упа̄липан̃чакам̣

анисситаваггаван̣н̣ана̄

417. упа̄липан̃хесу катихи ну кхо бхантети пуччха̄йа айам̣ самбандхо. тхеро кира рахогато сабба̄ни има̄ни пан̃чака̄ни а̄ваджджетва̄ ‘‘бхагавантам̣ да̄ни пуччхитва̄ имесам̣ нисса̄йа васанака̄дӣнам̣ аттха̄йа тантим̣ т̣хапесса̄мӣ’’ти бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ ‘‘катихи ну кхо бханте’’тиа̄дина̄ найена пан̃хе пуччхи. тесам̣ виссаджджане упосатхам̣ на джа̄на̄тӣти нававидхам̣ упосатхам̣ на джа̄на̄ти. упосатхакаммам̣ на джа̄на̄тӣти адхамменавагга̄дибхедам̣ чатуббидхам̣ упосатхакаммам̣ на джа̄на̄ти. па̄тимоккхам̣ на джа̄на̄тӣти две ма̄тика̄ на джа̄на̄ти. па̄тимоккхуддесам̣ на джа̄на̄тӣти бхиккхӯнам̣ пан̃чавидхам̣ бхиккхунӣнам̣ чатуббидханти нававидхам̣ па̄тимоккхуддесам̣ на джа̄на̄ти.

пава̄ран̣ам̣ на джа̄на̄тӣти нававидхам̣ пава̄ран̣ам̣ на джа̄на̄ти. пава̄ран̣а̄каммам̣ на джа̄на̄тӣти адхамменавагга̄дибхедам̣ чатуббидхам̣ пава̄ран̣а̄каммам̣ на джа̄на̄ти.

а̄патта̄на̄паттим̣ на джа̄на̄тӣти тасмим̣ тасмим̣ сиккха̄паде ниддит̣т̣хам̣ а̄паттин̃ча ана̄паттин̃ча на джа̄на̄ти.

а̄панно каммакатоти а̄паттим̣ а̄панно таппаччайа̄ва сан̇гхена каммам̣ катам̣ хоти.

наппат̣иппассамбханаваггаван̣н̣ана̄

420. каммам̣ наппат̣иппассамбхетаббанти айам̣ йасма̄ ануломаватте на ваттати, тасма̄ на̄сса каммам̣ пат̣иппассамбхетаббам̣; сараджджукова виссаджджетабботи аттхо.

421. саче упа̄ли сан̇гхо самаггакаран̣ӣйа̄ни камма̄ни каротӣти саче самаггехи каран̣ӣйа̄ни упосатха̄дӣни камма̄ни кароти, упосатхапава̄ран̣а̄дӣсу хи т̣хита̄су упаттхамбхо на да̄таббо. саче хи сан̇гхо аччайам̣ деса̄петва̄ сан̇гхаса̄маггим̣ кароти, тин̣аваттха̄ракасаматхам̣ ва̄ катва̄ упосатхапава̄ран̣ам̣ кароти, еварӯпам̣ самаггакаран̣ӣйам̣ на̄ма каммам̣ хоти. татра чети саче та̄дисе камме бхиккхуно наккхамати, дит̣т̣ха̄викаммампи катва̄ татха̄рӯпа̄ са̄маггӣ упетабба̄, евам̣ виломагга̄хо на ган̣хитаббо. йатра пана уддхаммам̣ уббинайам̣ саттху са̄санам̣ дӣпенти, таттха дит̣т̣ха̄викаммам̣ на ват̣т̣ати, пат̣иба̄хитва̄ паккамитаббам̣.

