адхикаран̣абхедам̣
уккот̣анабхеда̄диван̣н̣ана̄
340. адхикаран̣абхеде име даса уккот̣а̄ти адхикаран̣а̄нам̣ уккот̣етва̄ пуна адхикаран̣ауккот̣ена саматха̄нам̣ уккот̣ам̣ дассетум̣ ‘‘вива̄да̄дхикаран̣ам̣ уккот̣енто кати саматхе уккот̣етӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха вива̄да̄дхикаран̣ам̣ уккот̣енто две саматхе уккот̣етӣти саммукха̄винайан̃ча йебхуййасикан̃ча име две уккот̣ети, пат̣иседхети; пат̣иккосатӣти аттхо. анува̄да̄дхикаран̣ам̣ уккот̣енто чатта̄роти саммукха̄винайам̣, сативинайам̣, амӯл̣хавинайам̣, тассапа̄пийасиканти име чатта̄ро саматхе уккот̣ети. а̄патта̄дхикаран̣ам̣ уккот̣енто тайоти саммукха̄винайам̣, пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣, тин̣аваттха̄раканти име тайо саматхе уккот̣ети. кичча̄дхикаран̣ам̣ уккот̣енто еканти саммукха̄винайам̣ имам̣ екам̣ саматхам̣ уккот̣ети.
341. кати уккот̣а̄тиа̄дипуччха̄нам̣ виссаджджане пана два̄дасасу уккот̣есу акатам̣ каммантиа̄дайо та̄ва тайо уккот̣а̄ висесато дутийе анува̄да̄дхикаран̣е лаббханти. анихатам̣ каммантиа̄дайо тайо пат̣хаме вива̄да̄дхикаран̣е лаббханти. авиниччхитантиа̄дайо тайо татийе а̄патта̄дхикаран̣е лаббханти. авӯпасантантиа̄дайо тайо чатуттхе кичча̄дхикаран̣е лаббханти; апича два̄даса̄пи ча екекасмим̣ адхикаран̣е лаббхантийева.
таттхаджа̄такам̣ адхикаран̣ам̣ уккот̣етӣти йасмим̣ виха̄ре ‘‘майхам̣ имина̄ патто гахито, чӣварам̣ гахита’’нтиа̄дина̄ найена паттачӣвара̄дӣнам̣ аттха̄йа адхикаран̣ам̣ уппаннам̣ хоти, тасмим̣йева ча нам̣ виха̄ре а̄ва̄сика̄ саннипатитва̄ ‘‘алам̣ а̄вусо’’ти аттапаччаттхике сан̃н̃а̄петва̄ па̄л̣имуттакавиниччхайенева вӯпасаменти, идам̣ таттхаджа̄такам̣ адхикаран̣ам̣ на̄ма. йена̄пи виниччхайена самитам̣, сопи еко саматхойева. имам̣ уккот̣ентасса̄пи па̄читтийам̣.
таттхаджа̄такам̣ вӯпасантанти саче пана там̣ адхикаран̣ам̣ нева̄сика̄ вӯпасаметум̣ на сакконти, атхан̃н̃о винайадхаро а̄гантва̄ ‘‘ким̣ а̄вусо имасмим̣ виха̄ре упосатхо ва̄ пава̄ран̣а̄ ва̄ т̣хита̄’’ти пуччхати, техи ча тасмим̣ ка̄ран̣е катхите там̣ адхикаран̣ам̣ кхандхакато ча парива̄рато ча суттена виниччхинитва̄ вӯпасамети, идам̣ таттхаджа̄такам̣ вӯпасантам̣ на̄ма адхикаран̣ам̣. етам̣ уккот̣ентасса̄пи па̄читтийамева.
антара̄маггети те аттапаччаттхика̄ ‘‘на майам̣ етасса виниччхайе тит̣т̣ха̄ма, на̄йам̣ винайе кусало, асукасмим̣ на̄ма га̄ме винайадхара̄ тхера̄ васанти, таттха гантва̄ виниччхинисса̄ма̄’’ти гаччханта̄ антара̄маггейева ка̄ран̣ам̣ саллаккхетва̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ва̄ сан̃н̃а̄пенти, ан̃н̃е ва̄ те бхиккхӯ ниджджха̄пенти, идампи вӯпасантамева хоти. евам̣ вӯпасантам̣ антара̄магге адхикаран̣ам̣ уккот̣ети йо, тасса̄пи па̄читтийамева.
