1. па̄ра̄джикакан̣д̣ам̣

1. пат̣хамапа̄ра̄джикам̣

судиннабха̄н̣ава̄раван̣н̣ана̄

24. ито парам̣ тена кхо пана самайена веса̄лийа̄ авидӯретиа̄ди йебхуййена утта̄наттхам̣. тасма̄ анупадаван̣н̣анам̣ паха̄йа йаттха йаттха ваттаббам̣ аттхи, там̣ тадева ван̣н̣айисса̄ма. каландага̄моти каландака̄ вуччанти ка̄л̣ака̄, тесам̣ васена ладдхана̄мо га̄мо. каландапуттоти га̄мавасена ладдхана̄масса ра̄джасамматасса чатта̄лӣсакот̣ивибхавасса каландасет̣т̣хино путто. йасма̄ пана тасмим̣ га̄ме ан̃н̃епи каландана̄мака̄ манусса̄ аттхи, тасма̄ каландапуттоти ватва̄ пуна сет̣т̣хипуттоти вуттам̣. самбахулехӣти бахукехи. саха̄йакехӣти сукхадуккха̄ни саха а̄йанти упагаччхантӣти саха̄йа̄, саха̄йа̄ ева саха̄йака̄, техи саха̄йакехи. саддхинти екато. кеначидева каран̣ӣйена̄ти кеначидева бхан̣д̣аппайоджанауддха̄раса̄ран̣а̄дина̄ киччена; каттиканаккхаттакӣл̣а̄киччена̄типи ваданти. бхагава̄ хи каттикаджун̣хапаккхе веса̄лим̣ сампа̄пун̣и. каттиканаккхаттакӣл̣а̄ четтха ул̣а̄ра̄ хоти. тадаттхам̣ гатоти ведитаббо.

аддаса кхоти катхам̣ аддаса? со кира нагарато бхуттапа̄тара̄сам̣ суддхуттара̄сан̇гам̣ ма̄ла̄гандхавилепанахаттхам̣ буддхадассанаттхам̣ дхаммасаванаттхан̃ча никкхамантам̣ маха̄джанам̣ дисва̄ ‘‘ква гаччхатха̄’’ти пуччхи. ‘‘буддхадассанаттхам̣ дхаммасаванаттхан̃ча̄’’ти. тена хи ‘‘ахампи гаччха̄мӣ’’ти гантва̄ чатуббидха̄йа париса̄йа паривутам̣ брахмассарена дхаммам̣ десентам̣ бхагавантам̣ аддаса. тена вуттам̣ – ‘‘аддаса кхо…пе… десента’’нти. дисва̄насса̄ти дисва̄на асса. етадахосӣти пуббе катапун̃н̃ата̄йа чодийама̄насса бхаббакулапуттасса етам̣ ахоси. ким̣ ахоси? йам̣нӯна̄хампи дхаммам̣ сун̣еййанти. таттха йаннӯна̄ти паривитаккадассанаметам̣. евам̣ кирасса паривитакко уппанно ‘‘йамайам̣ париса̄ екаггачитта̄ дхаммам̣ сун̣а̄ти, ахо вата̄хампи там̣ сун̣еййа’’нти.

атха кхо судинно каландапутто йена са̄ париса̄ти идха касма̄ ‘‘йена бхагава̄’’ти аватва̄ ‘‘йена са̄ париса̄’’ти вуттанти че. бхагавантан̃хи парива̄ретва̄ ул̣а̄рул̣а̄раджана̄ махатӣ париса̄ нисинна̄, татра на сакка̄ имина̄ паччха̄ а̄гатена бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ нисӣдитум̣. париса̄йа пана екасмим̣ падесе сакка̄ти со там̣ парисам̣йева упасан̇каманто. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо судинно каландапутто йена са̄ париса̄’’ти. екамантам̣ нисиннасса кхо судиннасса каландапуттасса етадахосӣти на нисиннаматтассева ахоси, атха кхо бхагавато ситтайӯпасам̣хитам̣ тхокам̣ дхаммакатхам̣ сутва̄; там̣ панасса йасма̄ екамантам̣ нисиннассева ахоси. тена вуттам̣ – ‘‘екамантам̣ нисиннасса кхо судиннасса каландапуттасса етадахосӣ’’ти. ким̣ ахосӣти? йатха̄ йатха̄ кхотиа̄ди.

татра̄йам̣ сан̇кхепакатха̄ – ахам̣ кхо йена йена а̄ка̄рена бхагавата̄ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄ми, тена тена ме упапариккхато евам̣ хоти йадетам̣ ситтайабрахмачарийам̣ екампи дивасам̣ акхан̣д̣ам̣ катва̄ чаримакачиттам̣ па̄петаббата̄йа екантапарипун̣н̣ам̣ чаритаббам̣, екадивасампи ча килесамалена амалӣнам̣ катва̄ чаримакачиттам̣ па̄петаббата̄йа екантапарисуддхам̣. сан̇кхаликхитам̣ ликхитасан̇кхасадисам̣ дхотасан̇кхасаппат̣ибха̄гам̣ чаритаббам̣. идам̣ на сукарам̣ ага̄рам̣ аджджха̄васата̄ ага̄рамаджджхе васантена екантапарипун̣н̣ам̣…пе… чаритум̣. йам̣нӯна̄хам̣ кесе ча массун̃ча оха̄ретва̄ каса̄йарасапӣтата̄йа ка̄са̄йа̄ни брахмачарийам̣ чаранта̄нам̣ ануччхавика̄ни ваттха̄ни аччха̄детва̄ паридахитва̄ ага̄расма̄ никкхамитва̄ анага̄рийам̣ паббаджеййанти. еттха ча йасма̄ ага̄расса хитам̣ касива̄н̣иджджа̄дикаммам̣ ага̄рийанти вуччати, тан̃ча паббаджджа̄йа наттхи; тасма̄ паббаджджа̄ ‘‘анага̄рийа̄’’ти н̃а̄табба̄. там̣ анага̄рийам̣ паббаджджам̣. паббаджеййанти париббаджеййам̣.

25. ачиравут̣т̣хита̄йа париса̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇камӣти судинно авут̣т̣хита̄йа париса̄йа на бхагавантам̣ паббаджджам̣ йа̄чи. касма̄? татрасса бахӯ н̃а̄тиса̄лохита̄ митта̄мачча̄ санти, те ‘‘‘твам̣ ма̄та̄питӯнам̣ екапуттако, на лаббха̄ тайа̄ паббаджиту’нти ба̄ха̄йампи гахетва̄ а̄кад̣д̣хеййум̣, тато паббаджджа̄йа антара̄йо бхависсатӣ’’ти сахева париса̄йа ут̣т̣хахитва̄ тхокам̣ гантва̄ пуна кеначи сарӣракиччалесена ниваттитва̄ бхагавантам̣ упасан̇камма паббаджджам̣ йа̄чи. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо судинно каландапутто ачиравут̣т̣хита̄йа париса̄йа…пе… пабба̄джету мам̣ бхагава̄’’ти.

бхагава̄ пана йасма̄ ра̄хулакума̄расса паббаджитато пабхути ма̄та̄питӯхи ананун̃н̃а̄там̣ путтам̣ на пабба̄джети, тасма̄ нам̣ пуччхи – ‘‘анун̃н̃а̄тоси пана твам̣ судинна ма̄та̄питӯхи…пе… паббаджджа̄йа̄’’ти.

26. ито парам̣ па̄т̣ха̄нуса̄ренева гантва̄ там̣ каран̣ӣйам̣ тӣретва̄ти еттха еваматтхо ведитаббо – дхураниккхепенева там̣ каран̣ӣйам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ти; на хи паббаджджа̄йа тиббаччхандасса бхан̣д̣аппайоджанауддха̄раса̄ран̣а̄дӣсу ва̄ наккхаттакӣл̣а̄йам̣ ва̄ читтам̣ намати. амма та̄та̄ти еттха пана амма̄ти ма̄тарам̣ а̄лапати; та̄та̄ти питарам̣. твам̣ кхосӣти твам̣ кхо аси. екапуттакоти екова путтако; ан̃н̃о те джет̣т̣хо ва̄ канит̣т̣хо ва̄ наттхи. еттха ча ‘‘екапутто’’ти ваттаббе анукампа̄васена ‘‘екапуттако’’ти вуттам̣. пийоти пӣтиджананако. мана̄поти манавад̣д̣ханако. сукхедхитоти сукхена едхито; сукхасам̣вад̣д̣хитоти аттхо. сукхапарихатоти сукхена парихато; джа̄така̄лато пабхути дха̄тӣхи ан̇като ан̇кам̣ харитва̄ дха̄рийама̄но ассакаратхака̄дӣхи ба̄лакӣл̣анакехи кӣл̣ама̄но са̄дурасабходжанам̣ бходжийама̄но сукхена парихато.

на твам̣, та̄та судинна, кин̃чи дуккхасса джа̄на̄сӣти твам̣ та̄та судинна кин̃чи аппаматтакампи калабха̄гам̣ дуккхасса на джа̄на̄си; атха ва̄ кин̃чи дуккхена на̄нубхосӣти аттхо. каран̣аттхе са̄мивачанам̣, анубхаванаттхе ча джа̄нана̄; атха ва̄ кин̃чи дуккхам̣ нассарасӣти аттхо. упайогаттхе са̄мивачанам̣, саран̣аттхе ча джа̄нана̄. викаппадвайепи пуримападасса уттарападена сама̄навибхаттилопо дат̣т̣хаббо. там̣ саббам̣ саддасаттха̄нуса̄рена н̃а̄таббам̣. маран̣енапи майам̣ те ака̄мака̄ вина̄ бхависса̄ма̄ти сачепи тава амхесу джӣвама̄несу маран̣ам̣ бхавеййа, тена те маран̣енапи майам̣ ака̄мака̄ аниччхака̄ на аттано ручийа̄, вина̄ бхависса̄ма; тайа̄ вийогам̣ ва̄ па̄пун̣исса̄ма̄ти аттхо. ким̣ пана майам̣ танти евам̣ санте ким̣ пана ким̣ на̄ма там̣ ка̄ран̣ам̣ йена майам̣ там̣ джӣвантам̣ ануджа̄нисса̄ма; атха ва̄ ким̣ пана майам̣ танти кена пана ка̄ран̣ена майам̣ там̣ джӣвантам̣ ануджа̄нисса̄ма̄ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

27. таттхева̄ти йаттха нам̣ т̣хитам̣ ма̄та̄питаро на̄нуджа̄ним̣су, таттхева т̣ха̄не. анантарахита̄йа̄ти кеначи аттхаран̣ена анаттхата̄йа.

28. парича̄рехӣти гандхаббанат̣ана̄т̣ака̄дӣни паччупат̣т̣ха̄петва̄ таттха саха̄йакехи саддхим̣ йатха̄сукхам̣ индрийа̄ни ча̄рехи сан̃ча̄рехи; ито чито ча упанехӣти вуттам̣ хоти. атха ва̄ парича̄рехӣти гандхаббанат̣ана̄т̣ака̄дӣни паччупат̣т̣ха̄петва̄ таттха саха̄йакехи саддхим̣ лал̣а, упалал̣а, рама, кӣл̣ассӯтипи вуттам̣ хоти. ка̄ме парибхун̃джантоти аттано путтада̄рехи саддхим̣ бхоге бхун̃джанто. пун̃н̃а̄ни каронтоти буддхан̃ча дхамман̃ча сан̇гхан̃ча а̄раббха да̄наппада̄на̄дӣни сугатимаггасодхака̄ни кусалакамма̄ни каронто. тун̣хӣ ахосӣти катха̄нуппабандхавиччхеданаттхам̣ нира̄ла̄пасалла̄по ахоси. атхасса ма̄та̄питаро тиккхаттум̣ ватва̄ пат̣ивачанампи алабхама̄на̄ саха̄йаке паккоса̄петва̄ ‘‘еса во саха̄йако паббаджитука̄мо, нива̄ретха на’’нти а̄хам̣су. тепи там̣ упасан̇камитва̄ тиккхаттум̣ авочум̣, тесампи тун̣хӣ ахоси. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо судиннасса каландапуттасса саха̄йака̄…пе… тун̣хӣ ахосӣ’’ти.

29. атхасса саха̄йака̄нам̣ етадахоси – ‘‘саче айам̣ паббаджджам̣ алабхама̄но мариссати на кочи гун̣о бхависсати. паббаджитам̣ пана нам̣ ма̄та̄питаропи ка̄лена ка̄лам̣ пассиссанти. майампи пассисса̄ма. паббаджджа̄пи ча на̄меса̄ бха̄рийа̄, дивасе дивасе маттика̄паттам̣ гахетва̄ пин̣д̣а̄йа чаритаббам̣. екасеййам̣ екабхаттам̣ брахмачарийам̣ атидуккарам̣. айан̃ча сукхума̄ло на̄гарикаджа̄тийо, со там̣ чаритум̣ асакконто пуна идхева а̄гамиссати. хандасса ма̄та̄питаро ануджа̄на̄песса̄ма̄’’ти. те татха̄ акам̣су. ма̄та̄питаропи нам̣ ануджа̄ним̣су. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо судиннасса каландапуттасса саха̄йака̄ йена судиннасса каландапуттасса ма̄та̄питаро…пе… анун̃н̃а̄тоси ма̄та̄питӯхи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти.

30. хат̣т̣хоти тут̣т̣хо. удагготи пӣтивасена аббхуннатака̄йачитто. катипа̄ханти катипайа̄ни диваса̄ни. балам̣ га̄хетва̄ти саппа̄йабходжана̄ни бхун̃джанто, уччха̄дананха̄пана̄дӣхи ча ка̄йам̣ парихаранто, ка̄йабалам̣ джанетва̄ ма̄та̄питаро вандитва̄ ассумукхам̣ н̃а̄типариват̣т̣ам̣ паха̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками…пе… пабба̄джету мам̣ бханте бхагава̄ти. бхагава̄ самӣпе т̣хитам̣ ан̃н̃атарам̣ пин̣д̣ача̄рикам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘тена хи бхиккху судиннам̣ пабба̄джехи чева упасампа̄дехи ча̄’’ти. ‘‘са̄дху, бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссун̣итва̄ судиннам̣ каландапуттам̣ джинадаттийам̣ саддхивиха̄рикам̣ ладдха̄ пабба̄джеси чева упасампа̄деси ча. тена вуттам̣ – ‘‘алаттха кхо судинно каландапутто бхагавато сантике паббаджджам̣, алаттха упасампада’’нти.

еттха пана т̣хатва̄ саббаат̣т̣хакатха̄су паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча катхита̄. майам̣ пана йатха̄т̣хитапа̄л̣ивасенева кхандхаке катхайисса̄ма. на кевалан̃четам̣, ан̃н̃ампи йам̣ кхандхаке ва̄ парива̄ре ва̄ катхетаббам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийехи вибхан̇гекатхитам̣, там̣ саббам̣ таттха таттхева катхайисса̄ма. еван̃хи катхийама̄не па̄л̣иккаменева ван̣н̣ана̄ ката̄ хоти. тато тена тена виниччхайена аттхика̄нам̣ па̄л̣иккаменева имам̣ винайасам̣ван̣н̣анам̣ олокетва̄ со со виниччхайо сувин̃н̃еййо бхависсатӣти.

ачирӯпасампанноти ачирам̣ упасампанно хутва̄; упасампадато начирака̄лейева̄ти вуттам̣ хоти. еварӯпети евам̣видхе евам̣джа̄тике. дхутагун̣ети килесаниддхунанаке гун̣е. сама̄да̄йа ваттатӣти сама̄дийитва̄ ган̣хитва̄ ваттати чарати вихарати. а̄ран̃н̃ико хотӣти га̄мантасена̄санам̣ пат̣иккхипитва̄ а̄ран̃н̃икадхутан̇гавасена аран̃н̃ава̄сико хоти. пин̣д̣апа̄тикоти атирекала̄бхапат̣иккхепена чуддаса бхатта̄ни пат̣иккхипитва̄ пин̣д̣апа̄тикадхутан̇гавасена пин̣д̣апа̄тико хоти. пам̣сукӯликоти гахапатичӣварам̣ пат̣иккхипитва̄ пам̣сукӯликадхутан̇гавасена пам̣сукӯлико хоти. сапада̄нача̄рикоти лолуппача̄рам̣ пат̣иккхипитва̄ сапада̄нача̄рикадхутан̇гавасена сапада̄нача̄рико хоти; гхарапат̣ипа̄т̣ийа̄ бхиккха̄йа пависати. ваджджига̄манти ваджджӣнам̣ га̄мам̣ ваджджӣсу ва̄ га̄мам̣.