усситамантӣ ча̄ти лобхадосамохама̄нуссаннам̣ ва̄чам̣ бха̄сита̄ кан̣хава̄чо анаттхакадӣпано. нисситаджаппӣти аттано дхаммата̄йа уссадайуттам̣ бха̄ситум̣ на саккоти; атха кхо ‘‘майа̄ саддхим̣ ра̄джа̄ евам̣ катхеси, асукамаха̄матто евам̣ катхеси, асуко на̄ма майхам̣ а̄чарийо ва̄ упаджджха̄йо ва̄ тепит̣ако майа̄ саддхим̣ евам̣ катхесӣ’’ти евам̣ ан̃н̃ам̣ нисса̄йа джаппати. на ча бха̄са̄нусандхикусалоти катха̄нусандхивачане ча виниччхайа̄нусандхивачане ча акусало хоти. на йатха̄дхамме йатха̄винайети на бхӯтена ваттхуна̄ а̄паттим̣ са̄ретва̄ чодета̄ хоти.

усса̄дета̄ хотӣти ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийо маха̄тепит̣ако парамадхаммакатхико’’тиа̄дина̄ найена екаччам̣ усса̄дети. дутийападе ‘‘а̄паттим̣ ким̣ со на джа̄на̄тӣ’’тиа̄дина̄ екаччам̣ апаса̄дети. адхаммам̣ ган̣ха̄тӣти аниййа̄никапаккхам̣ ган̣ха̄ти. дхаммам̣ пат̣иба̄хатӣти ниййа̄никапаккхам̣ пат̣иба̄хати. сампхан̃ча бахум̣ бха̄сатӣти бахум̣ нираттхакакатхам̣ катхети.

пасайха паватта̄ хотӣти анаджджхит̣т̣хо бха̄ре ана̄ропите кевалам̣ ма̄нам̣ нисса̄йа аджджхоттхаритва̄ анадхика̄ре катхета̄ хоти. анока̄сакаммам̣ ка̄ретва̄ти ока̄сакаммам̣ ака̄ретва̄ паватта̄ хоти. на йатха̄дит̣т̣хийа̄ бйа̄ката̄ хотӣти йасса аттано дит̣т̣хи там̣ пураккхатва̄ на бйа̄ката̄; ладдхим̣ никкхипитва̄ айатха̄бхуччам̣ адхамма̄дӣсу дхамма̄диладдхико хутва̄ катхета̄ хотӣти аттхо.

воха̄раваггаван̣н̣ана̄

424. а̄паттийа̄ пайогам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘айам̣ а̄патти ка̄йаппайога̄, айам̣ вачӣпайога̄’’ти на джа̄на̄ти. а̄паттийа̄ вӯпасамам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘айам̣ а̄патти десана̄йа вӯпасамати, айам̣ вут̣т̣ха̄нена, айам̣ нева десана̄йа на вут̣т̣ха̄нена̄’’ти на джа̄на̄ти. а̄паттийа̄ на виниччхайакусало хотӣти ‘‘имасмим̣ ваттхусмим̣ айам̣ а̄паттӣ’’ти на джа̄на̄ти, доса̄нурӯпам̣ а̄паттим̣ уддхаритва̄ патит̣т̣ха̄петум̣ на саккоти.

адхикаран̣асамут̣т̣ха̄нам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘идам̣ адхикаран̣ам̣ ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни нисса̄йа самут̣т̣ха̄ти, идам̣ чатассо випаттийо, идам̣ пан̃ча ва̄ сатта ва̄ а̄паттиккхандхе, идам̣ чатта̄ри сан̇гхакичча̄ни нисса̄йа самут̣т̣ха̄тӣ’’ти на джа̄на̄ти. пайогам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘идам̣ адхикаран̣ам̣ два̄дасамӯлаппайогам̣, идам̣ чуддасамӯлаппайогам̣, идам̣ чхамӯлапайогам̣, идам̣ екамӯлапайога’’нти на джа̄на̄ти. адхикаран̣а̄нан̃хи йатха̄сакам̣мӯламева пайога̄ на̄ма хонти, там̣ саббампи на джа̄на̄тӣти аттхо. вӯпасамам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘идам̣ адхикаран̣ам̣ двӣхи саматхехи вӯпасамати, идам̣ тӣхи, идам̣ чатӯхи, идам̣ екена саматхена вӯпасаматӣ’’ти на джа̄на̄ти. на виниччхайакусало хотӣти адхикаран̣ам̣ виниччхинитва̄ саматхам̣ па̄петум̣ на джа̄на̄ти.