антара̄магге вӯпасантанти на хева кхо пана ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̃н̃аттийа̄ ва̄ сабха̄габхиккхуниджджха̄панена ва̄ вӯпасантам̣ хоти; апича кхо пат̣ипатхам̣ а̄гаччханто еко винайадхаро дисва̄ ‘‘каттха а̄вусо гаччхатха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘асукам̣ на̄ма га̄мам̣, имина̄ на̄ма ка̄ран̣ена̄’’ти вутте ‘‘алам̣, а̄вусо, ким̣ таттха гатена̄’’ти таттхева дхаммена винайена там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамети, идам̣ антара̄магге вӯпасантам̣ на̄ма. етам̣ уккот̣ентасса̄пи па̄читтийамева.
таттха гатанти саче пана ‘‘алам̣, а̄вусо, ким̣ таттха гатена̄’’ти вуччама̄на̄пи ‘‘майам̣ таттхева гантва̄ виниччхайам̣ па̄песса̄ма̄’’ти винайадхарасса вачанам̣ ана̄дийитва̄ гаччхантийева, гантва̄ сабха̄га̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етаматтхам̣ а̄роченти. сабха̄га̄ бхиккхӯ ‘‘алам̣, а̄вусо, сан̇гхасаннипа̄там̣ на̄ма гарука’’нти таттхева нисӣда̄петва̄ виниччхинитва̄ сан̃н̃а̄пенти, идампи вӯпасантамева хоти. евам̣ вӯпасантам̣ таттха гатам̣ адхикаран̣ам̣ уккот̣ети йо, тасса̄пи па̄читтийамева.
таттха гатам̣ вӯпасантанти на хева кхо пана сабха̄габхиккхӯнам̣ сан̃н̃аттийа̄ вӯпасантам̣ хоти; апича кхо сан̇гхам̣ саннипа̄тетва̄ а̄рочитам̣ сан̇гхамаджджхе винайадхара̄ вӯпасаменти, идам̣ таттха гатам̣ вӯпасантам̣ на̄ма. етам̣ уккот̣ентасса̄пи па̄читтийамева.
сативинайанти кхӣн̣а̄савасса диннам̣ сативинайам̣ уккот̣ети, па̄читтийамева. умматтакасса динне амӯл̣хавинайе па̄пуссаннасса динна̄йа тассапа̄пийасика̄йапи есева найо.
тин̣аваттха̄ракам̣ уккот̣етӣти сан̇гхена тин̣аваттха̄ракасаматхена вӯпасамите адхикаран̣е ‘‘а̄патти на̄ма екам̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ десийама̄на̄ вут̣т̣ха̄ти, йам̣ панетам̣ нидда̄йантасса̄пи а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма, етам̣ майхам̣ на кхаматӣ’’ти евам̣ вадантопи тин̣аваттха̄ракам̣ уккот̣ети на̄ма, тасса̄пи па̄читтийамева.
чханда̄гатим̣ гаччханто адхикаран̣ам̣ уккот̣етӣти винайадхаро хутва̄ аттано упаджджха̄йа̄дӣнам̣ аттха̄йа ‘‘адхаммам̣ дхаммо’’тиа̄дӣни дӣпетва̄ пуббе виниччхитам̣ адхикаран̣ам̣ два̄дасасу уккот̣есу йена кеначи уккот̣енто чханда̄гатим̣ гаччханто адхикаран̣ам̣ уккот̣ети на̄ма. двӣсу пана аттапаччаттхикесу екасмим̣ ‘‘анаттхам̣ ме ачарӣ’’тиа̄дина̄ найена самуппанна̄гха̄то, тасса пара̄джайам̣ а̄ропанаттхам̣ ‘‘адхаммам̣ дхаммо’’тиа̄дӣни дӣпетва̄ пуббе виниччхитам̣ адхикаран̣ам̣ два̄дасасу уккот̣есу йена кеначи уккот̣енто доса̄гатим̣ гаччханто адхикаран̣ам̣ уккот̣ети на̄ма. мандо пана момӯхо момӯхатта̄ ева ‘‘адхаммам̣ дхаммо’’тиа̄дӣни дӣпетва̄ вуттанайенева уккот̣енто моха̄гатим̣ гаччханто адхикаран̣ам̣ уккот̣ети на̄ма. саче пана двӣсу аттапаччаттхикесу еко висама̄ни ка̄йакамма̄дӣни гаханамиччха̄дит̣т̣хим̣ балаванте ча паккхантарийе абхин̃н̃а̄те бхиккхӯ нисситатта̄ висаманиссито гахананиссито балаваниссито ча хоти, тасса бхайена ‘‘айам̣ ме джӣвитантара̄йам̣ ва̄ брахмачарийантара̄йам̣ ва̄ кареййа̄’’ти ‘‘адхаммам̣ дхаммо’’тиа̄дӣни дӣпетва̄ вуттанайенева уккот̣енто бхайа̄гатим̣ гаччханто адхикаран̣ам̣ уккот̣ети на̄ма.