ад̣д̣ха̄ махаддхана̄тиа̄дӣсу упабхогапарибхогӯпакаран̣амахантата̄йа ад̣д̣ха̄; йе хи тесам̣ упабхога̄ йа̄ни ча упабхогӯпакаран̣а̄ни, та̄ни маханта̄ни бахула̄ни са̄рака̄нӣти вуттам̣ хоти. нидхетва̄ т̣хапитадханамахантата̄йа махаддхана̄. маха̄бхога̄ти дивасапариббайасан̇кха̄табхогамахантата̄йа маха̄бхога̄. ан̃н̃ехи упабхогехи джа̄тарӯпараджатассева пахӯтата̄йа пахӯтаджа̄тарӯпараджата̄. алан̇ка̄рабхӯтасса виттӯпакаран̣асса пӣтипа̄моджджакаран̣асса пахӯтата̄йа пахӯтавиттӯпакаран̣а̄. воха̄равасена париваттентасса дханадхан̃н̃асса пахӯтата̄йа пахӯтадханадхан̃н̃а̄ти ведитабба̄.

сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ти сена̄санам̣ пат̣иса̄метва̄; йатха̄ на винассати татха̄ нам̣ сут̣т̣ху т̣хапетва̄ти аттхо. сат̣т̣химатте тха̄липа̄кети ган̣анапариччхедато сат̣т̣хитха̄липа̄ке. екамеко четтха тха̄липа̄ко дасаннам̣ бхиккхӯнам̣ бхаттам̣ ган̣ха̄ти. там̣ саббампи чханнам̣ бхиккхусата̄нам̣ бхаттам̣ хоти. бхатта̄бхиха̄рам̣ абхихарим̣сӯти еттха абхихарӣйатӣти абхиха̄ро. ким̣ абхихарӣйати? бхаттам̣. бхаттамева абхиха̄ро бхатта̄бхиха̄ро, там̣ бхатта̄бхиха̄рам̣. абхихарим̣сӯти абхимукха̄ харим̣су. тасса сантикам̣ гахетва̄ а̄гамам̣сӯти аттхо. етасса ким̣ пама̄н̣анти? сат̣т̣хи тха̄липа̄ка̄. тена вуттам̣ – ‘‘сат̣т̣химатте тха̄липа̄ке бхатта̄бхиха̄рам̣ абхихарим̣сӯ’’ти. бхиккхӯнам̣ виссаджджетва̄ти сайам̣ уккат̣т̣хапин̣д̣апа̄тикатта̄ сапада̄нача̄рам̣ чаритука̄мо бхиккхӯнам̣ парибхогаттха̄йа париччаджитва̄ датва̄. айам̣ хи а̄йасма̄ ‘‘бхиккхӯ ча ла̄бхам̣ лаччханти ахан̃ча пин̣д̣акена на киламисса̄мӣ’’ти етадаттхамева а̄гато. тасма̄ аттано а̄гамана̄нурӯпам̣ каронто бхиккхӯнам̣ виссаджджетва̄ сайам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси.

31. н̃а̄тида̄сӣти н̃а̄така̄нам̣ да̄сӣ. а̄бхидосиканти па̄рива̄сикам̣ екаратта̄тиккантам̣ пӯтибхӯтам̣. татра̄йам̣ падаттхо – пӯтибха̄вадосена абхибхӯтоти абхидосо, абхидосова а̄бхидосико, екаратта̄тиккантасса ва̄ на̄масан̃н̃а̄ еса̄, йадидам̣ а̄бхидосикоти, там̣ а̄бхидосикам̣. кумма̄санти йавакумма̄сам̣. чхад̣д̣етука̄ма̄ хотӣти йасма̄ антамасо да̄сакаммакара̄нампи горӯпа̄нампи апарибхога̄рахо, тасма̄ там̣ качаварам̣ вийа бахи чхад̣д̣етука̄ма̄ хоти. сачетанти саче етам̣. бхагинӣти арийавоха̄рена н̃а̄тида̄сим̣ а̄лапати. чхад̣д̣анӣйадхамманти чхад̣д̣етаббасабха̄вам̣. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘бхагини, етам̣ саче бахи чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ ниссат̣т̣хапариггахам̣, там̣ идха ме патте а̄кира̄’’ти.

ким̣ пана евам̣ ваттум̣ лаббхати, вин̃н̃атти ва̄ пайуттава̄ча̄ ва̄ на хотӣти? на хоти. касма̄? ниссат̣т̣хапариггахатта̄. йан̃хи чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ ниссат̣т̣хапариггахам̣, йаттха са̄мика̄ ана̄лайа̄ хонти, там̣ саббам̣ ‘‘детха а̄харатха идха а̄киратха̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. татха̄ хи аггаарийавам̣сико а̄йасма̄ рат̣т̣хапа̄лопи ‘‘чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ кумма̄сам̣ идха ме патте а̄кира̄’’ти (ма. ни. 2.299) авача. тасма̄ йам̣ еварӯпам̣ чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ ан̃н̃ам̣ ва̄ апариггахитам̣ ванамӯлапхалабхесаджджа̄дикам̣ там̣ саббам̣ йатха̄сукхам̣ а̄хара̄петва̄ парибхун̃джитаббам̣, на куккучча̄йитаббам̣. хаттха̄нанти бхиккха̄ггахан̣аттхам̣ паттам̣ упана̄майато ман̣ибандхато пабхути двиннампи хаттха̄нам̣. па̄да̄нанти нива̄санантато пат̣т̣ха̄йа двиннампи па̄да̄нам̣. сарасса̄ти ‘‘сачетам̣ бхагинӣ’’ти ва̄чам̣ ниччха̄райато сарасса ча. нимиттам̣ аггахесӣти гихика̄ле саллаккхитапуббам̣ а̄ка̄рам̣ аггахеси сан̃джа̄ни саллаккхеси. судинно хи бхагавато два̄дасаме вассе паббаджито вӣсатиме вассе н̃а̄тикулам̣ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хо сайам̣ паббаджджа̄йа ат̣т̣хавассико хутва̄; тена нам̣ са̄ н̃а̄тида̄сӣ дисва̄ва на сан̃джа̄ни, нимиттам̣ пана аггахесӣти.

судиннасса ма̄тарам̣ етадавоча̄ти атигаруна̄ паббаджджӯпагатена са̄мипуттена саддхим̣ ‘‘твам̣ ну кхо ме, бханте, аййо судинно’’тиа̄дивачанам̣ ваттум̣ ависахантӣ вегена гхарам̣ пависитва̄ судиннасса ма̄тарам̣ етам̣ авоча. йаггхети а̄рочанаттхе нипа̄то. саче дже саччанти еттха джети а̄лапане нипа̄то. еван̃хи тасмим̣ десе да̄сиджанам̣ а̄лапанти, тасма̄ ‘‘твам̣, бхоти да̄си, саче саччам̣ бхан̣асӣ’’ти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

32. ан̃н̃атарам̣ кут̣т̣амӯланти тасмим̣ кира десе да̄напатӣнам̣ гхаресу са̄ла̄ хонти, а̄сана̄ни четтха пан̃н̃атта̄ни хонти, упат̣т̣ха̄питам̣ удакакан̃джийам̣; таттха паббаджита̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ нисӣдитва̄ бхун̃джанти. саче иччханти, да̄напатӣнампи сантакам̣ ган̣ханти. тасма̄ тампи ан̃н̃атарасса куласса ӣдиса̄йа са̄ла̄йа ан̃н̃атарам̣ кут̣т̣амӯланти ведитаббам̣. на хи паббаджита̄ капан̣аманусса̄ вийа аса̄руппе т̣ха̄не нисӣдитва̄ бхун̃джантӣти.

аттхи на̄ма та̄та̄ти еттха аттхӣти виджджама̄наттхе; на̄ма̄ти пуччханаттхе ман̃н̃анаттхе ча нипа̄то. идан̃хи вуттам̣ хоти – ‘‘аттхи ну кхо, та̄та судинна, амха̄кам̣ дханам̣, на майам̣ ниддхана̄ти ваттабба̄, йесам̣ но твам̣ ӣдисе т̣ха̄не нисӣдитва̄ а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ парибхун̃джиссаси’’; татха̄ ‘‘аттхи ну кхо, та̄та судинна, амха̄кам̣ джӣвитам̣, на майам̣ мата̄ти ваттабба̄, йесам̣ но твам̣ ӣдисе т̣ха̄не нисӣдитва̄ а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ парибхун̃джиссаси’’; татха̄ ‘‘аттхи ман̃н̃е, та̄та судинна, тава аббхантаре са̄санам̣ нисса̄йа пат̣иладдхо саман̣агун̣о, йам̣ твам̣ субходжанарасасам̣вад̣д̣хитопи имам̣ джигуччханеййам̣ а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ аматамива ниббика̄ро парибхун̃джиссасӣ’’ти.

со пана гахапати дуккха̄бхитунната̄йа етаматтхам̣ парипун̣н̣ам̣ катва̄ ваттумасакконто ‘‘аттхи на̄ма, та̄та судинна, а̄бхидосикам̣ кумма̄сам̣ парибхун̃джиссасӣ’’ти еттакамева авоча. аккхарачинтака̄ панеттха имам̣ лаккхан̣ам̣ ваданти – анокаппана̄марисанаттхавасена етам̣ аттхина̄масадде упападе ‘‘парибхун̃джиссасӣ’’ти ана̄гатавачанам̣ катам̣. тасса̄йаматтхо – аттхи на̄ма…пе… парибхун̃джиссаси, идам̣ паччаккхампи ахам̣ на саддаха̄ми на марисайа̄мӣти. тата̄йам̣ а̄бхидосикоти тато тава гехато айам̣ а̄бхидосико кумма̄со ладдхоти аттхо. татойантипи па̄т̣хо. тада̄йантипи пат̣ханти, там̣ на сундарам̣. йена сакапиту нивесананти йена сакасса питу аттано питу нивесананти аттхо; тхеро питари пеменева суббачо хутва̄ агама̄си. адхива̄сесӣти тхеро уккат̣т̣хапин̣д̣апа̄тикопи сама̄но ‘‘саче екабхаттампи на гахесса̄ми, ативийа несам̣ доманассам̣ бхависсатӣ’’ти н̃а̄тӣнам̣ анукампа̄йа адхива̄сеси.

33. опун̃джа̄петва̄ти упалимпа̄петва̄. екам̣ хиран̃н̃асса̄ти еттха хиран̃н̃анти каха̄пан̣о ведитаббо. пурисоти на̄тидӣгхо на̄тирассо маджджхимаппама̄н̣о ведитаббо. тирокаран̣ӣйанти каран̣аттхе бхуммам̣; са̄н̣ипа̄ка̄рена париккхипитва̄ти аттхо. атха ва̄ тиро каронти етена̄ти тирокаран̣ӣйам̣, там̣ париккхипитва̄; самантато катва̄ти аттхо. тена хӣти йасма̄ аджджа судинно а̄гамиссати тена ка̄ран̣ена. хи ити падапӯран̣аматте нипа̄то. тена̄ти айампи ва̄ уййоджанаттхе нипа̄тойева.

34. пуббан̣хасамайанти еттха кин̃ча̄пи па̄л̣ийам̣ ка̄ла̄рочанам̣ на вуттам̣, атха кхо а̄рочитейева ка̄ле агама̄сӣти ведитаббо. идам̣ те та̄та̄ти две пун̃дже дассенто а̄ха. ма̄тӯти джанеттийа̄. маттиканти ма̄тито а̄гатам̣; идам̣ те ма̄та̄махийа̄ ма̄ту имам̣ гехам̣ а̄гаччхантийа̄ диннадхананти аттхо. иттхика̄йа иттхидхананти хӣл̣енто а̄ха. иттхика̄йа на̄ма иттхипарибхога̄нам̣йева нха̄начун̣н̣а̄дӣнам̣ аттха̄йа ладдхам̣ дханам̣ киттакам̣ бхавеййа. тасса̄пи та̄ва парима̄н̣ам̣ пасса. атха ва̄ идам̣ те та̄та судинна ма̄ту дханам̣, тан̃ча кхо маттикам̣, на майа̄ диннам̣, тава ма̄туйева сантаканти вуттам̣ хоти. там̣ панетам̣ на касийа̄ на ван̣иджджа̄йа самбхӯтам̣, апича кхо иттхика̄йа иттхидханам̣. йам̣ иттхика̄йа н̃а̄тикулато са̄микакулам̣ гаччхантийа̄ ладдхаббам̣ нха̄начун̣н̣а̄дӣнам̣ аттха̄йа иттхидханам̣, там̣ та̄ва еттаканти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо.

ан̃н̃ам̣ петтикам̣ ан̃н̃ам̣ пита̄маханти йам̣ пана те питу ча пита̄маха̄нан̃ча сантакам̣, там̣ ан̃н̃ам̣йева. нихитан̃ча пайуттан̃ча ативийа баху; еттха ча пита̄маханти таддхиталопам̣ катва̄ ведитаббам̣. пета̄маханти ва̄ па̄т̣хо. лаббха̄ та̄та судинна хӣна̄йа̄ваттитва̄ти та̄та, судинна, уттамам̣ арийаддхаджам̣ паббаджиталин̇гам̣ паха̄йа хӣна̄йа гихибха̄ва̄йа а̄ваттитва̄ лаббха̄ бхога̄ бхун̃джитум̣, на̄лаббха̄ бхун̃джитум̣, на твам̣ ра̄джабхӣто паббаджито, на ин̣а̄йикехи палибуддхо хутва̄ти. та̄та на уссаха̄мӣти еттха пана та̄та̄ти вачанам̣ гехаситапемена а̄ха, на саман̣атеджена. на уссаха̄мӣти на саккоми. на висаха̄мӣти наппахоми, на саматтхомхи.

‘‘вадеййа̄ма кхо там̣ гахапатӣ’’ти идам̣ пана вачанам̣ саман̣атеджена̄ха. на̄тикад̣д̣хеййа̄сӣти йам̣ те майи пемам̣ патит̣т̣хитам̣, там̣ кодхавасена на атикад̣д̣хеййа̄си; саче на куджджхеййа̄сӣти вуттам̣ хоти. тато сет̣т̣хи ‘‘путто ме сан̇гахам̣ ман̃н̃е каттука̄мо’’ти удаггачитто а̄ха – ‘‘вадехи та̄та судинна̄’’ти. тенахӣти уййоджанаттхе вибхаттипатирӯпако нипа̄то. татонида̄нанти там̣нида̄нам̣ там̣хетуканти паччаттавачанасса то-а̄десо ведитаббо; сама̄се часса лопа̄бха̄во. бхайам̣ ва̄ти ‘‘кинти ме бхоге нева ра̄джа̄но хареййу’’нтиа̄дина̄ найена вуттам̣ ра̄джа̄дибхайам̣; читтутра̄соти аттхо. чхамбхитаттанти ра̄джӯхи ва̄ чорехи ва̄ ‘‘дханам̣ дехӣ’’ти каммака̄ран̣ам̣ ка̄рийама̄насса ка̄йин̃джанам̣ ка̄йакампо хадайамам̣сачаланам̣. ломахам̣соти уппанне бхайе лома̄нам̣ хам̣санам̣ уддхаггабха̄во. а̄раккхоти анто ча бахи ча раттин̃ча дива̄ ча а̄раккхан̣ам̣.