каммам̣ на джа̄на̄тӣти таджджанӣйа̄ди саттавидхам̣ каммам̣ на джа̄на̄ти. каммасса каран̣ам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘идам̣ каммам̣ имина̄ нӣха̄рена ка̄табба’’нти на джа̄на̄ти. каммасса ваттхум̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘идам̣ таджджанӣйасса ваттху, идам̣ нийасса̄дӣна’’нти на джа̄на̄ти. ваттанти саттасу каммесу хет̣т̣ха̄ чатуннам̣ камма̄нам̣ ат̣т̣ха̄расавидхам̣ тивидхасса ча уккхепанӣйакаммасса течатта̄лӣсавидхам̣ ваттам̣ на джа̄на̄ти. каммасса вӯпасамам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘йо бхиккху ватте ваттитва̄ йа̄чати, тасса каммам̣ пат̣иппассамбхетаббам̣, аччайо деса̄петаббо’’ти на джа̄на̄ти.

ваттхум̣ на джа̄на̄тӣти саттаннам̣ а̄паттиккхандха̄нам̣ ваттхум̣ на джа̄на̄ти. нида̄нам̣ на джа̄на̄тӣти ‘‘идам̣ сиккха̄падам̣ имасмим̣ нагаре пан̃н̃аттам̣, идам̣ имасми’’нти на джа̄на̄ти. пан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣти пан̃н̃аттианупан̃н̃аттиануппаннапан̃н̃аттивасена тивидхам̣ пан̃н̃аттим̣ на джа̄на̄ти. падапачча̄бхат̣т̣хам̣ на джа̄на̄тӣти саммукха̄ ка̄таббам̣ падам̣ на джа̄на̄ти. ‘‘буддхо бхагава̄’’ти ваттаббе ‘‘бхагава̄ буддхо’’ти хет̣т̣хупарийам̣ катва̄ падам̣ йоджети.

акусало ча хоти винайети винайапа̄л̣ийан̃ча ат̣т̣хакатха̄йан̃ча акусало хоти.

н̃аттим̣ на джа̄на̄тӣти сан̇кхепато хи дувидха̄ н̃атти – ‘‘еса̄ н̃аттӣ’’ти евам̣ ниддит̣т̣ха̄ ча аниддит̣т̣ха̄ ча. таттха йа̄ евам̣ аниддит̣т̣ха̄, са̄ ‘‘камман̃атти’’ на̄ма хоти. йа̄ ниддит̣т̣ха̄, са̄ ‘‘каммапа̄дан̃атти’’ на̄ма, там̣ саббена саббам̣ н̃аттим̣ на джа̄на̄ти. н̃аттийа̄ каран̣ам̣ на джа̄на̄тӣти навасу т̣ха̄несу камман̃аттийа̄ каран̣ам̣ на джа̄на̄ти, двӣсу т̣ха̄несу каммапа̄дан̃аттийа̄. н̃аттийа̄ анусса̄вананти ‘‘имисса̄ н̃аттийа̄ ека̄ анусса̄вана̄, имисса̄ тиссо’’ти на джа̄на̄ти. н̃аттийа̄ саматхам̣ на джа̄на̄тӣти йва̄йам̣ сативинайо, амӯл̣хавинайо, тассапа̄пийасика̄, тин̣аваттха̄ракоти чатуббидхо саматхо н̃аттийа̄ вина̄ на хоти, там̣ н̃аттийа̄ саматхоти на джа̄на̄ти. н̃аттийа̄ вӯпасамам̣ на джа̄на̄тӣти йам̣ адхикаран̣ам̣ имина̄ чатуббидхена н̃аттисаматхена вӯпасамати, тасса там̣ вӯпасамам̣ ‘‘айам̣ н̃аттийа̄ вӯпасамо като’’ти на джа̄на̄ти.

