5. сахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄

49. пан̃чамасиккха̄паде – мут̣т̣хассатӣ асампаджа̄на̄ти пуббабха̄ге сатисампаджан̃н̃асса акаран̣авасенетам̣ вуттам̣, бхаван̇готин̣н̣ака̄ле пана куто сатисампаджан̃н̃анти! викӯджама̄на̄ти виппалапама̄на̄. ка̄каччхама̄на̄ти на̄са̄йа ка̄касаддам̣ вийа нираттхакасаддам̣ мун̃чама̄на̄. упа̄сака̄ти пат̣хаматарам̣ ут̣т̣хитаупа̄сака̄.

50. етадавочунти ‘‘бхагавата̄ а̄вусо ра̄хула сиккха̄падам̣ пан̃н̃атта’’нти бхиккхӯ сиккха̄падага̄равенева етам̣ авочум̣. пакатийа̄ пана те бхагавати ча га̄равена а̄йасмато ча ра̄хуласса сиккха̄ка̄мата̄йа тасса а̄йасмато васанат̣т̣ха̄нам̣ а̄гатасса чӯл̣аман̃чакам̣ ва̄ апассенам̣ ва̄ йам̣ аттхи там̣ пан̃н̃апетва̄ чӣварам̣ ва̄ уттара̄сан̇гам̣ ва̄ уссӣсакаран̣аттха̄йа денти. татридам̣ тасса̄йасмато сиккха̄ка̄мата̄йа – бхиккхӯ кира там̣ дӯратова а̄гаччхантам̣ дисва̄ мут̣т̣хисаммун̃джанин̃ча качаварачхад̣д̣анакан̃ча бахи кхипанти. атхан̃н̃ехи ‘‘а̄вусо кенидам̣ па̄тита’’нти вутте ан̃н̃е евам̣ ваданти – ‘‘бханте, ра̄хуло имасмим̣ падесе сан̃чари, тена ну кхо па̄тита’’нти. со пана̄йасма̄ ‘‘на майхам̣ бханте идам̣ камма’’нти екадивасампи аватва̄ там̣ пат̣иса̄метва̄ бхиккхӯ кхама̄петва̄ гаччхати. ваччакут̣ийа̄ сеййам̣ каппесӣти там̣йева сиккха̄ка̄матам̣ анубрӯханто дхаммасена̄патимаха̄моггалла̄наа̄нандаттхера̄дӣнам̣ сантикам̣ агантва̄ бхагавато вал̣ан̃джанакаваччакут̣ийам̣ сеййам̣ каппеси. са̄ кира кут̣и кава̄т̣абаддха̄ гандхапарибхан̣д̣аката̄ самосаритапуппхада̄ма̄ четийат̣т̣ха̄намива тит̣т̣хати, апарибхога̄ ан̃н̃есам̣.