35. тена хи вадхӯти сет̣т̣хи гахапати дханам̣ дассетва̄ путтам̣ аттана̄ гихибха̄ваттха̄йа палобхетум̣ асакконто ‘‘ма̄туга̄масадисам̣ да̄ни пуриса̄нам̣ бандханам̣ наттхӣ’’ти ман̃н̃итва̄ тасса пура̄н̣адутийикам̣ а̄мантеси – ‘‘тена хи вадхӯ’’ти. пура̄н̣адутийиканти пура̄н̣ам̣ дутийикам̣ пуббе гихика̄ле дутийикам̣, гехаситасукхупабхогасаха̄йикам̣ бхӯтапуббабхарийанти аттхо. тена хӣти йена ка̄ран̣ена ма̄туга̄масадисам̣ бандханам̣ наттхи. па̄десу гахетва̄ти па̄де гахетва̄; упайогаттхе бхуммавачанам̣, па̄десу ва̄ там̣ гахетва̄. ‘‘кӣдиса̄ на̄ма та̄ аййапутта аччхара̄йо’’ти касма̄ евама̄ха? тада̄ кира самбахуле кхаттийакума̄репи бра̄хман̣акума̄репи сет̣т̣хипуттепи маха̄сампаттийо паха̄йа паббаджанте дисва̄ паббаджджа̄гун̣ам̣ аджа̄нанта̄ катхам̣ самут̣т̣ха̄пенти – ‘‘касма̄ ете паббаджантӣ’’ти. атхан̃н̃е ваданти – ‘‘деваччхара̄нам̣ девана̄т̣ака̄нам̣ ка̄ран̣а̄’’ти. са̄ катха̄ виттха̄рика̄ ахоси. там̣ гахетва̄ айам̣ евама̄ха̄ти. тхеро там̣ пат̣иккхипанто на кхо ахам̣ бхагинӣти а̄ха. самуда̄чаратӣти вохарати вадети. таттхева муччхита̄ папата̄ти нам̣ бхагинива̄дена самуда̄чарантам̣ дисва̄ ‘‘анаттхико да̄ни майа̄ айам̣ йо мам̣ паджа̄патим̣ сама̄нам̣ аттана̄ саддхим̣ екама̄тукуччхийа̄ сайитада̄рикам̣ вийа ман̃н̃атӣ’’ти самуппаннабалавасока̄ хутва̄ тасмим̣йева падесе муччхита̄ папата̄; патита̄ти аттхо.

ма̄ но вихет̣хайиттха̄ти ма̄ амхе дханам̣ дассетва̄ ма̄туга̄ман̃ча уййоджетва̄ вихет̣хайиттха; вихеса̄ хеса̄ паббаджита̄нанти. тена хи та̄та судинна бӣджакампи дехӣти еттха тена хӣти абхиратийам̣ уййоджети. саче твам̣ абхирато брахмачарийам̣ чараси, чаритва̄ а̄ка̄се нисӣдитва̄ паринибба̄йита̄ хохи, амха̄кам̣ пана кулавам̣сабӣджакам̣ екам̣ путтам̣ дехи. ма̄ но апуттакам̣ са̄патеййам̣ личчхавайо атихара̄песунти майан̃хи личчхавӣнам̣ ган̣ара̄джӯнам̣ радждже васа̄ма, те те питуно аччайена имам̣ са̄патеййам̣ евам̣ махантам̣ амха̄кам̣ вибхавам̣ апуттакам̣ куладханараккхакена путтена вирахитам̣ аттано ра̄джантепурам̣ атихара̄пеййунти, там̣ те ма̄ атихара̄песум̣, ма̄ атихара̄пентӯти.

етам̣ кхо ме, амма, сакка̄ ка̄тунти касма̄ евама̄ха? со кира чинтеси – ‘‘етесам̣ са̄патеййасса ахамева са̄мӣ, ан̃н̃о наттхи. те мам̣ са̄патеййараккхан̣аттха̄йа ниччам̣ анубандхиссанти; тена̄хам̣ на лаччха̄ми аппоссукко саман̣адхаммам̣ ка̄тум̣, путтакам̣ пана лабхитва̄ орамиссанти, тато ахам̣ йатха̄сукхам̣ саман̣адхаммам̣ карисса̄мӣ’’ти имам̣ найам̣ пассанто евама̄ха̄ти.

36. пуппханти утука̄ле уппанналохитасса на̄мам̣. ма̄туга̄масса хи утука̄ле габбхапатит̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄не лохитаван̣н̣а̄ пил̣ака̄ сан̣т̣хахитва̄ сатта диваса̄ни вад̣д̣хитва̄ бхиджджанти, тато лохитам̣ паггхарати, тассетам̣ на̄мам̣ ‘‘пуппха’’нти. там̣ пана йа̄ва балавам̣ хоти баху паггхарати, та̄ва динна̄пи пат̣исандхи на тит̣т̣хати, досенева саддхим̣ паггхарати; досе пана паггхарите суддхе ваттхумхи динна̄ пат̣исандхи кхиппам̣ патит̣т̣ха̄ти. пуппхам̣са̄ уппаджджӣти пуппхам̣ асса̄ уппаджджи; ака̄ралопена сандхи пура̄н̣адутийика̄йа ба̄ха̄йам̣ гахетва̄ти пура̄н̣адутийика̄йа йа̄ ба̄ха̄, татра нам̣ гахетва̄ти аттхо.

апан̃н̃атте сиккха̄падети пат̣хамапа̄ра̄джикасиккха̄паде ат̣т̣хапите. бхагавато кира пат̣хамабодхийам̣ вӣсати васса̄ни бхиккхӯ читтам̣ а̄ра̄дхайим̣су, на еварӯпам̣ аджджха̄ча̄рамакам̣су. там̣ сандха̄йева идам̣ суттама̄ха – ‘‘а̄ра̄дхайим̣су вата ме, бхиккхаве, бхиккхӯ екам̣ самайам̣ читта’’нти (ма. ни. 1.225). атха бхагава̄ аджджха̄ча̄рам̣ апассанто па̄ра̄джикам̣ ва̄ сан̇гха̄дисесам̣ ва̄ на пан̃н̃апеси. тасмим̣ тасмим̣ пана ваттхусмим̣ авасесе пан̃ча кхуддака̄паттиккхандхе ева пан̃н̃апеси. тена вуттам̣ – ‘‘апан̃н̃атте сиккха̄паде’’ти.

ана̄дӣнавадассоти йам̣ бхагава̄ ида̄ни сиккха̄падам̣ пан̃н̃апенто а̄дӣнавам̣ дассессати, там̣ апассанто анаваджджасан̃н̃ӣ хутва̄. саче хи ‘‘айам̣ идам̣ на каран̣ӣйанти ва̄ мӯлаччхеджджа̄йа ва̄ сам̣ваттатӣ’’ти джа̄неййа, саддха̄паббаджито кулапутто татонида̄нам̣ джӣвитаккхайам̣ па̄пун̣антопи на кареййа. еттха пана а̄дӣнавам̣ апассанто ниддосасан̃н̃ӣ ахоси. тена вуттам̣ – ‘‘ана̄дӣнавадассо’’ти. пура̄н̣адутийика̄йа̄ти бхуммавачанам̣. абхивин̃н̃а̄песӣти паваттеси; паваттана̄пи хи ка̄йавин̃н̃аттичопанато ‘‘вин̃н̃а̄пана̄’’ти вуччати. тиккхаттум̣ абхивин̃н̃а̄панан̃чеса габбхасан̣т̣ха̄насаннит̣т̣ха̄наттхамака̄сӣти ведитаббо.

са̄ тена габбхам̣ ган̣хӣти са̄ ча тенева аджджха̄ча̄рена габбхам̣ ган̣хи, на ан̃н̃атха̄. ким̣ пана ан̃н̃атха̄пи габбхаггахан̣ам̣ хотӣти? хоти. катхам̣? ка̄йасам̣саггена, чол̣аггахан̣ена, асучипа̄нена, на̄бхипара̄масанена, рӯпадассанена, саддена, гандхена. иттхийо хи екачча̄ утусамайе чхандара̄гаратта̄ пуриса̄нам̣ хаттхагга̄ха-вен̣игга̄ха-ан̇гапаччан̇гапара̄масанам̣ са̄дийантийопи габбхам̣ ган̣ханти. евам̣ ка̄йасам̣саггена габбхаггахан̣ам̣ хоти.

уда̄йиттхерасса пана пура̄н̣адутийика̄ бхиккхунӣ там̣ асучим̣ екадесам̣ мукхена аггахеси, екадесам̣ чол̣акенева саддхим̣ ан̇гаджа̄те паккхипи. са̄ тена габбхам̣ ган̣хи. евам̣ чол̣аггахан̣ена габбхаггахан̣ам̣ хоти.

мигасин̇гата̄пасасса ма̄та̄ мигӣ утусамайе та̄пасасса пасса̄ват̣т̣ха̄нам̣ а̄гантва̄ сасамбхавам̣ пасса̄вам̣ пиви. са̄ тена габбхам̣ ган̣хитва̄ мигасин̇гам̣ виджа̄йи. евам̣ асучипа̄нена габбхаггахан̣ам̣ хоти.

са̄масса пана бодхисаттасса ма̄та̄питӯнам̣ чаккхупариха̄ним̣ н̃атва̄ сакко путтам̣ да̄тука̄мо дукӯлапан̣д̣итам̣ а̄ха – ‘‘ват̣т̣ати тумха̄кам̣ метхунадхаммо’’ти? ‘‘анаттхика̄ майам̣ етена, исипаббаджджам̣ паббаджита̄мха̄’’ти. ‘‘тена хи имисса̄ утусамайе ан̇гут̣т̣хена на̄бхим̣ пара̄масеййа̄тха̄’’ти. со татха̄ ака̄си. са̄ тена габбхам̣ ган̣хитва̄ са̄мам̣ та̄пасада̄ракам̣ виджа̄йи. евам̣ на̄бхипара̄масанена габбхаггахан̣ам̣ хоти. етенева найена ман̣д̣абйасса ча чан̣д̣ападжджотасса ча ваттху ведитаббам̣.

катхам̣ рӯпадассанена хоти? идхекачча̄ иттхӣ утусамайе пурисасам̣саггам̣ алабхама̄на̄ чхандара̄гавасена антогехагата̄ва пурисам̣ упаниджджха̄йати ра̄джородха̄ вийа, са̄ тена габбхам̣ ган̣ха̄ти. евам̣ рӯпадассанена габбхаггахан̣ам̣ хоти.

бала̄ка̄су пана пурисо на̄ма наттхи, та̄ утусамайе мегхасаддам̣ сутва̄ габбхам̣ ган̣ханти. куккут̣ийопи када̄чи екасса куккут̣асса саддам̣ сутва̄ бахука̄пи габбхам̣ ган̣ханти. татха̄ га̄вӣ усабхасса. евам̣ саддена габбхаггахан̣ам̣ хоти.

га̄вӣ ева ча када̄чи усабхагандхена габбхам̣ ган̣ханти. евам̣ гандхена габбхаггахан̣ам̣ хоти.

идха пана̄йам̣ аджджха̄ча̄рена габбхам̣ ган̣хи. йам̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘ма̄та̄питаро ча саннипатита̄ хонти, ма̄та̄ ча утунӣ хоти, гандхаббо ча паччупат̣т̣хито хоти, евам̣ тин̣н̣ам̣ саннипа̄та̄ габбхасса̄вакканти хотӣ’’ти (ма. ни. 1.408).

бхумма̄ дева̄ саддаманусса̄весунти йасма̄ наттхи локе рахо на̄ма па̄пакаммам̣ пакуббато. саббапат̣хамам̣ хисса там̣ па̄пам̣ аттана̄ джа̄на̄ти, тато а̄раккхадевата̄, атхан̃н̃а̄пи парачиттавидунийо девата̄. тасма̄сса парачиттавидӯ сакалаванасан̣д̣аниссита̄ бхумма̄ дева̄ там̣ аджджха̄ча̄рам̣ дисва̄ саддам̣ анусса̄весум̣. йатха̄ ан̃н̃епи дева̄ сун̣анти, татха̄ ниччха̄ресум̣. кинти? нираббудо вата, бхо…пе… а̄дӣнаво уппа̄дитоти. тассаттхо веран̃джакан̣д̣е вуттанайенева ведитаббо.

бхумма̄нам̣ дева̄нам̣ саддам̣ сутва̄ ча̄тумаха̄ра̄джика̄ти еттха пана бхумма̄нам̣ дева̄нам̣ саддам̣ а̄ка̄сат̣т̣хадевата̄ ассосум̣; а̄ка̄сат̣т̣ха̄нам̣ ча̄тумаха̄ра̄джика̄ти айамануккамо ведитаббо. брахмака̄йика̄ти асан̃н̃асатте ча арӯпа̄вачаре ча т̣хапетва̄ саббепи брахма̄но ассосум̣; сутва̄ ча саддаманусса̄весунти ведитаббо. итиха тена кхан̣ена̄ти евам̣ тена судиннасса аджджха̄ча̄раккхан̣ена. тена мухуттена̄ти аджджха̄ча̄рамухуттенева. йа̄ва брахмалока̄ти йа̄ва аканит̣т̣хабрахмалока̄. аббхуггаччхӣти абхиуггаччхи аббхут̣т̣ха̄си екакола̄халамахосӣти.

путтам̣ виджа̄йӣти суван̣н̣абимбасадисам̣ паччхимабхавикасаттам̣ джанеси. бӣджакоти на̄мамакам̣сӯти на ан̃н̃ам̣ на̄мам̣ ка̄тумадам̣су, ‘‘бӣджакампи дехӣ’’ти ма̄та̄махийа̄ вуттабха̄васса па̄кат̣атта̄ ‘‘бӣджако твевасса на̄мам̣ хотӯ’’ти ‘‘бӣджако’’ти на̄мамакам̣су. путтасса пана на̄мавасенева ча ма̄та̄питӯнамписса на̄мамакам̣су. те апарена самайена̄ти бӣджакан̃ча бӣджакама̄таран̃ча сандха̄йа вуттам̣. бӣджакасса кира саттат̣т̣хавассака̄ле тасса ма̄та̄ бхиккхунӣсу со ча бхиккхӯсу паббаджитва̄ калйа̄н̣амитте упанисса̄йа арахатте патит̣т̣хахим̣су. тена вуттам̣ – ‘‘убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитва̄ арахаттам̣ саччха̄кам̣сӯ’’ти.

37. евам̣ ма̄та̄путта̄нам̣ паббаджджа̄ сапхала̄ ахоси. пита̄ пана виппат̣иса̄ра̄бхибхӯто виха̄си. тена вуттам̣ – ‘‘атха кхо а̄йасмато судиннассаахудева куккучча’’нтиа̄ди. таттха ахудева̄ти аху ева, дака̄ро падасандхикаро. ахосийева̄ти аттхо. куккуччанти аджджха̄ча̄рахетуко паччха̄нута̄по. виппат̣иса̄ротипи тассева на̄мам̣. со хи вин̃н̃ӯхи акаттаббата̄йа куччхитакирийабха̄вато куккуччам̣. катам̣ аджджха̄ча̄рам̣ ниваттетум̣ асаматтхата̄йа там̣ пат̣ичча вирӯпам̣ саран̣абха̄вато виппат̣иса̄роти вуччати. ала̄бха̄ вата мети майхам̣ вата ала̄бха̄; йе джха̄на̄дӣнам̣ гун̣а̄нам̣ ала̄бха̄ на̄ма, те майхам̣, на ан̃н̃асса̄ти адхиппа̄йо. на вата ме ла̄бха̄ти йепи ме пат̣иладдха̄ паббаджджасаран̣агаманасиккха̄сама̄да̄нагун̣а̄, тепи нева майхам̣ ла̄бха̄ аджджха̄ча̄рамалӣнатта̄. дулладдхам̣ вата мети идам̣ са̄санам̣ ладдхампи ме дулладдхам̣. на вата ме суладдханти йатха̄ ан̃н̃есам̣ кулапутта̄нам̣, евам̣ на вата ме суладдхам̣. касма̄? йамахам̣ евам̣ сва̄ккха̄тедхаммавинайе…пе… брахмачарийам̣ чаритунти. брахмачарийанти сиккхаттайасан̇гахитам̣ маггабрахмачарийам̣. кисо ахосӣти кха̄дитум̣ ва̄ бхун̃джитум̣ ва̄ асакконто тануко ахоси аппамам̣салохито. уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄тоти сан̃джа̄туппан̣д̣уппан̣д̣укабха̄во пан̣д̣упала̄саппат̣ибха̄го. дхаманисантхатагаттоти парийа̄диннамам̣салохитатта̄ сира̄джа̄ленева сантхаритагатто. антоманоти анусочанавасена аббхантарейева т̣хитачитто. хадайаваттхум̣ нисса̄йа паваттанавасена пана саббепи антомана̄йева. лӣнаманоти уддесе парипуччха̄йа каммат̣т̣ха̄не адхисӣле адхичитте адхипан̃н̃а̄йа ваттапат̣ипаттипӯран̣е ча никкхиттадхуро авиппха̄рико ан̃н̃адаттху косаджджавасенева лӣно сан̇кучито мано асса̄ти лӣнамано. дуккхӣти четодуккхена дуккхӣ. думманоти досена дут̣т̣хамано, вирӯпамано ва̄ доманасса̄бхибхӯтата̄йа. паджджха̄йӣти виппат̣иса̄равасена вахаччхинно вийа гадрабхо там̣ там̣ чинтайи.