суттам̣ на джа̄на̄тӣти убхатовибхан̇гам̣ на джа̄на̄ти. сутта̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣти чатта̄ро маха̄падесе на джа̄на̄ти. винайам̣ на джа̄на̄тӣти кхандхакапарива̄рам̣ на джа̄на̄ти. винайа̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣти чатта̄ро маха̄падесейева на джа̄на̄ти. на ча т̣ха̄на̄т̣ха̄накусалоти ка̄ран̣а̄ка̄ран̣акусало на хоти.

дхаммам̣ на джа̄на̄тӣти т̣хапетва̄ винайапит̣акам̣ авасесам̣ пит̣акадвайам̣ на джа̄на̄ти. дхамма̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣти суттантике чатта̄ро маха̄падесе на джа̄на̄ти. винайам̣ на джа̄на̄тӣти кхандхакапарива̄рамева на джа̄на̄ти. винайа̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣти чатта̄ро маха̄падесе на джа̄на̄ти. убхатовибхан̇га̄ панеттха асан̇гахита̄ хонти, тасма̄йам̣ курундийам̣ вуттам̣ – ‘‘винайанти сакалам̣ винайапит̣акам̣ на джа̄на̄тӣ’’ти там̣ на гахетаббам̣. на ча пубба̄паракусало хотӣти пурекатха̄йа ча паччха̄катха̄йа ча акусало хоти. сесам̣ саббаттха вуттапат̣ипаккхавасена н̃еййатта̄ пуббе пака̄ситатта̄ ча утта̄намева̄ти.

анисситавагганаппат̣иппассамбханаваггавоха̄раваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дит̣т̣ха̄викаммаваггаван̣н̣ана̄

425. дит̣т̣ха̄викаммавагге – дит̣т̣ха̄викамма̄ти дит̣т̣хӣнам̣ а̄викамма̄ни; ладдхиппака̄сана̄ни а̄паттидесана̄сан̇кха̄та̄нам̣ винайакамма̄наметам̣ адхивачанам̣. ана̄паттийа̄ дит̣т̣хим̣ а̄ви каротӣти ана̄паттимева а̄паттӣти десетӣти аттхо. адесана̄га̄минийа̄ти гарука̄паттийа̄ дит̣т̣хим̣ а̄викароти; сан̇гха̄дисесан̃ча па̄ра̄джикан̃ча десетӣти аттхо. десита̄йа̄ти лахука̄паттийа̄пи десита̄йа дит̣т̣хим̣ а̄викароти; деситам̣ пуна десетӣти аттхо.

чатӯхи пан̃чахи дит̣т̣хинти йатха̄ чатӯхи пан̃чахи дит̣т̣хи а̄виката̄ хоти, евам̣ а̄викароти; чатта̄ро пан̃ча джана̄ екато а̄паттим̣ десентӣти аттхо. манома̄насена̄ти манасан̇кха̄тена ма̄насена дит̣т̣хим̣ а̄викароти; вачӣбхедам̣ акатва̄ читтенева а̄паттим̣ десетӣти аттхо.

на̄на̄сам̣ва̄сакасса̄ти ладдхина̄на̄сам̣ва̄сакасса ва̄ каммана̄на̄сам̣ва̄сакасса ва̄ сантике дит̣т̣хим̣ а̄викароти; а̄паттим̣ десетӣти аттхо. на̄на̄сӣма̄йа̄ти сама̄насам̣ва̄сакасса̄пи на̄на̄сӣма̄йа т̣хитасса сантике а̄викароти. ма̄л̣акасӣма̄йа хи т̣хитена сӣмантарика̄йа т̣хитасса сӣмантарика̄йа ва̄ т̣хитена авиппава̄сасӣма̄йа т̣хитасса̄пи а̄паттим̣ десетум̣ на ват̣т̣ати. апакататтасса̄ти уккхиттакасса ва̄, йасса ва̄ упосатхапава̄ран̣а̄ т̣хапита̄ хонти, тасса сантике десетӣти аттхо.

430. на̄лам̣ ока̄сакаммам̣ ка̄тунти на парийаттам̣ ка̄тум̣; на ка̄таббанти аттхо. идха̄пи апакататто уккхиттако ча т̣хапитаупосатхапава̄ран̣о ча. ча̄вана̄дхиппа̄йоти са̄санато ча̄ветука̄мо.