51. уттаридираттатираттанти бхагава̄ са̄ман̣ера̄нам̣ сан̇гахакаран̣аттха̄йа тираттам̣ париха̄рам̣ ада̄си. на хи йуттам̣ кулада̄раке пабба̄джетва̄ на̄нуггахетунти. сахасеййанти екато сеййам̣. сеййа̄ти ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сайанампи вуччати, йасмим̣ сена̄сане сайанти, тампи. таттха сена̄санам̣ та̄ва дассетум̣ ‘‘сеййа̄ на̄ма саббаччханна̄’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄йаппаса̄ран̣ам̣ дассетум̣ анупасампанне нипанне бхиккху нипаджджатӣ’’тиа̄ди вуттам̣. тасма̄ айаметтха аттхо – ‘‘сена̄санасан̇кха̄там̣ сеййам̣ пависитва̄ ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄там̣ сеййам̣ каппеййа видахеййа сампа̄деййа̄’’ти. саббаччханна̄тиа̄дина̄ пана тасса̄ сена̄санасан̇кха̄та̄йа сеййа̄йа лаккхан̣ам̣ вуттам̣. тасма̄ йам̣ сена̄санам̣ упари пан̃чахи чхаданехи ан̃н̃ена ва̄ кеначи саббамева пат̣иччханнам̣, айам̣ саббаччханна̄ на̄ма сеййа̄. ат̣т̣хакатха̄су пана па̄кат̣авоха̄рам̣ гахетва̄ ва̄чуггатавасена ‘‘саббаччханна̄ на̄ма пан̃чахи чхаданехи чханна̄’’ти вуттам̣. кин̃ча̄пи вуттам̣? атха кхо дуссакут̣ийам̣ васантасса̄пи на сакка̄ ана̄патти ка̄тум̣, тасма̄ йам̣ кин̃чи пат̣иччха̄данасаматтхам̣ идха чхаданан̃ча париччханнан̃ча ведитаббам̣. пан̃чавидхаччхаданейева хи гайхама̄не падараччханнепи сахасеййа̄ на бхавеййа. йам̣ пана сена̄санам̣ бхӯмито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва чхаданам̣ а̄хачча па̄ка̄рена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи антамасо ваттхена̄пи париккхиттам̣, айам̣ саббапариччханна̄ на̄ма сеййа̄. чхаданам̣ ана̄хачча саббантимена парийа̄йена дийад̣д̣хахаттхуббедхена па̄ка̄ра̄дина̄ париккхитта̄пи саббапариччханна̄йева̄ти курундат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. йасса̄ пана упари бахутарам̣ т̣ха̄нам̣ чханнам̣, аппам̣ аччханнам̣, самантато ва̄ бахутарам̣ париккхиттам̣, аппам̣ апариккхиттам̣, айам̣ йебхуййена чханна̄ йебхуййена париччханна̄ на̄ма. имина̄ хи лаккхан̣ена саманна̄гато сачепи саттабхӯмако па̄са̄до екӯпача̄ро хоти, сатагаббхам̣ ва̄ чатусса̄лам̣ ва̄, екасеййа̄иччева сан̇кхйам̣ гаччхати. там̣ сандха̄йа вуттам̣ ‘‘чатуттхе дивасе аттхан̇гате сӯрийе анупасампанне нипанне бхиккху нипаджджати, а̄патти па̄читтийасса̄’’тиа̄ди.

таттха ча нипаджджанаматтенева па̄читтийам̣. саче пана самбахула̄ са̄ман̣ера̄, еко бхиккху, са̄ман̣ераган̣ана̄йа па̄читтийа̄. те че ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа нипаджджанти, тесам̣ пайоге пайоге бхиккхусса а̄патти. бхиккхусса ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа нипаджджане пана бхиккхуссева пайогена бхиккхусса а̄патти. саче пана самбахула̄ бхиккхӯ еко са̄ман̣еро саббесам̣ а̄паттим̣ кароти, тасса ут̣т̣ха̄йут̣т̣ха̄йа нипаджджаненапи бхиккхӯнам̣ а̄паттийева. убхайесам̣ самбахулабха̄вепи есева найо.

апичеттха ека̄ва̄са̄дикампи чатуккам̣ ведитаббам̣. йо хи екасмим̣ а̄ва̄се екенева анупасампаннена саддхим̣ тираттам̣ сахасеййам̣ каппети, тасса чатуттхадивасато пат̣т̣ха̄йа девасика̄ а̄патти. йопи екасмим̣йева а̄ва̄се на̄на̄анупасампаннехи саддхим̣ тираттам̣ сахасеййам̣ каппети, тассапи. йопи на̄на̄а̄ва̄сесу екенева анупасампаннена саддхим̣ тираттам̣ сахасеййам̣ каппети, тассапи. йопи на̄на̄а̄ва̄сесу на̄на̄анупасампаннехи саддхим̣ йоджанасатампи гантва̄ сахасеййам̣ каппети, тассапи чатуттхадивасато пат̣т̣ха̄йа девасика̄ а̄патти.