38. саха̄йака̄ бхиккхӯти там̣ евам̣бхӯтам̣ ган̣асан̇ган̣ика̄папан̃чена вӣтина̄ментам̣ дисва̄ йасса висса̄сика̄ катха̄пха̄сука̄ бхиккхӯ те нам̣ етадавочум̣. пӣн̣индрийоти паса̄дапатит̣т̣ха̄нока̄сасса сампун̣н̣атта̄ парипун̣н̣ачаккхуа̄дииндрийо. со да̄ни тванти еттха да̄нӣти нипа̄то, со пана тванти вуттам̣ хоти. каччино тванти каччи ну твам̣. анабхиратоти уккан̣т̣хито; гихибха̄вам̣ паттхайама̄ноти аттхо. тасма̄ тамева анабхиратим̣ пат̣иккхипанто а̄ха – ‘‘на кхо ахам̣, а̄вусо, анабхирато’’ти. адхикусала̄нам̣ пана дхамма̄нам̣ бха̄вана̄йа абхиратова аханти. аттхи ме па̄пакаммам̣ катанти майа̄ катам̣ екам̣ па̄пакаммам̣ аттхи упалаббхати сам̣виджджати, ниччака̄лам̣ абхимукхам̣ вийа ме тит̣т̣хати. атха нам̣ пака̄сенто ‘‘пура̄н̣адутийика̄йа̄’’тиа̄дима̄ха.

алан̃хи те, а̄вусо судинна, куккучча̄йа̄ти а̄вусо судинна, туйхетам̣ па̄пакаммам̣ алам̣ саматтхам̣ куккучча̄йа; пат̣ибалам̣ куккуччам̣ уппа̄детунти вуттам̣ хоти. йам̣ тванти а̄димхи йена па̄пена твам̣ на саккхиссаси брахмачарийам̣ чаритум̣, там̣ те па̄пам̣ алам̣ куккучча̄йа̄ти евам̣ самбандхо ведитаббо. атха нам̣ ануса̄санта̄ ‘‘нану а̄вусо бхагавата̄’’тиа̄дима̄хам̣су. таттха нанӯти ануматиггахан̣аттхе нипа̄то. анекапарийа̄йена̄ти анекака̄ран̣ена. вира̄га̄йа̄ти вира̄гаттха̄йа. но сара̄га̄йа̄ти но ра̄гена раджджанаттха̄йа. бхагавата̄ хи ‘‘имам̣ ме дхаммам̣ сутва̄ сатта̄ саббабхавабхогесу вираджджиссанти, но раджджиссантӣ’’ етадаттха̄йа дхаммо деситоти адхиппа̄йо. еса найо саббападесу. идам̣ панеттха парийа̄йавачанаматтам̣. висам̣йога̄йа̄ти килесехи висам̣йуджджанаттха̄йа. но сам̣йога̄йа̄ти на сам̣йуджджанаттха̄йа. анупа̄да̄на̄йа̄ти аггахан̣аттха̄йа. носаупа̄да̄на̄йа̄ти на сан̇гахан̣аттха̄йа.

таттха на̄ма тванти тасмим̣ на̄ма твам̣. сара̄га̄йа четессасӣти саха ра̄гена ваттама̄на̄йа метхунадхамма̄йа четессаси каппессаси пакаппессаси; етадаттхам̣ ва̄йамиссасӣти аттхо. еса найо саббаттха. пуна ра̄гавира̄га̄дӣни нава пада̄ни ниббаттиталокуттаранибба̄намева сандха̄йа вутта̄ни. тасма̄ ра̄гавира̄га̄йа̄ти ва̄ маданиммадана̄йа̄ти ва̄ вуттепи ‘‘нибба̄наттха̄йа̄’’ти евамева аттхо дат̣т̣хаббо. нибба̄нан̃хи йасма̄ там̣ а̄гамма а̄раббха пат̣ичча ра̄го вираджджати на хоти, тасма̄ ра̄гавира̄готи вуччати. йасма̄ пана там̣ а̄гамма ма̄намада-пурисамада̄дайо мада̄ ниммада̄ амада̄ хонти винассанти, тасма̄ маданиммадананти вуччати. йасма̄ ча там̣ а̄гамма сабба̄пи ка̄мапипа̄са̄ винайам̣ аббхаттхам̣ йа̄ти, тасма̄ пипа̄савинайоти вуччати. йасма̄ пана там̣ а̄гамма пан̃ча ка̄магун̣а̄лайа̄ самуггха̄там̣ гаччханти, тасма̄ а̄лайасамуггха̄тоти вуччати. йасма̄ ча там̣ а̄гамма тебхӯмакават̣т̣ам̣ упаччхиджджати, тасма̄ ват̣т̣упаччхедоти вуччати. йасма̄ пана там̣ а̄гамма саббасо тан̣ха̄ кхайам̣ гаччхати вираджджати нируджджхати ча, тасма̄ тан̣хаккхайо вира̄го ниродхоти вуччати. йасма̄ панетам̣ чатассо йонийо, пан̃ча гатийо, сатта вин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, нава ча сатта̄ва̄се, апара̄парабха̄ва̄йа винанато а̄бандханато сам̣сиббанато ва̄нанти ладдхавоха̄ра̄йа тан̣ха̄йа никкхантам̣ ниссат̣ам̣ висам̣йуттам̣, тасма̄ нибба̄нанти вуччатӣти.

ка̄ма̄нам̣ паха̄нам̣ аккха̄танти ваттхука̄ма̄нам̣, килесака̄ма̄нан̃ча паха̄нам̣ вуттам̣. ка̄масан̃н̃а̄нам̣ парин̃н̃а̄ти сабба̄сампи ка̄масан̃н̃а̄нам̣ н̃а̄татӣран̣апаха̄навасена тивидха̄ парин̃н̃а̄ аккха̄та̄. ка̄мапипа̄са̄нанти ка̄месу па̄табйата̄нам̣ ка̄ме ва̄ па̄тумиччха̄нам̣. ка̄мавитакка̄нанти ка̄мупасан̃хита̄нам̣витакка̄нам̣. ка̄мапарил̣а̄ха̄нанти пан̃чака̄магун̣икара̄гавасена уппаннапарил̣а̄ха̄нам̣ антода̄ха̄нам̣. имесу пан̃часу т̣ха̄несу килесаккхайакаро локуттарамаггова катхито. саббапат̣хамесу пана тӣсу т̣ха̄несу локийалокуттарамиссако магго катхитоти ведитаббо.

нетам̣ а̄вусоти на етам̣ а̄вусо, тава па̄пакаммам̣ аппасанна̄нан̃ча паса̄да̄йа еварӯпа̄нам̣ паса̄даттха̄йа на хоти. атха кхветанти атха кхо етам̣. атха кхо тантипи па̄т̣хо. ан̃н̃атхатта̄йа̄ти паса̄дан̃н̃атха̄бха̄ва̄йа виппат̣иса̄ра̄йа хоти. йе маггена ана̄гатасаддха̄, тесам̣ виппат̣иса̄рам̣ кароти – ‘‘ӣдисепи на̄ма дхаммавинайе майам̣ пасанна̄, йаттхевам̣ дуппат̣ипанна̄ бхиккхӯ’’ти. йе пана маггена̄гатасаддха̄, тесам̣ синеру вийа ва̄техи ачало паса̄до ӣдисехи ваттхӯхи ито ва̄ да̄рун̣атарехи. тена вуттам̣ – ‘‘екачча̄нам̣ ан̃н̃атхатта̄йа̄’’ти.

39. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесунти бхагавато етам̣ аттхам̣ а̄чиккхим̣су пат̣иведайим̣су. а̄рочайама̄на̄ ча нева пийакамйата̄йа на бхедапуреккха̄рата̄йа, на тасса̄йасмато аван̣н̣апака̄санаттха̄йа, на калиса̄сана̄ропанаттха̄йа, на̄пи ‘‘идам̣ сутва̄ бхагава̄ имасса са̄сане патит̣т̣хам̣ на дассати, никкад̣д̣ха̄пессати на’’нти ман̃н̃ама̄на̄ а̄рочесум̣. атха кхо ‘‘имам̣ са̄сане уппаннам̣ аббудам̣ н̃атва̄ бхагава̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апессати, велам̣ марийа̄дам̣ а̄н̣ам̣ т̣хапессатӣ’’ти а̄рочесум̣.

етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣ети еттха судиннасса аджджха̄ча̄равӣтиккамо сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ ка̄ран̣атта̄ нида̄нан̃чева пакаран̣ан̃ча̄ти вуттоти ведитаббо. ка̄ран̣ан̃хи йасма̄ нидети аттано пхалам̣ ‘‘ган̣ха̄тха на’’нти дассентам̣ вийа аппети, пакароти ча нам̣ каттум̣ а̄рабхати, каротийева ва̄; тасма̄ нида̄нан̃чева пакаран̣ан̃ча̄ти вуччати. вигарахи буддхо бхагава̄ти буддхо бхагава̄ вигарахи нинди; йатха̄ там̣ ван̣н̣а̄ван̣н̣а̄раха̄нам̣ ван̣н̣ан̃ча аван̣н̣ан̃ча бхан̣антесу аггапуггало. на хи бхагавато сӣлавӣтиккамакарам̣ пуггалам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ джа̄тийа̄ ва̄ готтена ва̄ колапуттийена ва̄ гантхена ва̄ дхутан̇гена ва̄ н̃а̄то йасассӣ ӣдисам̣ пуггалам̣ раккхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти читтам̣ уппаджджати, на̄пи песалам̣ гун̣авантам̣ дисва̄ тасса гун̣ам̣ пат̣иччха̄детум̣ читтам̣ уппаджджати. атха кхо гарахитаббам̣ гарахати ева, пасам̣ситаббан̃ча пасам̣сати ева, айан̃ча гарахитаббо; тасма̄ там̣ та̄дилаккхан̣е т̣хито авикампама̄нена читтена вигарахи буддхо бхагава̄ ‘‘анануччхавика’’нтиа̄дӣхи вачанехи.

таттха̄йам̣ аттхаван̣н̣ана̄ – йадидам̣ тайа̄, могхапуриса, туччхаманусса каммам̣ катам̣, там̣ саман̣акаран̣а̄нам̣ дхамма̄нам̣ маггапхаланибба̄наса̄сана̄нам̣ ва̄ на ануччхавикам̣, тесам̣ чхавим̣ чха̄йам̣ сундарабха̄вам̣ на анвети на̄нугаччхати, атха кхо а̄рака̄ва техи дхаммехи. анануччхавикатта̄ ева ча анануломикам̣, тесам̣ на ануломети; атха кхо виломам̣ паччанӣкабха̄ве т̣хитам̣. анануломикатта̄ ева ча аппатирӯпам̣, патирӯпам̣ садисам̣ пат̣ибха̄гам̣ на хоти, атха кхо асадисам̣ аппат̣ибха̄гамева. аппатирӯпатта̄ ева ча асса̄ман̣акам̣, саман̣а̄нам̣ каммам̣ на хоти. асса̄ман̣акатта̄ акаппийам̣. йан̃хи саман̣акаммам̣ на хоти, там̣ тесам̣ на каппати. акаппийатта̄ акаран̣ӣйам̣. на хи саман̣а̄ йам̣ на каппати, там̣ каронти. тан̃четам̣ тайа̄ катам̣, тасма̄ анануччхавикам̣ те, могхапуриса, катам̣…пе… акаран̣ӣйанти. катхан̃хи на̄ма̄ти кена на̄ма ка̄ран̣ена, ким̣ на̄ма ка̄ран̣ам̣ пассантоти вуттам̣ хоти. тато ка̄ран̣а̄бха̄вам̣ дассенто парато ‘‘нану майа̄ могхапуриса̄’’тиа̄дима̄ха. там̣ саббам̣ вуттаттхамева.

ида̄ни йасма̄ йам̣ тена па̄пакаммам̣ катам̣, там̣ випаччама̄нам̣ ативийа дуккхавипа̄кам̣ хоти, тасма̄сса там̣ випа̄кам̣ дассетум̣ ката̄пара̄дхам̣ вийа путтам̣ анукампака̄ ма̄та̄питаро дайа̄лукена читтена судиннам̣ парибха̄санто ‘‘варам̣ те могхапуриса̄’’тиа̄дима̄ха. таттха а̄су сӣгхам̣ етасса висам̣ а̄гаччхатӣти а̄сӣвисо. гхорам̣ чан̣д̣амасса висанти гхорависо, тасса а̄сӣвисасса гхорависасса. ‘‘паккхитта’’нти етасса ‘‘вара’’нти имина̄ самбандхо. ӣдисасса а̄сӣвисасса гхорависасса мукхе ан̇гаджа̄там̣ варам̣ паккхиттам̣; саче паккхиттам̣ бхавеййа, варам̣ сийа̄; сундарам̣ са̄дху сут̣т̣ху сийа̄ти аттхо. на твева̄ти на ту ева варам̣ на сундарамева на са̄дхумева на сут̣т̣хумева. еса найо саббаттха. кан̣хасаппасса̄ти ка̄л̣асаппасса. ан̇га̄рака̄суйа̄ти ан̇га̄рапун̣н̣акӯпе, ан̇га̄рара̄симхи ва̄. а̄дитта̄йа̄ти падитта̄йа гахитааггиван̣н̣а̄йа. сампаджджалита̄йа̄ти самантато паджджалита̄йа аччийо муччантийа̄. саджотибхӯта̄йа̄ти саппабха̄йа. самантато ут̣т̣хита̄хи джа̄ла̄хи екаппабха̄самудайабхӯта̄йа̄ти вуттам̣ хоти.

там̣ кисса хетӯти йам̣ майа̄ вуттам̣ ‘‘вара’’нти там̣ кисса хету, катарена ка̄ран̣ена̄ти че? маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа̄ти йо таттха ан̇гаджа̄там̣ паккхипеййа, со маран̣ам̣ ва̄ нигаччхеййа маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. итонида̄нан̃ча кхо…пе… упападжджеййа̄ти йам̣ идам̣ ма̄туга̄масса ан̇гаджа̄те ан̇гаджа̄тапаккхипанам̣, итонида̄нам̣ тасса ка̄рако пуггало нирайам̣ упападжджеййа; евам̣ каммасса маха̄са̄ваджджатам̣ пассанто там̣ гарахи, на тасса дуккха̄гамам̣ иччхама̄но. таттха на̄ма тванти тасмим̣ на̄ма еварӯпе камме евам̣ маха̄са̄вадждже сама̄непи твам̣. йам̣ тванти еттха йанти хӣл̣анаттхе нипа̄то. тванти там̣-саддасса вевачанам̣; двӣхипи йам̣ ва̄ там̣ ва̄ хӣл̣итамаван̃н̃а̄танти вуттам̣ хоти. асаддхамманти асатам̣ нӣчаджана̄нам̣ дхаммам̣; техи севитаббанти аттхо. га̄мадхамманти га̄ма̄нам̣ дхаммам̣; га̄мава̄сикаманусса̄нам̣ дхамманти вуттам̣ хоти. васаладхамманти па̄падхамме васанти паггхарантӣти васала̄, тесам̣ васала̄нам̣ хӣнапуриса̄нам̣ дхаммам̣, васалам̣ ва̄ килесапаггхаран̣акам̣ дхаммам̣. дут̣т̣хулланти дут̣т̣ху ча килесадӯситам̣ тхӯлан̃ча асукхумам̣, анипун̣анти вуттам̣ хоти. одакантиканти удакакиччам̣ антикам̣ аваса̄нам̣ асса̄ти одакантико, там̣ одакантикам̣. рахассанти рахобхавам̣, пат̣иччханне ока̄се уппаджджанакам̣. айан̃хи дхаммо джигуччханӣйатта̄ на сакка̄ а̄ви ан̃н̃есам̣ дассанависайе ка̄тум̣, тена вуттам̣ – ‘‘рахасса’’нти. двайам̣двайасама̄паттинти двӣхи двӣхи сама̄паджджитаббам̣, двайам̣ двайам̣ сама̄паттинтипи па̄т̣хо. дайам̣ дайам̣ сама̄паттинтипи пат̣ханти, там̣ на сундарам̣. сама̄паджджиссасӣти етам̣ ‘‘таттха на̄ма тва’’нти еттха вуттана̄масаддена йоджетаббам̣ ‘‘сама̄паджджиссаси на̄ма̄’’ти.

бахӯнам̣ кхо…пе… а̄дикатта̄ пуббан̇гамоти са̄санам̣ сандха̄йа вадати. имасмим̣ са̄сане твам̣ бахӯнам̣ пуггала̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ а̄дикатта̄, саббапат̣хамам̣ каран̣ато; пуббан̇гамо саббапат̣хамам̣ етам̣ маггам̣ пат̣ипаннатта̄; два̄рам̣дадо, упа̄йадассакоти вуттам̣ хоти. иман̃хи лесам̣ ладдха̄ тава анусиккхама̄на̄ бахӯ пуггала̄ на̄наппака̄раке маккат̣ийа̄ метхунапат̣исевана̄дике акусаладхамме кариссантӣти айаметтха адхиппа̄йо.