432. мандатта̄ момӯхатта̄ти мандабха̄вена момӯхабха̄вена виссаджджитампи джа̄нитум̣ асаматтхо, кевалам̣ аттано момӯхабха̄вам̣ пака̄сентойева пуччхати умматтако вийа. па̄пиччхоти ‘‘евам̣ мам̣ джано самбха̄вессатӣ’’ти па̄пика̄йа иччха̄йа пуччхати. парибхава̄ти парибхавам̣ а̄ропетука̄мо хутва̄ пуччхати. ан̃н̃абйа̄каран̣есупи есева найо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти. атта̄да̄навагге ча дхутан̇гавагге ча йам̣ ваттаббам̣ сийа̄, там̣ саббам̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева.

дит̣т̣ха̄викаммаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

муса̄ва̄даваггаван̣н̣ана̄

444. муса̄ва̄давагге – па̄ра̄джикам̣ гаччхатӣти па̄ра̄джикага̄мӣ; па̄ра̄джика̄паттибха̄вам̣ па̄пун̣а̄тӣти аттхо. итаресупи есева найо. таттха асантауттаримануссадхамма̄рочанамуса̄ва̄до па̄ра̄джикага̄мӣ, амӯлакена па̄ра̄джикена ануддхам̣санамуса̄ва̄до сан̇гха̄дисесага̄мӣ, ‘‘йо те виха̄ре васатӣ’’тиа̄дина̄ парийа̄йена джа̄нантасса вуттамуса̄ва̄до тхуллаччайага̄мӣ, аджа̄нантасса дуккат̣ага̄мӣ, ‘‘сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийа’’нти а̄гато па̄читтийага̄мӣти ведитаббо.

адассанена̄ти винайадхарасса адассанена. каппийа̄каппийесу хи куккучче уппанне винайадхарам̣ дисва̄ каппийа̄каппийабха̄вам̣ пат̣ипуччхитва̄ акаппийам̣ паха̄йа каппийам̣ кареййа, там̣ апассанто пана акаппийампи каппийанти каронто а̄паджджати. евам̣ а̄паджджитаббам̣ а̄паттим̣ винайадхарасса дассанена на̄паджджати, адассаненева а̄паджджати, тена вуттам̣ ‘‘адассанена̄’’ти. ассаванена̄ти екавиха̄репи васанто пана винайадхарасса упат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ каппийа̄каппийам̣ апуччхитва̄ ва̄ ан̃н̃есан̃ча вуччама̄нам̣ асун̣анто а̄паджджатийева, тена вуттам̣ ‘‘ассаванена̄’’ти. пасуттаката̄ти пасуттаката̄йа. сахага̄расеййан̃хи пасуттакабха̄венапи а̄паджджати. акаппийе каппийасан̃н̃ита̄йа а̄паджджанто пана татха̄сан̃н̃ӣ а̄паджджати. сатисаммоса̄ екаратта̄тиккама̄дивасена а̄паджджитаббам̣ а̄паджджати. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

муса̄ва̄даваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бхиккхунова̄даваггаван̣н̣ана̄

450. бхиккхунивагге – ала̄бха̄йа̄ти чатуннам̣ паччайа̄нам̣ ала̄бхаттха̄йа; йатха̄ паччайе на лабханти, татха̄ парисаккати ва̄йаматӣти аттхо. анаттха̄йа̄ти анаттхам̣ калиса̄санам̣ а̄ропенто парисаккати. ава̄са̄йа̄ти ава̄саттха̄йа; йасмим̣ га̄макхетте васанти, тато нӣхаран̣аттха̄йа. сампайоджетӣти асаддхаммапат̣исеванаттха̄йа сампайоджети.

451. ‘‘катихи ну кхо бханте ан̇гехи саманна̄гата̄йа бхиккхунийа̄ каммам̣ ка̄табба’’нти саттаннам̣ камма̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ сандха̄йа пуччхати.