тадахупасампанноти еко са̄ман̣еро бйатто хоти бахуссуто, со виниччхайе пара̄джайам̣ патва̄ ман̇кубхӯте бхиккхӯ дисва̄ пуччхати ‘‘касма̄ ман̇кубхӯта̄ттха̄’’ти? те тасса там̣ адхикаран̣ам̣ а̄роченти. со те евам̣ вадети ‘‘хоту, бханте, мам̣ упасампа̄детха, ахам̣ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамесса̄мӣ’’ти. те там̣ упасампа̄денти. со дутийадивасе бхерим̣ пахаритва̄ сан̇гхам̣ саннипа̄тети. тато бхиккхӯхи ‘‘кена сан̇гхо саннипа̄тито’’ти вутте ‘‘майа̄’’ти вадати. ‘‘касма̄ саннипа̄тито’’ти? ‘‘хиййо адхикаран̣ам̣ дуббиниччхитам̣, тамахам̣ виниччхинисса̄мӣ’’ти. ‘‘твам̣ пана хиййо кухим̣ гато’’ти? ‘‘анупасампанномхи, бханте, аджджа пана упасампанномхӣ’’ти. со ваттаббо ‘‘идам̣ а̄вусо тумха̄диса̄нам̣ бхагавата̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, ‘тадахупасампанно уккот̣ети, уккот̣анакам̣ па̄читтийа’нти, гаччха а̄паттим̣ десехӣ’’ти. а̄гантукепи есева найо.
ка̄ракоти екам̣ сан̇гхена саддхим̣ адхикаран̣ам̣ виниччхинитва̄ паривен̣агатам̣ пара̄джита̄ бхиккхӯ ваданти ‘‘кисса, бханте, тумхехи евам̣ виниччхитам̣ адхикаран̣ам̣, нану евам̣ виниччхинитабба’’нти. со ‘‘касма̄ пат̣хамам̣йева евам̣ на вадиттха̄’’ти там̣ адхикаран̣ам̣ уккот̣ети. евам̣ йо ка̄рако уккот̣ети, тасса̄пи уккот̣анакам̣ па̄читтийам̣. чхандада̄йакоти еко адхикаран̣авиниччхайе чхандам̣ датва̄ сабха̄ге бхиккхӯ пара̄джайам̣ патва̄ а̄гате ман̇кубхӯте дисва̄ ‘‘све да̄ни ахам̣ виниччхинисса̄мӣ’’ти сан̇гхам̣ саннипа̄тетва̄ ‘‘касма̄ саннипа̄тесӣ’’ти вутте ‘‘хиййо адхикаран̣ам̣ дуббиниччхитам̣, тамахам̣ аджджа виниччхинисса̄мӣ’’ти. ‘‘хиййо пана твам̣ каттха гато’’ти. ‘‘чхандам̣ датва̄ нисинномхӣ’’ти. со ваттаббо ‘‘идам̣ а̄вусо тумха̄диса̄нам̣ бхагавата̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, ‘чхандада̄йако уккот̣ети, уккот̣анакам̣ па̄читтийа’нти, гаччха а̄паттим̣ десехӣ’’ти.