анекапарийа̄йена̄ти имехи ‘‘анануччхавика’’нтиа̄дина̄ найена вуттехи, бахӯхи ка̄ран̣ехи. дуббхарата̄йа…пе… косаджджасса аван̣н̣ам̣ бха̄ситва̄ти дуббхарата̄дӣнам̣ ваттхубхӯтасса асам̣варасса аван̣н̣ам̣ ниндам̣ гарахам̣ бха̄ситва̄ти аттхо. йасма̄ хи асам̣варе т̣хитасса пуггаласса атта̄ дуббхаратан̃чева дуппосатан̃ча а̄паджджати, тасма̄ асам̣варо ‘‘дуббхарата̄, дуппосата̄’’ти ча вуччати. йасма̄ пана асам̣варе т̣хитасса атта̄ чатӯсу паччайесу махиччхатам̣ синеруппама̄н̣епи ча паччайе ладдха̄ асантут̣т̣хитам̣ а̄паджджати, тасма̄ асам̣варо ‘‘махиччхата̄, асантут̣т̣хита̄’’ти ча вуччати. йасма̄ ча асам̣варе т̣хитасса атта̄ ган̣асан̇ган̣ика̄йа чева килесасан̇ган̣ика̄йа ча сам̣ваттати, косаджджа̄нугато ча хоти ат̣т̣хакусӣтаваттхупа̄рипӯрийа̄ сам̣ваттати, тасма̄ асам̣варо ‘‘сан̇ган̣ика̄, чева косаджджан̃ча̄’’ти вуччати.

субхарата̄йа…пе… вӣрийа̄рамбхасса ван̣н̣ам̣ бха̄ситва̄ти субхарата̄дӣнам̣ ваттхубхӯтасса сам̣варасса ван̣н̣ам̣ бха̄ситва̄ти аттхо. йасма̄ хи асам̣варам̣ паха̄йа сам̣варе т̣хитасса атта̄ субхаро хоти супосо, чатӯсу ча паччайесу аппиччхатам̣ ниттан̣хабха̄вам̣ а̄паджджати, екамекасмин̃ча паччайе йатха̄ла̄бха-йатха̄бала-йатха̄са̄руппавасена типпабхеда̄йа сантут̣т̣хийа̄ сам̣ваттати, тасма̄ сам̣варо ‘‘субхарата̄ чева супосата̄ ча аппиччхо ча сантут̣т̣хо ча̄’’ти вуччати.

йасма̄ пана асам̣варам̣ паха̄йа сам̣варе т̣хитасса атта̄ килесасаллекханата̄йа чева ниддхунаната̄йа ча сам̣ваттати, тасма̄ сам̣варо ‘‘саллекхо ча дхуто ча̄’’ти вуччати.

йасма̄ ча асам̣варам̣ паха̄йа сам̣варе т̣хитасса атта̄ ка̄йава̄ча̄нам̣ аппа̄са̄дикам̣ аппаса̄данӣйам̣ асантам̣ аса̄руппам̣ ка̄йавачӣдуччаритам̣ читтасса аппа̄са̄дикам̣ аппаса̄данӣйам̣ асантам̣ аса̄руппам̣ акусалавитаккаттайан̃ча анупагамма таббипарӣтасса ка̄йавачӣсучаритасса чева кусалавитаккаттайасса ча па̄са̄дикасса паса̄данӣйасса сантасса са̄руппасса па̄рипӯрийа̄ сам̣ваттати, тасма̄ сам̣варо ‘‘па̄са̄дико’’ти вуччати.

йасма̄ пана асам̣варам̣ паха̄йа сам̣варе т̣хитасса атта̄ саббакилеса̄пачайабхӯта̄йа, виват̣т̣а̄йа, ат̣т̣хавӣрийа̄рамбхаваттхупа̄рипӯрийа̄ ча сам̣ваттати, тасма̄ сам̣варо ‘‘апачайо чева вӣрийа̄рамбхо ча̄’’ти вуччатӣти.

бхиккхӯнам̣ тадануччхавикам̣ тадануломиканти таттха саннипатита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ йам̣ ида̄ни сиккха̄падам̣ пан̃н̃апессати, тасса ануччхавикан̃чева ануломикан̃ча. йо ва̄ айам̣ субхарата̄дӣхи сам̣варо вутто, тасса ануччхавикан̃чева ануломикан̃ча сам̣вараппаха̄напат̣исам̣йуттам̣ асуттантавинибаддхам̣ па̄л̣ивинимуттам̣ оккантикадхаммадесанам̣ катва̄ти аттхо. бхагава̄ кира ӣдисесу т̣ха̄несу пан̃чаван̣н̣акусумама̄лам̣ каронто вийа, ратанада̄мам̣ садждженто вийа, ча йе пат̣иккхипана̄дхиппа̄йа̄ асам̣вара̄бхирата̄ те сампара̄йикена ват̣т̣абхайена тадждженто анекаппака̄рам̣ а̄дӣнавам̣ дассенто, йе сиккха̄ка̄ма̄ сам̣варе т̣хита̄ те аппекачче арахатте патит̣т̣хапенто аппекачче ана̄га̄ми-сакада̄га̄ми-сота̄паттипхалесу упаниссайавирахитепи саггамагге патит̣т̣хапенто дӣгханика̄йаппама̄н̣ампи маджджхиманика̄йаппама̄н̣ампи дхаммадесанам̣ кароти. там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣ – ‘‘бхиккхӯнам̣ тадануччхавикам̣ тадануломикам̣ дхаммим̣ катхам̣ катва̄’’ти.

тена хӣти тена судиннасса аджджха̄ча̄рена ка̄ран̣абхӯтена. сиккха̄паданти еттха сиккхитабба̄ти сиккха̄, паджджате имина̄ти падам̣, сиккха̄йа падам̣ сиккха̄падам̣; сиккха̄йа адхигамупа̄йоти аттхо. атха ва̄ мӯлам̣ ниссайо патит̣т̣ха̄ти вуттам̣ хоти. метхунавиратийа̄ метхунасам̣варассетам̣ адхивачанам̣. метхунасам̣варо хи тадан̃н̃есам̣ сиккха̄сан̇кха̄та̄нам̣ сӣлавипассана̄джха̄намаггадхамма̄нам̣ вуттаттхавасена падатта̄ идха ‘‘сиккха̄пада’’нти адхиппето. айан̃ча аттхо сиккха̄падавибхан̇ге вуттанайенева ведитаббо. апича тассаттхасса дӣпакам̣ вачанампи ‘‘сиккха̄пада’’нти ведитаббам̣. вуттампи четам̣ – ‘‘сиккха̄паданти йо таттха на̄мака̄йо падака̄йо нируттика̄йо бйан̃джанака̄йо’’ти. атха ва̄ йатха̄ ‘‘анабхиджджха̄ дхаммапада’’нти вутте анабхиджджха̄ еко дхаммакот̣т̣ха̄соти аттхо хоти, евамидха̄пи ‘‘сиккха̄пада’’нти сиккха̄кот̣т̣ха̄со сиккха̄йа еко падесотипи аттхо ведитаббо.

дасааттхавасе пат̣ичча̄ти даса ка̄ран̣авасе сиккха̄падапан̃н̃аттихету адхигаманӣйе хитависесе пат̣ичча а̄гамма а̄раббха, дасаннам̣ хитависеса̄нам̣ ниппхаттим̣ сампассама̄ноти вуттам̣ хоти. ида̄ни те даса аттхавасе дассенто ‘‘сан̇гхасут̣т̣хута̄йа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха сан̇гхасут̣т̣хута̄ на̄ма сан̇гхасса сут̣т̣хубха̄во, ‘‘сут̣т̣ху дева̄’’ти а̄гатат̣т̣ха̄не вийа ‘‘сут̣т̣ху, бханте’’ти вачанасампат̣иччханабха̄во. йо ча татха̄гатасса вачанам̣ сампат̣иччхати, тасса там̣ дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа хоти, тасма̄ сан̇гхасса ‘‘сут̣т̣ху, бханте’’ти мама вачанасампат̣иччханаттхам̣ пан̃н̃апесса̄ми, асампат̣иччхане а̄дӣнавам̣ сампат̣иччхане ча а̄нисам̣сам̣ дассетва̄, на балакка̄рена абхибхавитва̄ти етаматтхам̣ а̄викаронто а̄ха – ‘‘сан̇гхасут̣т̣хута̄йа̄’’ти. сан̇гхапха̄сута̄йа̄ти сан̇гхасса пха̄субха̄ва̄йа; сахаджӣвита̄йа сукхавиха̄раттха̄йа̄ти аттхо.

думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггаха̄йа̄ти думман̇кӯ на̄ма дуссӣлапуггала̄; йе ман̇кутам̣ а̄па̄дийама̄на̄пи дуккхена а̄паджджанти, вӣтиккамам̣ каронта̄ ва̄ катва̄ ва̄ на ладжджанти, тесам̣ ниггахаттха̄йа; те хи сиккха̄паде асати ‘‘ким̣ тумхехи дит̣т̣хам̣, ким̣ сутам̣ – ким̣ амхехи катам̣; катарасмим̣ ваттхусмим̣ катамам̣ а̄паттим̣ а̄ропетва̄ амхе нигган̣хатха̄’’ти сан̇гхам̣ вихет̣хессанти, сиккха̄паде пана сати те сан̇гхо сиккха̄падам̣ дассетва̄ дхаммена винайена саттхуса̄санена ниггахессати. тена вуттам̣ – ‘‘думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггаха̄йа̄’’ти.

песала̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пха̄сувиха̄ра̄йа̄ти песала̄нам̣ пийасӣла̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пха̄сувиха̄раттха̄йа. пийасӣла̄ хи бхиккхӯ каттабба̄каттаббам̣ са̄ваджджа̄наваджджам̣ велам̣ марийа̄дам̣ аджа̄нанта̄ сиккхаттайапа̄рипӯрийа̄ гхат̣ама̄на̄ киламанти, сандит̣т̣хама̄на̄ убба̄л̣ха̄ хонти. каттабба̄каттаббам̣ пана са̄ваджджа̄наваджджам̣ велам̣ марийа̄дам̣ н̃атва̄ сиккхаттайапа̄рипӯрийа̄ гхат̣ама̄на̄ на киламанти, сандит̣т̣хама̄на̄ на убба̄л̣ха̄ хонти. тена несам̣ сиккха̄падапан̃н̃а̄пана̄ пха̄сувиха̄ра̄йа сам̣ваттати. йо ва̄ думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггахо, свева етесам̣ пха̄сувиха̄ро. дуссӣлапуггале нисса̄йа хи упосатхо на тит̣т̣хати, пава̄ран̣а̄ на тит̣т̣хати, сан̇гхакамма̄ни наппаваттанти, са̄маггӣ на хоти, бхиккхӯ анекагга̄ уддесапарипуччха̄каммат̣т̣ха̄на̄дӣни ануйун̃джитум̣ на сакконти. дуссӣлесу пана ниггахитесу саббопи айам̣ упаддаво на хоти. тато песала̄ бхиккхӯ пха̄су вихаранти. евам̣ ‘‘песала̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пха̄су виха̄ра̄йа̄’’ти еттха двидха̄ аттхо ведитаббо.

дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа̄ти дит̣т̣хадхаммика̄ а̄сава̄ на̄ма асам̣варе т̣хитена тасмин̃н̃ева аттабха̄ве паттабба̄ па̄н̣иппаха̄ра-дан̣д̣аппаха̄ра-хаттхаччхеда-па̄даччхеда-акитти-айасавиппат̣иса̄ра̄дайо дуккхависеса̄. ити имесам̣ дит̣т̣хадхаммика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ сам̣вара̄йа пидха̄на̄йа а̄гаманамаггатхакана̄йа̄ти аттхо.

сампара̄йика̄нам̣ а̄сава̄нам̣ пат̣игха̄та̄йа̄ти сампара̄йика̄ а̄сава̄ на̄ма асам̣варе т̣хитена катапа̄пакаммамӯлака̄ сампара̄йе нарака̄дӣсу паттабба̄ дуккхависеса̄, тесам̣ пат̣игха̄таттха̄йа пат̣иппассамбханаттха̄йа вӯпасаматтха̄йа̄ти вуттам̣ хоти.

аппасанна̄нам̣ паса̄да̄йа̄ти сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ хи сати сиккха̄падапан̃н̃аттим̣ н̃атва̄ ва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ пат̣ипаджджама̄не бхиккхӯ дисва̄ ва̄ йепи аппасанна̄ пан̣д̣итаманусса̄, те ‘‘йа̄ни вата локе маха̄джанасса раджджана-дуссана-муйханат̣т̣ха̄на̄ни, техи име саман̣а̄ сакйапуттийа̄ а̄рака̄ вирата̄ вихаранти, дуккарам̣ вата каронти, бха̄рийам̣ вата каронтӣ’’ти паса̄дам̣ а̄паджджанти, винайапит̣аке поттхакам̣ дисва̄ миччха̄дит̣т̣хика-тиведӣ бра̄хман̣о вийа. тена вуттам̣ – ‘‘аппасанна̄нам̣ паса̄да̄йа̄’’ти.

пасанна̄нам̣ бхиййобха̄ва̄йа̄ти йепи са̄сане пасанна̄ кулапутта̄ тепи сиккха̄падапан̃н̃аттим̣ н̃атва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ пат̣ипаджджама̄не бхиккхӯ ва̄ дисва̄ ‘‘ахо аййа̄ дуккарака̄рино, йе йа̄ваджӣвам̣ екабхаттам̣ брахмачарийам̣ винайасам̣варам̣ анупа̄лентӣ’’ти бхиййо бхиййо пасӣданти. тена вуттам̣ – ‘‘пасанна̄нам̣ бхиййобха̄ва̄йа̄’’ти.

саддхаммат̣т̣хитийа̄ти тивидхо саддхаммо – парийаттисаддхаммо, пат̣ипаттисаддхаммо, адхигамасаддхаммоти. таттха пит̣акаттайасан̇гахитам̣ саббампи буддхавачанам̣ ‘‘парийаттисаддхаммо’’ на̄ма. тераса дхутагун̣а̄, чуддаса кхандхакаватта̄ни, двеасӣти маха̄ватта̄ни, сӣласама̄дхивипассана̄ти айам̣ ‘‘пат̣ипаттисаддхаммо’’ на̄ма. чатта̄ро арийамагга̄ чатта̄ри ча са̄ман̃н̃апхала̄ни нибба̄нан̃ча̄ти айам̣ ‘‘адхигамасаддхаммо’’ на̄ма. со саббопи йасма̄ сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ сати бхиккхӯ сиккха̄падан̃ча тасса вибхан̇ган̃ча тадаттхаджотанаттхам̣ ан̃н̃ан̃ча буддхавачанам̣ парийа̄пун̣анти, йатха̄пан̃н̃аттан̃ча пат̣ипаджджама̄на̄ пат̣ипаттим̣ пӯретва̄ пат̣ипаттийа̄ адхигантаббам̣ локуттарадхаммам̣ адхигаччханти, тасма̄ сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ чират̣т̣хитико хоти. тена вуттам̣ – ‘‘саддхаммат̣т̣хитийа̄’’ти.

винайа̄нуггаха̄йа̄ти сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ хи сати сам̣варавинайо ча паха̄навинайо ча саматхавинайо ча пан̃н̃аттивинайо ча̄ти чатуббидхопи винайо ануггахито хоти упаттхамбхито сӯпаттхамбхито. тена вуттам̣ – ‘‘винайа̄нуггаха̄йа̄’’ти.

сабба̄нева чета̄ни пада̄ни ‘‘сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄мӣ’’ти имина̄ вачанена саддхим̣ йоджетабба̄ни. татра̄йам̣ пат̣хамапаччхимападайоджана̄ – ‘‘сан̇гхасут̣т̣хута̄йа сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄ми, винайа̄нуггаха̄йа сиккха̄падам̣ пан̃н̃апесса̄мӣ’’ти.