454. на са̄каччха̄табботи каппийа̄каппийана̄марӯпапариччхедасаматхавипассана̄дибхедо катха̄магго на катхетаббо. йасма̄ пана кхӣн̣а̄саво бхиккху на висам̣ва̄дети, татха̄рӯпасса катха̄маггасса са̄мӣ хутва̄ катхети, на итаро; тасма̄ пат̣хамапан̃чаке ‘‘на асеккхена̄’’ти пат̣иккхипитва̄ дутийапан̃чаке ‘‘асеккхена̄’’тиа̄ди вуттам̣.

на аттхапат̣исамбхида̄паттоти ат̣т̣хакатха̄йа пат̣исамбхида̄патто пабхедагатан̃а̄н̣аппатто на хоти. на дхаммапат̣исамбхида̄паттоти па̄л̣идхамме пат̣исамбхида̄патто на хоти. на нируттипат̣исамбхида̄паттоти воха̄ранируттийам̣ пат̣исамбхида̄патто на хоти. на пат̣ибха̄напат̣исамбхида̄паттоти йа̄ни та̄ни пат̣ибха̄насан̇кха̄та̄ни аттхапат̣исамбхида̄дӣни н̃а̄н̣а̄ни, тесу пат̣исамбхида̄патто на хоти. йатха̄вимуттам̣ читтам̣ на паччавеккхита̄ти чатуннам̣ пхалавимуттӣнам̣ васена йатха̄вимуттам̣ читтам̣ екӯнавӣсатибхеда̄йа паччавеккхан̣а̄йа на паччавеккхита̄ хоти. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

бхиккхунова̄даваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

убба̄хикаваггаван̣н̣ана̄

455. убба̄хикавагге – на аттхакусалоти на ат̣т̣хакатха̄кусало; аттхуддха̄ре чхеко на хоти. на дхаммакусалоти а̄чарийамукхато ануггахитатта̄ па̄л̣ийам̣ на кусало, на па̄л̣исӯро. на нируттикусалоти бха̄сантаравоха̄ре на кусало. на бйан̃джанакусалоти ситхиладханита̄дивасена париман̣д̣алабйан̃джана̄ропане кусало на хоти; на аккхарапариччхеде нипун̣оти аттхо. на пубба̄паракусалоти аттхапубба̄паре дхаммапубба̄паре нируттипубба̄паре бйан̃джанапубба̄паре пурекатха̄паччха̄катха̄су ча на кусало хоти.

кодханотиа̄дӣни йасма̄ кодха̄дӣхи абхибхӯто ка̄ран̣а̄ка̄ран̣ам̣ на джа̄на̄ти, виниччхитум̣ на саккоти, тасма̄ вутта̄ни. паса̄рета̄ хоти но са̄рета̄ти мохета̄ хоти, на сатиуппа̄дета̄; чодакачудитака̄нам̣ катхам̣ мохети пидахати на са̄ретӣти аттхо. сесаметтха убба̄хикавагге утта̄намева̄ти.

убба̄хикаваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

адхикаран̣авӯпасамаваггаван̣н̣ана̄

457. адхикаран̣авӯпасамавагге – пуггалагару хотӣти ‘‘айам̣ ме упаджджха̄йо, айам̣ ме а̄чарийо’’тиа̄дӣни чинтетва̄ тасса джайам̣ а̄кан̇кхама̄но ‘‘адхаммам̣ дхаммо’’ти дӣпети. сан̇гхагару хотӣти дхамман̃ча винайан̃ча амун̃читва̄ виниччхинанто сан̇гхагаруко на̄ма хоти. чӣвара̄дӣни гахетва̄ виниччхинанто а̄мисагаруко на̄ма хоти, та̄ни аггахетва̄ йатха̄дхаммам̣ виниччхинанто саддхаммагаруко на̄ма хоти.

