антарапеййа̄лам̣
катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄
271. ида̄ни а̄паттиа̄дикот̣т̣ха̄сесу косалладжананаттхам̣ ‘‘кати а̄паттийо’’тиа̄дина̄ найена ма̄тикам̣ т̣хапетва̄ ниддесаппат̣иниддесавасена вибхан̇го вутто.
таттха кати а̄паттийоти ма̄тика̄йа ча вибхан̇ге ча а̄гата̄паттипуччха̄. еса найо дутийападепи. кевалан̃хеттха а̄паттийо ева ра̄сивасена кхандха̄ти вутта̄. винӣтаваттхӯнӣти та̄сам̣ а̄паттӣнам̣ винайапуччха̄; ‘‘винӣтам̣ винайо вӯпасамо’’ти идан̃хи аттхато екам̣, винӣта̄нийева винӣтаваттхӯнӣти айаметтха падаттхо. ида̄ни йесу сати а̄паттийо хонти, асати на хонти, те дассетум̣ ‘‘кати ага̄рава̄’’ти пуччха̄двайам̣. винӣтаваттхӯнӣти айам̣ пана тесам̣ ага̄рава̄нам̣ винайапуччха̄. йасма̄ пана та̄ а̄паттийо випаттим̣ а̄патта̄ на̄ма наттхи, тасма̄ ‘‘кати випаттийо’’ти айам̣ а̄паттӣнам̣ випаттибха̄вапуччха̄. кати а̄паттисамут̣т̣ха̄на̄нӣти та̄сам̣йева а̄паттӣнам̣ самут̣т̣ха̄напуччха̄. вива̄дамӯла̄ни анува̄дамӯла̄нӣти има̄ ‘‘вива̄да̄дхикаран̣ам̣ анува̄да̄дхикаран̣а’’нти а̄гата̄нам̣ вива̄да̄нува̄да̄нам̣ мӯлапуччха̄. са̄ран̣ӣйа̄ дхамма̄ти вива̄да̄нува̄дамӯла̄нам̣ абха̄вакарадхаммапуччха̄. бхедакараваттхӯнӣти айам̣ ‘‘бхеданасам̣ваттаникам̣ ва̄ адхикаран̣а’’нтиа̄дӣсу вуттабхедакаран̣апуччха̄. адхикаран̣а̄нӣти бхедакараваттхӯсу сати уппаджджанадхаммапуччха̄. саматха̄ти тесам̣йева вӯпасаманадхаммапуччха̄. пан̃ча а̄паттийоти ма̄тика̄йа а̄гатавасена вутта̄. сатта̄ти вибхан̇ге а̄гатавасена.
а̄рака̄ етехи раматӣти а̄рати; бхуса̄ ва̄ рати а̄рати. вина̄ етехи раматӣти вирати. паччекам̣ паччекам̣ вираматӣти пат̣ивирати. верам̣ ман̣ати вина̄сетӣти вераман̣ӣ. на ета̄йа ете а̄паттиккхандха̄ карӣйантӣти акирийа̄. йам̣ ета̄йа асати а̄паттиккхандхакаран̣ам̣ уппаджджеййа, тасса пат̣ипаккхато акаран̣ам̣. а̄паттиккхандхааджджха̄паттийа̄ пат̣ипаккхато анаджджха̄патти. веланато вела̄; чалайанато вина̄санатоти аттхо. ниййа̄нам̣ синоти бандхати нива̄ретӣти сету. а̄паттиккхандха̄наметам̣ адхивачанам̣. со сету ета̄йа пан̃н̃аттийа̄ хан̃н̃атӣти сетугха̄то. сесавинӣтаваттхуниддесесупи есева найо.
буддхе ага̄рава̄дӣсу йо буддхе дхарама̄не упат̣т̣ха̄нам̣ на гаччхати, париниббуте четийат̣т̣ха̄нам̣ бодхит̣т̣ха̄нам̣ на гаччхати, четийам̣ ва̄ бодхим̣ ва̄ на вандати, четийан̇ган̣е сачхатто саупа̄хано чарати, наттхетасса буддхе га̄равоти ведитаббо. йо пана сакконтойева дхаммассаванам̣ на гаччхати, сарабхан̃н̃ам̣ на бхан̣ати, дхаммакатхам̣ на катхети, дхаммассаванаггам̣ бхиндитва̄ гаччхати, виккхитто ва̄ ана̄даро ва̄ нисӣдати, наттхетасса дхамме га̄раво. йо тхеранавамаджджхимесу читтӣка̄рам̣ на паччупат̣т̣ха̄пети, упосатха̄га̄равитаккама̄л̣ака̄дӣсу ка̄йаппа̄габбхийам̣ дассети, йатха̄вуд̣д̣хам̣ на вандати, наттхетасса сан̇гхе га̄раво. тиссо сиккха̄ сама̄да̄йа асиккхама̄нойева пана сиккха̄йа ага̄равоти ведитаббо. пама̄де ча сативиппава̄се тит̣т̣хама̄нойева аппама̄далаккхан̣ам̣ абрӯхайама̄но аппама̄де ага̄равоти ведитаббо. татха̄ а̄мисаппат̣исантха̄рам̣ дхаммаппат̣исантха̄ранти имам̣ дувидхам̣ пат̣исантха̄рам̣ акаронтойева пат̣исантха̄ре ага̄равоти ведитаббо. га̄раваниддесе вуттавипарийа̄йена аттхо ведитаббо.