апи четтха йам̣ сан̇гхасут̣т̣ху там̣ сан̇гхапха̄су, йам̣ сан̇гхапха̄су там̣ думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггаха̄йа̄ти евам̣ сан̇кхаликанайам̣; йам̣ сан̇гхасут̣т̣ху там̣ сан̇гхапха̄су, йам̣ сан̇гхасут̣т̣ху там̣ думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггаха̄йа̄ти еван̃ча екекападамӯликам̣ дасаккхаттум̣ йоджанам̣ катва̄ йам̣ вуттам̣ парива̄ре (пари. 334) –

‘‘аттхасатам̣ дхаммасатам̣, две ча нируттисата̄ни;

чатта̄ри н̃а̄н̣асата̄ни, аттхавасе пакаран̣е’’ти.

там̣ саббам̣ ведитаббам̣. там̣ панетам̣ йасма̄ парива̄рейева а̄ви бхависсати, тасма̄ идха на ван̣н̣итанти.

евам̣ сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ а̄нисам̣сам̣ дассетва̄ тасмим̣ сиккха̄паде бхиккхӯхи каттаббакиччам̣ дӣпенто ‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха̄’’ти а̄ха. ким̣ вуттам̣ хоти? бхиккхаве, имам̣ пана майа̄ ити сандассита̄нисам̣сам̣ сиккха̄падам̣ евам̣ па̄тимоккхуддесе уддисеййа̄тха ча парийа̄пун̣еййа̄тха ча дха̄реййа̄тха ча ан̃н̃есан̃ча ва̄чеййа̄тха̄ти. атирека̄найанаттхо хи еттха ча саддо, тена̄йаматтхо а̄нӣто хотӣти.

ида̄ни йам̣ вуттам̣ ‘‘имам̣ сиккха̄пада’’нти там̣ дассенто ‘‘йо пана бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа, па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄со’’ти а̄ха. евам̣ мӯлаччхеджджавасена дал̣хам̣ катва̄ пат̣хамапа̄ра̄джике пан̃н̃атте апарампи анупан̃н̃аттаттха̄йа маккат̣ӣваттху удапа̄ди. тассуппаттидӣпанаттхаметам̣ вуттам̣ – еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хотӣти. тассаттхо – бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ идам̣ сиккха̄падам̣ евам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти ча, идан̃ча ан̃н̃ам̣ ваттху удапа̄дӣти.

пат̣хамапан̃н̃аттикатха̄ нит̣т̣хита̄.

судиннабха̄н̣ава̄рам̣ нит̣т̣хитам̣.

маккат̣ӣваттхукатха̄

40. ида̄ни йам̣ там̣ ан̃н̃ам̣ ваттху уппаннам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘тена кхо пана самайена̄’’тиа̄дима̄ха. татра̄йам̣ анутта̄нападаван̣н̣ана̄ – маккат̣им̣ а̄мисена̄ти маха̄ване бхиккхӯнам̣ кхантиметта̄дигун̣а̄нубха̄вена нира̄сан̇качитта̄ бахӯ мигаморакуккут̣амаккат̣а̄дайо тираччха̄на̄ падха̄на̄га̄рат̣т̣ха̄несу вичаранти. татра екам̣ маккат̣им̣ а̄мисена йа̄губхаттакхаджджака̄дина̄ упала̄петва̄, сан̇ган̣хитва̄ти вуттам̣ хоти. тасса̄ти бхуммавачанам̣. пат̣исеватӣти пачурапат̣исевано хоти; пачураттхе хи ваттама̄навачанам̣. со бхиккхӯти со метхунадхаммапат̣исеванако бхиккху. сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анта̄ти те бхиккхӯ а̄гантука̄ буддхадассана̄йа а̄гата̄ па̄това а̄гантукабхатта̄ни лабхитва̄ катабхаттакичча̄ бхиккхӯнам̣ нива̄санат̣т̣ха̄на̄ни пассисса̄ма̄ти вичарим̣су. тена вуттам̣ – ‘‘сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анта̄’’ти. йена те бхиккхӯ тенупасан̇камӣти тираччха̄нагата̄ на̄ма екабхиккхуна̄ саддхим̣ висса̄сам̣ катва̄ ан̃н̃есупи та̄дисан̃н̃ева читтам̣ уппа̄денти. тасма̄ са̄ маккат̣ӣ йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ча аттано висса̄сикабхиккхуссева тесампи там̣ вика̄рам̣ дассеси.

чхеппанти нан̇гут̣т̣хам̣. од̣д̣ӣти абхимукхам̣ т̣хапеси. нимиттампи ака̄сӣти йена нийа̄мена йа̄йа кирийа̄йа метхуна̄дхиппа̄йам̣ те джа̄нанти там̣ ака̄сӣти аттхо. со бхиккхӯти йасса̄йам̣ виха̄ро. екамантам̣ нилӣйим̣сӯти екасмим̣ ока̄се пат̣иччханна̄ аччхим̣су.

41. саччам̣, а̄вусоти саход̣д̣хаггахито чоро вийа паччаккхам̣ дисва̄ чодитатта̄ ‘‘ким̣ ва̄ майа̄ ката’’нтиа̄дӣни ваттум̣ асакконто ‘‘саччам̣, а̄вусо’’ти а̄ха. нану, а̄вусо, татхева там̣ хотӣти а̄вусо йатха̄ манусситтхийа̄, нану тираччха̄нагатиттхийа̄пи там̣ сиккха̄падам̣ татхева хоти. манусситтхийа̄пи хи дассанампи гахан̣ампи а̄масанампи пхусанампи гхат̣т̣анампи дут̣т̣хулламева. тираччха̄нагатиттхийа̄пи там̣ саббам̣ дут̣т̣хулламева. ко еттха висесо? алесат̣т̣ха̄не твам̣ лесам̣ од̣д̣есӣти.

42. антамасо тираччха̄нагата̄йапи па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄соти тираччха̄нагата̄йапи метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитва̄ па̄ра̄джико йева хотӣти дал̣хатарам̣ сиккха̄падамака̄си. дувидхан̃хи сиккха̄падам̣ – локаваджджам̣, пан̣н̣аттиваджджан̃ча. таттха йасса сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева хоти, там̣ локаваджджам̣ на̄ма. сесам̣ пан̣н̣аттиваджджам̣. таттха локавадждже анупан̃н̃атти уппаджджама̄на̄ рундхантӣ два̄рам̣ пидахантӣ сотам̣ паччхиндама̄на̄ га̄л̣хатарам̣ каронтӣ уппаджджати, ан̃н̃атра адхима̄на̄, ан̃н̃атра супинанта̄ти айам̣ пана вӣтиккама̄бха̄ва̄ аббоха̄рикатта̄ ча вутта̄. пан̣н̣аттивадждже акате вӣтиккаме уппаджджама̄на̄ ситхилам̣ каронтӣ мочентӣ два̄рам̣ дадама̄на̄ апара̄парампи ана̄паттим̣ курума̄на̄ уппаджджати, ган̣абходжанапарампарабходжана̄дӣсу анупан̃н̃аттийо вийа. ‘‘антамасо тан̇кхан̣ика̄йапӣ’’ти еварӯпа̄ пана кате вӣтиккаме уппаннатта̄ пан̃н̃аттигатика̄ва хоти. идам̣ пана пат̣хамасиккха̄падам̣ йасма̄ локаваджджам̣, на пан̣н̣аттиваджджам̣; тасма̄ айаманупан̃н̃атти рундхантӣ два̄рам̣ пидахантӣ сотам̣ паччхиндама̄на̄ га̄л̣хатарам̣ каронтӣ уппаджджи.

евам̣ двепи ваттхӯни сампин̣д̣етва̄ мӯлаччхеджджавасена дал̣хатарам̣ катва̄ пат̣хамапа̄ра̄джике пан̃н̃атте апарампи анупан̃н̃аттаттха̄йа ваджджипуттакаваттху удапа̄ди. тассуппаттидассанаттхаметам̣ вуттам̣ – ‘‘еван̃чидам̣ бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ хотӣ’’ти. тассаттхо – бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ идам̣ сиккха̄падам̣ евам̣ пан̃н̃аттам̣ хоти ча идан̃ча ан̃н̃ампи ваттху удапа̄дӣти.

маккат̣ӣваттхукатха̄ нит̣т̣хита̄.

сантхатабха̄н̣ава̄ро

ваджджипуттакаваттхуван̣н̣ана̄

43-44. ида̄ни йам̣ там̣ ан̃н̃ампи ваттху уппаннам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘тена кхо пана самайена̄’’тиа̄дима̄ха. татра̄пи айаманутта̄нападаван̣н̣ана̄ – веса̄лика̄ти веса̄лива̄сино. ваджджипуттака̄ти ваджджират̣т̣хе веса̄лийам̣ кула̄нам̣ путта̄. са̄сане кира йо йо упаддаво а̄дӣнаво аббудамуппаджджи, саббам̣ там̣ ваджджипуттаке нисса̄йа. татха̄ хи девадаттопи ваджджипуттаке паккхе лабхитва̄ сан̇гхам̣ бхинди. ваджджипуттака̄ ева ча вассасатапариниббуте бхагавати уддхаммам̣ уббинайам̣ саттхуса̄санам̣ дӣпесум̣. имепи тесам̣ йева екачче евам̣ пан̃н̃аттепи сиккха̄паде йа̄вадаттхам̣ бхун̃джим̣су…пе… метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевим̣сӯти.

н̃а̄тибйасаненапӣти еттха асанам̣ бйасанам̣ виккхепо виддхам̣санам̣ вина̄соти саббаметам̣ екаттхам̣. н̃а̄тӣнам̣ бйасанам̣ н̃а̄тибйасанам̣, тена н̃а̄тибйасанена, ра̄джадан̣д̣абйа̄дхимаран̣авиппава̄санимиттена н̃а̄тивина̄сена̄ти аттхо. еса найо дутийападепи. татийападе пана а̄рогйавина̄сако рого ева рогабйасанам̣. со хи а̄рогйам̣ бйасати виккхипати вина̄сетӣти бйасанам̣. рогова бйасанам̣ рогабйасанам̣, тена рогабйасанена. пхут̣т̣ха̄ти адхипанна̄ абхибхӯта̄ саманна̄гата̄ти аттхо.

на майам̣, бханте а̄нанда, буддхагарахиноти бханте а̄нанда, майам̣ на буддхам̣ гараха̄ма, на буддхасса досам̣ дема. на дхаммагарахино, на сан̇гхагарахино. аттагарахино майанти атта̄намева майам̣ гараха̄ма, аттано досам̣ дема. алаккхика̄ти ниссирика̄. аппапун̃н̃а̄ти париттапун̃н̃а̄. випассака̄ кусала̄нам̣ дхамма̄нанти йе ат̣т̣хатим̣са̄рамман̣есу вибхатта̄ кусала̄ дхамма̄, тесам̣ випассака̄; тато тато а̄рамман̣ато вут̣т̣ха̄йа тева дхамме випассама̄на̄ти аттхо. пуббаратта̄парараттанти раттийа̄ пуббам̣ пуббараттам̣, раттийа̄ апарам̣ апарараттам̣, пат̣хамайа̄ман̃ча паччхимайа̄ман̃ча̄ти вуттам̣ хоти. бодхипаккхика̄нанти бодхисса паккхе бхава̄нам̣, арахаттамагган̃а̄н̣асса упака̄рака̄нанти аттхо. бха̄вана̄нуйоганти вад̣д̣хана̄нуйогам̣. ануйутта̄ вихареййа̄ма̄ти гихипалибодхам̣ а̄ва̄сапалибодхан̃ча паха̄йа вивиттесу сена̄санесу йуттапайутта̄ анан̃н̃акичча̄ вихареййа̄ма.

евама̄вусоти тхеро етесам̣ а̄сайам̣ аджа̄нанто идам̣ несам̣ маха̄гаджджитам̣ сутва̄ ‘‘саче име ӣдиса̄ бхависсанти, са̄дхӯ’’ти ман̃н̃ама̄но ‘‘евама̄вусо’’ти сампат̣иччхи. ат̣т̣ха̄наметам̣ анавака̄соти убхайампетам̣ ка̄ран̣апат̣иккхепавачанам̣. ка̄ран̣ан̃хи йасма̄ таттха тада̄йаттавуттибха̄вена пхалам̣ тит̣т̣хати. йасма̄ часса там̣ ока̄со хоти тада̄йаттавуттибха̄вена, тасма̄ ‘‘т̣ха̄нан̃ча авака̄со ча̄’’ти вуччати, там̣ пат̣иккхипанто а̄ха – ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, а̄нанда, анавака̄со’’ти. етам̣ т̣ха̄нам̣ ва̄ ока̄со ва̄ наттхи. йам̣ татха̄гатоти йена татха̄гато ваджджӣнам̣ ва̄…пе… самӯханеййа, там̣ ка̄ран̣ам̣ наттхӣти аттхо. йади хи бхагава̄ етесам̣ ‘‘лабхеййа̄ма упасампада’’нти йа̄чанта̄нам̣ упасампадам̣ дадеййа, евам̣ санте ‘‘па̄ра̄джико хоти асам̣ва̄со’’ти пан̃н̃аттам̣ самӯханеййа. йасма̄ панетам̣ на самӯханати, тасма̄ ‘‘ат̣т̣ха̄намета’’нтиа̄дима̄ха.

со а̄гато на упасампа̄детабботи ‘‘йади хи евам̣ а̄гато упасампадам̣ лабхеййа, са̄сане ага̄раво бхавеййа. са̄ман̣ерабхӯмийам̣ пана т̣хито сага̄раво ча бхависсати, аттаттхан̃ча кариссатӣ’’ти н̃атва̄ анукампама̄но бхагава̄ а̄ха – ‘‘со а̄гато на упасампа̄детаббо’’ти. со а̄гато упасампа̄детабботи евам̣ а̄гато бхиккхубха̄ве т̣хатва̄ авипаннасӣлата̄йа са̄сане сага̄раво бхависсати, со сати упаниссайе начирассева уттаматтхам̣ па̄пун̣иссатӣти н̃атва̄ упасампа̄детабботи а̄ха.

евам̣ метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевитва̄ а̄гатесу анупасампа̄детаббан̃ча упасампа̄детаббан̃ча дассетва̄ тӣн̣ипи ваттхӯни самодха̄нетва̄ парипун̣н̣ам̣ катва̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апетука̄мо ‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, имам̣ сиккха̄падам̣ уддисеййа̄тха̄’’ти ватва̄ ‘‘йо пана бхиккху…пе… асам̣ва̄со’’ти парипун̣н̣ам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃апеси.

ваджджипуттакаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чатуббидхавинайакатха̄

45. ида̄нисса аттхам̣ вибхаджанто ‘‘йо пана̄ти, йо йа̄дисо’’тиа̄дима̄ха. тасмим̣ пана сиккха̄паде ча сиккха̄падавибхан̇ге ча сакале ча винайавиниччхайе косаллам̣ паттхайантена чатуббидхо винайо джа̄нитаббо –

чатуббидхан̃хи винайам̣, маха̄тхера̄ махиддхика̄;

нӣхаритва̄ пака̄сесум̣, дхаммасан̇га̄хака̄ пура̄.

катамам̣ чатуббидхам̣? суттам̣, сутта̄нуломам̣, а̄чарийава̄дам̣, аттаноматинти. йам̣ сандха̄йа вуттам̣ – ‘‘а̄хаччападена расена а̄чарийавам̣сена адхиппа̄йа̄’’ти, еттха хи а̄хаччападанти суттам̣ адхиппетам̣, расоти сутта̄нуломам̣, а̄чарийавам̣соти а̄чарийава̄до, адхиппа̄йоти аттаномати.

таттха суттам̣на̄ма сакале винайапит̣аке па̄л̣и.

сутта̄нуломам̣ на̄ма чатта̄ро маха̄падеса̄; йе бхагавата̄ евам̣ вутта̄ – ‘‘йам̣, бхиккхаве, майа̄ ‘идам̣ на каппатӣ’ти аппат̣иккхиттам̣, там̣ че акаппийам̣ ануломети; каппийам̣ пат̣иба̄хати, там̣ во на каппати. йам̣, бхиккхаве, майа̄ ‘идам̣ на каппатӣ’ти аппат̣иккхиттам̣, там̣ че каппийам̣ ануломети; акаппийам̣ пат̣иба̄хати, там̣ во каппати. йам̣, бхиккхаве, майа̄ ‘идам̣ каппатӣ’ти ананун̃н̃а̄там̣, там̣ че акаппийам̣ ануломети, каппийам̣ пат̣иба̄хати; там̣ во на каппати. йам̣, бхиккхаве, майа̄ ‘идам̣ каппатӣ’ти ананун̃н̃а̄там̣, там̣ че каппийам̣ ануломети, акаппийам̣ пат̣иба̄хати; там̣ во каппатӣ’’ти (маха̄ва. 305).