458. пан̃чахупа̄ли а̄ка̄рехӣти пан̃чахи ка̄ран̣ехи сан̇гхо бхиджджати – каммена, уддесена, вохаранто, анусса̄ванена, сала̄кагга̄хена̄ти. еттха каммена̄ти апалокана̄дӣсу чатӯсу каммесу ан̃н̃атарена каммена. уддесена̄ти пан̃часу па̄тимоккхуддесесу ан̃н̃атарена уддесена. вохарантоти катхайанто; та̄хи та̄хи упапаттӣхи ‘‘адхаммам̣ дхаммо’’тиа̄дӣни ат̣т̣ха̄раса бхедакараваттхӯни дӣпенто. анусса̄ванена̄ти ‘‘нану тумхе джа̄на̄тха майхам̣ учча̄кула̄ паббаджитабха̄вам̣ бахуссутабха̄ван̃ча, ма̄дисо на̄ма уддхаммам̣ уббинайам̣ саттху са̄санам̣ га̄хеййа̄ти читтампи уппа̄детум̣ тумха̄кам̣ йуттам̣, ким̣ майхам̣ авӣчи нӣлуппалаванамива сӣтало, кимахам̣ апа̄йато на бха̄йа̄мӣ’’тиа̄дина̄ найена кан̣н̣амӯле вачӣбхедам̣ катва̄ анусса̄ванена. сала̄кагга̄хена̄ти евам̣ анусса̄ветва̄ тесам̣ читтам̣ упаттхамбхетва̄ аниваттидхамме катва̄ ‘‘ган̣хатха имам̣ сала̄ка’’нти сала̄кагга̄хена.

еттха ча каммамева уддесо ва̄ пама̄н̣ам̣, воха̄ра̄нусса̄ванасала̄кагга̄ха̄ пана пуббабха̄га̄. ат̣т̣ха̄расаваттхудӣпанавасена хи вохаранте таттха ручиджананаттхам̣ анусса̄ветва̄ сала̄ка̄йа га̄хита̄йапи абхиннова хоти сан̇гхо. йада̄ пана евам̣ чатта̄ро ва̄ атиреке ва̄ сала̄кам̣ га̄хетва̄ а̄вен̣икам̣ каммам̣ ва̄ уддесам̣ ва̄ кароти, тада̄ сан̇гхо бхинно на̄ма хоти. ити йам̣ сан̇гхабхедакаккхандхакаван̣н̣ана̄йам̣ авочумха̄ ‘‘евам̣ ат̣т̣ха̄расасу ваттхӯсу йам̣кин̃чи екампи ваттхум̣ дӣпетва̄ тена тена ка̄ран̣ена ‘имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти сан̃н̃а̄петва̄ сала̄кам̣ га̄хетва̄ висум̣ сан̇гхакамме кате сан̇гхо бхинно хоти. парива̄ре пана ‘пан̃чахи, упа̄ли, а̄ка̄рехи сан̇гхо бхиджджатӣ’тиа̄ди вуттам̣. тасса имина̄ идха вуттена сан̇гхабхедалаккхан̣ена аттхато на̄на̄каран̣ам̣ наттхи. там̣ панасса на̄на̄каран̣а̄бха̄вам̣ таттхева пака̄сайисса̄ма̄’’ти, сва̄йам̣ пака̄сито хоти.

пан̃н̃аттетанти пан̃н̃аттам̣ етам̣. ква пан̃н̃аттам̣? ваттаккхандхаке. татра хи чуддаса кхандхакаватта̄ни пан̃н̃атта̄ни. тена̄ха – ‘‘пан̃н̃аттетам̣, упа̄ли, майа̄ а̄гантука̄нам̣ бхиккхӯнам̣ а̄гантукаватта’’нтиа̄ди. евампи кхо упа̄ли сан̇гхара̄джи хоти, но ча сан̇гхабхедоти етта̄вата̄ хи сан̇гхара̄джиматтамева хоти, на та̄ва сан̇гхабхедо; анупуббена пана айам̣ сан̇гхара̄джи вад̣д̣хама̄на̄ сан̇гхабхеда̄йа сам̣ваттатӣти аттхо. йатха̄раттанти раттипарима̄н̣а̄нурӯпам̣; йатха̄тхеранти аттхо. а̄венибха̄вам̣ каритва̄ти висум̣ ваваттха̄нам̣ каритва̄. камма̄камма̄ни каронтӣти апара̄парам̣ сан̇гхакаммам̣ упа̄да̄йа кхуддака̄ни чева маханта̄ни ча камма̄ни каронти. сесаметтха̄пи адхикаран̣авӯпасамавагге утта̄намева.

