неййа, акан̣икам̣ ва̄ акан̣иканти джа̄неййа. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите…пе… а̄нен̃джаппатте четопарийан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со парасатта̄нам̣ пурапуггала̄нам̣ четаса̄ чето паричча паджа̄на̄ти, сара̄гам̣ ва̄ читтам̣ сара̄гам̣ читтанти паджа̄на̄ти…пе… авимуттам̣ ва̄ читтам̣ авимуттам̣ читтанти паджа̄на̄ти. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

477. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. сеййатхидам̣, екампи джа̄тим̣ двепи джа̄тийо тиссопи джа̄тийо чатассопи джа̄тийо пан̃чапи джа̄тийо дасапи джа̄тийо вӣсампи джа̄тийо тим̣сампи джа̄тийо чатта̄лӣсампи джа̄тийо пан̃н̃а̄сампи джа̄тийо джа̄тисатампи джа̄тисахассампи джа̄тисатасахассампи анекепи сам̣ват̣т̣акаппе анекепи виват̣т̣акаппе анекепи сам̣ват̣т̣авиват̣т̣акаппе – ‘амутра̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто. со тато чуто амутра удапа̄дим̣; татра̄па̄сим̣ евам̣на̄мо евам̣готто евам̣ван̣н̣о евама̄ха̄ро евам̣сукхадуккхаппат̣исам̣ведӣ евама̄йупарийанто; со тато чуто идхӯпапанно’ти. ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, пурисо сакамха̄ га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа; тамха̄пи га̄ма̄ ан̃н̃ам̣ га̄мам̣ гаччхеййа; со тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гаччхеййа. тасса евамасса – ‘ахам̣ кхо сакамха̄ га̄ма̄ амум̣ га̄мам̣ агаччхим̣, татра евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣ евам̣ нисӣдим̣ евам̣ абха̄сим̣ евам̣ тун̣хӣ ахосим̣. со тамха̄пи га̄ма̄ амум̣ га̄мам̣ гаччхим̣, татра̄пи евам̣ ат̣т̣ха̄сим̣ евам̣ нисӣдим̣ евам̣ абха̄сим̣ евам̣ тун̣хӣ ахосим̣. сомхи тамха̄ га̄ма̄ сакам̣йева га̄мам̣ пачча̄гато’ти. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. сеййатхидам̣ – екампи джа̄тим̣…пе… ити са̄ка̄рам̣ сауддесам̣ анекавихитам̣ пуббенива̄сам̣ ануссарати. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

478. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти – ‘име вата бхонто сатта̄ ка̄йадуччаритена саманна̄гата̄ вачӣдуччаритена саманна̄гата̄ манодуччаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ упава̄дака̄ миччха̄дит̣т̣хика̄ миччха̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ апа̄йам̣ дуггатим̣ винипа̄там̣ нирайам̣ упапанна̄. име ва̄ пана бхонто сатта̄ ка̄йасучаритена саманна̄гата̄ вачӣсучаритена саманна̄гата̄ маносучаритена саманна̄гата̄ арийа̄нам̣ анупава̄дака̄ самма̄дит̣т̣хика̄ самма̄дит̣т̣хикаммасама̄да̄на̄. те ка̄йасса бхеда̄ парам̣ маран̣а̄ сугатим̣ саггам̣ локам̣ упапанна̄’ти. ити диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, маджджхесин̇гха̄т̣аке па̄са̄до, таттха чаккхума̄ пурисо т̣хито пассеййа мануссе гехам̣ пависантепи никкхамантепи ратхика̄йапи вӣтхим̣ сан̃чаранте маджджхесин̇гха̄т̣аке нисиннепи. тасса евамасса – ‘ете манусса̄ гехам̣ пависанти, ете никкхаманти, ете ратхика̄йа вӣтхим̣ сан̃чаранти, ете маджджхесин̇гха̄т̣аке нисинна̄’ти. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте сатта̄нам̣ чутӯпапа̄тан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со диббена чаккхуна̄ висуддхена атиккантама̄нусакена сатте пассати чавама̄не упападжджама̄не хӣне пан̣ӣте суван̣н̣е дуббан̣н̣е сугате дуггате, йатха̄каммӯпаге сатте паджа̄на̄ти. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

479. ‘‘со евам̣ сама̄хите читте парисуддхе парийода̄те анан̇ган̣е вигатӯпаккилесе мудубхӯте камманийе т̣хите а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со идам̣ дуккханти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ дуккхасамудайоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ дуккханиродхоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ дуккханиродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти; име а̄сава̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ а̄савасамудайоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ а̄саваниродхоти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти, айам̣ а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти.

‘‘сеййатха̄пи, ма̄н̣ава, паббатасан̇кхепе удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило. таттха чаккхума̄ пурисо тӣре т̣хито пассеййа сиппикасамбукампи саккхаракатхалампи маччхагумбампи чарантампи тит̣т̣хантампи. тасса евамасса – ‘айам̣ кхо удакарахадо аччхо виппасанно ана̄вило. татриме сиппикасамбука̄пи саккхаракатхала̄пи маччхагумба̄пи чарантипи тит̣т̣хантипӣ’ти. евамева кхо, ма̄н̣ава, бхиккху…пе… йампи, ма̄н̣ава, бхиккху евам̣ сама̄хите читте…пе… а̄нен̃джаппатте а̄сава̄нам̣ кхайан̃а̄н̣а̄йа читтам̣ абхинӣхарати абхининна̄мети. со идам̣ дуккханти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти…пе… а̄саваниродхага̄минӣ пат̣ипада̄ти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. тасса евам̣ джа̄нато евам̣ пассато ка̄ма̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, бхава̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, авиджджа̄сава̄пи читтам̣ вимуччати, вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти, ‘кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄’ти паджа̄на̄ти. идамписса хоти пан̃н̃а̄йа.

480. ‘‘айам̣ кхо, со ма̄н̣ава, арийо пан̃н̃а̄ккхандхо йасса со бхагава̄ ван̣н̣ава̄дӣ ахоси, йаттха ча имам̣ джанатам̣ сама̄дапеси нивесеси патит̣т̣ха̄песи. наттхи чеветтха уттарикаран̣ӣйа’’нти.

‘‘аччхарийам̣, бхо а̄нанда, аббхутам̣, бхо а̄нанда! со ча̄йам̣, бхо а̄нанда, арийо пан̃н̃а̄ккхандхо парипун̣н̣о, но апарипун̣н̣о. евам̣ парипун̣н̣ам̣ ча̄хам̣, бхо а̄нанда, арийам̣ пан̃н̃а̄ккхандхам̣ ито бахиддха̄ ан̃н̃есу саман̣абра̄хман̣есу на саманупасса̄ми. наттхи чеветтха [на саманупасса̄ми…пе… наттхи но кин̃чи (сйа̄. ка.)] уттарикаран̣ӣйам̣ [уттарим̣ каран̣ӣйанти (сӣ. сйа̄. пӣ.) уттарикаран̣ӣйанти (ка.)]. абхиккантам̣, бхо а̄нанда, абхиккантам̣, бхо а̄нанда! сеййатха̄пи, бхо а̄нанда, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа ‘чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣ’ти. евамевам̣ бхота̄ а̄нандена анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бхо а̄нанда, там̣ бхавантам̣ готамам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми дхамман̃ча бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхавам̣ а̄нандо дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти.

субхасуттам̣ нит̣т̣хитам̣ дасамам̣.