адхикаран̣анида̄на̄диван̣н̣ана̄
342. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ ким̣нида̄нантиа̄дӣсу ким̣ нида̄намасса̄ти ким̣нида̄нам̣. ко самудайо асса̄ти ким̣самудайам̣. ка̄ джа̄ти асса̄ти ким̣джа̄тикам̣. ко пабхаво асса̄ти ким̣пабхавам̣. ко самбха̄ро асса̄ти ким̣самбха̄рам̣. ким̣ самут̣т̣ха̄нам̣ асса̄ти ким̣самут̣т̣ха̄нам̣. сабба̄нета̄ни ка̄ран̣авевачана̄нийева.
вива̄данида̄нантиа̄дӣсупи ат̣т̣ха̄расабхедакараваттхусан̇кха̄то вива̄до нида̄наметасса̄ти вива̄данида̄нам̣. вива̄дам̣ нисса̄йа уппаджджанакавива̄давасенетам̣ вуттам̣. анува̄до нида̄нам̣ асса̄ти анува̄данида̄нам̣. идампи анува̄дам̣ нисса̄йа уппаджджанакаанува̄давасена вуттам̣. а̄патти нида̄нам̣ асса̄ти а̄паттинида̄нам̣. а̄патта̄дхикаран̣апаччайа̄ чатассо а̄паттийо а̄паджджатӣти евам̣ а̄паттим̣ нисса̄йа уппаджджанакаа̄паттивасенетам̣ вуттам̣. киччайам̣ нида̄намасса̄ти киччайанида̄нам̣; чатуббидхам̣ сан̇гхакаммам̣ ка̄ран̣амасса̄ти аттхо. уккхитта̄нуваттика̄йа бхиккхунийа̄ йа̄вататийам̣ саманубха̄сана̄дӣнам̣ киччам̣ нисса̄йа уппаджджанакакичча̄нам̣ васенетам̣ вуттам̣. айам̣ чатуннампи адхикаран̣а̄нам̣ виссаджджанапаккхе екападайоджана̄. етена̄нуса̄рена саббапада̄ни йоджетабба̄ни.
дутийапуччха̄йа хетунида̄нантиа̄димхи виссаджджане наваннам̣ кусала̄кусала̄бйа̄катахетӯнам̣ васена хетунида̄на̄дита̄ ведитабба̄. татийапуччха̄йа виссаджджане бйан̃джанаматтам̣ на̄нам̣. хетуйева хи еттха паччайоти вутто.
343. мӯлапуччха̄йа виссаджджане два̄даса мӯла̄нӣти кодхаупана̄хайугал̣ака̄дӣни чха вива̄да̄мӯла̄ни, лобхадосамоха̄ тайо, алобха̄доса̄моха̄ тайоти има̄ни аджджхаттасанта̄наппаватта̄ни два̄даса мӯла̄ни. чуддаса мӯла̄нӣти та̄нева два̄даса ка̄йава̄ча̄хи саддхим̣ чуддаса хонти. чха мӯла̄нӣти ка̄йа̄дӣни чха самут̣т̣ха̄на̄ни.
самут̣т̣ха̄напуччха̄йа виссаджджане ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни самут̣т̣ха̄на̄ни, тан̃хи етесу ат̣т̣ха̄расасу бхедакараваттхӯсу самут̣т̣ха̄ти, етехи ва̄ ка̄ран̣абхӯтехи самут̣т̣ха̄ти. тенассета̄ни самут̣т̣ха̄на̄ни вуччанти. еса найо саббаттха.
344. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ а̄паттӣтиа̄дибхеде екена адхикаран̣ена кичча̄дхикаран̣ена̄ти идам̣ йена адхикаран̣ена самманти, там̣ дассетум̣ вуттам̣, на панета̄ни екам̣сато кичча̄дхикаран̣енева самманти. на хи пуггаласса сантике десентасса кичча̄дхикаран̣ам̣ на̄ма аттхи.
на катамена саматхена̄ти са̄васеса̄патти вийа на саммати. на хи сакка̄ са̄ десетум̣, на тато вут̣т̣ха̄йа суддханте патит̣т̣ха̄тум̣.
348. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ хоти анува̄да̄дхикаран̣антиа̄ди найо утта̄нойева.