а̄чарийава̄до на̄ма дхаммасан̇га̄хакехи пан̃чахи арахантасатехи т̣хапита̄ па̄л̣ивинимутта̄ оккантавиниччхайаппаватта̄ ат̣т̣хакатха̄танти.

аттаномати на̄ма сутта-сутта̄нулома-а̄чарийава̄де мун̃читва̄ анума̄нена аттано анубуддхийа̄ найагга̄хена упат̣т̣хита̄ка̄ракатханам̣.

апича суттанта̄бхидхаммавинайат̣т̣хакатха̄су а̄гато саббопи тхерава̄до ‘‘аттаномати’’ на̄ма. там̣ пана аттаноматим̣ гахетва̄ катхентена на дал̣хагга̄хам̣ гахетва̄ вохаритаббам̣. ка̄ран̣ам̣ саллаккхетва̄ аттхена па̄л̣им̣, па̄л̣ийа̄ ча аттхам̣ сам̣сандитва̄ катхетаббам̣. аттаномати а̄чарийава̄де ота̄ретабба̄. саче таттха отарати чева самети ча, гахетабба̄. саче нева отарати на самети, на гахетабба̄. айан̃хи аттаномати на̄ма саббадуббала̄. аттаноматито а̄чарийава̄до балаватаро.

а̄чарийава̄допи сутта̄нуломе ота̄ретаббо. таттха отаранто саментойева гахетаббо, итаро на гахетаббо. а̄чарийава̄дато хи сутта̄нуломам̣ балаватарам̣.

сутта̄нуломампи сутте ота̄ретаббам̣. таттха отарантам̣ саментамева гахетаббам̣, итарам̣ на гахетаббам̣. сутта̄нуломато хи суттамева балаватарам̣. суттан̃хи аппат̣иваттийам̣ ка̄ракасан̇гхасадисам̣ буддха̄нам̣ т̣хитака̄ласадисам̣. тасма̄ йада̄ две бхиккхӯ са̄каччханти, сакава̄дӣ суттам̣ гахетва̄ катхети, парава̄дӣ сутта̄нуломам̣. техи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кхепам̣ ва̄ гарахам̣ ва̄ акатва̄ сутта̄нуломам̣ сутте ота̄ретаббам̣. саче отарати самети, гахетаббам̣. но че, на гахетаббам̣; суттасмим̣йева т̣ха̄таббам̣. атха̄йам̣ суттам̣ гахетва̄ катхети, паро а̄чарийава̄дам̣. техипи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кхепам̣ ва̄ гарахам̣ ва̄ акатва̄ а̄чарийава̄до сутте ота̄ретаббо. саче отарати самети, гахетаббо. анотаранто асаменто ча га̄райха̄чарийава̄до на гахетаббо; суттасмим̣йева т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ суттам̣ гахетва̄ катхети, паро аттаноматим̣. техипи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ кхепам̣ ва̄ гарахам̣ ва̄ акатва̄ аттаномати сутте ота̄ретабба̄. саче отарати самети, гахетабба̄. но че, на гахетабба̄. суттасмим̣ йева т̣ха̄таббам̣.

атха пана̄йам̣ сутта̄нуломам̣ гахетва̄ катхети, паро суттам̣. суттам̣ сутта̄нуломе ота̄ретаббам̣. саче отарати самети, тиссо сан̇гӣтийо а̄рӯл̣хам̣ па̄л̣иа̄гатам̣ пан̃н̃а̄йати, гахетаббам̣. но че татха̄ пан̃н̃а̄йати на отарати на самети, ба̄хиракасуттам̣ ва̄ хоти силоко ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ га̄райхасуттам̣ гул̣хавессантарагул̣хавинайаведалла̄дӣнам̣ ан̃н̃атарато а̄гатам̣, на гахетаббам̣. сутта̄нуломасмим̣йева т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ сутта̄нуломам̣ гахетва̄ катхети, паро а̄чарийава̄дам̣. а̄чарийава̄до сутта̄нуломе ота̄ретаббо. саче отарати самети, гахетаббо. но че, на гахетаббо. сутта̄нуломейева т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ сутта̄нуломам̣ гахетва̄ катхети, паро аттаноматим̣. аттаномати сутта̄нуломе ота̄ретабба̄. саче отарати самети, гахетабба̄. но че, на гахетабба̄. сутта̄нуломейева т̣ха̄таббам̣.

атха пана̄йам̣ а̄чарийава̄дам̣ гахетва̄ катхети, паро суттам̣. суттам̣ а̄чарийава̄де ота̄ретаббам̣. саче отарати самети, гахетаббам̣. итарам̣ га̄райхасуттам̣ на гахетаббам̣. а̄чарийава̄дейева т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ а̄чарийава̄дам̣ гахетва̄ катхети, паро сутта̄нуломам̣. сутта̄нуломам̣ а̄чарийава̄де ота̄ретаббам̣. отарантам̣ саментамева гахетаббам̣, итарам̣ на гахетаббам̣. а̄чарийава̄дейева т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ а̄чарийава̄дам̣ гахетва̄ катхети, паро аттаноматим̣. аттаномати а̄чарийава̄де ота̄ретабба̄. саче отарати самети, гахетабба̄. но че, на гахетабба̄. а̄чарийава̄дейева т̣ха̄таббам̣.

атха пана̄йам̣ аттаноматим̣ гахетва̄ катхети, паро суттам̣. суттам̣ аттаноматийам̣ ота̄ретаббам̣. саче отарати самети, гахетаббам̣. итарам̣ га̄райхасуттам̣ на гахетаббам̣. аттаноматийамева т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ аттаноматим̣ гахетва̄ катхети, паро сутта̄нуломам̣. сутта̄нуломам̣ аттаноматийам̣ ота̄ретаббам̣. отарантам̣ саментамева гахетаббам̣, итарам̣ на гахетаббам̣. аттаноматийамева т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ аттаноматим̣ гахетва̄ катхети, паро а̄чарийава̄дам̣. а̄чарийава̄до аттаноматийам̣ ота̄ретаббо. саче отарати самети, гахетаббо; итаро га̄райха̄чарийава̄до на гахетаббо. аттаноматийамева т̣ха̄таббам̣. аттано гахан̣амева балийам̣ ка̄таббам̣. саббат̣т̣ха̄несу ча кхепо ва̄ гараха̄ ва̄ на ка̄табба̄ти.

атха пана̄йам̣ ‘‘каппийа’’нти гахетва̄ катхети, паро ‘‘акаппийа’’нти. сутте ча сутта̄нуломе ча ота̄ретаббам̣. саче каппийам̣ хоти, каппийе т̣ха̄таббам̣. саче акаппийам̣, акаппийе т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ тасса каппийабха̄васа̄дхакам̣ суттато бахум̣ ка̄ран̣ан̃ча виниччхайан̃ча дассети, паро ка̄ран̣ам̣ на виндати. каппийева т̣ха̄таббам̣. атха паро тасса акаппийабха̄васа̄дхакам̣ суттато бахум̣ ка̄ран̣ан̃ча виниччхайан̃ча дассети, анена аттано гахан̣анти катва̄ дал̣хам̣ а̄да̄йа на т̣ха̄таббам̣. ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхитва̄ акаппийева т̣ха̄таббам̣. атха двиннампи ка̄ран̣аччха̄йа̄ диссати, пат̣иккхиттабха̄войева са̄дху, акаппийе т̣ха̄таббам̣. винайан̃хи патва̄ каппийа̄каппийавича̄ран̣ама̄гамма рундхитаббам̣, га̄л̣хам̣ каттаббам̣, сотам̣ паччхиндитаббам̣, гарукабха̄вейева т̣ха̄таббам̣.

атха пана̄йам̣ ‘‘акаппийа’’нти гахетва̄ катхети, паро ‘‘каппийа’’нти. сутте ча сутта̄нуломе ча ота̄ретаббам̣. саче каппийам̣ хоти, каппийе т̣ха̄таббам̣. саче акаппийам̣, акаппийе т̣ха̄таббам̣.

атха̄йам̣ бахӯхи суттавиниччхайака̄ран̣ехи акаппийабха̄вам̣ дассети, паро ка̄ран̣ам̣ на виндати, акаппийе т̣ха̄таббам̣. атха паро бахӯхи суттавиниччхайака̄ран̣ехи каппийабха̄вам̣ дассети, айам̣ ка̄ран̣ам̣ на виндати, каппийе т̣ха̄таббам̣. атха двиннампи ка̄ран̣аччха̄йа̄ диссати, аттано гахан̣ам̣ на виссаджджетаббам̣. йатха̄ ча̄йам̣ каппийа̄каппийе акаппийакаппийе ча виниччхайо вутто; евам̣ ана̄паттиа̄паттива̄де а̄патта̄на̄паттива̄де ча, лахукагарука̄паттива̄де гарукалахука̄паттива̄де ча̄пи виниччхайо ведитаббо. на̄маматтам̣йева хи еттха на̄нам̣, йоджана̄найе на̄нам̣ наттхи, тасма̄ на виттха̄ритам̣.

евам̣ каппийа̄каппийа̄дивиниччхайе уппанне йо сутта-сутта̄нуломаа̄чарийава̄дааттаноматӣсу атирекака̄ран̣ам̣ лабхати, тасса ва̄де т̣ха̄таббам̣. саббасо пана ка̄ран̣ам̣ виниччхайам̣ алабхантена суттам̣ на джахитаббам̣, суттасмим̣йева т̣ха̄таббанти. евам̣ тасмим̣ сиккха̄паде ча сиккха̄падавибхан̇ге ча сакале ча винайавиниччхайе косаллам̣ паттхайантена айам̣ чатуббидхо винайо джа̄нитаббо.

иман̃ча пана чатуббидхам̣ винайам̣ н̃атва̄пи винайадхарена пуггалена тилаккхан̣асаманна̄гатена бхавитаббам̣. тӣн̣и хи винайадхарасса лаккхан̣а̄ни иччхитабба̄ни. катама̄ни тӣн̣и? ‘‘суттан̃часса сва̄гатам̣ хоти суппаватти сувиниччхитам̣ суттато анубйан̃джанато’’ти идамекам̣ лаккхан̣ам̣. ‘‘винайе кхо пана т̣хито хоти асам̣хӣро’’ти идам̣ дутийам̣. ‘‘а̄чарийапарампара̄ кхо панасса суггахита̄ хоти суманасиката̄ сӯпадха̄рита̄’’ти идам̣ татийам̣.

таттха суттам̣ на̄ма сакалам̣ винайапит̣акам̣. тан̃часса сва̄гатам̣ хотӣти сут̣т̣ху а̄гатам̣. суппаваттӣти сут̣т̣ху паваттам̣ пагун̣ам̣ ва̄чуггатам̣ сувиниччхитам̣. суттато анубйан̃джанатоти па̄л̣ито ча парипуччхато ча ат̣т̣хакатха̄то ча сувиниччхитам̣ хоти, кан̇кхаччхедам̣ катва̄ уггахитам̣.

винайе кхо пана т̣хито хотӣти винайе ладжджӣбха̄вена патит̣т̣хито хоти. аладжджӣ хи бахуссутопи сама̄но ла̄бхагарута̄йа тантим̣ висам̣ва̄детва̄ уддхаммам̣ уббинайам̣ саттхуса̄санам̣ дӣпетва̄ са̄сане махантам̣ упаддавам̣ кароти. сан̇гхабхедампи сан̇гхара̄джимпи уппа̄дети. ладжджӣ пана куккуччако сиккха̄ка̄мо джӣвитахетупи тантим̣ ависам̣ва̄детва̄ дхаммамева винайамева ча дӣпети, саттхуса̄санам̣ гарум̣ катва̄ т̣хапети. татха̄ хи пуббе маха̄тхера̄ тиккхаттум̣ ва̄чам̣ ниччха̄ресум̣ – ‘‘ана̄гате ладжджӣ раккхиссати, ладжджӣ раккхиссати, ладжджӣ раккхиссатӣ’’ти. евам̣ йо ладжджӣ, со винайам̣ авиджаханто авоккаманто ладжджӣбха̄вена винайе т̣хито хоти суппатит̣т̣хитоти. асам̣хӣроти сам̣хӣро на̄ма йо па̄л̣ийам̣ ва̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ва̄ хет̣т̣хато ва̄ упарито ва̄ падапат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ пуччхийама̄но виттхунати виппхандати сантит̣т̣хитум̣ на саккоти; йам̣ йам̣ парена вуччати там̣ там̣ ануджа̄на̄ти; сакава̄дам̣ чхад̣д̣етва̄ парава̄дам̣ ган̣ха̄ти. йо пана па̄л̣ийам̣ ва̄ ат̣т̣хакатха̄йа ва̄ хет̣т̣хупарийена ва̄ падапат̣ипа̄т̣ийа̄ ва̄ пуччхийама̄но на виттхунати на виппхандати, екекаломам̣ сан̣д̣а̄сена ган̣ханто вийа ‘‘евам̣ майам̣ вада̄ма; евам̣ но а̄чарийа̄ вадантӣ’’ти виссаджджети; йамхи па̄л̣и ча па̄л̣ивиниччхайо ча суван̣н̣абха̄джане паккхиттасӣхаваса̄ вийа париккхайам̣ парийа̄да̄нам̣ агаччханто тит̣т̣хати, айам̣ вуччати ‘‘асам̣хӣро’’ти.

а̄чарийапарампара̄ кхо панасса суггахита̄ хотӣти тхерапарампара̄ вам̣сапарампара̄ часса сут̣т̣ху гахита̄ хоти. суманасиката̄ти сут̣т̣ху манасиката̄; а̄ваджджитаматте уджджалитападӣпо вийа хоти. сӯпадха̄рита̄ти сут̣т̣ху упадха̄рита̄ пубба̄пара̄нусандхито аттхато ка̄ран̣ато ча упадха̄рита̄; аттано матим̣ паха̄йа а̄чарийасуддхийа̄ ватта̄ хоти ‘‘майхам̣ а̄чарийо асука̄чарийасса сантике угган̣хи, со асукасса̄’’ти евам̣ саббам̣ а̄чарийапарампарам̣ тхерава̄дан̇гам̣ а̄харитва̄ йа̄ва упа̄литтхеро самма̄самбуддхасса сантике угган̣хӣти па̄петва̄ т̣хапети. татопи а̄харитва̄ упа̄литтхеро самма̄самбуддхасса сантике угган̣хи, да̄сакаттхеро аттано упаджджха̄йасса упа̄литтхерасса, сон̣акаттхеро аттано упаджджха̄йасса да̄сакаттхерасса, сиггаваттхеро аттано упаджджха̄йасса сон̣акаттхерасса, моггалипуттатиссаттхеро аттано упаджджха̄йасса сиггаваттхерасса чан̣д̣аваджджиттхерасса ча̄ти. евам̣ саббам̣ а̄чарийапарампарам̣ тхерава̄дан̇гам̣ а̄харитва̄ аттано а̄чарийам̣ па̄петва̄ т̣хапети. евам̣ уггахита̄ хи а̄чарийапарампара̄ суггахита̄ хоти. евам̣ асакконтена пана авассам̣ две тайо париват̣т̣а̄ уггахетабба̄. саббапаччхимена хи найена йатха̄ а̄чарийо ча а̄чарийа̄чарийо ча па̄л̣ин̃ча парипуччхан̃ча ваданти, татха̄ н̃а̄тум̣ ват̣т̣ати.

имехи ча пана тӣхи лаккхан̣ехи саманна̄гатена винайадхарена ваттхувиниччхайаттхам̣ саннипатите сан̇гхе отин̣н̣е ваттхусмим̣ чодакена ча чудитакена ча вутте ваттаббе сахаса̄ авиниччхинитва̄ва чха т̣ха̄на̄ни олокетабба̄ни. катама̄ни чха? ваттху олокетаббам̣, ма̄тика̄ олокетабба̄, падабха̄джанӣйам̣ олокетаббам̣, тикапариччхедо олокетаббо, антара̄патти олокетабба̄, ана̄патти олокетабба̄ти.

ваттхум̣ олокентопи хи ‘‘тин̣ена ва̄ пан̣н̣ена ва̄ пат̣иччха̄детва̄ а̄гантаббам̣, на твева наггена а̄гантаббам̣; йо а̄гаччхеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄ра̄. 517) евам̣ екаччам̣ а̄паттим̣ пассати. со там̣ суттам̣ а̄нетва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамессати.

ма̄тикам̣ олокентопи ‘‘сампаджа̄намуса̄ва̄де па̄читтийа’’нтиа̄дина̄ (па̄чи. 2) найена пан̃чаннам̣ а̄паттӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ а̄паттим̣ пассати, со там̣ суттам̣ а̄нетва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамессати.