272. вива̄дамӯланиддесе ‘‘саттхарипи ага̄раво’’тиа̄дӣнам̣ буддхе ага̄рава̄дӣсу вуттанайенева аттхо ведитаббо. аппатиссоти анӣчавутти; на саттха̄рам̣ джет̣т̣хакам̣ катва̄ вихарати. аджджхаттам̣ ва̄ти аттано санта̄не ва̄ аттано паккхе ва̄; сака̄йа париса̄йа̄ти аттхо. бахиддха̄ ва̄ти парасанта̄не ва̄ парапаккхе ва̄. татра тумхети тасмим̣ аджджхаттабахиддха̄бхеде сапарасанта̄не ва̄ сапарапариса̄йа ва̄. паха̄на̄йа ва̄йамеййа̄тха̄ти метта̄бха̄вана̄дӣхи найехи паха̄наттхам̣ ва̄йамеййа̄тха; метта̄бха̄вана̄динайена хи там̣ аджджхаттампи бахиддха̄пи пахӣйати. анавассава̄йа̄ти аппаваттибха̄ва̄йа.
сандит̣т̣хипара̄ма̄сӣти сакамева дит̣т̣хим̣ пара̄масати; йам̣ аттана̄ дит̣т̣хигатам̣ гахитам̣, идамева саччанти ган̣ха̄ти. а̄дха̄нагга̄хӣти дал̣хагга̄хӣ.
273. анува̄дамӯланиддесо кин̃ча̄пи вива̄дамӯланиддесенева сама̄но, атха кхо ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни нисса̄йа виваданта̄нам̣ кодхӯпана̄ха̄дайо вива̄дамӯла̄ни. татха̄ виваданта̄ пана сӣлавипаттиа̄дӣсу ан̃н̃атаравипаттим̣ а̄паджджитва̄ ‘‘асуко бхиккху асукам̣ на̄ма випаттим̣ а̄панно’’ти ва̄, ‘‘па̄ра̄джикам̣ а̄панноси, сан̇гха̄дисесам̣ а̄панносӣ’’ти ва̄ ануваданти. евам̣ ануваданта̄нам̣ кодхӯпана̄ха̄дайо анува̄дамӯла̄нӣти айаметтха висесо.
274. са̄ран̣ӣйадхамманиддесе меттачиттена катам̣ ка̄йакаммам̣ меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. а̄ви чева рахо ча̄ти саммукха̄ ча параммукха̄ ча. таттха навака̄нам̣ чӣваракамма̄дӣсу саха̄йабха̄вагаманам̣ саммукха̄ меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. тхера̄нам̣ пана па̄дадхованабӣджанава̄тада̄на̄дибхедампи саббам̣ са̄мӣчикаммам̣ саммукха̄ меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. убхайехипи дунниккхитта̄нам̣ да̄рубхан̣д̣а̄дӣнам̣ тесу аваман̃н̃ам̣ акатва̄ аттана̄ дунниккхитта̄нам̣ вийа пат̣иса̄манам̣ параммукха̄ меттам̣ ка̄йакаммам̣ на̄ма. айампи дхаммо са̄ран̣ӣйоти айам̣ метта̄ка̄йакаммасан̇кха̄то дхаммо саритаббо сатиджанако; йо нам̣ кароти, там̣ пуггалам̣; йесам̣ като хоти, те пасанначитта̄ ‘‘ахо саппурисо’’ти ануссарантӣти адхиппа̄йо. пийакаран̣оти там̣ пуггалам̣ сабрахмача̄рӣнам̣ пийам̣ кароти. гарукаран̣оти там̣ пуггалам̣ сабрахмача̄рӣнам̣ гарум̣ кароти. сан̇гаха̄йа̄тиа̄дӣсу сабрахмача̄рӣхи сан̇гахетаббабха̄ва̄йа. техи саддхим̣ авива̄да̄йа самаггабха̄ва̄йа екӣбха̄ва̄йа ча сам̣ваттати.