349. тато парам̣ йаттха сативинайотиа̄дика̄ саммукха̄винайам̣ амун̃читва̄ чха йамакапуччха̄ вутта̄, та̄сам̣ виссаджджаненева аттхо пака̄сито.
351. сам̣сат̣т̣ха̄дипуччха̄нам̣ виссаджджане сам̣сат̣т̣ха̄ти сативинайакаммава̄ча̄ккхан̣асмим̣йева двиннампи саматха̄нам̣ сиддхатта̄ саммукха̄винайоти ва̄ сативинайоти ва̄ име дхамма̄ сам̣сат̣т̣ха̄, но висам̣сат̣т̣ха̄. йасма̄ пана кадаликкхандхе паттават̣т̣ӣнам̣ вийа на сакка̄ тесам̣ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ дассетум̣, тена вуттам̣ ‘‘на ча лаббха̄ имесам̣ дхамма̄нам̣ виниббхуджитва̄ виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти. еса найо саббаттха.
саттасаматханида̄наван̣н̣ана̄
352. ким̣нида̄ноти пуччха̄виссаджджане нида̄нам̣ нида̄намасса̄ти нида̄нанида̄но. таттха сан̇гхасаммукхата̄, дхаммасаммукхата̄, винайасаммукхата̄, пуггаласаммукхата̄ти идам̣ саммукха̄винайасса нида̄нам̣. сативепуллапатто кхӣн̣а̄саво ладдхупава̄до сативинайасса нида̄нам̣. умматтако бхиккху амӯл̣хавинайасса нида̄нам̣. йо ча десети, йасса ча десети, убхиннам̣ саммукхӣбха̄во пат̣ин̃н̃а̄такаран̣асса нида̄нам̣. бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметум̣ асаккун̣еййата̄ йебхуййасика̄йа нида̄нам̣. па̄пуссанно пуггало тассапа̄пийасика̄йа нида̄нам̣. бхан̣д̣анаджа̄та̄нам̣ баху асса̄ман̣акааджджха̄ча̄ро тин̣аваттха̄ракасса нида̄нам̣. хетупаччайава̄ра̄ вуттанайа̄ ева.
353. мӯлапуччха̄йа виссаджджанам̣ утта̄намева. самут̣т̣ха̄напуччха̄йа кин̃ча̄пи ‘‘саттаннам̣ саматха̄нам̣ катаме чхаттим̣са самут̣т̣ха̄на̄’’ти вуттам̣, саммукха̄винайасса пана каммасан̇гаха̄бха̄вена самут̣т̣ха̄на̄бха̄вато чханнам̣йева саматха̄нам̣ чха самут̣т̣ха̄на̄ни вибхатта̄ни. таттха каммасса кирийа̄ти н̃атти ведитабба̄. каран̣анти тасса̄йева н̃аттийа̄ т̣хапетаббака̄ле т̣хапанам̣. упагамананти сайам̣ упагаманам̣; аттана̄йева тасса каммасса каран̣анти аттхо. аджджхупагамананти аджджхесанупагаманам̣; ан̃н̃ам̣ саддхивиха̄рика̄дикам̣ ‘‘идам̣ каммам̣ карохӣ’’ти аджджхесананти аттхо. адхива̄сана̄ти ‘‘руччати ме етам̣, кароту сан̇гхо’’ти евам̣ адхива̄сана̄; чхандада̄нанти аттхо. аппат̣иккосана̄ти ‘‘на метам̣ кхамати, ма̄ евам̣ каротха̄’’ти аппат̣иседхана̄. ити чханнам̣ чхакка̄нам̣ васена чхаттим̣са самут̣т̣ха̄на̄ ведитабба̄.
саттасаматхана̄на̄ттха̄диван̣н̣ана̄
354. на̄на̄ттхапуччха̄виссаджджанам̣ утта̄намева. адхикаран̣апуччха̄виссаджджане айам̣ вива̄до но адхикаран̣анти айам̣ ма̄та̄путта̄дӣнам̣ вива̄до вируддхава̄датта̄ вива̄до на̄ма хоти, саматхехи пана адхикаран̣ӣйата̄йа абха̄вато адхикаран̣ам̣ на хоти. анува̄да̄дӣсупи есева найо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.
адхикаран̣абхедаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.