падабха̄джанӣйам̣ олокентопи ‘‘аккхайите сарӣре метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевати, а̄патти па̄ра̄джикасса. йебхуййена кхайите сарӣре метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевати, а̄патти тхуллаччайасса̄’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 59 а̄дайо, аттхато сама̄нам̣) найена саттаннам̣ а̄паттӣнам̣ ан̃н̃атарам̣ а̄паттим̣ пассати, со падабха̄джанӣйато суттам̣ а̄нетва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамессати.

тикапариччхедам̣ олокентопи тикасан̇гха̄дисесам̣ ва̄ тикапа̄читтийам̣ ва̄ тикадуккат̣ам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ ва̄ а̄паттим̣ тикапариччхеде пассати, со тато суттам̣ а̄нетва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамессати.

антара̄паттим̣ олокентопи ‘‘пат̣ила̄там̣ уккхипати, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄чи. 355) евам̣ йа̄ сиккха̄падантаресу антара̄патти хоти там̣ пассати, со там̣ суттам̣ а̄нетва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамессати.

ана̄паттим̣ олокентопи ‘‘ана̄патти бхиккху аса̄дийантасса, атхеййачиттасса, на маран̣а̄дхиппа̄йасса, ануллапана̄дхиппа̄йасса, на мочана̄дхиппа̄йасса, асан̃чичча, ассатийа̄, аджа̄нантасса̄’’ти (па̄ра̄. 72 а̄дайо) евам̣ тасмим̣ тасмим̣ сиккха̄паде ниддит̣т̣хам̣ ана̄паттим̣ пассати, со там̣ суттам̣ а̄нетва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамессати.

йо хи бхиккху чатуббидхавинайаковидо тилаккхан̣асампанно има̄ни чха т̣ха̄на̄ни олокетва̄ адхикаран̣ам̣ вӯпасамессати, тасса виниччхайо аппат̣иваттийо, буддхена сайам̣ нисӣдитва̄ виниччхитасадисо хоти. там̣ чевам̣ виниччхайакусалам̣ бхиккхум̣ кочи катасиккха̄падавӣтиккамо бхиккху упасан̇камитва̄ аттано куккуччам̣ пуччхеййа; тена са̄дхукам̣ саллаккхетва̄ саче ана̄патти хоти, ‘‘ана̄паттӣ’’ти ваттаббам̣. саче пана а̄патти хоти, ‘‘а̄паттӣ’’ти ваттаббам̣. са̄ десана̄га̄минӣ че, ‘‘десана̄га̄минӣ’’ти ваттаббам̣. вут̣т̣ха̄нага̄минӣ че, ‘‘вут̣т̣ха̄нага̄минӣ’’ти ваттаббам̣. атхасса па̄ра̄джикаччха̄йа̄ диссати, ‘‘па̄ра̄джика̄паттӣ’’ти на та̄ва ваттаббам̣. касма̄? метхунадхаммавӣтиккамо хи уттаримануссадхаммавӣтиккамо ча ол̣а̄рико. адинна̄да̄намануссавиггахавӣтиккама̄ пана сукхума̄ читталахука̄. те сукхуменева а̄паджджати, сукхумена раккхати, тасма̄ висесена там̣ваттхукам̣ куккуччам̣ пуччхийама̄но ‘‘а̄паттӣ’’ти аватва̄ сачасса а̄чарийо дхарати, тато тена со бхиккху ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийам̣ пуччха̄’’ти песетаббо. саче со пуна а̄гантва̄ ‘‘тумха̄кам̣ а̄чарийо суттато найато олокетва̄ ‘сатекиччхо’ти мам̣ а̄ха̄’’ти вадати, тато анена со ‘‘са̄дху сут̣т̣ху йам̣ а̄чарийо бхан̣ати там̣ карохӣ’’ти ваттаббо. атха панасса а̄чарийо наттхи, саддхим̣ уггахитаттхеро пана аттхи, тасса сантикам̣ песетаббо – ‘‘амхехи саха уггахитаттхеро ган̣апа̄моккхо, там̣ гантва̄ пуччха̄’’ти. тена̄пи ‘‘сатекиччхо’’ти виниччхите ‘‘са̄дху сут̣т̣ху тасса вачанам̣ карохӣ’’ти ваттаббо. атха саддхим̣ уггахитаттхеропи наттхи, антева̄сико пан̣д̣ито аттхи, тасса сантикам̣ песетаббо – ‘‘асукадахарам̣ гантва̄ пуччха̄’’ти. тена̄пи ‘‘сатекиччхо’’ти виниччхите ‘‘са̄дху сут̣т̣ху тасса вачанам̣ карохӣ’’ти ваттаббо. атха дахарасса̄пи па̄ра̄джикаччха̄йа̄ва упат̣т̣ха̄ти, тена̄пи ‘‘па̄ра̄джикосӣ’’ти на ваттаббо. дуллабхо хи буддхуппа̄до, тато дуллабхатара̄ паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча. евам̣ пана ваттаббо – ‘‘вивиттам̣ ока̄сам̣ саммаджджитва̄ дива̄виха̄рам̣ нисӣдитва̄ сӣла̄ни содхетва̄ дваттим̣са̄ка̄рам̣ та̄ва манаси карохӣ’’ти. саче тасса арогам̣ сӣлам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гхат̣айати, сан̇кха̄ра̄ па̄кат̣а̄ хутва̄ упат̣т̣хаханти, упача̄раппана̄ппаттам̣ вийа читтампи екаггам̣ хоти, дивасам̣ атиккантампи на джа̄на̄ти. со диваса̄тиккаме упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гато евам̣ ваттаббо – ‘‘кӣдиса̄ те читтаппаваттӣ’’ти. а̄рочита̄йа читтаппаваттийа̄ ваттаббо – ‘‘паббаджджа̄ на̄ма читтависуддхаттха̄йа, аппаматто саман̣адхаммам̣ карохӣ’’ти.

йасса пана сӣлам̣ бхиннам̣ хоти, тасса каммат̣т̣ха̄нам̣ на гхат̣айати, патода̄бхитуннам̣ вийа читтам̣ викампати, виппат̣иса̄раггина̄ д̣айхати, таттапа̄са̄н̣е нисинно вийа тан̇кхан̣ан̃н̃ева вут̣т̣ха̄ти. со а̄гато ‘‘ка̄ те читтаппаваттӣ’’ти пуччхитаббо. а̄рочита̄йа читтаппаваттийа̄ ‘‘наттхи локе рахо на̄ма па̄пакаммам̣ пакуббато. саббапат̣хаман̃хи па̄пам̣ каронто аттана̄ джа̄на̄ти, атхасса а̄раккхадевата̄ парачиттавидӯ саман̣абра̄хман̣а̄ ан̃н̃а̄ ча девата̄ джа̄нанти, твам̣йева да̄ни тава соттхим̣ парийеса̄хӣ’’ти ваттаббо.

нит̣т̣хита̄ чатуббидхавинайакатха̄

винайадхарасса ча лаккхан̣а̄дикатха̄.

бхиккхупадабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄

ида̄ни сиккха̄падавибхан̇гасса аттхам̣ ван̣н̣айисса̄ма. йам̣ вуттам̣ йо пана̄ти йо йа̄дисотиа̄ди. еттха йо пана̄ти вибхаджитаббападам̣; йо йа̄дисотиа̄дӣни тасса вибхаджанапада̄ни. еттха ча йасма̄ пана̄ти нипа̄таматтам̣; йоти аттхападам̣; тан̃ча анийамена пуггалам̣ дӣпети, тасма̄ тасса аттхам̣ дассенто анийамена пуггаладӣпакам̣ йо саддамева а̄ха. тасма̄ еттха еваматтхо ведитаббо – йо пана̄ти йо йокочӣти вуттам̣ хоти. йасма̄ пана йо йокочи на̄ма, со авассам̣ лин̇га-йутта-джа̄ти-на̄ма-готта-сӣла-виха̄ра-гочаравайесу екена̄ка̄рена пан̃н̃а̄йати, тасма̄ там̣ татха̄ н̃а̄петум̣ там̣ пабхедам̣ пака̄сенто ‘‘йа̄дисо’’тиа̄дима̄ха. таттха йа̄дисоти лин̇гавасена йа̄дисо ва̄ та̄дисо ва̄ хоту; дӣгхо ва̄ рассо ва̄ ка̄л̣о ва̄ ода̄то ва̄ ман̇гураччхави ва̄ кисо ва̄ тхӯло ва̄ти аттхо. йатха̄йуттоти йогавасена йена ва̄ тена ва̄ йутто хоту; навакаммайутто ва̄ уддесайутто ва̄ ва̄садхурайутто ва̄ти аттхо. йатха̄джаччоти джа̄тивасена йам̣джаччо ва̄ там̣джаччо ва̄ хоту; кхаттийо ва̄ бра̄хман̣о ва̄ вессо ва̄ суддо ва̄ти аттхо. йатха̄на̄моти на̄мавасена йатха̄на̄мо ва̄ татха̄на̄мо ва̄ хоту; буддхараккхито ва̄ дхаммараккхито ва̄ сан̇гхараккхито ва̄ти аттхо. йатха̄готтоти готтавасена йатха̄готто ва̄ татха̄готто ва̄ йена ва̄ тена ва̄ готтена хоту; качча̄йано ва̄ ва̄сит̣т̣хо ва̄ косийо ва̄ти аттхо. йатха̄сӣлоти сӣлесу йатха̄сӣло ва̄ татха̄сӣло ва̄ хоту; навакаммасӣло ва̄ уддесасӣло ва̄ ва̄садхурасӣло ва̄ти аттхо. йатха̄виха̄рӣти виха̄ресупи йатха̄виха̄рӣ ва̄ татха̄виха̄рӣ ва̄ хоту; навакаммавиха̄рӣ ва̄ уддесавиха̄рӣ ва̄ ва̄садхуравиха̄рӣ ва̄ти аттхо. йатха̄гочароти гочаресупи йатха̄гочаро ва̄ татха̄гочаро ва̄ хоту; навакаммагочаро ва̄ уддесагочаро ва̄ ва̄садхурагочаро ва̄ти аттхо. тхеро ва̄ти а̄дӣсу вайовуд̣д̣ха̄дӣсу йо ва̄ со ва̄ хоту; парипун̣н̣адасавассата̄йа тхеро ва̄ ӯнапан̃чавассата̄йа наво ва̄ атирекапан̃чавассата̄йа маджджхимо ва̄ти аттхо. атха кхо саббова имасмим̣ аттхе есо вуччати ‘‘йо пана̄’’ти.

бхиккхуниддесе бхиккхатӣти бхиккхако; лабханто ва̄ алабханто ва̄ арийа̄йа йа̄чана̄йа йа̄чатӣти аттхо. буддха̄дӣхи аджджхупагатам̣ бхиккха̄чарийам̣ аджджхупагататта̄ бхиккха̄чарийам̣ аджджхупагато на̄ма. йо хи кочи аппам̣ ва̄ махантам̣ ва̄ бхогаккхандхам̣ паха̄йа ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито, со касигораккха̄дӣхи джӣвикакаппанам̣ хитва̄ лин̇гасампат̣иччханенева бхиккха̄чарийам̣ аджджхупагатоти бхиккху. парапат̣ибаддхаджӣвикатта̄ ва̄ виха̄рамаджджхе ка̄джабхаттам̣ бхун̃джама̄нопи бхиккха̄чарийам̣ аджджхупагатоти бхиккху; пин̣д̣ийа̄лопабходжанам̣ нисса̄йа паббаджджа̄йа усса̄хаджа̄татта̄ ва̄ бхиккха̄чарийам̣ аджджхупагатоти бхиккху. аггхапхассаван̣н̣абхедена бхиннам̣ пат̣ам̣ дха̄ретӣти бхиннапат̣адхаро. таттха саттхакаччхеданена аггхабхедо ведитаббо. сахассаггханакопи хи пат̣о саттхакена кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ чхинно бхиннаггхо хоти. пуримаггхато упад̣д̣хампи на аггхати. суттасам̣сиббанена пхассабхедо ведитаббо. сукхасампхассопи хи пат̣о суттехи сам̣сиббито бхиннапхассо хоти. кхарасампхассатам̣ па̄пун̣а̄ти. сӯчимала̄дӣхи ван̣н̣абхедо ведитаббо. супарисуддхопи хи пат̣о сӯчикаммато пат̣т̣ха̄йа сӯчималена, хаттхаседамаладжаллика̄хи, аваса̄не раджанакаппакаран̣ехи ча бхиннаван̣н̣о хоти; пакативан̣н̣ам̣ виджахати. евам̣ тӣха̄ка̄рехи бхиннапат̣адха̄ран̣ато бхиннапат̣адхароти бхиккху. гихиваттхависабха̄га̄нам̣ ва̄ ка̄са̄ва̄нам̣ дха̄ран̣аматтенева бхиннапат̣адхароти бхиккху.

саман̃н̃а̄йа̄ти пан̃н̃аттийа̄ воха̄рена̄ти аттхо. саман̃н̃а̄йа ева хи екаччо ‘‘бхиккхӯ’’ти пан̃н̃а̄йати. татха̄ хи нимантана̄димхи бхиккхӯсу ган̣ийама̄несу са̄ман̣ерепи гахетва̄ ‘‘сатам̣ бхиккхӯ сахассам̣ бхиккхӯ’’ти ваданти. пат̣ин̃н̃а̄йа̄ти аттано пат̣иджа̄нанена пат̣ин̃н̃а̄йапи хи екаччо ‘‘бхиккхӯ’’ти пан̃н̃а̄йати. тасса ‘‘ко еттха̄ти? ахам̣, а̄вусо, бхиккхӯ’’ти (а. ни. 10.96) евама̄дӣсу самбхаво дат̣т̣хаббо. айам̣ пана а̄нандаттхерена вутта̄ дхаммика̄ пат̣ин̃н̃а̄. раттибха̄ге пана дуссӣла̄пи пат̣ипатхам̣ а̄гаччханта̄ ‘‘ко еттха̄’’ти вутте адхаммика̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа абхӯта̄йа ‘‘майам̣ бхиккхӯ’’ти ваданти.

ехи бхиккхӯти ехи бхиккху на̄ма бхагавато ‘‘ехи бхиккхӯ’’ти вачанаматтена бхиккхубха̄вам̣ ехибхиккхӯпасампадам̣ патто. бхагава̄ хи ехибхиккхубха̄ва̄йа упаниссайасампаннам̣ пуггалам̣ дисва̄ раттапам̣сукӯлантарато суван̣н̣аван̣н̣ам̣ даккхин̣ахаттхам̣ нӣхаритва̄ брахмагхосам̣ ниччха̄ренто ‘‘ехи, бхиккху, чара брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти вадати. тасса сахева бхагавато вачанена гихилин̇гам̣ антарадха̄йати, паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча рухати. бхан̣д̣у ка̄са̄йавасано хоти. екам̣ нива̄сетва̄ екам̣ па̄рупитва̄ екам̣ ам̣се т̣хапетва̄ ва̄мам̣сакӯт̣е а̄саттанӣлуппалаван̣н̣аматтика̄патто –

‘‘тичӣваран̃ча патто ча, ва̄си сӯчи ча бандханам̣;

парисса̄ванена ат̣т̣хете, йуттайогасса бхиккхуно’’ти.

евам̣ вуттехи ат̣т̣хахи париккха̄рехи сарӣре пат̣имуккехийева сат̣т̣хивассикаттхеро вийа ирийа̄патхасампанно буддха̄чарийако буддхупаджджха̄йако самма̄самбуддхам̣ вандама̄нойева тит̣т̣хати. бхагава̄ хи пат̣хамабодхийам̣ екасмим̣ ка̄ле ехибхиккхӯпасампада̄йа ева упасампа̄дети. евам̣ упасампанна̄ни ча сахассупари екачатта̄лӣсуттара̄ни тӣн̣и бхиккхусата̄ни ахесум̣; сеййатхидам̣ – пан̃ча пан̃чаваггийаттхера̄, йасо кулапутто, тасса парива̄ра̄ чатупан̣н̣а̄са саха̄йака̄, тим̣са бхаддаваггийа̄, сахассапура̄н̣аджат̣ила̄, саддхим̣ двӣхи аггаса̄вакехи ад̣д̣хатеййасата̄ парибба̄джака̄, еко ан̇гулима̄латтхероти. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ –

‘‘тӣн̣и сатам̣ сахассан̃ча, чатта̄лӣсам̣ пуна̄паре;