айан̃ча сахасеййа̄патти на̄ма ‘‘бхиккхум̣ т̣хапетва̄ авасесо анупасампанно на̄ма̄’’ти вачанато тираччха̄нагатенапи саддхим̣ хоти, татра тираччха̄нагатасса париччхедо метхунадхамма̄паттийа̄ вуттанайенева ведитаббо. тасма̄ сачепи годха̄бил̣а̄ламан̇гуса̄дӣсу кочи пависитва̄ бхиккхуно васанасена̄сане екӯпача̄рат̣т̣ха̄не сайати, сахасеййа̄ва хоти.

йади пана тхамбха̄нам̣ упари катапа̄са̄дасса упариматалена саддхим̣ асамбаддхабхиттикасса бхиттийа̄ упари т̣хитасусиратула̄сӣсасса сусирена пависитва̄ тула̄йа аббхантаре сайитва̄ тенева сусирена никкхамитва̄ гаччхати, хет̣т̣ха̄па̄са̄де сайитабхиккхусса ана̄патти. саче чхадане чхиддам̣ хоти, тена пависитва̄ анточхадане васитва̄ тенева паккамати, на̄нӯпача̄ре упариматале чхаданаббхантаре сайитасса а̄патти, хет̣т̣химатале сайитасса ана̄патти. саче антопа̄са̄денева а̄рохитва̄ саббатала̄ни парибхун̃джанти, екӯпача̄ра̄ни хонти, тесу йаттха каттхачи сайитасса а̄патти.

сабха̄сан̇кхепена кате ад̣д̣хакут̣т̣акасена̄сане сайитасса ва̄л̣асан̇гха̄т̣а̄дӣсу капота̄дайо пависитва̄ сайанти, а̄паттийева. париккхепасса бахигате ниббакосаббхантаре сайанти, ана̄патти. париман̣д̣алам̣ ва̄ чатурассам̣ ва̄ екаччхадана̄йа габбхама̄ла̄йа сатагаббхам̣ чепи сена̄санам̣ хоти, татра че екена са̄дха̄ран̣адва̄рена пависитва̄ висум̣ па̄ка̄рена апариччхиннагаббхӯпача̄ре саббагаббхе пависанти, екагаббхепи анупасампанне нипанне саббагаббхесу нипанна̄нам̣ а̄патти. саче сапамукха̄ габбха̄ хонти, памукхасса упари аччханнам̣ уччаваттхукам̣ чепи хоти, памукхе сайито габбхе сайита̄нам̣ а̄паттим̣ на кароти. саче пана габбхаччхаданенева саддхим̣ самбаддхаччхаданам̣ хоти, татра сайито саббесам̣ а̄паттим̣ кароти. касма̄? саббаччханнатта̄ саббапариччханнатта̄ ча, габбхапариккхепойева хисса париккхепоти. етенева хи найена ат̣т̣хакатха̄су лохапа̄са̄дапариккхепасса чатӯсу два̄ракот̣т̣хакесу а̄патти вутта̄.