меттам̣ вачӣкаммантиа̄дӣсу деваттхеро тиссаттхероти евам̣ паггайха вачанам̣ саммукха̄ меттам̣ вачӣкаммам̣ на̄ма. виха̄ре асанте пана там̣ пат̣ипуччхантасса ‘‘кухим̣ амха̄кам̣ деваттхеро, кухим̣ амха̄кам̣ тиссаттхеро, када̄ ну кхо а̄гамиссатӣ’’ти евам̣ мама̄йанавачанам̣ параммукха̄ меттам̣ вачӣкаммам̣ на̄ма. метта̄синехасиниддха̄ни пана найана̄ни уммӣлетва̄ пасаннена мукхена олоканам̣ саммукха̄ меттам̣ манокаммам̣ на̄ма. ‘‘деваттхеро тиссаттхеро арого хоту, аппа̄ба̄дхо’’ти саманна̄харан̣ам̣ параммукха̄ меттам̣ манокаммам̣ на̄ма.
аппат̣ивибхаттабхогӣти нева а̄мисам̣ пат̣ивибхаджитва̄ бхун̃джати, на пуггалам̣. йо хи ‘‘еттакам̣ паресам̣ дасса̄ми, еттакам̣ аттана̄ бхун̃джисса̄ми, еттакам̣ ва̄ асукасса ча асукасса ча дасса̄ми, еттакам̣ аттана̄ бхун̃джисса̄мӣ’’ти вибхаджитва̄ бхун̃джати, айам̣ пат̣ивибхаттабхогӣ на̄ма. айам̣ пана евам̣ акатва̄ а̄бхатам̣ пин̣д̣апа̄там̣ тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа датва̄ гахита̄васесам̣ бхун̃джати. ‘‘сӣлавантехӣ’’ти вачанато дуссӣласса ада̄тумпи ват̣т̣ати, са̄ран̣ӣйадхаммапӯракена пана саббесам̣ да̄таббамева̄ти вуттам̣. гила̄на-гила̄нупат̣т̣ха̄ка-а̄гантука-гамикачӣваракамма̄дипасута̄нам̣ вичеййа да̄тумпи ват̣т̣ати. на хи ете вичинитва̄ дентена пуггалавибха̄го като хоти, ӣдиса̄нан̃хи киччхала̄бхатта̄ висесо ка̄таббойева̄ти айам̣ кароти.
акхан̣д̣а̄нӣтиа̄дӣсу йасса саттасу а̄паттиккхандхесу а̄димхи ва̄ анте ва̄ сиккха̄падам̣ бхиннам̣ хоти, тасса сӣлам̣ парийанте чхиннаса̄т̣ако вийа кхан̣д̣ам̣ на̄ма. йасса пана вемаджджхе бхиннам̣, тасса маджджхе чхиддаса̄т̣ако вийа чхиддам̣ на̄ма хоти. йасса пат̣ипа̄т̣ийа̄ две тӣн̣и бхинна̄ни, тасса пит̣т̣хийам̣ ва̄ куччхийам̣ ва̄ ут̣т̣хитена висабха̄гаван̣н̣ена ка̄л̣аратта̄дӣнам̣ ан̃н̃атарасарӣраван̣н̣а̄ га̄вӣ вийа сабалам̣ на̄ма хоти. йасса антарантара̄ бхинна̄ни, тасса антарантара̄ висабха̄гаван̣н̣абиндувичитра̄ га̄вӣ вийа камма̄сам̣ на̄ма хоти. йасса пана саббена саббам̣ абхинна̄ни сӣла̄ни, тасса та̄ни сӣла̄ни акхан̣д̣а̄ни аччхидда̄ни асабала̄ни акамма̄са̄ни на̄ма хонти. та̄ни панета̄ни бхуджиссабха̄вакаран̣ато бхуджисса̄ни. вин̃н̃ӯхи пасаттхатта̄ вин̃н̃уппасаттха̄ни. тан̣ха̄дит̣т̣хӣхи апара̄мат̣т̣хатта̄ апара̄мат̣т̣ха̄ни. упача̄расама̄дхим̣ аппана̄сама̄дхим̣ ва̄ сам̣ваттайантӣти сама̄дхисам̣ваттаника̄нӣти вуччанти. сӣласа̄ман̃н̃агато вихаратӣти тесу тесу диса̄бха̄гесу вихарантехи калйа̄н̣асӣлехи бхиккхӯхи саддхим̣ сама̄набха̄вӯпагатасӣло вихарати.
йа̄йам̣ дит̣т̣хӣти маггасампайутта̄ самма̄дит̣т̣хи. арийа̄ти ниддоса̄. ниййа̄тӣти ниййа̄ника̄. таккарасса̄ти йо татха̄ка̄рӣ хоти, тасса. дуккхаккхайа̄йа̄ти саббадуккхасса кхайаттхам̣. сесам̣ йа̄ва саматхабхедапарийоса̄на̄ утта̄наттхамева.
катипуччха̄ва̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.