сан̇гхабхедакаваггадвайаван̣н̣ана̄

459. сан̇гхабхедаваггадвайе – винидха̄йа дит̣т̣хим̣ каммена̄ти тесу адхамма̄дӣсу адхамма̄дайо етети евам̣дит̣т̣хикова хутва̄ там̣ дит̣т̣хим̣ винидха̄йа те дхамма̄дивасена дӣпетва̄ висум̣ каммам̣ кароти. ити йам̣ винидха̄йа дит̣т̣хим̣ каммам̣ кароти, тена евам̣ катена винидха̄йа дит̣т̣хим̣ каммена саддхим̣ пан̃чан̇га̄ни хонти, ‘‘имехи кхо упа̄ли пан̃чахан̇гехӣ’’ти айамекасмим̣ пан̃чаке аттхайоджана̄. етена найена саббапан̃чака̄ни ведитабба̄ни. еттха̄пи ча воха̄ра̄ди ан̇гаттайам̣ пуббабха̄гавасенева вуттам̣. каммуддесавасена пана атекиччхата̄ ведитабба̄. сесам̣ саббаттха утта̄намева. на хеттха кин̃чи аттхи йам̣ пуббе авуттанайам̣.

а̄ва̄сикаваггаван̣н̣ана̄

461. а̄ва̄сикавагге – йатха̄бхатам̣ никкхиттоти йатха̄ а̄харитва̄ т̣хапито.

462. винайабйа̄каран̣а̄ти винайапан̃хе виссаджджана̄. парин̣а̄метӣти нийа̄мети дӣпети катхети. сесаметтха утта̄намева.

катхинаттха̄раваггаван̣н̣ана̄

467. катхинаттха̄равагге – отамасикоти андхака̄рагато; тан̃хи вандантасса ман̃чапа̄да̄дӣсупи нала̄т̣ам̣ пат̣ихан̃н̃еййа. асаманна̄харантоти киччайапасутатта̄ ванданам̣ асаманна̄харанто. суттоти ниддам̣ окканто. ека̄ваттоти екато а̄ватто сапаттапаккхе т̣хито верӣ висабха̄гапуггало вуччати; айам̣ авандийо. айан̃хи вандийама̄но па̄денапи пахареййа. ан̃н̃авихитоти ан̃н̃ам̣ чинтайама̄но.

кха̄дантоти пит̣т̣хакхаджджака̄дӣни кха̄данто. учча̄ран̃ча пасса̄ван̃ча каронто анока̄сагататта̄ авандийо. уккхиттакоти тивидхенапи уккхепанӣйакаммена уккхиттако авандийо. таджджанӣйа̄дикаммаката̄ пана чатта̄ро вандитабба̄. упосатхапава̄ран̣а̄пи техи саддхим̣ лаббханти. а̄дито пат̣т̣ха̄йа ча вуттесу авандийесу нагган̃ча уккхиттакан̃ча вандантассева а̄патти. итаресам̣ пана аса̄руппат̣т̣хена ча антара̄ вуттака̄ран̣ена ча вандана̄ пат̣иккхитта̄. ито парам̣ паччха̄упасампанна̄дайо дасапи а̄паттиваттхубха̄венева авандийа̄. те вандантасса хи нийаменева а̄патти. ити имесу пан̃часу пан̃чакесу тераса джане вандантасса ана̄патти, два̄дасаннам̣ вандана̄йа а̄патти.

468. а̄чарийо вандийоти паббаджджа̄чарийо упасампада̄чарийо ниссайа̄чарийо уддеса̄чарийо ова̄да̄чарийоти айам̣ пан̃чавидхопи а̄чарийо вандийо. сесам̣ саббаттха утта̄намева̄ти.

катхинаттха̄раваггаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хита̄ ча упа̄липан̃чакаван̣н̣ана̄.