йам̣ пана андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘апариккхитте памукхе ана̄паттӣти бхӯмийам̣ вина̄ джагатийа̄ памукхам̣ сандха̄йа катхина’’нти вуттам̣, там̣ андхакарат̣т̣хе па̄т̣еккасаннивеса̄ екаччхадана̄ габбхапа̄л̣ийо сандха̄йа вуттам̣. йан̃ча таттха ‘‘бхӯмийам̣ вина̄ джагатийа̄’’ти вуттам̣, там̣ нева ат̣т̣хакатха̄су аттхи; на па̄л̣ийа̄ самети. дасахаттхуббедха̄пи хи джагати париккхепасан̇кхйам̣ на гаччхати. тасма̄ йампи таттха дутийасиккха̄паде джагатийа̄ пама̄н̣ам̣ ватва̄ ‘‘етам̣ екӯпача̄рам̣ париччханнам̣ на̄ма хотӣ’’ти вуттам̣, там̣ на гахетаббам̣. йепи екаса̄ладвиса̄латиса̄лачатусса̄ласаннивеса̄ маха̄па̄са̄да̄ екасмим̣ ока̄се па̄де дховитва̄ павит̣т̣хена сакка̄ хонти саббаттха анупаригантум̣, тесупи сахасеййа̄паттийа̄ на муччати. саче тасмим̣ тасмим̣ т̣ха̄не упача̄рам̣ париччхиндитва̄ ката̄ хонти, екӯпача̄рат̣т̣ха̄нейева а̄патти.

двӣхи два̄рехи йуттасса судха̄чхаданаман̣д̣апасса маджджхе па̄ка̄рам̣ каронти, екена два̄рена пависитва̄ екасмим̣ париччхеде анупасампанно сайати, екасмим̣ бхиккху, ана̄патти. па̄ка̄ре годха̄дӣнам̣ пависанаматтампи чхиддам̣ хоти, екасмин̃ча париччхеде годха̄ сайанти, ана̄паттийева. на хи чхиддена гехам̣ екӯпача̄рам̣ на̄ма хоти. саче па̄ка̄рамаджджхе чхиндитва̄ два̄рам̣ йодженти, екӯпача̄рата̄йа а̄патти. там̣ два̄рам̣ кава̄т̣ена пидахитва̄ сайанти, а̄паттийева. на хи два̄рапидаханена гехам̣ на̄нӯпача̄рам̣ на̄ма хоти, два̄рам̣ ва̄ адва̄рам̣. кава̄т̣ан̃хи сам̣варан̣авиваран̣ехи йатха̄сукхам̣ вал̣ан̃джанаттха̄йа катам̣, на вал̣ан̃джанӯпаччхеданаттха̄йа. саче пана там̣ два̄рам̣ пуна ит̣т̣хака̄хи пидаханти, адва̄рам̣ хоти, пуриме на̄нӯпача̄рабха̄вейева тит̣т̣хати. дӣгхапамукхам̣ четийагхарам̣ хоти. екам̣ кава̄т̣ам̣ анто, екам̣ бахи, двиннам̣ кава̄т̣а̄нам̣ антаре анупасампанно анточетийагхаре сайантасса а̄паттим̣ кароти, екӯпача̄ратта̄.

татра йасса ‘‘сийа̄ айам̣ екӯпача̄рана̄нӯпача̄рата̄ на̄ма удоситасиккха̄паде вутта̄, идха пана ‘сеййа̄ на̄ма саббаччханна̄ саббапариччханна̄ йебхуййена чханна̄ йебхуййена париччханна̄’ти еттакамева вуттам̣, пихитадва̄ро ча габбхо саббапариччханнова хоти. тасма̄ таттха анто сайитенева саддхим̣ а̄патти, бахи сайитена ана̄паттӣ’’ти. со евам̣ ваттаббо – ‘‘апихитадва̄ре пана касма̄ бахи сайитена а̄паттӣ’’ти? памукхасса габбхена саддхим̣ саббаччханнатта̄. ‘‘ким̣ пана габбхе пихите чхаданам̣ виддхастам̣ хотӣ’’ти? на виддхастам̣, габбхена саддхим̣ памукхасса саббапариччханната̄ на хоти. ‘‘ким̣ париккхепо виддхасто’’ти? аддха̄ ваккхати ‘‘на виддхасто, кава̄т̣ена упача̄ро париччханно’’ти. евам̣ дӯрампи гантва̄ пуна екӯпача̄рана̄нӯпача̄ратам̣йева пачча̄гамиссати.

апича йади бйан̃джанаматтейева аттхо сувин̃н̃еййо сийа̄, саббаччханна̄ти вачанато пан̃чаннам̣ ан̃н̃атарена чхаданена чханна̄ ева сеййа̄ сийа̄, на ан̃н̃ена. еван̃ча сати падараччханна̄дӣсу ана̄патти сийа̄. тато йадаттхам̣ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, свева аттхо париха̄йеййа. париха̄йату ва̄ ма̄ ва̄, катхам̣ авуттам̣ гахетаббанти; ко ва̄ вадати ‘‘авуттам̣ гахетабба’’нти? вуттан̃хетам̣ анийатесу – ‘‘пат̣иччханнам̣ на̄ма а̄санам̣ кут̣т̣ена ва̄ кава̄т̣ена ва̄ килан̃джена ва̄ са̄н̣ипа̄ка̄рена ва̄ руккхена ва̄ тхамбхена ва̄ кот̣т̣халика̄йа ва̄ йена кеначи пат̣иччханнам̣ хотӣ’’ти. тасма̄ йатха̄ таттха йена кеначи пат̣иччханнам̣ пат̣иччханнамева, евамидха̄пи гахетаббам̣. тасма̄ сена̄санам̣ кхуддакам̣ ва̄ хоту махантам̣ ва̄ ан̃н̃ена саддхим̣ самбаддхам̣ ва̄ асамбаддхам̣ ва̄ дӣгхам̣ ва̄ ват̣т̣ам̣ ва̄ чатурассам̣ ва̄ екабхӯмакам̣ ва̄, анекабхӯмакам̣ ва̄, йам̣ йам̣ екӯпача̄рам̣ саббаттха йена кеначи пат̣иччха̄данена саббаччханне саббапариччханне йебхуййена ва̄ чханне йебхуййена ва̄ париччханне сахасеййа̄патти хотӣти.

53. упад̣д̣хаччханне упад̣д̣хапариччханне а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха саббаччханне упад̣д̣хапариччханнети евама̄дӣсупи маха̄паччарийам̣ дуккат̣амева̄ти вуттам̣. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘саббаччханне йебхуййенапариччханне па̄читтийам̣, саббаччханне упад̣д̣хапариччханне па̄читтийам̣, йебхуййеначханне упад̣д̣хапариччханне па̄читтийам̣, саббапариччханне йебхуййеначханне па̄читтийам̣, саббапаричханне упад̣д̣хаччханне па̄читтийам̣, йебхуййенапариччханне упад̣д̣хаччханне па̄читтийам̣, па̄л̣ийам̣ вуттапа̄читтийена саддхим̣ сатта па̄читтийа̄нӣ’’ти вуттам̣. ‘‘саббаччханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, йебхуййеначханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, саббапариччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣ам̣, йебхуййенапариччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣ам̣, па̄л̣ийам̣ дуккат̣ена саха пан̃ча дуккат̣а̄нӣ’’ти вуттам̣.

‘‘упад̣д̣хаччханне чӯл̣акапариччханне ана̄патти, упад̣д̣хапариччханне чӯл̣акаччханне ана̄патти, чӯл̣акаччханне чӯл̣акапариччханне ана̄патти, саббаччханне саббаапариччханнети ча еттха сенамбаман̣д̣апаван̣н̣ам̣ хотӣ’’ти вуттам̣. имина̄петам̣ ведитаббам̣ – ‘‘йатха̄ джагати париккхепасан̇кхайа на гаччхатӣ’’ти. сесам̣ утта̄наттхамева.

ел̣акаломасамут̣т̣ха̄нам̣ – ка̄йато ча ка̄йачиттато ча самут̣т̣ха̄ти, кирийам̣, носан̃н̃а̄вимоккхам̣, ачиттакам̣, пан̣н̣аттиваджджам̣, ка̄йакаммам̣, тичиттам̣, тиведананти.

сахасеййасиккха̄падам̣ пан̃чамам̣.